Kinh Thu Duc Khong Phu Tu
Kinh Thư
《thượng thư》
The Great Book of Teaching Doctrines
《尚书》
《thượng thư》
The Great Book of Teaching Doctrines
《尚书》
《thượng thư》
The Great Book of Teaching Doctrines
Kinh Thu Duc Khong Phu Tu
Kinh Thư
《thượng thư》
The Great Book of Teaching Doctrines
《尚书》
《thượng thư》
The Great Book of Teaching Doctrines
《尚书》
《thượng thư》
The Great Book of Teaching Doctrines
开始阅读
khai thuỷ duyệt đọc
购买此书
cấu mãi thử thư
《尚书》
《thượng thư》
目 录
mục lục.
开始阅读
khai thuỷ duyệt độc
购买此书
cấu mãi thử thư
目 录
.
mục lục
.
虞书 • 尧典
虞书 • 舜典
虞书 • 大禹谟
Ngu thư • Nghiêu điển
Ngu thư • Thuấn điển
Ngu thư • Đại Ngu mô
虞书 • 皋陶谟
虞书 • 益稷
夏书 • 禹贡
夏书 • 甘誓
Ngu thư • Cao Đào mô
Ngu thư • Ích Tắc
Hạ thư • Ngu Cống
Hạ thư • Cam Thệ
夏书 • 五子之歌
夏书 • 胤征
商书 • 汤誓
商书 • 仲虺之诰
Hạ thư • Ngũ tử chi ca
Hạ thư • dận chinh
Thương thư • Thang thệ
Thương thư • Trọng huỷ chi cáo
商书 • 汤诰
Thương thư • Thang cáo
商书 • 伊训
Thương thư • Y huấn
商书 • 太甲上
Thương thư • Thái giáp thượng
商书 • 太甲上
thương thư • thái giáp thượng
商书 • 太甲中
thương thư • thái giáp trung
商书 • 太甲下
thương thư • thái giáp hạ
商书 • 咸有一德
商书 • 盘庚上
商书 • 盘庚中
商书 • 盘庚下
thương thư • hàm hữu nhất đức
thương thư • hàn canh thượng
thương thư • hàn canh trung
thương thư • hàn canh hạ
商书 • 说命上
商书 • 说命中
商书 • 说命下
thương thư • thuyết mệnh thượng
thương thư • thuyết mệnh trung
thương thư • thuyết mệnh hạ
商书 • 高宗肜日
商书 • 西伯戡黎
商书 • 微子
thương thư • Cao Tông Can nhật
thương thư • Tây bá kham lê
thương thư • vi tử
周书 • 泰誓上
周书 • 牧誓
周书 • 武成
周书 • 洪范
Chu thư • Thái thệ thượng
Chu thư • Mục thệ
Chu thư • Vũ thành
Chu thư • Hồng Phạm
周书 • 旅獒
周书 • 金滕
周书 • 大诰
Chu thư • Lữ ngao
Chu thư • Kim thắng
Chu thư • đại cáo
周书 • 微子之命
周书 • 康诰
周书 • 酒诰
周书 • 梓材
Chu thư • vi tử chi mệnh
Chu thư • khang cáo
Chu thư • tửu cáo
Chu thư • tử tài
周书 • 召诰
周书 • 洛诰
周书 • 多士
周书 • 无逸
Chu thư • Triệu cáo
Chu thư • lạc cáo
Chu thư • đa sĩ
Chu thư • Mô dật
周书 • 君奭
周书 • 蔡仲之命
周书 • 多方
Chu thư • quân thích
Chu thư • sái trọng chi mệnh
Chu thư • đa phương
周书 • 立政
周书 • 周官
周书 • 君陈
周书 • 顾命
Chu thư • lập chánh
Chu thư • Chu quan
Chu thư • quân trần
Chu thư • cố mệnh
周书 • 康王之诰
周书 • 毕命
周书 • 君牙
Chu thư • Khang Vương chi cáo
Chu thư • tất mệnh
Chu thư • quân nha
周书 • 冏命
周书 • 吕刑
周书 • 文侯之命
周书 • 费誓
周书 • 秦誓
Chu thư • Quýnh mệnh
Chu thư • Lữ hình
Chu thư • Văn Hầu chi mệnh
Chu thư • Phí thệ
Chu thư • Tần thệ
——-
虞书 • 尧典
Ngu thư • Nghiêu điển
昔在帝尧，聪明文思，光宅天下。将逊于位，让于虞舜，作《尧典》。
tích tại Đế Nghiêu, thông minh văn tư, quang trạch thiên hạ. tương tốn vu vị, nhượng vu Ngu Thuấn, tác 《Nghiêu điển》.
曰若稽古帝尧，
viết nhược khể cổ Đế Nghiêu,
曰放勋，钦、明、文、思、安安，允恭克让，光被四表，格于上下。
viết Phóng Huân, Khâm, Minh, văn, tư, an an, Duẫn Cung Khắc Nhượng, Quang Bị tứ biểu, cách vu thượng hạ.
克明俊德，以亲九族。九族既睦，平章百姓。百姓昭明，协和万邦。
khắc minh tuấn đức, dĩ thân cửu tộc. cửu tộc ký mục, bình chương bách tính. bách tính chiêu minh, hiệp hoà vạn bang.
黎民于变时雍。
lê dân vu biến thời ung.
乃命羲和，钦若昊天，历象日月星辰，敬授民时。
nãi mệnh hy hoà, khâm nhược hạo thiên, lịch tượng nhật nguyệt tinh thần, kính thụ dân thời.
分命羲仲，宅嵎夷，曰旸谷。寅宾出日，平秩东作。日中，
phận mệnh hy trọng, trạch ngung di, viết dương cốc. dần tân xuất nhật, bình trật đông tác. nhật trung,
星鸟，以殷仲春。厥民析，鸟兽孳尾。申命羲叔，宅南交。平秩南为，
tinh điểu, dĩ ân trọng xuân. quyết dân tích, điểu thú tư vĩ. thân mệnh hy thúc, trạch nam giao. bình trật nam vị,
敬致。日永，星火，以正仲夏。厥民因，鸟兽希革。分命和仲，宅西，
kính trí. nhật vĩnh, tinh hoả, dĩ chánh trọng hạ. quyết dân nhân, điểu thú hy cách. phận mệnh hoà trọng, trạch Tây,
曰昧谷。寅饯纳日，平秩西成。宵中，星虚，以殷仲秋。厥民夷，
viết muội cốc. dần tiễn nạp nhật, bình trật Tây thành. tiêu trung, tinh hư, dĩ ân trọng thu. quyết dân di,
鸟兽毛毨。申命和叔，宅朔方，曰幽都。平在朔易。日短，星昴，
điểu thú mao 毨. thân mệnh hoà thúc, trạch sóc phương, viết u đô. bình tại sóc dịch. nhật đoản, tinh mão,
以正仲冬。厥民隩，鸟兽鹬毛。帝曰： “咨! 汝羲暨和。期三百有六旬有六日，
dĩ chánh trọng cổ. quyết dân áo, điểu thú duật mao. Đế viết: “tư! nhữ hy ký hoà. kỳ tam bách hữu lục tuần hữu lục nhật,
以闰月定四时，成岁。允厘百工，庶绩咸熙。”
dĩ nhuận nguyệt định tứ thời, thành tuế. Duẫn Ly bách công, thứ tích hàm hy.”
帝曰： “畴咨若时登庸？” 放齐曰： “胤子朱启明。”
Đế viết: “trù tư nhược thời đãng dung？” phóng tề viết: “dận tử Chu khải minh.”
帝曰： “吁! 嚣讼可乎？”
Đế viết: “dụ! hiêu tụng khả hồ？”
帝曰： “畴咨若予采？”
Đế viết: “trù tư nhược dư biện？”
欢兜曰： “都! 共工方鸠僝功。” 帝曰： “吁! 静言庸违，象恭滔天。”
Hoan Đâu viết: “đô! Cộng Công phương cưu sạn công.” Đế viết: “dụ! tĩnh ngôn dung vi, Tượng Cung thao thiên.”
帝曰： “咨! 四岳，汤汤洪水方割，荡荡怀山襄陵，浩浩滔天。
Đế viết: “tư! Tứ Nhạc, Thang Thang Hồng Thuỷ phương cát, đãng đãng Hoài Sơn tương lăng, hạo hạo thao thiên.
下民其咨，有能俾乂？” 佥曰： “於! 鲧哉。”
hạ dân kỳ tư, hữu năng tỷ nghệ？” Thiêm viết: “ô! cổn tai.”
帝曰： “吁! 咈哉，方命圮族。” 岳曰： “异哉! 试可乃已。”
Đế viết: “dụ! phất tai, phương mệnh bĩ tộc.” Nhạc viết: “dị tai! thí khả nãi dĩ.”
帝曰，“往，钦哉!” 九载，绩用弗成。
Đế viết, “vãng, khâm tai!” cửu tải, tích dụng phất thành.
帝曰： “咨! 四岳。朕在位七十载，汝能庸命，巽朕位？”
Đế viết: “tư! Tứ Nhạc. trẫm tại vị thất thập tải, nhữ năng dung mệnh, tốn trẫm vị？”
岳曰： “否德忝帝位。” 曰： “明明扬侧陋。”
Nhạc viết: “bĩ đức thiểm Đế vị.” viết: “minh minh dương trắc lậu.”
师锡帝曰： “有鳏在下，曰虞舜。” 帝曰： “俞？ 予闻，如何？”
sư tích Đế viết: “hữu quan tại hạ, viết Ngu Thuấn.” Đế viết: “du？ dư văn, như hà？”
岳曰： “瞽子，父顽，母嚣，象傲； 克谐以孝，烝烝乂，不格奸。”
Nhạc viết: “cổ tử, phụ ngoan, mẫu hiêu, tượng ngạo； khắc hài dĩ hiếu, chưng chưng nghệ, bất cách gian.”
帝曰： “我其试哉! 女于时，观厥刑于二女。” 厘降二女于妫汭，
Đế viết: “ngã kỳ thí tai! nữ vu thời, quan quyết hình vu nhị nữ.” ly giáng nhị nữ vu quy nhuế,
嫔于虞。帝曰： “钦哉!”
Tần Vu Ngu. Đế viết: “khâm tai!”
——-
虞书 • 舜典
Ngu thư • Thuấn điển
虞舜侧微，尧闻之聪明，
Ngu Thuấn trắc vi, Nghiêu văn chi thông minh,
将使嗣位，历试诸难，作《舜典》。
tương sứ tự vị, lịch thí chư nạn, tác 《Thuấn điển》.
曰若稽古帝舜，
viết nhược khể cổ Đế Thuấn,
曰重华协于帝。浚咨文明，温恭允塞，玄德升闻，乃命以位。慎徽五典，
viết trọng hoa hiệp Vu Đế. Tuấn Tư văn minh, Ôn Cung Duẫn tắc, huyền đức thăng văn, nãi mệnh dĩ vị. thận huy ngũ điển,
五典克従； 纳于百揆，百揆时叙； 宾于四门，四门穆穆； 纳于大麓，
ngũ điển khắc tòng；
nạp vu bách quỹ, bách quỹ thời tự； tân vu tứ môn, tứ môn mục mục； nạp vu đại lộc,
烈风雷雨弗迷。帝曰： “格! 汝舜。询事考言，乃言底可绩，三载。汝陟帝位。”
liệt phong lôi vũ phất mê. Đế viết: “cách! nhữ Thuấn. tuân sự khảo ngôn, nãi ngôn đắc khả tích, tam tải. nhữ trắc Đế vị.”
舜让于德，弗嗣。正月上日，受终于文祖。
Thuấn nhượng vu đức, phất tự. chánh nguyệt thượng nhật, thụ chung Vu Văn Tổ.
在璿玑玉衡，以齐七政。肆类于上帝，禋于六宗，望于山川，遍于群神。辑五瑞。
tại tuyền cơ ngọc hành, dĩ tề thất chánh. tứ loại vu Thượng Đế, yên vu lục Tông, vọng vu sơn xuyên, biên vu quần thần.
既月乃日，觐四岳群牧，班瑞于群后。
tập ngũ thuỵ. ký nguyệt nãi nhật, cận Tứ Nhạc quần mục, ban thuỵ vu quần hậu.
岁二月，东巡守，至于岱宗，柴。望秩于山川，肆觐东后。协时月正日，同律度量衡。
tuế nhị nguyệt, đông tuần thủ, chí vu đại Tông, Sài. vọng trật vu sơn xuyên, tứ cận đông hậu. hiệp thời nguyệt chánh nhật, đồng luật độ lượng hành.
修五礼、五玉、三帛、二生、一死贽。如五器，卒乃复。
tu ngũ lễ, ngũ ngọc, tam bạch, nhị sanh, nhất tử chí. như ngũ khí, tốt nãi phục.
五月南巡守，至于南岳，如岱礼。八月西巡守，至于西岳，如初。
ngũ nguyệt nam tuần thủ, chí vu Nam Nhạc, như đại lễ. bát nguyệt Tây tuần thủ, chí vu Tây Nhạc, như sơ.
十有一月朔巡守，至于北岳，如西礼。归，格于艺祖，用特。
thập hữu nhất nguyệt sóc tuần thủ, chí vu Bắc Nhạc, như Tây lễ. quy, cách vu nghệ tổ, dụng đặc.
五载一巡守，群后四朝。敷奏以言，明试以功，车服以庸。
ngũ tải nhất tuần thủ, quần hậu tứ triều. phu tấu dĩ ngôn, minh thí dĩ công, xa phục dĩ dung.
肇十有二州，封十有二山，浚川。
triệu thập hữu nhị châu, phong thập hữu nhị sơn, tuấn xuyên.
象以典刑，流宥五刑，
tượng dĩ điển hình, lưu hựu ngũ hình,
鞭作官刑，扑作教刑，金作赎刑。眚灾肆赦，怙终贼刑。钦哉，钦哉，惟刑之恤哉!
tiên tác quan hình, bộc tác giáo hình, kim tác thục hình. sảnh tai tứ xá, hỗ chung tặc hình. khâm tai, khâm tai, duy hình chi tuất tai!
流共工于幽州，放欢兜于崇山，窜三苗于三危，
lưu Cộng Công vu U Châu, phóng Hoan Đâu vu Sùng Sơn, thoán Tam Miêu vu Tam Nguy,
殛鲧于羽山，四罪而天下咸服。
Cức Cổn vu Vũ Sơn, tứ tội nhi thiên hạ hàm phục.
二十有八载，帝乃殂落。
nhị thập hữu bát tải, Đế nãi tồ lạc.
百姓如丧考妣，三载，四海遏密八音。 月正元日，
bách tính như tang khảo tỷ, tam tải, tứ hải át mật bát âm. nguyệt chánh nguyên nhật,
舜格于文祖，询于四岳，辟四门，明四目，达四聪。“咨，十有二牧!”
Thuấn cách Vu Văn Tổ, Tuân vu Tứ Nhạc, tích tứ môn, minh tứ mục, đạt tứ thông. “tư, thập hữu nhị mục!”
曰，“食哉惟时! 柔远能迩，惇德允元，而难任人，蛮夷率服。”
viết, “thực tai duy thời! nhu viễn năng nhĩ, đôn đức duẫn nguyên, nhi nạn nhiệm nhân, man di suất phục.”
舜曰： “咨，四岳! 有能奋庸熙帝之载，使宅百揆亮采，惠畴？”
Thuấn viết: “tư, Tứ Nhạc! hữu năng phấn dung Hy Đế chi tải, sứ trạch bách quỹ lượng biện, huệ trù？”
佥曰： “伯禹作司空。” 帝曰： “俞，咨! 禹，汝平水土，
Thiêm viết: “Bá Ngu tác tư không.” Đế viết: “du, tư! Ngu, nhữ bình thuỷ thổ,
惟时懋哉!” 禹拜稽首，让于稷、契暨皋陶。帝曰： “俞，汝往哉!”
duy thời mậu tai!” Ngu bái khể thủ, nhượng vu tắc, khiết ký Cao Đào. Đế viết: “du, nhữ vãng tai!”
帝曰： “弃，黎民阻饥，汝后稷，播时百谷。”
Đế viết: “khí, lê dân trở cơ, nhữ hậu tắc, bá thời bách cốc.”
帝曰： “契，百姓不亲，五品不逊。汝作司徒，敬敷五教，在 宽。”
Đế viết: “khiết, bách tính bất thân, ngũ phẩm bất tốn. nhữ tác Tư Đồ, kính phu ngũ giáo, tại khoan.”
帝曰： “皋陶，蛮夷猾夏，寇贼奸宄。汝作士，
Đế viết： “Cao Đào, man di hoạt hạ, khấu tặc gian quỹ. nhữ tác sĩ,
五刑有服，五服三就。五流有宅，五宅三居。惟明克允!”
ngũ hình hữu phục, ngũ phục tam tựu. ngũ lưu hữu trạch, ngũ trạch tam cư. duy minh khắc duẫn!”
帝曰： “畴若予工？” 佥曰： “垂哉!” 帝曰： “俞，咨! 垂，汝共工。”
Đế viết: “trù nhược dư công？” Thiêm viết: “thuỳ tai!” Đế viết: “du, tư! thuỳ, nhữ Cộng Công.”
垂拜稽首，让于殳斨暨伯与。” 帝曰： “俞，往哉! 汝谐。”
thuỳ bái khể thủ, nhượng vu thù thương ký bá dữ.” Đế viết: “du, vãng tai! nhữ hài.”
帝曰： “畴若予上下草木鸟兽？” 佥曰： “益哉!”
Đế viết: “trù nhược dư thượng hạ thảo mộc điểu thú？” Thiêm viết： “ích tai!”
帝曰: “俞，咨! 益，汝作朕虞。” 益拜稽首，让于朱虎、熊罴。
Đế viết: “du, tư! ích, nhữ tác trẫm Ngu.” ích bái khể thủ, nhượng vu Chu hổ, hùng bì.
帝曰： “俞，往哉! 汝谐。”
Đế viết: “du, vãng tai! nhữ hài.”
帝曰： “咨! 四岳，有能典朕三礼？’
Đế viết: “tư! Tứ Nhạc, hữu năng điển trẫm tam lễ？’
佥曰： “伯夷!” 帝曰： “俞，咨! 伯，汝作秩宗。夙夜惟寅，
Thiêm viết: “bá di!” Đế viết: “du, tư! bá, nhữ tác trật Tông. túc dạ duy dần,
直哉惟清。” 伯拜稽首，让于夔、龙。帝曰： “俞，往，钦哉!”
trực tai duy thanh.” bá bái khể thủ, nhượng vu quỳ, long. Đế viết: “du, vãng, khâm tai!”
帝曰： “夔! 命汝典乐，教胄子，直而温，宽而栗，刚而无虐，简而无傲。
Đế viết: “quỳ! mệnh nhữ điển lạc, giáo trụ tử, trực nhi ôn, khoan nhi lật, cương nhi Mô ngược, giản nhi Mô ngạo.
诗言志，歌永言，声依永，律和声。八音克谐，无相夺伦，神人以和。”
thi ngôn chí, ca vĩnh ngôn, thanh y vĩnh, luật hoà thanh. bát âm khắc hài, Mô tương đoạn luân, thần nhân dĩ hoà.”
夔曰： “於! 予击石拊石，百兽率舞。”
Quỳ viết: “ô! dư kích thạch phụ thạch, bách thú suất vũ.”
帝曰： “龙，朕{即土}谗说殄行，震惊联师。命汝作纳言，夙夜出纳朕命，惟允!”
Đế viết: “long, trẫm {tức thổ} sàm thuyết điễn hàng, chấn kinh liên sư. mệnh nhữ tác nạp ngôn, túc dạ xuất nạp trẫm mệnh, du Y Duẫn!”
帝曰： “咨! 汝二十有二人，钦哉!
Đế viết: “tư! nhữ nhị thập hữu nhị nhân, khâm tai!
惟时亮天功。” 三载考绩，三考，黜陟幽明，庶绩咸熙。分北三苗。
duy thời lượng thiên công.” tam tải khảo tích, tam khảo, truất trắc u minh, thứ tích hàm hy. phận bắc Tam Miêu.
舜生三十征，庸三十，在位五十载，陟方乃死。
Thuấn sanh tam thập chinh, dung tam thập, tại vị ngũ thập tải, trắc phương nãi tử.
〖汩作 九共 槀饫〗
〖cốt tác cửu cộng cảo sum〗
帝釐下土，方设居方，别生分类。
Đế ly hạ thổ, phương thiết cư phương, biệt sanh phận loại.
作《汩作》, 《九共》 九篇、《槀饫》。
tác 《cốt tác》, 《cửu cộng》 cửu thiên, 《cảo sum》.
——
虞书 • 大禹谟
Ngu thư • Đại Ngu mô
皋陶矢厥谟，禹成厥功，帝舜申之。作《大禹》, 《皋陶谟》, 《益稷》。
Cao Đào thỉ quyết mô, Ngu thành quyết công, Đế Thuấn thân chi. tác 《Đại Ngu》, 《Cao Đào mô》, 《Ích Tắc》.
曰若稽古大禹，曰文命敷于四海，祗承于帝。
viết nhược khể cổ Đại Ngu, viết Văn mệnh phu vu tứ hải, chi thừa Vu Đế.
曰： “后克艰厥后，臣克艰厥臣，政乃乂，黎民敏德。”
viết: “hậu khắc gian quyết hậu, thần khắc gian quyết thần, chánh nãi nghệ, lê dân mẫn đức.”
帝曰： “俞! 允若兹，嘉言罔攸伏，野无遗贤，万邦咸宁。
Đế viết: “du! Duẫn nhược từ, gia ngôn võng du phục, dã Mô di hiền, vạn bang hàm trữ.
稽于众，舍己従人，不虐无告，不废困穷，惟帝时克。”
khể vu chúng, xả kỷ 従nhân, bất ngược Mô cáo, bất phế khốn cùng, duy Đế thời khắc.”
益曰： “都，帝德广运，乃圣乃神，乃武乃文。皇天眷命，奄有四海为天下君。”
Ích viết: “đô, Đế đức quảng vận, nãi thánh nãi thần, nãi vũ nãi văn. Hoàng Thiên quyến mệnh, yểm hữu tứ hải vị thiên hạ quân.”
禹曰： “惠迪吉，従逆凶，惟影响。”
Ngu viết: “huệ địch cát, tòng nghịch hung, duy ảnh hưởng.”
益曰： “吁! 戒哉! 儆戒无虞，罔失法度。罔游于逸，罔淫于乐。
Ích viết: “dụ! giới tai! cảnh giới Mô Ngu, võng thất pháp độ. võng du vu dật, võng dâm vu lạc.
任贤勿贰，去邪勿疑。疑谋勿成，百志惟熙。罔违道以干百姓之誉，
nhiệm hiền vật nhị, khứ tà vật si. si mưu vật thành, bách chí duy hy. võng vi đạo dĩ cán bách tính chi dự,
罔咈百姓以従己之欲。无怠无荒，四夷来王。”
võng phất bách tính dĩ 従kỷ chi dục. Mô đãi Mô hoang, tứ di lai Vương.”
禹曰： “於! 帝念哉! 德惟善政，政在养民。水、火、金、木、土、谷，惟修；
Ngu viết: “ô! Đế niệm tai! đức duy thiện chánh, chánh tại dưỡng dân. thuỷ, hoả, kim, mộc, thổ, cốc, duy tu；
正德、利用、厚生、惟和。九功惟叙，九叙惟歌。戒之用休，董之用威，
chánh đức, lợi dụng, hậu sanh, duy hoà. cửu công duy tự, cửu tự duy ca. giới chi dụng hưu, đổng chi dụng uy,
劝之以九歌俾勿坏。”
khuyến chi dĩ cửu ca tỷ vật hoại.”
帝曰： “俞! 地平天成，六府三事允治，万世永赖，时乃功。”
Đế viết: “du! địa bình Thiên thành, lục phủ tam sự Duẫn trì, vạn thế vĩnh lại, thời nãi công.”
帝曰： “格，汝禹! 朕宅帝位三十有三载，耄期倦于勤。汝惟不怠，总朕师。”
Đế viết: “cách, nhữ Ngu! trẫm trạch Đế vị tam thập hữu tam tải, mạo kỳ quyện vu cần. nhữ duy bất đãi, tổng trẫm sư.”
禹曰： “朕德罔克，民不依。皋陶迈种德，德乃降，黎民怀之。帝念哉!
Ngu viết: “trẫm đức võng khắc, dân bất y. Cao Đào mại chủng đức, đức nãi giáng, lê dân hoài chi. Đế niệm tai!
念兹在兹，释兹在兹，名言兹在兹，允出兹在兹，惟帝念功。”
niệm từ tại từ, thích từ tại từ, danh ngôn từ tại từ, duẫn xuất từ tại từ, duy Đế niệm công.”
帝曰： “皋陶，惟兹臣庶，罔或干予正。汝作士，明于五刑，以弼五教。
Đế viết: “Cao Đào, duy từ thần thứ, võng hoặc cán dư chánh. nhữ tác sĩ, minh vu ngũ hình, dĩ bật ngũ giáo.
期于予治，刑期于无刑，民协于中，时乃功，懋哉。”
kỳ vu dư trì, hình kỳ vu Mô hình, dân hiệp vu trung, thời nãi công, mậu tai.”
皋陶曰： “帝德罔愆，临下以简，御众以宽； 罚弗及嗣，
Cao Đào viết: “Đế đức võng khiên, lâm hạ dĩ giản, ngữ chúng dĩ khoan； phạt phất cập tự,
赏延于世。宥过无大，刑故无小； 罪疑惟轻，功疑惟重； 与其杀不辜，宁失不经；
thưởng diên vu thế. hựu quá Mô đại, hình cố Mô tiểu； tội si duy khinh, công si duy trọng； dữ kỳ sát bất cô, trữ thất bất kinh；
好生之德，洽于民心，兹用不犯于有司。”
hiếu sanh chi đức, hiệp vu dân tâm, từ dụng bất phạm vu hữu tư.”
帝曰： “俾予従欲以治，四方风动，惟乃之休。”
Đế viết: “tỷ dư 従dục dĩ trì, tứ phương phong động, duy nãi chi hưu.”
帝曰： “来，禹! 降水儆予，成允成功，惟汝贤。克勤于邦，克俭于家，
Đế viết: “lai, Ngu! Giáng Thuỷ cảnh dư, thành duẫn thành công, duy nhữ hiền. khắc cần vu bang, khắc kiệm vu gia,
不自满假，惟汝贤。汝惟不矜，天下莫与汝争能。汝惟不伐，天下莫与汝争功。
bất tự mãn giả, duy nhữ hiền. nhữ duy bất căng, thiên hạ mạc dữ nhữ tranh năng. nhữ duy bất phạt, thiên hạ mạc dữ nhữ tranh công.
予懋乃德，嘉乃丕绩，天之历数在汝躬，汝终陟元后。
dư mậu nãi đức, gia nãi phi tích, thiên chi lịch số tại nhữ cung, nhữ chung trắc nguyên hậu.
人心惟危，道心惟微，惟精惟一，允执厥中。无稽之言勿听，弗询之谋勿庸。
nhân tâm duy nguy, đạo tâm duy vi, duy tinh duy nhất, duẫn chấp quyết trung. Mô khể chi ngôn vật thính, phất tuân chi mưu vật dung.
可爱非君？ 可畏非民？ 众非元后，何戴？ 后非众，罔与守邦？
khả ái phi quân？ khả uý phi dân？ chúng phi nguyên hậu, hà đái？ hậu phi chúng, võng dữ thủ bang？
钦哉! 慎乃有位，敬修其可愿，四海困穷，天禄永终。惟口出好兴戎，朕言不再。”
khâm tai! thận nãi hữu vị, kính tu kỳ khả nguyện, tứ hải khốn cùng, thiên lộc vĩnh chung. duy khẩu xuất hiếu hưng nhung, trẫm ngôn bất tái.”
禹曰： “枚卜功臣，惟吉之従。”
Ngu viết: “mai bốc công thần, duy cát chi tòng.”
帝曰： “禹! 官占惟先蔽志，昆命于元龟。朕志先定，询谋佥同，鬼神其依，
Đế viết: “Ngu! quan chiêm duy tiên tế chí, hỗn mệnh vu nguyên quy. trẫm chí tiên định, tuân mưu thiêm đồng, quỷ thần kỳ y,
龟筮协従，卜不习吉。” 禹拜稽首，固辞。
quy thệ hiệp tòng, bốc bất tập cát.” Ngu bái khể thủ, cố từ.
帝曰： “毋! 惟汝谐。”
Đế viết: “vô! duy nhữ hài.”
正月朔旦，受命于神宗，率百官若帝之初。
chánh nguyệt sóc đán, thụ mệnh vu Thần Tông, suất bách quan nhược Đế chi sơ.
帝曰： “咨，禹! 惟时有苗弗率，汝徂征。”
Đế viết: “tư, Ngu! duy thời hữu miêu phất suất, nhữ tồ chinh.”
禹乃会群后，誓于师曰； “济济有众，咸听朕命。蠢兹有苗，
Ngu nãi hội quần hậu, Thệ Vu sư viết； “tế tế hữu chúng, hàm thính trẫm mệnh. xuẩn từ hữu miêu,
昏迷不恭，侮慢自贤，反道败德，君子在野，小人在位，民弃不保，
hôn mê bất cung, vụ mạn tự hiền, phản đạo bại đức, quân tử tại dã, tiểu nhân tại vị, dân khí bất bảo,
天降之咎，肆予以尔众士，奉辞伐罪。尔尚一乃心力，其克有勋。”
thiên giáng chi cữu, tứ dư dĩ nhĩ chúng sĩ, phụng từ phạt tội. nhĩ thượng nhất nãi tâm lực, kỳ khắc hữu huân.”
三旬，苗民逆命。益赞于禹曰： “惟德动天，无远弗届。
tam tuần, miêu dân nghịch mệnh. Ích tán vu Ngu viết: “duy đức động thiên, Mô viễn phất giới.
满招损，谦受益，时乃天道。帝初于历山，往于田，日号泣于旻天，
mãn chiêu tổn, khiêm thụ ích, thời nãi Thiên đạo. Đế sơ vu lịch sơn, vãng vu điền, nhật hiệu khấp vu Mân Thiên,
于父母，负罪引慝。祗载见瞽叟，夔夔斋栗，瞽亦允若。至諴感神，矧兹有苗。”
vu phụ mẫu, phụ tội dẫn thắc. chi tải kiến cổ sưu, quỳ quỳ trai lật, cổ diệc duẫn nhược. chí hàm cảm thần, thẩn từ hữu miêu.”
禹拜昌言曰： “俞!” 班师振旅。帝乃诞敷文德，舞干羽于两阶，七旬有苗格。
Ngu bái Xương ngôn viết: “du!” ban sư chấn lữ. Đế nãi đản Phu Văn đức, Vũ cán Vũ vu lưỡng giai, thất tuần hữu miêu cách.
——
虞书 • 皋陶谟
Ngu thư • Cao Đào mô
曰若稽古皋陶曰： “允迪厥德，谟明弼谐。” 禹曰： “俞，如何？”
viết nhược khể cổ Cao Đào viết: “Duẫn địch quyết đức, mô minh bật hài.” Ngu viết: “du, như hà？”
皋陶曰： “都! 慎厥身，修思永。惇叙九族，庶明励翼，迩可远在兹。” 禹拜昌言曰： “俞!”
Cao Đào viết： “đô! thận quyết thân, tu tư vĩnh. đôn tự cửu tộc, thứ minh lệ dực, nhĩ khả viễn tại từ.” Ngu bái Xương ngôn viết: “du!”
皋陶曰： “都! 在知人，在安民。”
Cao Đào viết: “đô! tại tri nhân, tại an dân.”
禹曰： “吁! 咸若时，惟帝其难之。知人则哲，能官人。安民则惠，黎民怀之。
Ngu viết: “dụ! hàm nhược thời, duy Đế kỳ nạn chi. tri nhân tắc triết, năng quan nhân. an dân tắc huệ, lê dân hoài chi.
能哲而惠，何忧乎欢兜？ 何迁乎有苗？ 何畏乎巧言令色孔壬？”
năng triết nhi huệ, hà ưu hồ Hoan Đâu？ hà thiên hồ hữu miêu？ hà uý hồ xảo ngôn lệnh sắc khổng nhâm？”
皋陶曰： “都! 亦行有九德。亦言，其人有德，乃言曰，载采采。”
Cao Đào viết: “đô! diệc hàng hữu cửu đức. diệc ngôn, kỳ nhân hữu đức, nãi ngôn viết, tải biện biện.”
禹曰： “何？”
Ngu viết: “hà？”
皋陶曰： “宽而栗，柔而立，
Cao Đào viết: “khoan nhi lật, nhu nhi lập,
愿而恭，乱而敬，扰而毅，直而温，简而廉，刚而塞，强而义。
nguyện nhi cung, loạn nhi kính, nhiễu nhi nghị, trực nhi ôn, giản nhi liêm, cương nhi tắc, cường nhi nghĩa.
彰厥有常，吉哉! 日宣三德，夙夜浚明有家； 日严祗敬六德，亮采有邦。
chương quyết hữu thường, cát tai! nhật tuyên tam đức, túc dạ tuấn minh hữu gia； nhật nghiêm chi kính lục đức, lượng biện hữu bang.
翕受敷施，九德咸事，俊乂在官。百僚师师，百工惟时，抚于五辰，
hấp thụ phu thi, cửu đức hàm sự, tuấn nghệ tại quan. bách liêu sư sư, bách công duy thời, phủ vu ngũ thần,
庶绩其凝。无教逸欲，有邦兢兢业业，一日二日万几。无旷庶官，
thứ tích kỳ ngưng. Mô giáo dật dục, hữu bang căng căng nghiệp nghiệp, nhất nhật nhị nhật vạn kỷ. Mô khoáng thứ quan,
天工，人其代之。天叙有典，敕我五典五惇哉! 天秩有礼，自我五礼有庸哉!
thiên công, nhân kỳ đại chi. thiên tự hữu điển, sắc ngã ngũ điển ngũ đôn tai! thiên trật hữu lễ, tự ngã ngũ lễ hữu dung tai!
同寅协恭和衷哉! 天命有德，五服五章哉! 天讨有罪，五刑五用哉!
đồng dần hiệp cung hoà trung tai! Thiên mệnh hữu đức, ngũ phục ngũ chương tai! thiên thảo hữu tội, ngũ hình ngũ dụng tai!
政事懋哉懋哉!” “天聪明，自我民聪明。
chánh sự mậu tai mậu tai!” “thiên thông minh, tự ngã dân thông minh.
天明畏，自我民明威。达于上下，敬哉有土!”
thiên minh uý, tự ngã dân minh uy. đạt vu thượng hạ, kính tai hữu thổ!”
皋陶曰： “朕言惠可厎行？”
Cao Đào viết: “trẫm ngôn huệ khả chỉ hàng？”
禹曰： “俞! 乃言厎可绩。” 皋陶曰： “予未有知，思曰赞赞襄哉!”
Ngu viết: “du! nãi ngôn chỉ khả tích.” Cao Đào viết: “dư vị hữu tri, tư viết tán tán tương tai!”
————–
虞书 • 益稷
Ngu thư •Ích Tắc
帝曰： “来，禹! 汝亦昌言。” 禹拜曰：
Đế viết: “lai, Ngu! nhữ diệc Xương ngôn.” Ngu bái viết:
“都! 帝，予何言？ 予思日孜孜。” 皋陶曰： “吁! 如何？”
“đô! Đế, dư hà ngôn？ dư tư nhật tư tư.” Cao Đào viết: “dụ! như hà？”
禹曰： “洪水滔天，浩浩怀山襄陵，下民昏垫。予乘四载，随山刊木，暨益奏庶鲜食。
Ngu viết: “Hồng Thuỷ thao thiên, hạo hạo Hoài Sơn tương lăng, hạ dân hôn thục. dư thặng tứ tải, tuỳ sơn san mộc, Ký Ích tấu thứ tiên thực.
予决九川，距四海，浚畎浍距川； 暨稷播，奏庶艰食鲜食。
dư quyết cửu xuyên, cự tứ hải, tuấn khuyến khoái cự xuyên； ký tắc bá, tấu thứ gian thực tiên thực.
懋迁有无，化居。烝民乃粒，万邦作乂。” 皋陶曰： “俞! 师汝昌言。”
mậu thiên hữu Mô, hoá cư. chưng dân nãi lạp, vạn bang tác nghệ.” Cao Đào viết: “du! sư nhữ Xương ngôn.”
禹曰： “都! 帝，慎乃在位。”
Ngu viết: “đô! Đế, thận nãi tại vị.”
帝曰： “俞! 禹曰： “安 汝止，惟几惟康。其弼直，惟动丕应。徯志以昭受上帝，天其申命用休。”
Đế viết: “du! Ngu viết: “an nhữ chỉ, duy kỷ duy khang. kỳ bật trực, duy động phi ứng. hề chí dĩ chiêu thụ Thượng Đế, thiên kỳ thân mệnh dụng hưu.”
知帝曰： “吁! 臣哉邻哉! 邻哉臣哉!” 禹曰： “俞!”
Tri Đế viết: “dụ! thần tai lân tai! lân tai thần tai!” Ngu viết: “du!”
帝曰： “臣作朕股肱耳目。予欲左右有民，汝翼。
Đế viết: “thần tác trẫm cổ quăng nhĩ mục. dư dục tả hữu hữu dân, nhữ dực.
予欲宣力四方，汝为。予欲观古人之象，日、月、星辰、山、龙、华虫、，作会；
dư dục tuyên lực tứ phương, nhữ vị. dư dục quan cổ nhân chi tượng, nhật, nguyệt, tinh thần, sơn, long, hoa trùng,, tác hội；
宗彝、藻、火、粉米、黼、黻，絺绣，以五采彰施于五色，
Tông di, tảo, hoả, phấn mễ, phủ, phất, hy tú, dĩ ngũ biện chương thi vu ngũ sắc,
作服，汝明。予欲闻六律五声八音，在治忽，以出纳五言，
tác phục, nhữ minh. dư dục văn lục luật ngũ thanh bát âm, tại trì hốt, dĩ xuất nạp ngũ ngôn,
汝听。予违，汝弼，汝无面従，退有后言。钦四邻! 庶顽谗说，若不在时，
nhữ thính. dư vi, nhữ bật, nhữ Mô miên tòng, thoá hữu hậu ngôn. khâm tứ lân! thứ ngoan sàm thuyết, nhược bất tại thời,
侯以明之，挞以记之，书用识哉，欲并生哉! 工以纳言，时而飏之，格则承之庸之，否则威之。”
hầu dĩ minh chi, thát dĩ ký chi, thư dụng chí tai, dục tính sanh tai! công dĩ nạp ngôn, thời nhi dương chi, cách tắc thừa chi dung chi, bĩ tắc uy chi.”
禹曰： “俞哉! 帝光天之下，至于海隅苍生，
Ngu viết: “du tai! Đế quang thiên chi hạ, chí vu hải ngung thương sanh,
万邦黎献，共惟帝臣，惟帝时举。敷纳以言，明庶以功，
vạn bang lê hiến, cộng duy Đế thần, duy Đế thời cử. phu nạp dĩ ngôn, minh thứ dĩ công,
车服以庸。谁敢不让，敢不敬应？ 帝不时敷，同，日奏，罔功。
xa phục dĩ dung. thuỳ cảm bất nhượng, cảm bất kính ứng？ Đế bất thời phu, đồng, nhật tấu, võng công.
无若丹朱傲，惟慢游是好，傲虐是作。罔昼夜頟頟，罔水行舟。
Mô nhược đan Chu ngạo, duy mạn du thị hiếu, ngạo ngược thị tác. võng trú dạ ngạch ngạch, võng thuỷ hàng Chu.
朋淫于家，用殄厥世。予创若时，娶于涂山，辛壬癸甲。启呱呱而泣，
bằng dâm vu gia, dụng điễn quyết thế. dư sáng nhược thời, thú vu đồ sơn, tân nhâm quý giáp. khải oa oa nhi khấp,
予弗子，惟荒度土功。弼成五服，至于五千。州十有二师，外薄四海，
dư phất tử, duy hoang độ thổ công. bật thành ngũ phục, chí vu Ngũ Thiên. châu thập hữu nhị sư, ngoại bạc tứ hải,
咸建五长，各迪有功，苗顽弗即工，帝其念哉!”
hàm kiến ngũ trưởng, các địch hữu công, miêu ngoan phất tức công, Đế kỳ niệm tai!”
帝曰： “迪朕德，时乃功，惟叙。”
Đế viết: “địch trẫm đức, thời nãi công, duy tự.”
皋陶方祗厥叙，方施象刑，惟明。
Cao Đào phương chi quyết tự, phương thi tượng hình, duy minh.
夔曰： “戛击鸣球、搏拊、琴、瑟、以咏。” 祖考来格，
Quỳ viết: “kiết kích minh cầu, bác phụ, cầm, sắt, dĩ vịnh.” tổ khảo lai cách,
虞宾在位，群后德让。下管鼗鼓，合止柷敔，笙镛以间。鸟兽跄跄；
Ngu tân tại vị, quần hậu đức nhượng. hạ quản đào cổ, các chỉ chúc ngữ, sanh dung dĩ dản. điểu thú thương thương；
箫韶九成，凤皇来仪。夔曰： “於! 予击石拊石，百兽率舞。”
tiêu thiều cửu thành, phượng Hoàng lai nghi. Quỳ viết: “ô! dư kích thạch phụ thạch, bách thú suất vũ.”
庶尹允谐，帝庸作歌。曰： “敕天之命，惟时惟几。”
thứ duẫn duẫn hài, Đế dung tác ca. viết: “sắc Thiên chi mệnh, duy thời duy kỷ.”
乃歌曰： “股肱喜哉! 元首起哉! 百工熙哉!” 皋陶拜手稽首飏言曰：
Nãi Ca viết： “cổ quăng hỷ tai! nguyên thủ khởi tai! bách công hy tai!” Cao Đào bái thủ khể thủ dương ngôn viết:
“念哉! 率作兴事，慎乃宪，钦哉! 屡省乃成，钦哉!”
“niệm tai! suất tác hưng sự, thận nãi hiến, khâm tai! lũ tỉnh nãi thành, khâm tai!”
乃赓载歌曰： “元首明哉，股肱良哉，庶事康哉!” 又歌曰： “元首丛脞哉，股肱惰哉，万事堕哉!”
nãi canh Tải ca viết: “nguyên thủ minh tai, cổ quăng lương tai, thứ sự khang tai!” Hựu Ca viết: “nguyên thủ tùng toả tai, cổ quăng đoạ tai, vạn sự đoạ tai!”
帝拜曰： “俞，往钦哉!”
Đế bái viết: “du, vãng khâm tai!”
————
夏书 • 禹贡
Hạ thư • Ngu cống
禹别九州，
Ngu biệt cửu Châu,
随山浚川，任土作贡。禹敷土，随山刊木，奠高山大川。
tuỳ sơn tuấn xuyên, nhiệm thổ tác cống. Ngu phu thổ, tuỳ sơn san mộc, điện cao sơn đại xuyên.
冀州： 既载壶口，治梁及岐。既修太原，至于岳阳； 覃怀厎绩，至于衡漳。
ký châu: ký tải Hồ Khẩu, trì lương cập kỳ. ký tu thái nguyên, chí vu nhạc dương； đàm hoài chỉ tích, chí vu hành chương.
厥土惟白壤，厥赋惟上上错，厥田惟中中。
quyết thổ duy bạch nhưỡng, quyết phú duy thượng thượng thác, quyết điền duy trung trung.
恒、卫既従，大陆既作。岛夷皮服，夹右碣石入于河。
hằng, vệ ký tòng, Đại Lục ký tác. đảo di bị phục, giáp hữu Kiệt Thạch nhập vu hà.
济河惟兖州。九河既道，雷夏既泽，灉、沮会同。桑土既蚕，是降丘宅土。厥土黑坟，
tế hà duy duyện châu. cửu hà ký đạo, lôi hạ ký trạch, ung, tự hội đồng. tang thổ ký tàm, thị giáng khâu trạch thổ. quyết thổ hắc phần,
厥草惟繇，厥木惟条。厥田惟中下，厥赋贞，作十有三载乃同。
quyết thảo duy diêu, quyết mộc duy điều. quyết điền duy trung hạ, quyết phú trinh, tác thập hữu tam tải nãi đồng.
厥贡漆丝，厥篚织文。浮于济、漯，达于河。
quyết cống tất ty, quyết phỉ chức văn. phù vu tế, luỹ, đạt vu hà.
海岱惟青州。
hải đại duy thanh châu.
嵎夷既略，潍、淄其道。厥土白坟，海滨广斥。厥田惟上下，厥赋中上。
ngung di ký lược, duy, truy kỳ đạo. quyết thổ bạch phần, hải tân quảng xích. quyết điền duy thượng hạ, quyết phú trung thượng.
厥贡盐絺，海物惟错。岱畎丝、枲、铅、松、怪石。菜夷作牧。
quyết cống diêm hy, hải vật duy thác. đại khuyến ty, tỷ, diên, tùng, quái thạch. thái di tác mục.
厥篚檿丝。浮于汶，达于济。
quyết phỉ 檿ty. phù vu vấn, đạt vu tế.
海、岱及淮惟徐州。淮、沂其乂，
hải, đại cập hoài duy từ châu. hoài, nghi kỳ nghệ,
蒙、羽其艺，大野既猪，东原厎平。厥土赤埴坟，草木渐包。
mông, vũ kỳ nghệ, đại dã ký trư, đông nguyên chỉ bình. quyết thổ xích thực phần, thảo mộc tiệm bao.
厥田惟上中，厥赋中中。厥贡惟土五色，羽畎夏翟，峄阳孤桐，
quyết điền duy thượng trung, quyết phú trung trung. quyết cống duy thổ ngũ sắc, vũ khuyến hạ trác, dịch dương cô đồng,
泗滨浮磬，淮夷蠙珠暨鱼。厥篚玄纤、缟。浮于淮、泗，达于河。
tứ tân phù khánh, hoài di tân trù ký ngư. quyết phỉ huyền khiên, cảo. phù vu hoài, tứ, đạt vu hà.
淮海惟扬州。彭蠡既猪，阳鸟攸居。三江既入，震泽厎定。
hoài hải duy dương châu. Bành Lãi ký trư, dương điểu du cư. tam giang ký nhập, chấn trạch chỉ định.
筱簜既敷，厥草惟夭，厥木惟乔。厥土惟涂泥。厥田唯下下，厥赋下上，
điều đãng ký phu, quyết thảo duy yểu, quyết mộc duy kiều. quyết thổ duy đồ nệ. quyết điền duy hạ hạ, quyết phú Hạ thượng,
上错。厥贡惟金三品，瑶、琨筱、簜、齿、革、羽、毛惟木。
thượng thác. quyết cống duy kim tam phẩm, dao, côn điều, đãng、xỉ, cách, vũ, mao duy mộc.
鸟夷卉服。厥篚织贝，厥包桔柚，锡贡。沿于江、海，达于淮、泗。
điểu di huỷ phục. quyết phỉ chức bối, quyết bao kết du, tích cống. diên Vu Giang, hải, đạt vu hoài, tứ.
荆及衡阳惟荆州。江、汉朝宗于海，九江孔殷，沱、潜既道，
hình cập hành dương duy hình châu. giang, hán triều Tông vu hải, Cửu Giang khổng ân, đà, tiềm ký đạo,
云土、梦作乂。厥土惟涂泥，厥田惟下中，厥赋上下。
vân thổ, mộng tác 乂. quyết thổ duy đồ nệ, quyết điền duy hạ trung, quyết phú thượng hạ.
厥贡羽、毛、齿、革惟金三品，杶、干、栝、柏，砺、砥、砮、丹惟菌簵、楛，三邦厎贡厥名。
quyết cống vũ, mao, xỉ、 cách duy kim tam phẩm, suân, cán, quát, bách, lệ, để, nỗ, đan duy khuẩn lộ、khổ, tam bang chỉ cống quyết danh.
包匦菁茅，厥篚玄纁玑组，九江纳锡大龟。
bao quỹ thanh mâu, quyết phỉ huyền huân cơ tổ, Cửu Giang nạp tích đại quy.
浮于江、沱、潜、汉，逾于洛，至于南河。
phù Vu Giang, đà, tiềm, hán, Thâu Vu lạc, chí vu nam hà.
荆河惟豫州。伊、洛、瀍、涧既入于河，荥波既猪。导菏泽，被孟猪。厥土惟壤，下土坟垆。
hình hà duy dự châu. y, lạc, triền, giản ký nhập vu hà, huỳnh ba ký trư. đạo ca trạch, bị mạnh trư. quyết thổ duy nhưỡng, hạ thổ phần lư.
厥田惟中上，厥赋错上中。厥贡漆、枲，絺、纻，厥篚纤、纩，锡贡磬错。
quyết điền duy trung thượng, quyết phú thác thượng trung. quyết cống tất, tỷ, hy, trữ, quyết phỉ khiên, quảng, tích cống khánh thác.
浮于洛，达于河。
phù vu lạc, đạt vu hà.
华阳、黑水惟梁州。岷、嶓既艺，
hoa dương, hắc thuỷ duy lương châu. dân, ba ký nghệ,
沱、潜既道。蔡、蒙旅平，和夷厎绩。厥土青黎，厥田惟下上，厥赋下中，
đà, tiềm ký đạo. sái, mông lữ bình, hoà di chỉ tích. quyết thổ thanh lê, quyết điền duy Hạ thượng, quyết phú hạ trung,
三错。厥贡璆、铁、银、镂、砮磬、熊、罴、狐、狸、织皮，
tam thác. quyết cống cù, thiết, ngân, lũ, nỗ khánh, hùng, bì, hồ, ly, chức bì,
西倾因桓是来，浮于潜，逾于沔，入于渭，乱于河。
Tây khuynh nhân hoàn thị lai, phù vu tiềm, Thâu Vu miến, nhập vu vị, loạn vu hà.
黑水、西河惟雍州。弱水既西，泾属渭汭，漆沮既従，沣水攸同。
hắc thuỷ, Tây hà duy Ung Châu. nhược thuỷ ký Tây, kinh thuộc vị nhuế, tất tự ký tòng, phong thuỷ du đồng.
荆、岐既旅，终南、惇物，至于鸟鼠。原隰厎绩，至于猪野。三危既宅，三苗丕叙。
hình, kỳ ký lữ, chung nam, đôn vật, chí vu Điểu Thử. nguyên thấp chỉ tích, chí vu trư dã. Tam Nguy ký trạch, Tam Miêu phi tự.
厥土惟黄壤，厥田惟上上，厥赋中下。厥贡惟球、琳、琅玕。
quyết thổ duy Hoàng nhưỡng, quyết điền duy thượng thượng, quyết phú trung hạ. quyết cống duy cầu, lâm, lang can.
浮于积石，至于龙门、西河，会于渭汭。织皮昆仑、析支、渠搜，西戎即叙。
phù vu tích thạch, chí vu Long Môn, Tây hà, hội vu vị nhuế. chức bị hỗn luân, tích chi, cừ sưu, Tây nhung tức tự.
导岍及岐，至于荆山，逾于河； 壶口、雷首至于太岳；
đạo khiên cập kỳ, chí vu Hình Sơn, Thâu Vu hà； Hồ Khẩu, Lôi Thủ chí vu Thái Nhạc；
厎柱、析城至于王屋； 太行、恒山至于碣石，入于海。
chỉ trụ, tích thành chí Vu Vương ốc； Thái Hàng, Hằng Sơn chí vu Kiệt Thạch, nhập vu hải.
西倾、朱圉、鸟鼠至于太华； 熊耳、外方、桐柏至于陪尾。
Tây khuynh, Chu ngữ, Điểu Thử chí vu Thái Hoa； Hùng Nhĩ, Ngoại Phương, Đồng Bách chí vu Bồi Vĩ.
导嶓冢，至于荆山； 内方，至于大别。
đạo ba chủng, chí vu Hình Sơn； nội phương, chí vu Đại Biệt.
岷山之阳，至于衡山，过九江，至于敷浅原。
导弱水，至于合黎，馀波入于流沙。
Dân Sơn chi dương, chí vu Hành Sơn, quá Cửu Giang, chí vu Phu Thiển Nguyên.
đạo nhược thuỷ, chí vu Các Lê, Dư Ba nhập vu Lưu Sa.
导黑水，至于三危，入于南海。
đạo hắc thuỷ, chí vu Tam Nguy, nhập vu Nam Hải.
导河、积石，至于龙门； 南至于华阴，东至于厎柱，又东至于孟津，
đạo hà, tích thạch, chí vu Long Môn； nam chí vu Hoa Âm, Đông Chí vu Chỉ Trụ, hựu Đông Chí vu Mạnh Tân,
东过洛汭，至于大伾； 北过降水，至于大陆； 又北，播为九河，
đông quá Lạc Nhuế, chí vu Đại Thứ； bắc quá Giáng Thuỷ, chí vu Đại Lục； hựu bắc, bá vị cửu hà,
同为逆河，入于海。
đồng vị nghịch hà, nhập vu hải.
嶓冢导漾，东流为汉，又东，为沧浪之水，
ba chủng đạo dạng, đông lưu vị Hán, hựu đông, vị Thương Lãng chi thuỷ,
过三澨，至于大别，南入于江。东，汇泽为彭蠡，东，为北江，入于海。
quá tam phệ, chí vu Đại Biệt, nam nhập Vu Giang. đông, hối trạch vị Bành Lãi, đông, vị Bắc Giang, nhập vu hải.
岷山导江，东别为沱，又东至于澧； 过九江，至于东陵，
Dân Sơn đạo giang, đông biệt Vị Đà, hựu Đông Chí vu lễ； quá Cửu Giang, chí vu Đông Lăng,
东迆北，会于汇； 东为不江，入于海。
đông dĩ bắc, hội vu hối； đông vị Bất Giang, nhập vu hải.
导沇水，东流为济，入于河，溢为荥； 东出于陶丘北，又东至于菏，又东北，
đạo duyện thuỷ, đông lưu Vị Tế, nhập vu hà, dật vị huỳnh； đông xuất vu Đào Khâu Bắc, hựu Đông Chí vu ca, hựu đông bắc,
会于汶，又北，东入于海。
hội vu vấn, hựu bắc, đông nhập vu hải.
导淮自桐柏，东会于泗、沂，东入于海。
đạo hoài tự Đồng Bách, đông hội vu tứ, nghi, đông nhập vu hải.
导渭自鸟鼠同穴，东会于沣，又东会于泾，又东过漆沮，入于河。
đạo vị tự Điểu Thử đồng huyệt, đông hội vu phong, hựu đông hội vu kinh, hựu đông quá tất tự, nhập vu hà.
导洛自熊耳，东北，会于涧、瀍； 又东，会于伊，又东北，入于河。
đạo lạc tự Hùng Nhĩ, đông bắc, hội vu giản, triền； hựu đông, hội vu y, hựu đông bắc, nhập vu hà.
九州攸同，四隩既宅，九山刊旅，九川涤源，九泽既陂，四海会同。
cửu Châu du đồng, tứ áo ký trạch, cửu sơn san lữ, cửu xuyên địch nguyên, cửu trạch ký bí, tứ hải hội đồng.
六府孔修，庶土交正，
lục phủ khổng tu, thứ thổ giao chánh,
厎慎财赋，咸则三壤成赋。中邦锡土、姓，祗台德先，不距朕行。
chỉ thận tài phú, hàm tắc tam nhưỡng thành phú. trung bang tích thổ, tính, chi di đức tiên, bất cự trẫm hàng.
五百里甸服： 百里赋纳总，二百里纳铚，三百里纳秸服，四百 里粟，五百里米。
ngũ bách lý điện phục: bách lý phú nạp tổng, nhị bách lý nạp chí, tam bách lý nạp kiết phục, tứ bách lý túc, ngũ bách lý mễ.
五百里侯服： 百里采，二百里男邦，三百里诸侯。
ngũ bách lý hầu phục: bách lý biện, nhị bách lý nam bang, tam bách lý chư hầu.
五百里绥服： 三百里揆文教，二百里奋武卫。
ngũ bách lý tuy phục: tam bách lý quỹ văn giáo, nhị bách lý phấn vũ vệ.
五百里要服： 三百里夷，二百里蔡。
ngũ bách lý yếu phục: tam bách lý di, nhị bách lý sái.
五百里荒 服： 三百里蛮，二百里流。
ngũ bách lý hoang phục: tam bách lý man, nhị bách lý lưu.
东渐于海，西被于流沙，朔南暨声教讫于四海。禹锡玄圭，告厥成功。
đông tiệm vu hải, Tây bị vu Lưu Sa, sóc nam ký thanh giáo khất vu tứ hải. Ngu tích huyền khuê, cáo quyết thành công.
——-
夏书 • 甘誓
Hạ thư • cam thệ
启与有
khải dữ hữu
扈战于甘之野，作《甘誓》。
hỗ chiến vu cam chi dã, tác 《cam thệ》.
大战于甘，乃召六卿。
đại chiến vu cam, nãi Triệu lục khanh.
王曰： “嗟! 六事之人，予誓告汝： 有扈氏威侮五行，怠弃三 正，
Vương viết: “ta! lục sự chi nhân, dư thệ cáo nhữ: hữu hỗ thị uy Vũ ngũ hàng, đãi khí tam chánh,
天用剿绝其命，今予惟恭行天之罚。左不攻于左，汝不恭命；
thiên dụng tiễu tuyệt kỳ mệnh, kim dư duy cung hàng thiên chi phạt. tả bất công vu tả, nhữ bất cung mệnh；
右不攻于右，汝不恭命； 御非其马之正，汝不恭命。用命，赏于祖；
hữu bất công vu hữu, nhữ bất cung mệnh； ngữ phi kỳ mã chi chánh, nhữ bất cung mệnh. dụng mệnh, thưởng vu tổ；
弗用命，戮于社，予则孥戮汝。”
phất dụng mệnh, lục vu xã, dư tắc nô lục nhữ.”
—–
夏书 • 五子之歌
Hạ thư • ngũ tử chi ca
太康失邦，
Thái Khang thất bang,
昆弟五人须于洛汭，作《五子之歌》。
hỗn đệ ngũ nhân tu vu Lạc Nhuế, tác 《ngũ tử chi ca》.
太康尸位，以逸豫灭厥德，黎民咸贰，乃盘游无度，畋于有洛之表，十旬弗反。
Thái Khang thi vị, dĩ dật dự diệt quyết đức, lê dân hàm nhị, nãi hàn du Mô độ, điền vu hữu lạc chi biểu, thập tuần phất phản.
有穷后羿因民弗忍，距于河，厥弟五人御其母以従，徯于洛之汭。
hữu cùng hậu nghệ nhân dân phất nhẫn, cự vu hà, quyết đệ ngũ nhân ngữ kỳ mẫu dĩ 従, hề vu lạc chi nhuế.
五子咸怨，述大禹之戒以作歌。
ngũ tử hàm oán, thuật Đại Ngu chi giới dĩ tác ca.
其一曰： “皇祖有训，民可近，不可下，
Kỳ Nhất viết: “Hoàng tổ hữu huấn, dân khả cận, bất khả hạ,
民惟邦本，本固邦宁。予视天下愚夫愚妇一能胜予，一人三失，
dân duy bang bổn, bổn cố bang trữ. dư thị thiên hạ Ngu phù Ngu phụ nhất năng thắng dư, nhất nhân tam thất,
怨岂在明，不见是图。予临兆民，懔乎若朽索之驭六马，为人上者，奈何不敬？”
oán khởi tại minh, bất kiến thị đồ. dư lâm triệu dân, lẫm hồ nhược hủ tác chi ngự lục mã, vị nhân thượng giả, nại hà bất kính？”
其二曰： “训有之，内作色荒，外作禽荒。
kỳ nhị viết: “huấn hữu chi, nội tác sắc hoang, ngoại tác cầm hoang.
甘酒嗜音，峻宇雕墙。有一于此，未或不亡。”
cam tửu thị âm, tuấn vũ điêu tường. hữu nhất vu thử, vị hoặc bất vong.”
其三曰： “惟彼陶唐，有此冀方。今失厥道，乱其纪纲，乃厎灭亡。”
kỳ tam viết: “duy bỉ đào đường, hữu thử ký phương. kim thất quyết đạo, loạn kỳ kỷ cương, nãi chỉ diệt vong.”
其四曰： “明明我祖，万邦之君。有典有则，贻厥子孙。
kỳ tứ viết: “minh minh ngã tổ, vạn bang chi quân. hữu điển hữu tắc, di quyết tử tôn.
关石 和钧，王府则有。荒坠厥绪，覆宗绝祀!”
quan thạch hoà quân, vương phủ tắc hữu. hoang truỵ quyết tự, phúc Tông tuyệt tự!”
其五曰： “呜呼曷归？ 予怀之悲。万姓仇予，予将畴依？ 郁陶乎予心，颜厚有忸怩。
kỳ ngũ viết: “ô hô hạt quy？ dư hoài chi bi. vạn tính cừu dư, dư tương trù y？ hữu đào hồ dư tâm, nhan hậu hữu nựu nê.
弗慎厥德，虽悔可追？”
phất thận quyết đức, tuy hối khả truy？”
——-
夏书 • 胤征
Hạ thư • dận chinh
羲和湎淫，废时乱日，胤往征之，作《胤征》。
hy hoà miện dâm, phế thời loạn nhật, dận vãng chinh chi, tác 《dận chinh》.
惟仲康肇位四海，胤侯命掌六师。
duy trọng khang triệu vị tứ hải, dận hầu mệnh chưởng lục sư.
羲和废厥职，酒荒于厥邑，胤后承王命徂征。
hy hoà phế quyết chức, tửu hoang vu quyết ấp, dận hậu thừa Vương mệnh tồ chinh.
告于众曰： “嗟予有众，圣有谟训，明征定保，先王克谨天戒，臣人克有常宪，百官修辅，
cáo vu chúng viết: “ta dư hữu chúng, thánh hữu mô huấn, minh chinh định bảo, Tiên Vương khắc cẩn thiên giới, thần nhân khắc hữu thường hiến, bách quan tu phụ,
厥后惟明明，每岁孟春，遒人以木铎徇于路，官师相规，工执艺事以谏，
quyết hậu duy minh minh, mỗi tuế mạnh xuân, tù nhân dĩ mộc đạc tuần vu lộ, quan sư tương quy, công chấp nghệ sự dĩ gián,
其或不恭，邦有常刑。” “惟时羲和颠覆厥德，沈乱于酒，畔官离次，
kỳ hoặc bất cung, bang hữu thường hình.” “duy thời hy hoà điên phúc quyết đức, thẩm loạn vu tửu, bạn quan nhữu thứ,
俶扰天纪，遐弃厥司，乃季秋月朔，辰弗集于房，瞽奏鼓，
thục nhiễu thiên kỷ, hà khí quyết tư, nãi quý thu nguyệt sóc, thần phất tập vu phòng, cổ tấu cổ,
啬夫驰，庶人走，羲和尸厥官罔闻知，昏迷于天象，以干先王之诛，
sắc phù trì, thứ nhân tẩu, hy hoà thi quyết quan võng văn tri, hôn mê vu thiên tượng, dĩ cán Tiên Vương chi tru,
《政典》 曰： ‘先时者杀无赦，不及时者杀无赦。’今予以尔有众，奉将天罚。
《chánh điển》 viết: ‘tiên thời giả sát Mô xá, bất cập thời giả sát Mô xá.’kim dư dĩ nhĩ hữu chúng, phụng tương thiên phạt.
尔众士同力王室，尚弼予钦承天子威命。火炎昆冈，玉石俱焚。
nhĩ chúng sĩ đồng lực vương thất, thượng bật dư khâm thừa thiên tử uy mệnh. hoả viêm hỗn cương, ngọc thạch cụ phần.
天吏逸德，烈于猛火。歼厥渠魁，胁従罔治，旧染污俗，咸与维新。
thiên lại dật đức, liệt vu mãnh hoả. chiêm quyết cừ khôi, hiệp tòng võng trì, cựu nhiễm ô tục, hàm dữ duy tân.
呜呼! 威克厥爱，允济； 爱克厥威，允罔功。其尔众士懋戒哉!”
ô hô! uy khắc quyết ái, duẫn tế； ái khắc quyết uy, duẫn võng công. kỳ nhĩ chúng sĩ mậu giới tai!”
〖帝告釐沃〗
〖Đế cáo ly ốc〗
自契至于成汤八迁，汤始居亳，従先王居。作《帝告》, 《釐沃》。
tự khiết chí vu Thành Thang bát thiên, Thang thuỷ cư bạc, tòng Tiên Vương cư. tác 《Đế cáo》, 《ly ốc》.
〖汤征〗
〖Thang chinh〗
汤征诸侯，葛伯不祀，汤始征之，作《汤征》。
Thang chinh chư hầu, cát bá bất tự, Thang thuỷ chinh chi, tác 《Thang chinh》.
〖汝鸠 汝方〗
〖nhữ cưu nhữ phương〗
伊尹去亳适夏，既丑有夏，复归于亳。入自北门，乃遇汝鸠、汝方。作《汝鸠》, 《汝方》。
Y Duẫn khứ bạc thích hạ, ký sửu hữu hạ, phục quy vu bạc. nhập tự bắc môn, nãi ngộ nhữ cưu, nhữ phương. tác 《nhữ cưu》, 《nhữ phương》.
——-
商书 • 汤誓
Thương Thư • Thang thệ
伊尹相汤伐桀，升自陑，遂与桀战于鸣条之野，作《汤誓》。
Y Duẫn tương Thang phạt Kiệt, thăng tự nhi, toại dữ Kiệt chiến vu minh điều chi dã, tác 《Thang thệ》.
王曰： “格尔众庶，悉听朕言，非台小子，敢行称乱! 有夏多 罪，天命殛之。
Vương viết: “cách nhĩ chúng thứ, tất thính trẫm ngôn, phi di tiểu tử, cảm hàng xứng loạn! hữu hạ đa tội, Thiên mệnh cức chi.
今尔有众，汝曰： ‘我后不恤我众，舍我穑事而割正夏？’
kim nhĩ hữu chúng, nhữ viết: ‘ngã hậu bất tuất ngã chúng, xả ngã tường sự nhi cát chánh hạ？’
予惟闻汝众言，夏氏有罪，予畏上帝，不敢不正。今汝其曰：
dư duy văn nhữ chúng ngôn, hạ thị hữu tội, dư uý Thượng Đế, bất cảm bất chánh. kim nhữ kỳ viết：
‘夏罪其如台？’夏王率遏众力，率割夏邑。有众率怠弗协，曰： ‘时日曷丧？ 予及汝皆亡。’
‘hạ tội kỳ như di？’Hạ Vương suất át chúng lực, suất cát hạ ấp. hữu chúng suất đãi phất hiệp, viết: ‘thời nhật hạt tang？ dư cập nhữ giai vong.’
夏德若兹，今朕必往。”
hạ đức nhược từ, kim trẫm tất vãng.”
“尔尚辅予一人，致天之罚，予其大赉汝! 尔无不信，朕不食言。
“nhĩ thượng phụ dư nhất nhân, trí thiên chi phạt, dư kỳ đại lại nhữ! nhĩ Mô bất tín, trẫm bất thực ngôn.
尔不従誓言，予则孥戮汝，罔有攸赦。”
nhĩ bất tòng thệ ngôn, dư tắc nô lục nhữ, võng hữu du xá.”
〖夏社 疑至 臣扈〗
〖Hạ xã Si chí Thần hỗ〗
汤既胜夏，欲迁其社，不可。作《夏社》, 《疑至》, 《臣扈》。
Thang ký thắng Hạ, dục thiên kỳ xã, bất khả. tác 《Hạ xã》, 《Si chí》, 《Thần hỗ》.
〖典宝〗
〖điển bảo〗
夏师败绩，汤遂従之，遂伐三朡，俘厥宝玉。谊伯、仲伯作《典宝》。
hạ sư bại tích, Thang toại tòng chi, toại phạt tam tông, phu quyết bảo ngọc. nghị bá, trọng bá tác 《điển bảo》.
商书 • 仲虺之诰
thương thư • trọng huỷ chi cáo
—–
汤归自夏，至于大坰，仲虺作诰。
Thang quy tự hạ, chí vu đại quýnh, trọng huỷ tác cáo.
成汤放桀于南巢，惟有惭德。曰： “予恐来世以台为口实。”
Thành Thang phóng kiệt vu nam sào, duy hữu tàm đức. viết: “dư khủng lai thế dĩ di vị khẩu thực.”
仲虺乃作诰，曰： “呜呼! 惟天生民有欲，无主乃乱，惟天生聪明时乂，有夏昏德，民坠涂炭，
trọng huỷ nãi tác cáo, viết: “ô hô! duy thiên sanh dân hữu dục, Mô chủ nãi loạn, duy thiên sanh thông minh thời 乂, hữu hạ hôn đức, dân truỵ đồ thán,
天乃锡王勇智，表正万邦，缵禹旧服。兹率厥典，奉若天命。
thiên nãi tích vương dũng trí, biểu chánh vạn bang, toản Ngu cựu phục. từ suất quyết điển, phụng nhược Thiên mệnh.
夏王有罪，矫诬上天，以布命于下。帝用不臧，式商受命，用爽厥师。
Hạ Vương hữu tội, kiểu vu thượng thiên, dĩ bố mệnh vu hạ. Đế dụng bất tang, thức thương thụ mệnh, dụng sảng quyết sư.
简贤附势，实繁有徒。肇我邦于有夏，若苗之有莠，若粟之有秕。
giản hiền phụ thế, thực phồn hữu đồ. triệu ngã bang vu hữu hạ, nhược miêu chi hữu tú, nhược túc chi hữu bỉ.
小大战战，罔不惧于非辜。矧予之德，言足听闻。惟王不迩声色，
tiểu đại chiến chiến, võng bất cụ vu phi cô. thẩn dư chi đức, ngôn túc thính văn. duy vương bất nhĩ thanh sắc,
不殖货利。德懋懋官，功懋懋赏。用人惟己，改过不吝。克宽克仁，
bất thực hoá lợi. đức mậu mậu quan, công mậu mậu thưởng. dụng nhân duy kỷ, cải quá bất lận. khắc khoan khắc nhân,
彰信兆民。乃葛伯仇饷，初征自葛，东征，西夷怨； 南征，北狄怨，
chương tín triệu dân. nãi cát bá cừu hướng, sơ chinh tự cát, đông chinh, Tây di oán； nam chinh, bắc địch oán,
曰： ‘奚独后予？’ 攸徂之民，室家相庆，曰： ‘徯予后，后来其苏。’
viết: ‘hề độc hậu dư？’ du tồ chi dân, thất gia tương khánh, viết: ‘hề dư hậu, hậu lai kỳ tô.’
民之戴商，厥惟旧哉! 佑贤辅德，显忠遂良，兼弱攻昧，取乱侮亡，
dân chi đái thương, quyết duy cựu tai! hữu hiền phụ đức, hiển trung toại lương, kiêm nhược công muội, thủ loạn Vũ vong,
推亡固存，邦乃其昌。德日新，万邦惟怀； 志自满，九族乃离。
thôi vong cố tồn, bang nãi kỳ xương. đức nhật tân, vạn bang duy hoài； chí tự mãn, cửu tộc nãi nhữu.
王懋昭大德，建中于民，以义制事，以礼制心，垂裕后昆。予闻曰：
vương mậu chiêu đại đức, kiến trung vu dân, dĩ nghĩa chế sự, dĩ lễ chế tâm, thuỳ dụ hậu hỗn. dư văn viết:
‘能自得师者王，谓人莫已若者亡。好问则裕，自用则小’。呜呼!
‘năng tự đắc sư giả vương, vị nhân mạc dĩ nhược giả vong. hiếu vấn tắc dụ, tự dụng tắc tiểu’. ô hô!
慎厥终，惟其始。殖有礼，覆昏暴。钦崇天道，永保天命。”
thận quyết chung, duy kỳ thuỷ. thực hữu lễ, phúc hôn bạo. khâm sùng Thiên đạo, vĩnh bảo Thiên mệnh.”
——-
商书 • 汤诰
thương thư • Thang cáo
汤既黜夏命，复归于亳，作《汤诰》。
Thang ký truất hạ mệnh, phục quy vu bạc, tác 《Thang cáo》.
王归
vương quy
自克夏，至于亳，诞告万方。王曰： “嗟! 尔万方有众，明听予一人诰。
tự khắc hạ, chí vu bạc, đản cáo vạn phương. Vương viết: “ta! nhĩ vạn phương hữu chúng, minh thính dư nhất nhân cáo.
惟皇上帝，降衷于下民。若有恒性，克绥厥猷惟后。夏王灭德作威，
duy Hoàng Thượng Đế, giáng trung vu hạ dân. nhược hữu hằng tính, khắc tuy quyết du duy hậu. Hạ Vương diệt đức tác uy,
以敷虐于尔万方百姓。尔万方百姓，罹其凶害，弗忍荼毒，
dĩ phu ngược vu nhĩ vạn phương bách tính. nhĩ vạn phương bách tính, ly kỳ hung hại, phất nhẫn đồ độc,
并告无辜于上下神祗。天道福善祸淫，降灾于夏，以彰厥罪。肆台小子，
tính cáo Mô cô vu thượng hạ thần chi. Thiên đạo phước thiện hoạ dâm, giáng tai vu hạ, dĩ chương quyết tội. tứ di tiểu tử,
将天命明威，不敢赦。敢用玄牡，敢昭告于上天神后，请罪有夏。
tương Thiên mệnh minh uy, bất cảm xá. cảm dụng huyền mẫu, cảm chiêu cáo vu thượng thiên thần hậu, thỉnh tội hữu hạ.
聿求元圣，与之戮力，以与尔有众请命。上天孚佑下民，罪人黜伏，
duật cầu nguyên thánh, dữ chi lục lực, dĩ dữ nhĩ hữu chúng thỉnh mệnh. thượng thiên phù hữu hạ dân, tội nhân truất phục,
天命弗僭，贲若草木，兆民允殖。俾予一人辑宁尔邦家，兹朕未知获戾于上下，
Thiên mệnh phất thiết, bí nhược thảo mộc, triệu dân duẫn thực. tỷ dư nhất nhân tập trữ nhĩ bang gia, từ trẫm vị tri hộ lệ vu thượng hạ,
栗栗危惧，若将陨于深渊。凡我造邦，无従匪彝，
lật lật nguy cụ, nhược tương vẫn vu thâm uyên. phàm ngã tạo bang, Mô tòng phỉ di,
无即慆淫，各守尔典，以承天休。尔有善，朕弗敢蔽； 罪当朕躬，弗敢自赦，
Mô tức thao dâm, các thủ nhĩ điển, dĩ thừa thiên hưu. nhĩ hữu thiện, trẫm phất cảm tế； tội đương trẫm cung, phất cảm tự xá,
惟简在上帝之心。其尔万方有罪，在予一人； 予一人有罪，无以尔万方。
duy giản tại Thượng Đế chi tâm. kỳ nhĩ vạn phương hữu tội, tại dư nhất nhân； dư nhất nhân hữu tội, Mô dĩ nhĩ vạn phương.
呜呼! 尚克时忱，乃亦有终。”
ô hô! thượng khắc thời thầm, nãi diệc hữu chung.”
〖明居〗
〖minh cư〗
——-
咎单作《明居》
cữu thiện tác 《minh cư》
商书
thương thư
• 伊训
• y huấn
成汤既没，太甲元年，伊尹作《伊训》, 《肆命》, 《徂后》。
Thành Thang ký một, Thái Giáp nguyên niên, Y Duẫn tác 《Y Huấn》, 《tứ mệnh》, 《Tồ hậu》.
惟元祀十有二月乙丑，伊尹祠于先王。
duy nguyên tự thập hữu nhị nguyệt ất sửu, Y Duẫn từ vu Tiên Vương.
奉嗣王祗见厥祖，侯、甸群后咸在，百官总已以听冢宰。
phụng tự vương chi kiến quyết tổ, hầu, điện quần hậu hàm tại, bách quan tổng dĩ dĩ thính chủng tể.
伊尹乃明言烈祖之成德，以训于王。曰： “呜呼! 古有夏先后，方懋厥德，
Y Duẫn nãi minh ngôn Liệt Tổ chi thành đức, dĩ huấn Vu Vương. viết: “ô hô! cổ hữu hạ tiên hậu, phương mậu quyết đức,
罔有天灾。山川鬼神，亦莫不宁，暨鸟兽鱼鳖咸若。于其子孙弗率，
võng hữu thiên tai. sơn xuyên quỷ thần, diệc mạc bất trữ, ký điểu thú ngư miết hàm nhược. vu kỳ tử tôn phất suất,
皇天降灾，假手于我有命，造攻自鸣条，朕哉自亳。惟我商王，
Hoàng Thiên giáng tai, giả thủ vu ngã hữu mệnh, tạo công tự minh điều, trẫm tai tự bạc. duy ngã Thương Vương,
布昭圣武，代虐以宽，兆民允怀。今王嗣厥德，罔不在初，立爱惟亲，
bố chiêu thánh vũ, đại ngược dĩ khoan, triệu dân duẫn hoài. kim vương tự quyết đức, võng bất tại sơ, lập ái duy thân,
立敬惟长，始天家邦，终于四海。呜呼! 先王肇修人纪，従谏弗咈，
lập kính duy trưởng, thuỷ thiên gia bang, chung vu tứ hải. ô hô! Tiên Vương triệu tu nhân kỷ, 従gián phất phất,
先民时若。居上克明，为下克忠，与人不求备，检身若不及，以至,
tiên dân thời nhược. cư thượng khắc minh, vị hạ khắc trung, dữ nhân bất cầu bị kiểm thân nhược bất cập, dĩ chí,
于有万邦，兹惟艰哉! 敷求哲人，俾辅于尔后嗣，制官刑，儆于有位。
vu hữu vạn bang, từ duy gian tai! phu cầu triết nhân, tỷ phụ vu nhĩ hậu tự, chế quan hình, cảnh vu hữu vị.
曰： ‘敢有恒舞于宫，酣歌于室，时谓巫风，敢有殉于货色，恒于游畋，时谓淫风。
viết: ‘cảm hữu hằng vũ vu cung, hàm ca vu thất, thời vị vu phong, cảm hữu tuẫn vu hoá sắc, hằng vu du điền, thời vị dâm phong.
敢有侮圣言，逆忠直，远耆德，比顽童，时谓乱风。
cảm hữu Vũ thánh ngôn, nghịch trung trực, viễn kỳ đức, tỷ ngoan đồng, thời vị loạn phong.
惟兹三风十愆，卿士有一于身，家必丧； 邦君有一于身，国必亡。
duy từ tam phong thập khiên, khanh sĩ hữu nhất vu thân, gia tất tang； bang quân hữu nhất vu thân, quốc tất vong.
臣下不匡，其刑墨，具训于蒙士。’呜呼! 嗣王祗厥身，念哉! 圣谟洋洋，
thần hạ bất khuông, kỳ hình mặc, cụ huấn vu mông sĩ.’ô hô! tự vương chi quyết thân, niệm tai! thánh mô dương dương,
嘉言孔彰。惟上帝不常，作善降之百祥，作不善降之百殃。
gia ngôn khổng chương. duy Thượng Đế bất thường, tác thiện giáng chi bách tường, tác bất thiện giáng chi bách ương.
尔惟德罔小，万邦惟庆； 尔惟不德罔大，坠厥宗。”
nhĩ duy đức võng tiểu, vạn bang duy khánh； nhĩ duy bất đức võng đại, truỵ quyết Tông.”
——-
商书 • 太甲上
thương thư • thái giáp thượng
太甲既立，不明，伊尹放诸桐。三年复归于亳，思庸，伊尹作 《太甲》 三篇。
thái giáp ký lập, bất minh, Y Duẫn phóng chư đồng. tam niên phục quy vu bạc, tư dung, Y Duẫn tác 《thái giáp》 tam thiên.
惟嗣王不惠于阿衡，伊尹作书曰：
duy tự vương bất huệ vu a hành, Y Duẫn tác thư viết:
“先王顾諟天之明命，以承上下神祗。社稷宗庙，罔不祗肃。
“Tiên Vương cố thị thiên chi minh mệnh, dĩ thừa thượng hạ thần chi. xã tắc Tông miếu, võng bất chi túc.
天监厥德，用集大命，抚绥万方。惟尹躬克左右厥辟，宅师，肆嗣王丕承基绪。
thiên giám quyết đức, dụng tập đại mệnh, phủ tuy vạn phương. du Y Duẫn cung khắc tả hữu quyết tích, trạch sư, tứ tự vương phi thừa cơ tự.
惟尹躬先见于西邑夏，自周有终。相亦惟终； 其后嗣王罔克有终，
du Y Duẫn cung tiên kiến vu Tây ấp hạ, tự Chu hữu chung. tương diệc duy chung； kỳ hậu tự vương võng khắc hữu chung,
相亦罔终，嗣王戒哉! 祗尔厥辟，辟不辟，忝厥祖。”
tương diệc võng chung, tự vương giới tai! chi nhĩ quyết tích, tích bất tích, thiểm quyết tổ.”
王惟庸罔念闻。伊尹乃言曰： “先王昧爽丕显，坐以待旦。帝求俊彦，
vương duy dung võng niệm văn. Y Duẫn nãi ngôn viết: “Tiên Vương muội sảng phi hiển, toạ dĩ đãi đán. Đế cầu tuấn ngạn,
启迪后人，无越厥命以自覆。慎乃俭德，惟怀永图。若虞机张，往省括于度则释。
khải địch hậu nhân, Mô việt quyết mệnh dĩ tự phúc. thận nãi kiệm đức, duy hoài vĩnh đồ. nhược Ngu cơ trương, vãng tỉnh quát vu độ tắc thích.
钦厥止，率乃祖攸行，惟朕以怿，万世有辞。”
khâm quyết chỉ, suất nãi tổ du hàng, duy trẫm dĩ dịch, vạn thế hữu từ.”
王未克变。伊尹曰： “兹乃不义，习与性成。予弗狎于弗顺，营于桐宫，
vương vị khắc biến. Y Duẫn viết: “từ nãi bất nghĩa, tập dữ tính thành. dư phất hiệp vu phất thuận, doanh vu đồng cung,
密迩先王其训，无俾世迷。王徂桐宫居忧，克终允德。”
mật nhĩ Tiên Vương kỳ huấn, Mô tỷ thế mê. Vương Tồ đồng cung cư ưu, khắc chung duẫn đức.”
——-
商书 • 太甲上
thương thư • thái giáp thượng
太甲既立，不明，伊尹放诸桐。三年复归于亳，
thái giáp ký lập, bất minh, Y Duẫn phóng chư đồng. tam niên phục quy vu bạc,
思庸，伊尹作《太甲》 三篇。
tư dung, Y Duẫn tác 《thái giáp》 tam thiên.
惟嗣王不惠于阿衡，伊尹作书曰： “先王顾諟天之明命，以承上下神祗。社稷宗庙，罔不祗肃。
duy tự vương bất huệ vu a hành, Y Duẫn tác thư viết: “Tiên Vương cố thị thiên chi minh mệnh, dĩ thừa thượng hạ thần chi. xã tắc Tông miếu, võng bất chi túc.
天监厥德，用集大命，抚绥万方。惟尹躬克左右厥辟，宅师，
thiên giám quyết đức, dụng tập đại mệnh, phủ tuy vạn phương. du Y Duẫn cung khắc tả hữu quyết tích, trạch sư,
肆嗣王丕承基绪。惟尹躬先见于西邑夏，自周有终。相亦惟终；
tứ tự vương phi thừa cơ tự. du Y Duẫn cung tiên kiến vu Tây ấp hạ, tự Chu hữu chung. tương diệc duy chung；
其后嗣王罔克有终，相亦罔终，嗣王戒哉! 祗尔厥辟，辟不辟，忝厥祖。”
kỳ hậu tự vương võng khắc hữu chung, tương diệc võng chung, tự vương giới tai! chi nhĩ quyết tích, tích bất tích, thiểm quyết tổ.”
王惟庸罔念闻。伊尹乃言曰： “先王昧爽丕显，坐以待旦。
vương duy dung võng niệm văn. Y Duẫn nãi ngôn viết: “Tiên Vương muội sảng phi hiển, toạ dĩ đãi đán.
帝 求俊彦，启迪后人，无越厥命以自覆。慎乃俭德，惟怀永图。若虞机张，
Đế cầu tuấn ngạn, khải địch hậu nhân, Mô việt quyết mệnh dĩ tự phúc. thận nãi kiệm đức, duy hoài vĩnh đồ. nhược Ngu cơ trương,
往省括于度则释。钦厥止，率乃祖攸行，惟朕以怿，万世有辞。”
vãng tỉnh quát vu độ tắc thích. khâm quyết chỉ, suất nãi tổ du hàng, duy trẫm dĩ dịch, vạn thế hữu từ.”
王未克变。伊尹曰： “兹乃不义，习与性成。予弗狎于弗顺，
vương vị khắc biến. Y Duẫn viết: “từ nãi bất nghĩa, tập dữ tính thành. dư phất hiệp vu phất thuận,
营于桐宫，密迩先王其训，无俾世迷。王徂桐宫居忧，克终允德。”
doanh vu đồng cung, mật nhĩ Tiên Vương kỳ huấn, Mô tỷ thế mê. Vương Tồ đồng cung cư ưu, khắc chung duẫn đức.”
——-
商书 • 太甲中
thương thư • thái giáp trung
惟三祀十有二月朔，伊尹以冕服奉嗣王归于亳，
duy tam tự thập hữu nhị nguyệt sóc, Y Duẫn dĩ miện phục phụng tự vương quy vu bạc,
作书曰： “民非后，罔克胥匡以生； 后非民，罔以辟四方。皇天 王拜手眷佑有商，
tác thư viết: “dân phi hậu, võng khắc tư khuông dĩ sanh； hậu phi dân, võng dĩ tích tứ phương. Hoàng Thiên vương bái thủ quyến hữu hữu thương,
俾嗣王克终厥德，实万世无疆之休。”
tỷ tự vương khắc chung quyết đức, thực vạn thế Mô cương chi hưu.”
稽首曰： “予小子不明于德，自厎不类。欲败度，纵败礼，以速戾于厥躬。
khể thủ viết: “dư tiểu tử bất minh vu đức, tự chỉ bất loại. dục bại độ, sỉ bại lễ, dĩ tốc lệ vu quyết cung.
天作孽，犹可违； 自作孽，不可逭。既往背师保之训，弗克于厥初，
thiên tác nghiệt, do khả vi； tự tác nghiệt, bất khả hoán. ký vãng bối sư bảo chi huấn, phất khắc vu quyết sơ,
尚赖匡救之德，图惟厥终。”
thượng lại khuông cứu chi đức, đồ duy quyết chung.”
伊尹拜手稽首曰：
Y Duẫn bái thủ khể thủ viết:
“修厥身，允德协于下，惟明后。先王子惠困穷，民服厥命，罔有不悦。
“tu quyết thân, duẫn đức hiệp vu hạ, duy minh hậu. Tiên Vương tử huệ khốn cùng, dân phục quyết mệnh, võng hữu bất duyệt.
并其有邦厥邻，乃曰： ‘徯我后，后来无罚。’王懋乃德，视乃厥祖，
tính kỳ hữu bang quyết lân, nãi viết: ‘hề ngã hậu, hậu lai Mô phạt.’vương mậu nãi đức, thị nãi quyết tổ,
无时豫怠。奉先思孝，接下思恭。视远惟明； 听德惟聪。朕承王之休无斁。”
Mô thời dự đãi. phụng tiên tư hiếu, tiếp hạ tư cung. thị viễn duy minh； thính đức duy thông. trẫm thừa vương chi hưu Mô dịch.”
——-
商书
thương thư
• 太甲下
• thái giáp hạ
伊尹申诰于王曰： “呜呼! 惟天无亲，克敬惟亲。民罔常怀，怀于有仁。鬼神无常享，享于克诚。
Y Duẫn thân cáo Vu Vương viết: “ô hô! duy thiên Mô thân, khắc kính duy thân. dân võng thường hoài, hoài vu hữu nhân. quỷ thần Mô thường hưởng, hưởng vu khắc thành.
天位艰哉! 德惟治，否德乱。与治同道，罔不兴； 与乱同事，罔不亡。
thiên vị gian tai! đức duy trì, bĩ đức loạn. dữ trì đồng đạo, võng bất hưng； dữ loạn đồng sự, võng bất vong.
终始慎厥与，惟明明后。先王惟时懋敬厥德，克配上帝。今王嗣有令绪，
chung thuỷ thận quyết dữ, duy minh minh hậu. Tiên Vương duy thời mậu kính quyết đức, khắc phối Thượng Đế. kim vương tự hữu lệnh tự,
尚监兹哉。若升高，必自下，若陟遐，必自迩。无轻民事，惟艰；
thượng giám từ tai. nhược thăng cao, tất tự hạ, nhược trắc hà, tất tự nhĩ. Mô khinh dân sự, duy gian；
无安厥位，惟危。慎终于始。有言逆于汝心，必求诸道； 有言逊于汝志，
Mô an quyết vị, duy nguy. thận chung vu thuỷ. hữu ngôn nghịch vu nhữ tâm, tất cầu chư đạo； hữu ngôn tốn vu nhữ chí,
必求诸非道。呜呼! 弗虑胡获？ 弗为胡成？ 一人元良，万邦以贞。
tất cầu chư phi đạo. ô hô! phất lự hồ hộ？ phất vị hồ thành？ nhất nhân nguyên lương, vạn bang dĩ trinh.
君罔以辩言乱旧政，臣罔以宠利居成功，邦其永孚于休。”
quân võng dĩ biện ngôn loạn cựu chánh, thần võng dĩ sủng lợi cư thành công, bang kỳ vĩnh phù vu hưu.”
——-
商书 • 咸有一德
thương thư • hàm hữu nhất đức
伊尹作《咸有一德》。
Y Duẫn tác 《hàm hữu nhất đức》.
伊尹既复政厥
Y Duẫn ký phục chánh quyết tích,
辟，将告归，乃陈戒于德。曰： “呜呼! 天难谌，命靡常。常厥德，保厥位。
tương cáo quy, nãi trần giới vu đức. viết: “ô hô! thiên nạn kham, mệnh mỹ thường. thường quyết đức, bảo quyết vị.
厥德匪常，九有以亡。夏王弗克庸德，慢神虐民。皇天弗保，
quyết đức phỉ thường, cửu hữu dĩ vong. Hạ Vương phất khắc dung đức, mạn thần ngược dân. Hoàng Thiên phất bảo,
监于万方，启迪有命，眷求一德，俾作神主。惟尹躬暨汤，咸有一德，
giám vu vạn phương, khải địch hữu mệnh, quyến cầu nhất đức, tỷ tác thần chủ. du Y Duẫn cung ký Thang, hàm hữu nhất chánh.
克享天心，受天明命，以有九有之师，爰革夏正。非天私我有商，惟天佑于一德；
đức, khắc hưởng thiên tâm, thụ thiên minh mệnh, dĩ hữu cửu hữu chi sư, viên cách hạ phi thiên tư ngã hữu thương, duy thiên hữu vu nhất đức；
非商求于下民，惟民归于一德。德惟一，动罔不吉；
phi thương cầu vu hạ dân, duy dân quy vu nhất đức. đức duy nhất, động võng bất cát；
德二三，动罔不凶。惟吉凶不僭在人，惟天降灾祥在德。
đức nhị tam, động võng bất hung. duy cát hung bất thiết tại nhân, duy thiên giáng tai tường tại đức.
今嗣王新服厥命，惟新厥德。终始惟一，时乃日新。任官惟贤材，左右惟其人。
kim tự vương tân phục quyết mệnh, duy tân quyết đức. chung thuỷ duy nhất, thời nãi nhật tân. nhiệm quan duy hiền tài, tả hữu duy kỳ nhân.
臣为上为德，为下为民。其难其慎，惟和惟一。德无常师，主善为师。
thần vị thượng vị đức, vị hạ vị dân. kỳ nạn kỳ thận, duy hoà duy nhất. đức Mô thường sư, chủ thiện vị sư.
善无常主，协于克一。俾万姓咸曰： ‘大哉王言。’
thiện Mô thường chủ, hiệp vu khắc nhất. tỷ vạn tính hàm viết: ‘đại tai vương ngôn.’
又曰： ‘一哉王心’。克绥先王之禄，永厎烝民之生。呜呼! 七世之庙，可以观德。
hựu viết: ‘nhất tai vương tâm’. khắc tuy Tiên Vương chi lộc, vĩnh chỉ chưng dân chi sanh. ô hô! thất thế chi miếu, khả dĩ quan đức.
万夫之长，可以观政。后非民罔使； 民非后罔事。无自广以狭人，
vạn phù chi trưởng, khả dĩ quan chánh. hậu phi dân võng sứ； dân phi hậu võng sự. Mô tự quảng dĩ hiệp nhân,
匹夫匹妇，不获自尽，民主罔与成厥功。”
thất phù thất phụ, bất hộ tự tận, dân chủ võng dữ thành quyết công.”
〖沃丁〗
〖ốc đinh〗
沃丁既葬伊尹于亳，咎单遂训伊尹事，作《沃丁》。
ốc đinh ký táng Y Duẫn vu bạc, cữu thiện toại huấn Y Duẫn sự, tác 《ốc đinh》.
〖咸乂〗
〖hàm dương〗
伊陟相大戊，亳有祥桑谷共生于朝。伊陟赞于巫咸，
y trắc tương đại mậu, bạc hữu tường tang cốc cộng sanh vu triều. y trắc tán vu vu hàm,
作《咸乂》 四篇。
tác 《hàm dương》 tứ thiên.
〖伊陟 原命〗
〖y trắc nguyên mệnh〗
太戊赞于伊陟，作《伊陟》, 《原命》。
thái mậu tán vu y trắc, tác 《y trắc》, 《nguyên mệnh》.
〖仲丁〗 仲丁迁于嚣，作《仲丁》。
〖trọng đinh〗 trọng đinh thiên vu hiêu, tác 《trọng đinh》.
〖河亶甲〗
〖hà thiện giáp〗
河亶甲居相，作《河亶甲》。
hà thiện giáp cư tương, tác 《hà thiện giáp》.
〖祖乙〗
〖tổ ất〗
祖乙圯于耿，作《祖乙》。
tổ ất di vu cảnh, tác 《tổ ất》.
——-
商书 • 盘庚上
Thương Thư • Hàn Canh thượng
盘庚五迁，将治亳殷，民咨胥怨。
Hàn Canh ngũ thiên, tương trì bạc ân, dân tư tư oán.
作《盘庚》 三篇。
tác 《Hàn Canh》 tam thiên.
盘庚迁于殷，民不适有居，率吁众慼出，
hàn Canh Thiên vu ân, dân bất thích hữu cư, suất dụ chúng thích xuất,
矢言曰： “我王来，即爰宅于兹，重我民，无尽刘。不能胥匡以生，
thỉ ngôn viết: “ngã Vương lai, tức viên trạch Vu từ, trọng ngã dân, Mô tận lưu. bất năng tư khuông dĩ sanh,
卜稽，曰其如台？ 先王有服，恪谨天命，兹犹不常宁；
bốc khể, viết kỳ như di？ Tiên Vương hữu phục, khác cẩn Thiên mệnh, từ do bất thường trữ；
不常厥邑，于今五邦。今不承于古，罔知天之断命，矧曰其克従先王之烈？
bất thường quyết ấp, vu kim ngũ bang. kim bất thừa vu cổ, võng tri thiên chi đoán mệnh, thẩn viết kỳ khắc tòng Tiên Vương chi liệt？
若颠木之有由蘖，天其永我命于兹新邑，绍复先王之大业，厎绥四方。”
nhược điên mộc chi hữu do nghiệt, thiên kỳ vĩnh ngã mệnh vu từ tân ấp, thiệu phục Tiên Vương chi đại nghiệp, chỉ tuy tứ phương.”
盘庚斅于民，由乃在位以常旧服，正法度。
Hàn Canh hiệu vu dân, do nãi tại vị dĩ thường cựu phục, chánh pháp độ.
曰： “无或敢伏小人之攸箴!” 王命众，悉至于庭。
viết: “Mô hoặc cảm phục tiểu nhân chi du châm!” Vương mệnh chúng, tất chí vu đình.
王若曰： “格汝众，予告汝训汝，猷黜乃心，无傲従康。
Vương Nhược viết: “cách nhữ chúng, dư cáo nhữ huấn nhữ, du truất nãi tâm, Mô ngạo tòng khang.
古我先王，亦惟图任旧人共政。王播告之，修不匿厥指。王用丕钦； 罔有逸言，民用丕变。
cổ ngã Tiên Vương, diệc duy đồ nhiệm cựu nhân cộng chánh. vương bá cáo chi, tu bất nặc quyết chỉ. vương dụng phi khâm； võng hữu dật ngôn, dân dụng phi biến.
今汝聒聒，起信险肤，予弗知乃所讼。非予自荒兹德，
kim nhữ quát quát, khởi tín hiểm phu, dư phất tri nãi sở tụng. phi dư tự hoang từ đức,
惟汝含德，不惕予一人。予若观火，予亦拙谋作，乃逸。
duy nhữ hàm đức, bất dịch dư nhất nhân. dư nhược quan hoả, dư diệc chuyết mưu tác, nãi dật.
若网在纲，有条而不紊； 若农服田，力穑乃亦有秋。汝克黜乃心，施实德于民，
nhược võng tại cương, hữu điều nhi bất vặn； nhược nông phục điền, lực tường nãi diệc hữu thu. nhữ khắc truất nãi tâm, thi thực đức vu dân,
至于婚友，丕乃敢大言汝有积德。乃不畏戎毒于远迩，惰农自安，
chí vu hôn hữu, phi nãi cảm đại ngôn nhữ hữu tích đức. nãi bất uý nhung độc vu viễn nhĩ, đoạ nông tự an,
不昏作劳，不服田亩，越其罔有黍稷。
bất hôn tác lao, bất phục điền mẫu, việt kỳ võng hữu thử tắc.
汝不和吉言于百姓，惟汝自生毒，乃败祸奸宄，以自灾于厥身。乃既先恶于民，
nhữ bất hoà cát ngôn vu bách tính, duy nhữ tự sanh độc, nãi bại hoạ gian quỹ, dĩ tự tai vu quyết thân. nãi ký tiên ố vu dân,
乃奉其恫，汝悔身何及! 相时憸民，犹胥顾于箴言，其发有逸口，
nãi phụng kỳ đỗng, nhữ hối thân hà cập! tương thời tiêm dân, do tư cố vu châm ngôn, kỳ phát hữu dật khẩu,
矧予制乃短长之命! 汝曷弗告朕，而胥动以浮言，恐沈于众？
thẩn dư chế nãi đoản trưởng chi mệnh! nhữ hạt phất cáo trẫm, nhi tư động dĩ phù ngôn, khủng thẩm vu chúng？
若火之燎于原，不可向迩，其犹可扑灭。则惟汝众自作弗靖，非予有咎。
nhược hoả chi liệu vu nguyên, bất khả hướng nhĩ, kỳ do khả bộc diệt. tắc duy nhữ chúng tự tác phất tịnh, phi dư hữu cữu.
迟任有言曰： ‘有惟求旧，器非求旧，惟新。’古我先王暨乃祖乃父胥及逸勤，
trì nhiệm hữu ngôn viết: ‘hữu duy cầu cựu, khí phi cầu cựu, duy tân.’cổ ngã Tiên Vương ký nãi tổ nãi phụ tư cập dật cần,
予敢动用非罚？ 世选尔劳，予不掩尔善。兹予大享于先王，
dư cảm động dụng phi phạt？ thế tuyển nhĩ lao, dư bất yểm nhĩ thiện. từ dư đại hưởng vu Tiên Vương,
尔祖其従与享之。作福作灾，予亦不敢动用非德。
nhĩ tổ kỳ tòng dữ hưởng chi. tác phước tác tai, dư diệc bất cảm động dụng phi đức.
予告汝于难，若射之有志。汝无侮老成人，无弱孤有幼。各长于厥居。
dư cáo nhữ vu nạn, nhược tạ chi hữu chí. nhữ Mô Vũ lão thành nhân, Mô nhược cô hữu ấu. các trưởng vu quyết cư.
勉出乃力，听予一人之作猷。
miễn xuất nãi lực, thính dư nhất nhân chi tác du.
无有远迩，用罪伐厥死，用德彰厥善。
Mô hữu viễn nhĩ, dụng tội phạt quyết tử, dụng đức chương quyết thiện.
邦之臧，惟汝众； 邦之不臧，惟予一人有佚罚。凡尔众，
bang chi tang, duy nhữ chúng； bang chi bất tang, duy dư nhất nhân hữu dật phạt. phàm nhĩ chúng,
其惟致告： 自今至于后日，各恭尔事，齐乃位，度乃口。 罚及尔身，弗可悔。”
kỳ duy trí cáo: tự kim chí vu hậu nhật, các cung nhĩ sự, tề nãi vị, độ nãi khẩu. phạt cập nhĩ thân, phất khả hối.”
——-
商书 • 盘庚中
thương thư • hàn canh trung
盘庚作，惟涉河以民迁。
hàn canh tác, duy thiệp hà dĩ dân thiên.
乃话民之弗率，诞告用亶。其有众咸造，勿亵在王庭，盘庚乃登进厥民。
nãi thoại dân chi phất suất, đản cáo dụng thiện. kỳ hữu chúng hàm tạo, vật tiết tại vương đình, hàn canh nãi đãng tiến quyết dân.
曰： “明听朕言，无荒失朕命! 呜呼! 古我前后，罔不惟民之承保。
viết: “minh thính trẫm ngôn, Mô hoang thất trẫm mệnh! ô hô! cổ ngã tiền hậu, võng bất duy dân chi thừa bảo.
后胥慼鲜，以不浮于天时。殷降大虐，先王不怀厥攸作，视民利用迁。
hậu tư 慼tiên, dĩ bất phù vu thiên thời. ân giáng đại ngược, Tiên Vương bất hoài quyết du tác, thị dân lợi dụng thiên.
汝曷弗念我古后之闻？ 承汝俾汝惟喜康共，非汝有咎比于罚。
nhữ hạt phất niệm ngã cổ hậu chi văn？ thừa nhữ tỷ nhữ duy hỷ khang cộng, phi nhữ hữu cữu tỷ vu phạt.
予若吁怀兹新邑，亦惟汝故，以丕従厥志。
dư nhược dụ hoài từ tân ấp, diệc duy nhữ cố, dĩ phi tòng quyết chí.
今予将试以汝迁，安定厥邦。
kim dư tương thí dĩ nhữ thiên, an định quyết bang.
汝不忧朕心之攸困，乃咸大不宣乃心，钦念以忱动予一人。
nhữ bất ưu trẫm tâm chi du khốn, nãi hàm đại bất tuyên nãi tâm, khâm niệm dĩ thầm động dư nhất nhân.
尔惟自鞠自苦，若乘舟，汝弗济，臭厥载。尔忱不属，惟胥以沈。
nhĩ duy tự cúc tự khổ, nhược thặng Chu, nhữ phất tế, xú quyết tải. nhĩ thầm bất thuộc, duy tư dĩ thẩm.
不其或稽，自怒曷瘳？ 汝不谋长以思乃灾，汝诞劝忧。今其有今罔后，汝何生在上？
bất kỳ hoặc khể, tự nộ hạt trừu？ nhữ bất mưu trưởng dĩ tư nãi tai, nhữ đản khuyến ưu. kim kỳ hữu kim võng hậu, nhữ hà sanh tại thượng？
今予命汝，一无起秽以自臭，恐人倚乃身，迂乃心。
kim dư mệnh nhữ, nhất Mô khởi uế dĩ tự xú, khủng nhân ỷ nãi thân, vu nãi tâm.
予迓续乃命于天，予岂汝威，用奉畜汝众。
dư nhạ tục nãi mệnh vu thiên, dư khởi nhữ uy, dụng phụng súc nhữ chúng.
予念我先神后之劳尔先，予丕克羞尔，用怀尔，然。失于政，陈于兹，
dư niệm ngã tiên thần hậu chi lao nhĩ tiên, dư phi khắc tu nhĩ, dụng hoài nhĩ, nhiên. thất vu chánh, trần vu từ,
高后丕乃崇降罪疾，曰‘曷虐朕民？’汝万民乃不生生，暨予一人猷同心，
cao hậu phi nãi sùng giáng tội tật, viết ‘hạt ngược trẫm dân？’nhữ vạn dân nãi bất sanh sanh, ký dư nhất nhân du đồng tâm,
先后丕降与汝罪疾，曰： ‘曷不暨朕幼孙有比？’故有爽德，
tiên hậu phi giáng dữ nhữ tội tật, viết: ‘hạt bất ký trẫm ấu tôn hữu tỷ？’cố hữu sảng đức,
自上其罚汝，汝罔能迪。古我先后既劳乃祖乃父，汝共作我畜民，
tự thượng kỳ phạt nhữ, nhữ võng năng địch. cổ ngã tiên hậu ký lao nãi tổ nãi phụ, nhữ cộng tác ngã súc dân,
汝有戕则在乃心! 我先后绥乃祖乃父，乃祖乃父乃断弃汝，不救乃死。
nhữ hữu thương tắc tại nãi tâm! ngã tiên hậu tuy nãi tổ nãi phụ, nãi tổ nãi phụ nãi đoán khí nhữ, bất cứu nãi tử.
兹予有乱政同位，具乃贝玉。乃祖乃父丕乃告我高后曰： ‘作丕刑于朕孙!’迪高后丕乃崇降弗祥。
từ dư hữu loạn chánh đồng vị, cụ nãi bối ngọc. nãi tổ nãi phụ phi nãi cáo ngã cao hậu viết： ‘tác phi hình vu trẫm tôn!’ địch cao hậu phi nãi sùng giáng phất tường.
呜呼! 今予
ô hô! kim dư
告汝： 不易! 永敬大恤，无胥绝远! 汝分猷念以相従，各设中于乃心。
cáo nhữ: bất dịch! vĩnh kính đại tuất, Mô tư tuyệt viễn! nhữ phận du niệm dĩ tương 従, các thiết trung vu nãi tâm.
乃有不吉不迪，颠越不恭，暂遇奸宄，我乃劓殄灭之，无遗育，
nãi hữu bất cát bất địch, điên việt bất cung, tạm ngộ gian quỹ, ngã nãi tỵ điễn diệt chi, Mô di dục,
无俾易种于兹新邑。
Mô tỷ dịch chủng vu từ tân ấp.
往哉! 生生! 今予将试以汝迁，永建乃家。”
vãng tai! sanh sanh! kim dư tương thí dĩ nhữ thiên, vĩnh kiến nãi gia.”
——-
商书 • 盘庚下
thương thư • hàn canh hạ
盘庚既迁，奠厥攸居，乃正厥位，绥爰有众。
hàn canh ký thiên, điện quyết du cư, nãi chánh quyết vị, tuy viên hữu chúng.
曰： “无戏怠，懋建大命! 今予其敷心腹肾肠，历告尔百姓于朕志。
viết: “Mô hý đãi, mậu kiến đại mệnh! kim dư kỳ phu tâm phúc thận tràng, lịch cáo nhĩ bách tính vu trẫm chí.
罔罪尔众，尔无共怒，协比谗言予一人。古我先王将多于前功，适于山。
võng tội nhĩ chúng, nhĩ Mô cộng nộ, hiệp tỷ sàm ngôn dư nhất nhân. cổ ngã Tiên Vương tương đa vu tiền công, thích vu sơn.
用降我凶，德嘉绩于朕邦。今我民用荡析离居，罔有定极，
dụng giáng ngã hung, đức gia tích vu trẫm bang. kim ngã dân dụng đãng tích nhữu cư, võng hữu định cực,
尔谓朕曷震动万民以迁？ 肆上帝将复我高祖之德，乱越我家。
nhĩ vị trẫm hạt chấn động vạn dân dĩ thiên？ tứ Thượng Đế tương phục ngã Cao Tổ chi đức, loạn việt ngã gia.
朕及笃敬，恭承民命，用永地于新邑。肆予冲人，非废厥谋，吊由灵各；
trẫm cập đốc kính, cung thừa dân mệnh, dụng vĩnh địa vu tân ấp. tứ dư trùng nhân, phi phế quyết mưu, điếu do linh các；
非敢违卜，用宏兹贲。
呜呼! 邦伯师长百执事之人，尚皆隐哉!
phi cảm vi bốc, dụng hoành từ bí.
ô hô! bang bá sư trưởng bách chấp sự chi nhân, thượng giai ẩn tai!
予其懋简相尔念敬我众。朕不肩好货，敢恭生生。鞠人谋人之保居，叙钦。
dư kỳ mậu giản tương nhĩ niệm kính ngã chúng. trẫm bất kiên hiếu hoá, cảm cung sanh sanh. cúc nhân mưu nhân chi bảo cư, tự khâm.
今我既羞告尔于朕志若否，罔有弗钦! 无总于货宝，生生自庸。
kim ngã ký tu cáo nhĩ vu trẫm chí nhược bĩ, võng hữu phất khâm! Mô tổng vu hoá bảo, sanh sanh tự dung.
式敷民德，永肩一心。”
thức phu dân đức, vĩnh kiên nhất tâm.”
——
商书 • 说命上
thương thư • thuyết mệnh thượng
高宗梦得说，使百工营求诸野，
Cao Tông mộng đắc thuyết, sứ bách công doanh cầu chư dã,
得诸傅岩，作《说命》 三篇。
đắc chư phó nham, tác 《thuyết mệnh》 tam thiên.
王宅忧，亮阴三祀。
Vương Trạch Ưu, lượng âm tam tự.
既免丧，其惟弗言，群臣咸谏于王曰： “呜呼! 知之曰明哲，明哲实作则。
ký miễn tang, kỳ duy phất ngôn, quần thần hàm gián Vu Vương viết: “ô hô! tri chi viết minh triết, minh triết thực tác tắc.
天子惟君万邦，百官承式，王言惟作命，不言臣下罔攸禀令。”
thiên tử duy quân vạn bang, bách quan thừa thức, vương ngôn duy tác mệnh, bất ngôn thần hạ võng du bẩm lệnh.”
王庸作书以诰曰： “以台正于四方，惟恐德弗类，兹故弗言。
Vương Dung tác thư dĩ cáo viết: “dĩ di chánh vu tứ phương, duy khủng đức phất loại, từ cố phất ngôn.
恭默思道，梦帝赉予良弼，其代予言。” 乃审厥象，
cung mặc tư đạo, mộng Đế lại dư lương bật, kỳ đại dư ngôn.” nãi thẩm quyết tượng,
俾以形旁求于天下。说筑傅岩之野，惟肖。爰立作相。
tỷ dĩ hình phảng cầu vu thiên hạ. thuyết trúc phó nham chi dã, duy tiếu. viên lập tác tương.
。王置诸其左右 命之曰： “朝夕纳诲，以辅台德。若金，用汝作砺；
. vương trí chư kỳ tả hữu mệnh chi viết: “triều tịch nạp hối, dĩ phụ di đức. nhược kim, dụng nhữ tác lệ；
若济巨川，用汝作舟楫； 若岁大旱，用汝作霖雨。启乃心，沃朕心，
nhược tế cự xuyên, dụng nhữ tác Chu tiếp； nhược tuế đại hạn, dụng nhữ tác lâm vũ. khải nãi tâm, ốc trẫm tâm,
若药弗瞑眩，厥疾弗瘳； 若跣弗视地，厥足用伤。惟暨乃僚，罔不同心，以匡乃辟。
nhược dược phất minh huyễn, quyết tật phất trừu； nhược tẩy phất thị địa, quyết túc dụng thương. duy ký nãi liêu, võng bất đồng tâm, dĩ khuông nãi tích.
俾率先王，迪我高后，以康兆民。呜呼! 钦予时命，其惟有终。”
tỷ suất Tiên Vương, địch ngã cao hậu, dĩ khang triệu dân. ô hô! khâm dư thời mệnh, kỳ duy hữu chung.”
说复于王曰： “惟木従绳则正，后従谏则圣。
thuyết phục Vu Vương viết: “duy mộc tòng thằng tắc chánh, hậu tòng gián tắc Thánh.
后克圣，臣不命其承，畴敢不祗若王之休命？”
hậu khắc thánh, thần bất mệnh kỳ thừa, trù cảm bất chi nhược vương chi hưu mệnh？”
——-
商书 • 说命中
thương thư • thuyết mệnh trung
惟说命总百官，乃进于王曰： “呜呼! 明王奉若天道，建邦设都，
duy thuyết mệnh tổng bách quan, nãi tiến Vu Vương viết: “ô hô! minh vương phụng nhược Thiên đạo, kiến bang thiết đô,
树后王君公，承以大夫师长，不惟逸豫，惟以乱民。惟天聪明，
thụ hậu vương quÂn Công, thừa dĩ đại phù sư trưởng, bất duy dật dự, duy dĩ loạn dân. duy thiên thông minh,
惟圣时宪，惟臣钦若，惟民従乂。惟口起羞，惟甲胄起戎，惟衣裳在笥，
duy thánh thời hiến, duy thần khâm nhược, duy dân tòng nghệ. duy khẩu khởi tu, duy giáp trụ khởi nhung, duy y thường tại tứ,
惟干戈省厥躬。王惟戒兹，允兹克明，乃罔不休。惟治乱在庶官。
duy cán qua tỉnh quyết cung. vương duy giới từ, duẫn từ khắc minh, nãi võng bất hưu. duy trì loạn tại thứ quan.
官不及私昵，惟其能； 爵罔及恶德，惟其贤。虑善以动，动惟厥时。
quan bất cập tư nặc, duy kỳ năng； tước võng cập ố đức, duy kỳ hiền. lự thiện dĩ động, động duy quyết thời.
有其善，丧厥善； 矜其能，丧厥功。惟事事，乃其有备，有备无患。
hữu kỳ thiện, tang quyết thiện； căng kỳ năng, tang quyết công. duy sự sự, nãi kỳ hữu bị, hữu bị Mô hoạn.
无启宠纳侮，无耻过作非。惟厥攸居，政事惟醇。黩予祭祀，时谓弗钦。
Mô khải sủng nạp Vũ, Mô sỉ quá tác phi. duy quyết du cư, chánh sự duy thuần. độc dư tế tự, thời vị phất khâm.
礼烦则乱，事神则难。”
lễ phiền tắc loạn, sự thần tắc nạn.”
王曰： “旨哉! 说。乃言惟服。
Vương viết: “chỉ tai! thuyết. nãi ngôn duy phục.
乃不良于言，予罔闻于行。” 说拜稽首曰： “非知之艰，行之惟艰。
nãi bất lương vu ngôn, dư võng văn vu hàng.” thuyết bái khể thủ viết: “phi tri chi gian, hàng chi duy gian.
王忱不艰，允协于先王成德，惟说不言有厥咎。”
vương thầm bất gian, duẫn hiệp vu Tiên Vương thành đức, duy thuyết bất ngôn hữu quyết cữu.”
——-
商书 • 说命下
thương thư • thuyết mệnh hạ
王曰： “来! 汝说。台小子旧学于甘盘，既乃遯于荒野，入宅于河。
Vương viết: “lai! nhữ thuyết. di tiểu tử cựu học vu cam hàn, ký nãi độn vu hoang dã, nhập trạch vu hà.
自河徂亳，暨厥终罔显。尔惟训于朕志，若作酒醴，尔惟麹糵；
tự hà tồ bạc, ký quyết chung võng hiển. nhĩ duy huấn vu trẫm chí, nhược tác tửu lễ, nhĩ duy khúc nghiệt；
若作和羹，尔惟盐梅。尔交修予，罔予弃，予惟克迈乃训。”
nhược tác hoà canh, nhĩ duy diêm mai. nhĩ giao tu dư, võng dư khí, dư duy khắc mại nãi huấn.”
说曰： “王，人求多闻，时惟建事，学于古训乃有获。
Thuyết viết: “vương, nhân cầu đa văn, thời duy kiến sự, học vu cổ huấn nãi hữu hộ.
事不师古，以克永世，匪说攸闻。惟学，逊志务时敏，
sự bất sư cổ, dĩ khắc vĩnh thế, phỉ thuyết du văn. duy học, tốn chí vụ thời mẫn,
厥修乃来。允怀于兹，道积于厥躬。惟斅学半，念终始典于学，厥德修罔觉。
lai. duẫn hoài vu từ, đạo tích vu quyết cung. duy hiệu học bán, niệm chung thuỷ điển vu học, quyết đức tu võng giác.
监于先王成宪，其永无愆。惟说式克钦承，旁招俊乂，列于庶位。”
giám vu Tiên Vương thành hiến, kỳ vĩnh Mô khiên. duy thuyết thức khắc khâm thừa, phảng chiêu tuấn nghệ, liệt vu thứ vị.”
王曰： “呜呼! 说，四海之内，咸仰朕德，时乃风。
Vương viết: “ô hô! thuyết, tứ hải chi nội, hàm ngưỡng trẫm đức, thời nãi phong.
股肱惟人，良臣惟圣。昔先正保衡作我先王，乃曰： ‘予弗克俾厥后惟尧舜，
cổ quăng duy nhân, lương thần duy thánh. tích tiên chánh bảo hành tác ngã Tiên Vương, nãi viết: ‘dư phất khắc tỷ quyết hậu duy Nghiêu Thuấn,
其心愧耻，若挞于市。’一夫不获，则曰时予之辜。佑我烈祖，格于皇天。
kỳ tâm quý sỉ, nhược thát vu thị.’ nhất phù bất hộ, tắc viết thời dư chi cô. hữu ngã Liệt Tổ, cách vu Hoàng Thiên.
尔尚明保予，罔俾阿衡专美有商。惟后非贤不乂，
nhĩ thượng minh bảo dư, võng tỷ a hành chuyên mỹ hữu thương. duy hậu phi hiền bất nghệ,
惟贤非后不食。其尔克绍乃辟于先王，永绥民。”
duy hiền phi hậu bất thực. kỳ nhĩ khắc thiệu nãi tích vu Tiên Vương, vĩnh tuy dân.”
说拜稽首曰： “敢对扬天子之休命。”
thuyết bái khể thủ viết： “cảm đối dương thiên tử chi hưu mệnh.”
——-
商书 • 高宗肜日
thương thư • Cao Tông dung nhật
高宗祭成汤，有飞雉升鼎耳而雊，
Cao Tông tế Thành Thang, hữu phi trĩ thăng đỉnh nhĩ nhi cẩu,
祖己训诸王，作《高宗肜日》, 《高宗之训》。
Tổ Kỷ huấn chư Vương, tác 《Cao Tông dung nhật》, 《Cao Tông chi huấn》.
高宗肜日，越有雊雉。祖己曰： “惟先格王，正厥事。”
Cao Tông dung nhật, việt hữu cẩu trĩ. Tổ Kỷ viết: “duy tiên cách vương, chánh quyết sự.”
乃训于王。曰： “惟天监下民，典厥义。降年有永有不永，非天夭民，民中绝命。
nãi huấn Vu Vương. viết: “duy thiên giám hạ dân, điển quyết nghĩa. giáng niên hữu vĩnh hữu bất vĩnh, phi Thiên yểu dân, dân trung tuyệt mệnh.
民有不若德，不听罪。天既孚命正厥德，乃曰： ‘其如台？’
dân hữu bất nhược đức, bất thính tội. thiên ký phù mệnh chánh quyết đức, nãi viết: ‘kỳ như di？’
呜呼! 王司敬民，罔非天胤，典祀无丰于昵。”
ô hô! vương tư kính dân, võng phi thiên dận, điển tự Mô phong vu nặc.”
——-
商书 • 西伯戡黎
thương thư • Tây bá kham lê
殷始咎周，周人乘黎。祖伊恐，奔告于受，作《西伯戡黎》。
ân thuỷ cữu Chu, Chu nhân thặng lê. tổ y khủng, bôn cáo vu thụ, tác 《Tây bá kham lê》.
西伯既戡黎，祖伊恐，奔告于王。曰： “天子! 天既讫我殷命。
Tây bá ký kham lê, tổ y khủng, bôn cáo Vu Vương. viết: “thiên tử! thiên ký khất ngã ân mệnh.
格人元龟，罔敢知吉。非先王不相我后人，惟王淫戏用自绝。
cách nhân nguyên quy, võng cảm tri cát. phi Tiên Vương bất tương ngã hậu nhân, duy vương dâm hý dụng tự tuyệt.
故天弃我，不有康食。不虞天性，不迪率典。今我民罔弗欲丧，
cố thiên khí ngã, bất hữu khang thực. bất Ngu thiên tính, bất địch suất điển. kim ngã dân võng phất dục tang,
曰： ‘天曷不降威？’大命不挚，今王其如台？”
王曰： “呜呼! 我生不有命在天？”
viết: ‘thiên hạt bất giáng uy？’ đại mệnh bất chí, kim Vương kỳ như di？”
Vương viết: “ô hô! ngã sanh bất hữu mệnh tại thiên？”
祖伊反曰： “呜呼! 乃罪多，参在上，乃能责命于天？
Tổ Y phản viết: “ô hô! nãi tội đa, tham tại thượng, nãi năng trách mệnh vu thiên？
殷之即丧，指乃功，不无戮于尔邦!”
ân chi tức tang, chỉ nãi công, bất Mô lục vu nhĩ bang!”
——-
商书 • 微子
thương thư • vi tử
殷既错天命，微子作诰父师、小师。
ân ký thác Thiên mệnh, vi tử tác cáo phụ sư, tiểu sư.
微子若曰： “父师、少师! 殷其弗或乱正四方。我祖厎遂陈于上，我用沈酗于酒，
Vi Tử Nhược viết: “phụ sư, thiếu sư! ân kỳ phất hoặc loạn chánh tứ phương. ngã tổ chỉ toại trần vu thượng, ngã dụng thẩm hung vu tửu,
用乱败厥德于下。殷罔不小大好草窃奸宄。卿士师师非度。
dụng loạn bại quyết đức vu hạ. ân võng bất tiểu đại hiếu thảo thiết gian quỹ. khanh sĩ sư sư phi độ.
凡有辜罪，乃罔恒获，小民方兴，相为敌仇。今殷其沦丧，若涉大水，
phàm hữu cô tội, nãi võng hằng hộ, tiểu dân phương hưng, tương vị địch cừu. kim ân kỳ luân tang, nhược thiệp đại thuỷ,
其无津涯。殷遂丧，越至于今!”
kỳ Mô tân nhai. ân toại tang, việt chí vu kim!”
曰： “父师、少师，我其发出狂？
viết: “phụ sư, thiếu sư, ngã kỳ phát xuất cuồng？
吾家耄逊于荒？ 今尔无指告，予颠隮，若之何其？”
ngô gia mạo tốn vu hoang？ kim nhĩ Mô chỉ cáo, dư điên tề, nhược chi hà kỳ？”
父师若曰： “王子! 天毒降灾荒殷邦，方兴沈酗于酒，
phụ sư nhược viết: “Vương tử! thiên độc giáng tai hoang ân bang, phương hưng thẩm hung vu tửu,
乃罔畏畏，咈其耇长旧有位人。
nãi võng uý uý, phất kỳ cú trưởng cựu hữu vị nhân.
今殷民乃攘窃神祗之牺牷牲用以容，将食无灾。
kim ân dân nãi nhưỡng thiết thần chi chi hy 牷sanh dụng dĩ dung, tương thực Mô tai.
降监殷民，用乂仇敛，召敌仇不怠。
giáng giám ân dân, dụng nghệ cừu liễm, Triệu địch cừu bất đãi.
合于一，多瘠罔诏。
罪商今其有灾，我兴受其败； 商其沦丧，我罔为臣仆。
tội các vu nhất, đa tích võng chiếu.
thương kim kỳ hữu tai, ngã hưng thụ kỳ bại； thương kỳ luân tang, ngã võng vị thần phác.
诏王子出，迪我旧云刻子。王子弗出，我乃颠隮。自靖，
chiếu Vương tử xuất, địch ngã cựu vân khắc tử. Vương tử phất xuất, ngã nãi điên tề. tự tịnh,
人自献于先王，我不顾行遁。”
nhân tự hiến vu Tiên Vương, ngã bất cố hàng độn.”
——
周书 • 泰誓上
Chu thư • Thái thệ thượng
惟十
duy thập
有一年，武王伐殷。一月戊午，师渡孟津，作《泰誓》 三篇。
hữu nhất niên, vũ vương phạt ân. nhất nguyệt mậu ngọ, sư độ Mạnh Tân, tác 《thái thệ》 tam thiên.
惟十有三年春，大会于孟津。
duy thập hữu tam niên xuân, đại hội vu Mạnh Tân.
王曰： “嗟! 我友邦冢君越我御事庶士，
Vương viết: “ta! ngã hữu bang chủng quân việt ngã ngữ sự thứ sĩ,
明听誓。惟天地万物父母，惟人万物之灵。
minh thính thệ. duy thiên địa vạn vật phụ mẫu, duy nhân vạn vật chi linh.
亶聪明，作元后，元后作民父母。今商王受，弗敬上天，降灾下民。沈湎冒色，
thiện thông minh, tác nguyên hậu, nguyên hậu tác dân phụ mẫu. kim Thương Vương thụ, phất kính thượng thiên, giáng tai hạ dân. thẩm miện mạo sắc,
敢行暴虐，罪人以族，官人以世，惟宫室、台榭、陂池、侈服，
cảm hàng bạo ngược, tội nhân dĩ tộc, quan nhân dĩ thế, duy cung thất, di tạ, bí trì, xỉ phục,
以残害于尔万姓。焚炙忠良，刳剔孕妇。皇天震怒，命我文考，
dĩ tàn hại vu nhĩ vạn tính. phần chích trung lương, khô dịch dựng phụ. Hoàng Thiên chấn nộ, mệnh ngã văn khảo,
肃将天威，大勋未集。肆予小子发，以尔友邦冢君，观政于商。
túc tương thiên uy, đại huân vị tập. tứ dư tiểu tử phát, dĩ nhĩ hữu bang chủng quân, quan chánh vu Thương.
惟受罔有悛心，乃夷居，弗事上帝神祗，遗厥先宗庙弗祀。牺牲粢盛，既于凶盗。
duy thụ võng hữu thuân tâm, nãi di cư, phất sự Thượng Đế thần chi, di quyết tiên Tông miếu phất tự. hy sanh tư thịnh, ký vu hung đạo.
乃曰： ‘吾有民有命!’罔惩其侮。天佑下民，作之君，作之师，
nãi viết: ‘ngô hữu dân hữu mệnh!’ võng trừng kỳ Vũ. thiên hữu hạ dân, tác chi quân, tác chi sư,
惟其克相上帝，宠绥四方。有罪无罪，予曷敢有越厥志？ 同力，度德；
duy kỳ khắc tương Thượng Đế, sủng tuy tứ phương. hữu tội Mô tội, dư hạt cảm hữu việt quyết chí？ đồng lực, độ đức；
同德，度义。受有臣亿万，惟亿万心； 予有臣三千，惟一心。
đồng đức, độ nghĩa. thụ hữu thần ức vạn, duy ức vạn tâm； dư hữu thần tam Thiên, duy nhất tâm.
商罪贯盈，天命诛之。予弗顺天，厥罪惟钧。予小子夙夜祗惧，受命文考，
thương tội quán doanh, Thiên mệnh tru chi. dư phất thuận thiên, quyết tội duy quân. dư tiểu tử túc dạ chi cụ, thụ mệnh văn khảo,
类于上帝，宜于冢土，以尔有众，厎天之罚。天矜于民，民之所欲，
loại vu Thượng Đế, nghi vu chủng thổ, dĩ nhĩ hữu chúng, chỉ thiên chi phạt. thiên căng vu dân, dân chi sở dục,
天必従之。尔尚弼予一人，永清四海，时哉弗可失!”
thiên tất tòng chi. nhĩ thượng bật dư nhất nhân, vĩnh thanh tứ hải, thời tai phất khả thất!”
^*^ 周书 • 泰誓中
^*^ Chu thư • thái thệ trung,
惟戊午，王次于河朔，
duy mậu ngọ, vương thứ vu hà sóc
群后以师毕会。王乃徇师而誓曰： “呜呼! 西土有众，咸听朕言。
quần hậu dĩ sư tất hội. Vương Nãi Tuần Sư nhi thệ viết: “ô hô! Tây thổ hữu chúng, hàm thính trẫm ngôn.
我闻吉人为善，惟日不足。凶人为不善，亦惟日不足。今商王受，
ngã văn cát nhân vị thiện, duy nhật bất túc. hung nhân vị bất thiện, diệc duy nhật bất túc. kim Thương Vương thụ,
力行无度，播弃犁老，昵比罪人。淫酗肆虐，臣下化之，朋家作仇，胁权相灭。
lực hàng Mô độ, bá khí lê lão, nặc tỷ tội nhân. dâm hung tứ ngược, thần hạ hoá chi, bằng gia tác cừu, hiệp quyền tương diệt.
无辜吁天，秽德彰闻。惟天惠民，惟辟奉天。有夏桀弗克若天，
Mô cô dụ thiên, uế đức chương văn. duy thiên huệ dân, duy tích phụng thiên. hữu hạ kiệt phất khắc nhược thiên,
流毒下国。天乃佑命成汤，降黜夏命。惟受罪浮于桀。剥丧元良，贼虐谏辅。
lưu độc hạ quốc. thiên nãi hữu mệnh Thành Thang, giáng truất hạ mệnh. duy thụ tội phù vu Kiệt. bác tang nguyên lương, tặc ngược gián phụ.
谓己有天命，谓敬不足行，谓祭无益，谓暴无伤。
vị kỷ hữu Thiên mệnh, vị kính bất túc hàng, Vị Tế Mô ích, vị bạo Mô thương.
厥监惟不远，在彼夏王。天其以予乂民，朕梦协朕卜，袭于休祥，戎商必克。
quyết giám duy bất viễn, tại bỉ Hạ Vương. thiên kỳ dĩ dư nghệ dân, trẫm mộng hiệp trẫm bốc, tập vu hưu tường, nhung thương tất khắc.
受有亿兆夷人，离心离德。予有乱臣十人，同心同德。虽有周亲，不如仁人。
thụ hữu ức triệu di nhân, ly tâm ly đức. dư hữu loạn thần thập nhân, đồng tâm đồng đức. tuy hữu Chu thân, bất như nhân nhân.
天视自我民视，天听自我民听。百姓有过，在予一人，
thiên thị tự ngã dân thị, thiên thính tự ngã dân thính. bách tính hữu quá, tại dư nhất nhân,
今朕必往。我武维扬，侵于之疆，取彼凶残。我伐用张，于汤有光。
Kim trẫm tất vãng. Ngã vũ duy dương, xâm vu chi cương, thủ bỉ hung tàn. Ngã phạt dụng trương, Vu Thang hữu quang.
勖哉夫子! 罔或无畏，宁执非敌。百姓懔懔，若崩厥角。呜呼!
trợ tai phù tử! võng hoặc Mô uý, trữ chấp phi địch. bách tính lẫm lẫm, nhược băng quyết giác. ô hô!
乃一德一心，立定厥功，惟克永世。”
nãi nhất đức nhất tâm, lập định quyết công, duy khắc vĩnh thế.”
^*^ 周书 • 泰誓下
^*^ Chu Thư • thái thệ hạ
时厥明，王乃大巡六师，明誓众士。
thời quyết minh, vương nãi đại tuần lục sư, minh thệ chúng sĩ.
王曰： “呜呼! 我西土君子。天有显道，厥类惟彰。今商王受，
Vương viết: “ô hô! ngã Tây thổ quân tử. thiên hữu hiển đạo, quyết loại duy chương. kim Thương Vương thụ,
狎侮五常，荒怠弗敬。自绝于天，结怨于民。斫朝涉之胫，剖贤人之心，
Vũ ngũ thường, hoang đãi phất kính. tự tuyệt vu thiên, kết oán vu dân. chước triều thiệp chi kính, bội hiền nhân chi tâm,
作威杀戮，毒痡四海。崇信奸回，放黜师保，屏弃典刑，囚奴正士，
tác uy sát lục, độc 痡tứ hải. sùng tín gian hồi, phóng truất sư bảo, bình khí điển hình, tù nô chánh sĩ,
郊社不修，宗庙不享，作奇技淫巧以悦妇人。上帝弗顺，祝降时丧。
giao xã bất tu, Tông miếu bất hưởng, tác cơ kỹ dâm xảo dĩ duyệt phụ nhân. Thượng Đế phất thuận, chúc giáng thời tang.
尔其孜孜，奉予一人，恭行天罚。古人有言曰： ‘抚我则后，虐我则仇。’
nhĩ kỳ tư tư, phụng dư nhất nhân, cung hàng thiên phạt. cổ nhân hữu ngôn viết: ‘phủ ngã tắc hậu, ngược ngã tắc cừu.’
独夫受洪惟作威，乃汝世仇。树德务滋，除恶务本，
độc phù thụ hồng duy tác uy, nãi nhữ thế cừu. thụ đức vụ tư, trừ ố vụ bổn,
肆予小子诞以尔众士，殄歼乃仇。尔众士其尚迪果毅，以登乃辟。功多有厚赏，
tứ dư tiểu tử đản dĩ nhĩ chúng sĩ, điễn chiêm nãi cừu. nhĩ chúng sĩ kỳ thượng địch quả nghị, dĩ đãng nãi tích. công đa hữu hậu
不迪有显戮。呜呼! 惟我文考若日月之照临，光于四方，显于西土。
thưởng, bất địch hữu hiển lục. ô hô! duy ngã văn khảo nhược nhật nguyệt chi chiếu lâm, quang vu tứ phương, hiển vu Tây thổ.
惟我有周诞受多方。予克受，非予武，惟朕文考无罪；
duy ngã hữu Chu đản thụ đa phương. dư khắc thụ, phi dư vũ, duy trẫm văn khảo Mô tội；
受克予，非朕文考有罪，惟予小子无良。”
thụ khắc dư, phi trẫm văn khảo hữu tội, duy dư tiểu tử Mô lương.”
—–
周书 • 牧誓
Chu thư • mục thệ
武王戎车三百两，虎贲三百人，与受战于牧野，作《牧誓》。
Vũ Vương nhung xa tam bách lưỡng, hổ bí tam bách nhân, dữ thụ chiến vu mục dã, tác 《mục thệ》.
时甲子昧爽，王朝至于商郊牧野，乃誓。
王左杖黄钺，右秉白旄以麾，
thời giáp tử muội sảng, Vương triều chí vu Thương giao mục dã, nãi thệ.
Vương tả trượng Hoàng việt, hữu bỉnh bạch mao dĩ huy,
曰： “逖矣，西土之人!”
viết: “địch hỹ, Tây thổ chi nhân!”
王曰： “嗟! 我友邦冢君御事，
Vương viết: “ta! ngã hữu bang chủng quân ngữ sự,
司徒、司邓、司空，亚旅、师氏，千夫长、百夫长，及庸，
Tư Đồ, tư đặng, tư không, á lữ, sư thị, Thiên phù trưởng, bách phù trưởng, cập dung,
蜀、羌、髳、微、卢、彭、濮人。称尔戈，比尔干，立尔矛，予其誓。”
thục, khương, 髳、vi, lư, bành, bộc nhân. xứng nhĩ qua, tỷ nhĩ cán, lập nhĩ mâu, dư kỳ thệ.”
王曰： “古人有言曰： ‘牝鸡无晨； 牝鸡之晨，惟家之索。’
Vương viết: “cổ nhân hữu ngôn viết: ‘tẫn kê Mô thần； tẫn kê chi thần, duy gia chi tác.’
今商王受惟妇言是用，昏弃厥肆祀弗答，昏弃厥遗王父母弟不迪，
kim Thương Vương thụ duy phụ ngôn thị dụng, hôn khí quyết tứ tự phất đáp, hôn khí quyết di vương phụ mẫu đệ bất địch,
乃惟四方之多罪逋逃，是崇是长，是信是使，是以为大夫卿士。
nãi duy tứ phương chi đa tội bô đào, thị sùng thị trưởng, thị tín thị sứ, thị dĩ vị đại phù khanh sĩ.
俾暴虐于百姓，以奸宄于商邑。今予发惟恭行天之罚。
tỷ bạo ngược vu bách tính, dĩ gian quỹ vu Thương ấp. kim dư phát duy cung hàng thiên chi phạt.
今日之事，不愆于六步、七步，乃止齐焉。勖哉夫子!
kim nhật chi sự, bất khiên vu lục bộ, thất bộ, nãi chỉ tề yên. trợ tai phù tử!
不愆于四伐、五伐、六伐、七伐，乃止齐焉。勖哉夫子!
bất khiên vu tứ phạt、ngũ phạt, lục phạt, thất phạt, nãi chỉ tề yên. trợ tai phù tử!
尚桓桓如虎、如貔、如熊、如罴，于商郊弗迓克奔，以役西土，勖哉夫子!
thượng hoàn hoàn như hổ, như tỳ, như hùng, như bì, vu Thương giao phất nhạ khắc bôn, dĩ dịch Tây thổ, trợ tai phù tử!
尔所弗勖，其于尔躬有戮!”
nhĩ sở phất trợ, kỳ vu nhĩ cung hữu lục!”
——-
周书 • 武成
Chu thư • vũ thành
武王伐殷。往伐归兽，识其政事，作《武成》。
vũ vương phạt ân. vãng phạt quy thú, chí kỳ chánh sự, tác 《vũ thành》.
惟一月壬辰，旁死魄。越翼日，癸巳，
duy nhất nguyệt nhâm thần, phảng tử phách. việt dực nhật, quý tỵ,
王朝步自周，于征伐商。
厥四月，哉生明，王来自商，至于丰。
Vương triều bộ tự Chu, vu chinh phạt Thương.
quyết tứ nguyệt, tai sanh minh, Vương lai tự Thương, chí vu Phong.
乃偃武修文，归马于华山之阳，放牛于桃林之野，示天下弗服。
nãi yển Vũ tu Văn, quy mã vu Hoa Sơn chi dương, phóng ngưu vu đào lâm chi dã, thị thiên hạ phất phục.
丁未，祀于周庙，邦甸、侯、卫，骏奔走，执豆、笾。
đinh vị, tự vu Chu miếu, bang điện, hầu, vệ, tuấn bôn tẩu, chấp đậu, biên.
越三日，庚戌，柴、望，大告武成。
việt tam nhật, canh tuất, sài, vọng, đại cáo Vũ thành.
既生魄，庶邦冢君暨百工，受命于周。
ký sanh phách, thứ bang chủng quân ký bách công, thụ mệnh vu Chu.
王若曰： “呜呼，群后! 惟先王建邦启土，公刘克笃前烈，
Vương Nhược viết: “ô hô, quần hậu! duy Tiên Vương kiến bang khải thổ, công lưu khắc đốc tiền liệt,
至于大王肇基王迹，王季其勤王家。
chí vu đại Vương Triệu Cơ Vương tích, Vương Quý kỳ cần Vương gia.
我文考文王克成厥勋，诞膺天命，以抚方夏。大邦畏其力，小邦怀其德。
ngã văn khảo Văn Vương khắc thành quyết huân, đản ưng Thiên mệnh, dĩ phủ phương hạ. đại bang uý kỳ lực, tiểu bang hoài kỳ đức.
惟九年，大统未集，予小子其承厥志。厎商之罪，告于皇天、后土、所过名山、大川，
duy cửu niên, đại thống vị tập, dư tiểu tử kỳ thừa quyết chí. chỉ thương chi tội, cáo vu Hoàng Thiên, Hậu Thổ, sở quá danh sơn, đại xuyên,
曰： ‘惟有道曾孙周王发，将有大正于商。今商王受无道，暴殄天物，
viết: ‘duy hữu đạo tằng tôn Chu Vương Phát, tương hữu đại chánh vu Thương. kim Thương Vương thụ Mô đạo, bạo điễn thiên vật,
害虐烝民，为天下逋逃主，萃渊薮。予小子既获仁人，
hại ngược chưng dân, vị thiên hạ bô đào chủ, tuỵ uyên tẩu. dư tiểu tử ký hộ nhân nhân,
敢祗承上帝，以遏乱略。华夏蛮貊，罔不率俾。恭天成命，肆予东征，绥厥士女。
cảm chi thừa Thượng Đế, dĩ át loạn lược. Hoa Hạ Man Mạch, võng bất suất tỷ. cung thiên thành mệnh, tứ dư đông chinh, tuy quyết sĩ nữ.
惟其士女，篚厥玄黄，昭我周王。天休震动，用附我大邑周。
duy kỳ sĩ nữ, phỉ quyết huyền Hoàng, chiêu ngã Chu Vương. thiên hưu chấn động, dụng phụ ngã đại ấp Chu.
惟尔有神，尚克相予以济兆民，无作神羞! 既戊午，师逾孟津。
duy nhĩ hữu thần, thượng khắc tương dư dĩ tế triệu dân, Mô tác thần tu! ký mậu ngọ, sư thâu Mạnh Tân.
癸亥，陈于商郊，俟天休命。甲子昧爽，受率其旅若林，会于牧野。
quý hợi, trần vu Thương giao, sĩ thiên hưu mệnh. giáp tử muội sảng, thụ suất kỳ lữ nhược lâm, hội vu mục dã.
罔有敌于我师，前途倒戈，攻于后以北，血流漂杵。一戎衣，天下大定。
võng hữu địch vu ngã sư, tiền đồ đảo qua, công vu hậu dĩ bắc, huyết lưu phiêu chử. nhất nhung y, thiên hạ đại định.
乃反商政，政由旧。释箕子囚，封比干墓，式商容闾。
nãi phản thương chánh, chánh do cựu. thích cơ tử tù, phong tỷ cán mộ, thức thương dung lư.
散鹿台之财，发钜桥之粟，大赉于四海，而万姓悦服。”
tán lộc di chi tài, phát cự kiều chi túc, đại lại vu tứ hải, nhi vạn tính duyệt phục.”
列爵惟五，分土惟三。建官惟贤，位事惟能。重民五教，惟食、丧、祭。
liệt tước duy ngũ, phận thổ duy tam. kiến quan duy hiền, vị sự duy năng. trọng dân ngũ giáo, duy thực, tang, tế.
惇信明义，崇德报功。垂拱而天下治。
惇tín minh nghĩa, sùng đức báo công. thuỳ củng nhi thiên hạ trì.
周书 • 洪范
Chu thư • Hồng Phạm
武王胜
Vũ Vương Thắng
——
殷，杀受，立武庚，以箕子归。作《洪范》。
ân, sát thụ, lập vũ canh, dĩ cơ tử quy. tác 《Hồng Phạm》.
惟十有三祀，王访于箕子。王乃言曰： “呜呼! 箕子。惟天阴骘下民，相协厥居，我不知其彝伦攸叙。”
duy thập hữu tam tự, Vương vu Cơ tử. Vương nãi ngôn viết: “ô hô! Cơ tử. duy thiên âm chất hạ dân, tương hiệp quyết cư, ngã bất tri kỳ di luân du tự.”
箕子乃言曰： “我闻在昔，鲧堙洪水，汩陈其五行。
Cơ tử nãi ngôn viết: “ngã văn tại tích, cổn nhân Hồng Thuỷ, cốt trần kỳ ngũ hàng.
帝乃震怒，不畀‘洪范’九畴，彝伦攸斁。鲧则殛死，
Đế nãi chấn nộ, bất tỷ ‘Hồng Phạm’ cửu trù, di luân du dịch. cổn tắc cức tử,
禹乃嗣兴，天乃锡禹‘洪范’ 九畴，彝伦攸叙。
Ngu nãi tự hưng, thiên nãi tích Ngu ‘Hồng Phạm’ cửu trù, di luân du tự.
初一曰五行，次二曰敬用五事，次三曰农用八政，次四曰协用五纪，
sơ nhất viết ngũ hàng, thứ nhị viết kính dụng ngũ sự, thứ tam viết nông dụng bát chánh, thứ tứ viết hiệp dụng ngũ kỷ,
次五曰建用皇极，次六曰乂用三德，次七曰明用稽疑，次八曰念用庶征，
thứ ngũ viết kiến dụng Hoàng cực, thứ lục viết 乂dụng tam đức, thứ thất viết minh dụng khể si, thứ bát viết niệm dụng thứ chinh,
次九曰向用五福，威用六极。
thứ cửu viết hướng dụng ngũ phước, uy dụng lục cực.
一、五行： 一曰水，二曰火，三曰木，四曰金，五曰土。
nhất, ngũ hàng: nhất viết thuỷ, nhị viết hoả, tam viết mộc, tứ viết kim, ngũ viết thổ.
水曰润下，火曰炎上，木曰曲直，金曰従革，
thuỷ viết nhuận hạ, hoả viết viêm thượng, mộc viết khúc trực, kim viết tòng cách,
土爰稼穑。润下作咸，炎上作苦，曲直作酸，従革作辛，稼穑作甘。
thổ viên giá tường. nhuận hạ tác hàm, viêm thượng tác hộ, khúc trực tác toan, tòng cách tác tân, giá tường tác cam.
二、五事： 一曰貌，二曰言，三曰视，四曰听，五曰思。
nhị, ngũ sự: nhất viết mạo, nhị viết ngôn, tam viết thị, tứ viết thính, ngũ viết tư.
貌曰恭，言曰従，视曰明，听曰聪，思曰睿。
mạo viết cung, ngôn viết 従, thị viết minh, thính viết thông, tư viết duệ.
恭作肃，従作乂，明作哲，聪作谋，睿作圣。
cung tác túc, 従tác 乂, minh tác triết, thông tác mưu, duệ tác thánh.
三、八政： 一曰食，二曰货，三曰祀，
tam, bát chánh: nhất viết thực, nhị viết hoá, tam viết tự,
四曰司空，五曰司徒，六曰司寇，七日宾，八曰师。
tứ viết tư không, ngũ viết Tư Đồ, lục viết tư khấu, thất nhật tân, bát viết sư.
四、五祀： 一曰岁，二曰月，三曰日，四曰星辰，五曰历数。
tứ, ngũ tự: nhất viết tuế, nhị viết nguyệt, tam viết nhật, tứ viết tinh thần, ngũ viết lịch số.
五、皇极： 皇建其有极。敛时五福，用敷锡厥庶民。惟时厥庶民于汝极。
ngũ, Hoàng cực: Hoàng kiến kỳ hữu cực. liễm thời ngũ phước, dụng phu tích quyết thứ dân. duy thời quyết thứ dân vu nhữ cực.
锡汝保极： 凡厥庶民，无有淫朋，人无有比德，惟皇作极。
tích nhữ bảo cực: phàm quyết thứ dân, Mô hữu dâm bằng, nhân Mô hữu tỷ đức, duy Hoàng tác cực.
凡厥庶民，有猷有为有守，汝则念之。不协于极，不罹于咎，皇则受之。
phàm quyết thứ dân, hữu du hữu vị hữu thủ, nhữ tắc niệm chi. bất hiệp vu cực, bất ly vu cữu, Hoàng tắc thụ chi.
而康而色，曰： ‘予攸好德。’ 汝则锡之福。时人斯其惟皇之极。
nhi khang nhi sắc, viết: ‘dư du hiếu đức.’ nhữ tắc tích chi phước. thời nhân tư kỳ duy Hoàng chi cực.
无虐茕独而畏高明，人之有能有为，使羞其行，而邦其昌。
Mô ngược quỳnh độc nhi uý cao minh, nhân chi hữu năng hữu vị, sứ tu kỳ hàng, nhi bang kỳ xương.
凡厥正人，既富方谷，汝弗能使有好于而家，时人斯其辜。
phàm quyết chánh nhân, ký phú phương cốc, nhữ phất năng sứ hữu hiếu vu nhi gia, thời nhân tư kỳ cô.
于其无好德，汝虽锡之福，其作汝用咎。无偏无陂，遵王之义；
vu kỳ Mô hiếu đức, nhữ tuy tích chi phước, kỳ tác nhữ dụng cữu. Mô thiên Mô bí, tuÂn Vương chi nghĩa；
无有作好，遵王之道； 无有作恶，尊王之路。无偏无党，王道荡荡；
Mô hữu tác hiếu, tuÂn Vương chi đạo； Mô hữu tác ố, tôn vương chi lộ. Mô thiên Mô đảng, vương đạo đãng đãng；
无党无偏，王道平平； 无反无侧，王道正直。会其有极，归其有极。
Mô đảng Mô thiên, vương đạo bình bình； Mô phản Mô trắc, vương đạo chánh trực. hội kỳ hữu cực, quy kỳ hữu cực.
曰： 皇，极之敷言，是彝是训，于帝其训，凡厥庶民，极之敷言，是训是行，以近天子之光。
viết: Hoàng, cực chi phu ngôn, thị di thị huấn, Vu Đế kỳ huấn, phàm quyết thứ dân, cực chi phu ngôn, thị huấn thị hàng, dĩ cận thiên tử chi quang.
曰： 天子作民父母，以为天下王。
viết: thiên tử tác dân phụ mẫu, dĩ vị thiên Hạ Vương.
六、三德：
lục, tam đức：
一曰正直，二曰刚克，三曰柔克。平康，正直； 强弗友，刚克；
nhất viết chánh trực, nhị viết cương khắc, tam viết nhu khắc. bình khang, chánh trực； cường phất hữu, cương khắc；
燮友，柔克。沈潜，刚克； 高明，柔克。惟辟作福，惟辟作威，惟辟玉食。
tiếp hữu, nhu khắc. thẩm tiềm, cương khắc； cao minh, nhu khắc. duy tích tác phước, duy tích tác uy, duy tích ngọc thực.
臣无有作福、作威、玉食。臣之有作福、作威、玉食，其害于而家，凶于而国。
thần Mô hữu tác phước, tác uy, ngọc thực. thần chi hữu tác phước, tác uy, ngọc thực, kỳ hại vu nhi gia, hung vu nhi quốc.
人用侧颇僻，民用僭忒。
nhân dụng trắc phả tích, dân dụng thiết thắc.
七、稽疑： 择建立卜筮人，
thất, khể si: trạch kiến lập bốc phệ nhân,
乃命十筮。曰雨，曰霁，曰蒙，曰驿，曰克，曰贞，曰悔，凡七。
nãi mệnh thập phệ. viết vũ, viết tễ, viết mông, viết dịch, viết khắc, viết trinh, viết hối, phàm thất.
卜五，占用二，衍忒。立时人作卜筮，三人占，则従二人之言。
bốc ngũ, chiêm dụng nhị, diễn thắc. lập thời nhân tác bốc phệ, tam nhân chiêm, tắc 従nhị nhân chi ngôn.
汝则有大疑，谋及乃心，谋及卿士，谋及庶人，谋及卜筮。
nhữ tắc hữu đại si, mưu cập nãi tâm, mưu cập khanh sĩ, mưu cập thứ nhân, mưu cập bốc phệ.
汝则従，龟従，筮従，卿士従，庶民従，是之谓大同。身其康强，
nhữ tắc tòng, quy tòng, phệ tòng, khanh sĩ tòng, thứ dân tòng, thị chi vị đại đồng. thân kỳ khang cường,
子孙其逢，汝则従，龟従，筮従，卿士逆，庶民逆吉。
tử tôn kỳ phùng, nhữ tắc tòng, quy tòng, phệ tòng, khanh sĩ nghịch, thứ dân nghịch cát.
卿士従，龟従，筮従，汝则逆，庶民逆，吉。庶民従，龟従，筮従，汝则逆，卿士逆，吉。
khanh sĩ tòng, quy tòng, phệ tòng, nhữ tắc nghịch, thứ dân nghịch, cát. thứ dân tòng, quy tòng, phệ tòng, nhữ tắc nghịch, khanh sĩ nghịch, cát.
汝则従，龟従，筮逆，卿士逆，庶民逆，作内吉，作外凶。
nhữ tắc tòng, quy tòng, phệ nghịch, khanh sĩ nghịch, thứ dân nghịch, tác nội cát, tác ngoại hung.
龟筮共违于人，用静吉，用作凶。
quy phệ cộng vi vu nhân, dụng tĩnh cát, dụng tác hung.
八、庶征： 曰雨，曰旸，曰燠，曰寒，曰风。
bát, thứ chinh: viết vũ, viết dương, viết úc, viết hàn, viết phong.
曰时五者来备，各以其叙，庶草蕃庑。一极备，凶；
viết thời ngũ giả lai bị, các dĩ kỳ tự, thứ thảo phồn vũ. nhất cực bị, hung；
一极无，凶。曰休征； 曰肃、时雨若； 曰乂，时旸若； 曰晰，时燠若；
nhất cực Mô, hung. viết hưu chinh； viết túc, thời vũ nhược； viết nghệ, thời dương nhược； viết triết, thời úc nhược；
曰谋，时寒若； 曰圣，时风若。曰咎征： 曰狂，恒雨若； 曰僭，恒旸若；
viết mưu, thời hàn nhược； viết thánh, thời phong nhược. viết cữu chinh: viết cuồng, hằng vũ nhược； viết thiết, hằng dương nhược；
曰豫，恒燠若； 曰急，恒寒若； 曰蒙，恒风若。曰王省惟岁，
viết dự, hằng úc nhược； viết cấp, hằng hàn nhược； viết mông, hằng phong nhược. viết vương tỉnh duy tuế,
卿士惟月，师尹惟日。岁月日时无易，百谷用成，乂用民，俊民用章，家用平康。
khanh sĩ duy nguyệt, sư duẫn duy nhật. tuế nguyệt nhật thời Mô dịch, bách cốc dụng thành, nghệ dụng dân, tuấn dân dụng chương, gia dụng bình khang.
日月岁时既易，百谷用不成，乂用昏不明，俊民用微，
nhật nguyệt tuế thời ký dịch, bách cốc dụng bất thành, nghệ dụng hôn bất minh, tuấn dân dụng vi,
家用不宁。庶民惟星，星有好风，星有好雨。日月之行，则有冬有夏。
gia dụng bất trữ. thứ dân duy tinh, tinh hữu hiếu phong, tinh hữu hiếu vũ. nhật nguyệt chi hàng, tắc hữu cổ hữu hạ.
月之従星，则以风雨。
nguyệt chi 従tinh, tắc dĩ phong vũ.
九、五福： 一曰寿，二曰富，三曰康宁，
cửu, ngũ phước: nhất viết thọ, nhị viết phú, tam viết khang trữ,
四曰攸好德，五曰考终命。六极： 一曰凶、短、折，二曰疾，三曰忧，
tứ viết du hiếu đức, ngũ viết khảo chung mệnh. lục cực: nhất viết hung, đoản, chiết, nhị viết tật, tam viết ưu,
四曰贫，五曰恶，六曰弱。
tứ viết bần, ngũ viết ố, lục viết nhược.
〖分器〗
〖phận khí〗
武王既胜殷，邦诸侯，班宗彝，作《分器》。
vũ vương ký thắng ân, bang chư hầu, ban Tông di, tác 《phận khí》.
——-
周书 • 旅獒
Chu thư • lữ ngao
西旅献獒，太保作《旅獒》。
tây lữ hiến ngao, Thái Bảo tác 《lữ ngao》.
惟克商，遂通道于九夷八蛮。
duy khắc thương, toại thông đạo vu cửu di bát man.
西旅厎贡厥獒，太保乃作《旅獒》 ，用训于王。曰： “呜呼! 明王慎德，
tây lữ chỉ cống quyết ngao, Thái Bảo nãi tác 《lữ ngao》, dụng huấn Vu Vương. viết: “ô hô! minh vương thận đức,
西夷咸宾。无有远迩，毕献方物，惟服食器用。王乃昭德之致于异姓之邦，
Tây di hàm tân. Mô hữu viễn nhĩ, tất hiến phương vật, duy phục thực khí dụng. vương nãi chiêu đức chi trí vu dị tính chi bang,
无替厥服； 分宝玉于伯叔之国，时庸展亲。人不易物，惟德其物!
Mô thế quyết phục； phận bảo ngọc vu bá thúc chi quốc, thời dung triển thân. nhân bất dịch vật, duy đức kỳ vật!
德盛不狎侮。狎侮君子，罔以尽人心； 狎侮小人，罔以尽其力。
đức thịnh bất hiệp Vũ. hiệp Vũ quân tử, võng dĩ tận nhân tâm； hiệp Vũ tiểu nhân, võng dĩ tận kỳ lực.
不役耳目，百度惟贞。玩人丧德，玩物丧志。志以道宁，言以道接。
bất dịch nhĩ mục, bách độ duy trinh. ngoạn nhân tang đức, ngoạn vật tang chí. chí dĩ đạo trữ, ngôn dĩ đạo tiếp.
不作无益害有益，功乃成； 不贵异物贱用物，民乃足。犬马非其土性不畜，
bất tác Môích hại hữu ích, công nãi thành； bất quý dị vật tiện dụng vật, dân nãi túc. khuyển mã phi kỳ thổ tính bất súc,
珍禽奇兽不育于国，不宝远物，则远人格； 所宝惟贤，
trân cầm cơ thú bất dục vu quốc, bất bảo viễn vật, tắc viễn nhân cách； sở bảo duy hiền,
则迩人安。呜呼! 夙夜罔或不勤，不矜细行，终累大德。为山九仞，
tắc nhĩ nhân an. ô hô! túc dạ võng hoặc bất cần, bất căng tế hàng, chung luỹ đại đức. vị sơn cửu nhẫn,
功亏一篑。允迪兹，生民保厥居，惟乃世王。”
công khuy nhất quỹ. duẫn địch từ, sanh dân bảo quyết cư, duy nãi thế vương.”
〖旅巢命〗
〖lữ sào mệnh〗
巢伯来朝，芮伯作《旅巢命》。
sào bá lai triều, nhuế bá tác 《lữ sào mệnh》.
——-
周书 • 金滕
Chu thư • kim thắng
武王有疾，周公作《金滕》。
Vũ Vương hữu tật, Chu Công tác 《kim thắng》.
既克商二年，王有疾，弗豫。
ký khắc thương nhị niên, Vương hữu tật, phất dự.
二公曰： “我其为王穆卜。” 周公曰： “未可以戚我先王？”
Nhị Công viết: “ngã kỳ vị Vương Mục bốc.” Chu Công viết: “vị khả dĩ thích ngã Tiên Vương？”
公乃自以为功，为三坛同墠。为坛于南方，北面，周公立焉。植璧秉珪，
công nãi tự dĩ vị công, vị tam đàm đồng thiện. Vị Đàm vu nam phương, bắc miên, Chu Công lập yên. thực bích bỉnh khuê,
乃告太王、王季、文王。
nãi cáo Thái Vương, Vương Quý, Văn Vương.
史乃册，祝曰： “惟尔元孙某，遘厉虐疾。
sử nãi sách, chúc viết: “duy nhĩ nguyên tôn mỗ, cấu lệ ngược tật.
若尔三王是有丕子之责于天，以旦代某之身。予仁若考能，
nhược nhĩ tam vương thị hữu phi tử chi trách vu thiên, dĩ đán đại mỗ chi thân. dư nhân nhược khảo năng,
多材多艺，能事鬼神。乃元孙不若旦多材多艺，不能事鬼神。
đa tài đa nghệ, năng sự quỷ thần. nãi nguyên tôn bất nhược đán đa tài đa nghệ, bất năng sự quỷ thần.
乃命于帝庭，敷佑四方，用能定尔子孙于下地。四方之民罔不祗畏。呜呼!
nãi mệnh Vu Đế đình, phu hữu tứ phương, dụng năng định nhĩ tử tôn vu hạ địa. tứ phương chi dân võng bất chi uý. ô hô!
无坠天之降宝命，我先王亦永有依归。今我即命于元龟，尔之许我，
Mô truỵ thiên chi giáng bảo mệnh, ngã Tiên Vương diệc vĩnh hữu y quy. kim ngã tức mệnh vu nguyên quy, nhĩ chi hứa ngã,
我其以璧与珪归俟尔命； 尔不许我，我乃屏璧与珪。”
ngã kỳ dĩ bích dữ 珪quy sĩ nhĩ mệnh； nhĩ bất hứa ngã, ngã nãi bình bích dữ 珪.”
乃卜三龟，一习吉。启籥见书，乃并是吉。公曰： “体! 王其罔害。
nãi bốc tam quy, nhất tập cát. khải 籥kiến thư, nãi tính thị cát. Công viết: “thể! vương kỳ võng hại.
予小子新命于三王，惟永终是图； 兹攸俟，能念予一人。”
dư tiểu tử tân mệnh vu tam vương, duy vĩnh chung thị đồ； từ du sĩ, năng niệm dư nhất nhân.”
公归，乃纳册于金滕之匮中。王翼日乃瘳。
武王既丧，
công quy, nãi nạp sách vu kim thắng chi quỹ trung. vương dực nhật nãi trừu.
Vũ Vương ký tang,
管叔及其群弟乃流言于国，曰： “公将不利于孺子。”
quản thúc cập kỳ quần đệ nãi lưu ngôn vu quốc, viết: “công tương bất lợi vu nhu tử.”
周公乃告二公曰： “我之弗辟，我无以告我先王。” 周公居东二年，则罪人斯得。
Chu Công nãi cáo nhị Công viết: “ngã chi phất tích, ngã Mô dĩ cáo ngã Tiên Vương.” Chu Công cư đông nhị niên, tắc tội nhân tư đắc.
于后，公乃为诗以贻王，名之曰《鸱鸮》。王亦未敢诮公。
vu hậu, công nãi vị thi dĩ di vương, danh chi viết 《chi hào》. vương diệc vị cảm tiễu công.
秋，大熟，未获，天大雷电以风，禾尽偃，大木斯拔，邦人大恐。
thu, đại thục, vị hộ, thiên đại lôi điện dĩ phong, hoà tận yển, đại mộc tư bạt, bang nhân đại khủng.
王与大夫尽弁以启金滕之书，乃得周公所自以为功代武王之说。
vương dữ đại phù tận biện dĩ khải kim thắng chi thư, nãi đắc Chu Công sở tự dĩ vị công đại Vũ Vương chi thuyết.
二公及王乃问诸史与百执事。对曰： “信。噫! 公命我勿敢言。”
nhị công cập vương nãi vấn chư sử dữ bách chấp sự. đối viết: “tín. y! công mệnh ngã vật cảm ngôn.”
王执书以泣，曰： “其勿穆卜! 昔公勤劳王家，惟予冲人弗及知。
vương chấp thư dĩ khấp, viết: “kỳ vật mục bốc! tích công cần lao vương gia, duy dư trùng nhân phất cập tri.
今天动威以彰周公之德，惟朕小子其新逆，我国家礼亦宜之。”
kim thiên động uy dĩ chương Chu Công chi đức, duy trẫm tiểu tử kỳ tân nghịch, ngã quốc gia lễ diệc nghi chi.”
王出郊，天乃雨，反风，禾则尽起。二公命邦人凡大木所偃，尽起而筑之。岁则大熟。
vương xuất giao, thiên nãi vũ, phản phong, hoà tắc tận khởi. nhị công mệnh bang nhân phàm đại mộc sở yển, tận khởi nhi trúc chi. tuế tắc đại thục.
——-
周书 • 大诰
Chu thư • đại cáo
武王崩，三监及淮夷叛，周公相成王，将黜殷，作《大诰》。
Vũ Vương băng, tam giám cập hoài di bản, Chu Công tương Thành vương, tương truất ân, tác 《đại cáo》.
王若曰： “猷大诰尔多邦越尔御事，弗吊天降割于我家，
Vương Nhược viết: “du đại cáo nhĩ đa bang việt nhĩ ngữ sự, phất điếu thiên giáng cát vu ngã gia,
不少延。洪惟我幼冲人，嗣无疆大历服。
bất thiếu diên. hồng duy ngã ấu trùng nhân, tự Mô cương đại lịch phục.
弗造哲，迪民康，矧曰其有能格知天命!
phất tạo triết, địch dân khang, thẩn viết kỳ hữu năng cách tri Thiên mệnh!
已! 予惟小子，
dĩ! dư duy tiểu tử,
若涉渊水，予惟往求朕攸济。敷贲敷前人受命，兹不忘大功。
nhược thiệp uyên thuỷ, dư duy vãng cầu trẫm du tế. phu bí phu tiền nhân thụ mệnh, từ bất vong đại công.
予不敢于闭。 天降威，用宁王遗我大宝龟，绍天明。
dư bất cảm vu bế. thiên giáng uy, dụng trữ vương di ngã đại bảo quy, thiệu thiên minh.
即命曰： ‘有大艰于西土，西土人亦不静，越兹蠢。殷小腆诞敢纪其叙。
tức mệnh viết: ‘hữu đại gian vu Tây thổ, Tây thổ nhân diệc bất tĩnh, việt từ xuẩn. ân tiểu thiển đản cảm kỷ kỳ tự.
天降威，知我国有疵，民不康，曰： 予复! 反鄙我周邦，今蠢今翼。
thiên giáng uy, tri ngã quốc hữu thư, dân bất khang, viết: dư phục! phản bỉ ngã Chu bang, kim xuẩn kim dực.
日，民献有十夫予翼，以于敉宁、武图功。我有大事，休？’ 朕卜并吉。”
nhật, dân hiến hữu thập phù dư dực, dĩ vu mê trữ, vũ đồ công. ngã hữu đại sự, hưu？’ trẫm bốc tính cát.”
肆予告我友邦君越尹氏、庶士、御事、
tứ dư cáo ngã hữu bang quân việt Duẫn Thị, thứ sĩ, ngữ sự,
曰： ‘予得吉卜， 予惟以尔庶邦于伐殷逋播臣。’ 尔庶邦君越庶士、御事罔不反曰：
viết: ‘dư đắc cát bốc, dư duy dĩ nhĩ thứ bang vu phạt ân bô bá thần.’ nhĩ thứ bang quân việt thứ sĩ, ngữ sự võng bất phản viết:
‘艰大，民不静，亦惟在王宫邦君室。越予小子考，翼不可征，王害不违卜？’
‘gian đại, dân bất tĩnh, diệc duy tại Vương Cung bang quân thất. việt dư tiểu tử khảo, dực bất khả chinh, vương hại bất vi bốc？’
肆予冲人永思艰，曰： 呜呼! 允蠢，鳏寡哀哉!
tứ dư trùng nhân vĩnh tư gian, viết: ô hô! duẫn xuẩn, quan quả y tai!
予造天役，遗大投艰于朕身，越予冲人，不卬自恤。义尔邦君越尔多士、
dư tạo thiên dịch, di đại đầu gian vu trẫm thân, việt dư trùng nhân, bất ngang tự tuất. nghĩa nhĩ bang quân việt nhĩ đa sĩ,
尹氏、御事绥予曰： ‘无毖于恤，不可不成乃宁考图功!’
Duẫn Thị, ngữ sự tuy dư viết: ‘Mô bí vu tuất, bất khả bất thành nãi trữ khảo đồ Công!’
已! 予惟小子，不敢替上帝命。天休于宁王，兴我小邦周，
Dĩ! dư duy tiểu tử, bất cảm thế Thượng Đế mệnh. thiên hưu vu trữ vương, hưng ngã tiểu bang Chu,
宁王惟卜用，克绥受兹命。今天其相民，矧亦惟卜用。呜呼! 天明畏，弼我丕丕基!”
Trữ Vương duy bốc dụng, khắc tuy thụ từ mệnh. kim thiên kỳ tương dân, thẩn diệc duy bốc dụng. ô hô! thiên minh uý, bật ngã phi phi cơ!”
王曰： “尔惟旧人，尔丕克远省，尔知宁王若勤哉!
Vương viết: “nhĩ duy cựu nhân, nhĩ phi khắc viễn tỉnh, nhĩ tri trữ Vương Nhược cần tai!
天閟毖我成功所，予不敢不极卒宁王图事。肆予大化诱我友邦君，
thiên bí bí ngã thành công sở, dư bất cảm bất cực tốt trữ vương đồ sự. tứ dư đại hoá dụ ngã hữu bang quân,
天棐忱辞，其考我民，予曷其不于前宁人图功攸终？
thiên phỉ thầm từ, kỳ khảo ngã dân, dư hạt kỳ bất vu tiền trữ nhân đồ công du chung？
天亦惟用勤毖我民，若有疾，予曷敢不于前宁人攸受休毕!”
thiên diệc duy dụng cần bí ngã dân, nhược hữu tật, dư hạt cảm bất vu tiền trữ nhân du thụ hưu tất!”
王曰： “若昔朕其逝，朕言艰日思。若考作室，既底法，厥子乃弗肯堂，矧肯构？
Vương viết: “nhược tích trẫm kỳ thệ, trẫm ngôn gian nhật tư. nhược khảo tác thất, ký đắc pháp, quyết tử nãi phất khẳng đường, thẩn khẳng cấu？
厥父菑，厥子乃弗肯播，矧肯获？ 厥考翼其肯曰： 予有后弗弃基？
quyết phụ truy, quyết tử nãi phất khẳng bá, thẩn khẳng hộ？ quyết khảo dực kỳ khẳng viết: dư hữu hậu phất khí cơ？
肆予曷敢不越卬敉宁王大命？ 若兄考，乃有友伐厥子，民养其劝弗救？”
tứ dư hạt cảm bất việt 卬mê trữ vương đại mệnh？ nhược huynh khảo, nãi hữu hữu phạt quyết tử, dân dưỡng kỳ khuyến phất cứu？”
王曰： “呜呼! 肆哉尔庶邦君越尔御事。
Vương viết: “ô hô! tứ tai nhĩ thứ bang quân việt nhĩ ngữ sự.
爽邦由哲，亦惟十人迪知上帝命越天棐忱，尔时罔敢易法，矧今天降戾于周邦？
sảng bang do triết, diệc duy thập nhân địch tri Thượng Đế mệnh việt thiên phỉ thầm, nhĩ thời võng cảm dịch pháp, thẩn kim thiên giáng lệ vu Chu bang？
惟大艰人诞邻胥伐于厥室，尔亦不知天命不易？
duy đại gian nhân đản lân tư phạt vu quyết thất, nhĩ diệc bất tri Thiên mệnh bất dịch？
予永念曰： 天惟丧殷，若穑夫，予曷敢不终朕亩？ 天亦惟休于前宁人，予曷其极卜？
dư vĩnh niệm viết: thiên duy tang ân, nhược tường phù, dư hạt cảm bất chung trẫm mẫu？ thiên diệc duy hưu vu tiền trữ nhân, dư hạt kỳ cực bốc？
敢弗于従率宁人有指疆土？ 矧今卜并吉？ 肆朕诞以尔东征。天命不僭，卜陈惟若兹。”
cảm phất vu tòng suất trữ nhân hữu chỉ cường thổ？ thẩn kim bốc tính cát？ tứ trẫm đản dĩ nhĩ đông chinh. Thiên mệnh bất thiết, bốc trần duy nhược từ.”
—
周书 • 微子之命
Chu Thư • vi tử chi mệnh
成王
Thành Vương
既黜殷命，杀武庚，命微子启代殷后，作《微子之命》。
ký truất ân mệnh, sát vũ canh, mệnh vi tử khải đại ân hậu, tác 《vi tử chi mệnh》.
王若曰： “猷! 殷王元子。惟稽古，崇德象贤。统承先王，修其礼物，
Vương Nhược viết: “du! Ân Vương nguyên tử. duy khể cổ, sùng đức tượng hiền. thống thừa Tiên Vương, tu kỳ lễ vật,
作宾于王家，与国咸休，永世无穷。呜呼! 乃祖成汤克齐圣广渊，
tác tân Vu Vương gia, dữ quốc hàm hưu, vĩnh thế Mô cùng. ô hô! nãi tổ Thành Thang khắc tề thánh quảng uyên,
皇天眷佑，诞受厥命。抚民以宽，除其邪虐，功加于时，德垂后裔。
Hoàng Thiên quyến hữu, đản thụ quyết mệnh. phủ dân dĩ khoan, trừ kỳ tà ngược, công gia vu thời, đức thuỳ hậu duệ.
尔惟践修厥猷，旧有令闻，恪慎克孝，肃恭神人。予嘉乃德，曰笃不忘。
nhĩ duy tiễn tu quyết du, cựu hữu lệnh văn, khác thận khắc hiếu, túc cung thần nhân. dư gia nãi đức, viết đốc bất vong.
上帝时歆，下民祗协，庸建尔于上公，尹兹东夏。钦哉，往敷乃训，
Thượng Đế thời hâm, hạ dân chi hiệp, dung kiến nhĩ vu thượng công, duẫn từ đông hạ. khâm tai, vãng phu nãi huấn,
慎乃服命，率由典常，以蕃王室。弘乃烈祖，律乃有民，永绥厥位，
thận nãi phục mệnh, suất do điển thường, dĩ Phồn Vương thất. hoằng nãi Liệt Tổ, luật nãi hữu dân, vĩnh tuy quyết vị,
毗予一人。世世享德，万邦作式，俾我有周无斁。呜呼! 休，无替朕命。”
tỷ dư nhất nhân. thế thế hưởng đức, vạn bang tác thức, tỷ ngã hữu Chu Mô dịch. ô hô! vãng tai duy hưu, Mô thế trẫm mệnh.”
〖归禾〗
〖quy hoà〗
往哉惟唐叔得禾，异亩同颖，献诸天子。
đường thúc đắc hoà, dị mẫu đồng dĩnh, hiến chư thiên tử.
王命唐叔归周公于东，作《归禾》。
Vương mệnh đường thúc quy Chu Công vu đông, tác 《quy hoà》.
〖嘉禾〗
〖gia hoà〗
周公既得命禾，旅天子之命，作《嘉禾》。
Chu Công ký đắc mệnh hoà, lữ thiên tử chi mệnh, tác 《gia hoà》.
——-
周书 • 康诰
Chu thư • khang cáo
成王既伐管叔、蔡叔，以殷余民封康叔，作《康诰》, 《酒诰》,
Thành vương ký phạt quản thúc, sái thúc, dĩ ân dư dân phong khang thúc, tác 《khang cáo》, 《tửu cáo》,
《梓材》。惟三月哉生魄，周公初基作新大邑于东国洛，
《tử tài》. duy Tam Nguyệt tai sanh phách, Chu Công sơ cơ tác tân đại ấp vu đông quốc lạc,
四方民大和会。侯、甸、男邦、采、卫百工、播民，和见士于周。
tứ phương dân đại hoà hội. hầu, điện, nam bang, biện, vệ bách công, bá dân, hoà kiến sĩ vu Chu.
周公咸勤，乃洪大诰治。
Chu Công hàm cần, nãi hồng đại cáo trì.
王若曰： “孟侯，朕其弟，小子封。
Vương Nhược viết: “mạnh hầu, trẫm kỳ đệ, tiểu tử phong.
惟乃丕显考文王，克明德慎罚； 不敢侮鳏寡，庸庸，祗祗，威威，显民，
duy nãi phi hiển khảo Văn Vương, khắc minh đức thận phạt； bất cảm Vũ quan quả, dung dung, chi chi, uy uy, hiển dân,
用肇造我区夏，越我一、二邦以修我西土。惟时怙冒，闻于上帝，帝休，
dụng triệu tạo ngã âu hạ, việt ngã nhất, nhị bang dĩ tu ngã Tây thổ. duy thời hỗ mạo, Văn vu Thượng Đế, Đế hưu,
天乃大命文王。殪戎殷，诞受厥命越厥邦民，惟时叙，乃寡兄勖。
Thiên nãi đại mệnh Văn Vương. ế nhung ân, đản thụ quyết mệnh việt quyết bang dân, duy thời tự, nãi quả huynh trợ.
肆汝小子封在兹东土。
tứ nhữ tiểu tử phong tại từ Đông Thổ.
王曰： “呜呼! 封，汝念哉!
Vương viết: “ô hô! phong, nhữ niệm tai!
今民将在祗遹乃文考，绍闻衣德言。往敷求于殷先哲王用保乂民，
kim dân tương tại chi duật nãi văn khảo, thiệu văn y đức ngôn. vãng phu cầu vu ân tiên Triết Vương dụng Bảo Nghệ dân,
汝丕远惟商者成人宅心知训。别求闻由古先哲王用康保民。
nhữ phi viễn duy thương giả thành nhân trạch tâm tri huấn. biệt cầu văn do cổ tiên Triết Vương dụng khang bảo dân.
宏于天，若德，裕乃身不废在王命!”
nhoành vu thiên, hược đức, dụ nãi thân bất phế tại Vương mệnh!”
王曰： “呜呼! 小子封，恫瘝乃身，敬哉!
Vương viết: “ô hô! tiểu tử phong, đỗng quan nãi thân, kính tai!
天畏棐忱； 民情大可见，小人难保。往尽乃心，无康好逸，
thiên uý phỉ thầm； dân tình đại khả kiến, tiểu nhân nạn bảo. vãng tận nãi tâm, Mô khang hiếu dật,
乃其乂民。我闻曰： ‘怨不在大，亦不在小； 惠不惠，懋不懋。’
nãi kỳ nghệ dân. ngã văn viết: ‘oán bất tại đại, diệc bất tại tiểu； huệ bất huệ, mậu bất mậu.’
已! 汝惟小子，乃服惟弘王应保殷民，亦惟助王宅天命，作新民。”
Dĩ! nhữ duy tiểu tử, nãi phục duy Hoằng Vương ứng bảo ân dân, diệc duy trợ Vương Trạch Thiên mệnh, tác tân dân.”
王曰： “呜呼! 封，敬明乃罚。人有小罪，非眚，乃惟终自作不典；
vương viết: “ô hô! phong, kính minh nãi phạt. nhân hữu tiểu tội, phi sảnh, nãi duy chung tự tác bất điển;
式尔，有厥罪小，乃不可不杀。乃有大罪，非终，乃惟眚灾：
thức nhĩ, hữu quyết tội tiểu, nãi bất khả bất sát. nãi hữu đại tội, phi chung, nãi duy sảnh tai:
适尔，既道极厥辜，时乃不可杀。”
quát nhĩ, ký đạo cực quyết cô, thời nãi bất khả sát.”
王曰： “呜呼! 封，有叙时，乃大明服，惟民其敕懋和。若有疾，惟民其毕弃咎。
Vương viết: “ô hô! phong, hữu tự thời, nãi đại minh phục, duy dân kỳ sắc mậu hoà. nhược hữu tật, duy dân kỳ tất khí cữu.
若保赤子，惟民其康乂。非汝封刑人杀人，无或刑人杀人。
nhược bảo xích tử, duy dân kỳ khang 乂. phi nhữ phong hình nhân sát nhân, vô hoặc hình nhân sát nhân.
非汝封又曰劓刵人，无或劓刵人。”
phi nhữ phong hựu viết tỵ nhĩ nhân, vô hoặc tỵ nhĩ nhân.”
王曰： “外事，汝陈时臬司师，兹殷罚有伦。”
Vương viết: “ngoại sự, nhữ trần thời nghiệt tư sư, từ ân phạt hữu luân.”
又曰： “要囚，服念五、六日至于旬时，丕蔽要囚。”
hựu viết: “yếu tù, phục niệm ngũ 、lục nhật chí vu tuần thời, phi tế yếu tù.”
王曰： “汝陈时臬事罚。蔽殷彝，用其义刑义杀，
Vương viết: “nhữ trần thời nghiệt sự phạt. tế ân di, dụng kỳ nghĩa hình nghĩa sát,
勿庸以次汝封。乃汝尽逊曰时叙，惟曰未有逊事。
vật dung dĩ thứ nhữ phong. nãi nhữ tận tốn viết thời tự, duy viết vị hữu tốn sự.
已! 汝惟小子，未其有若汝封之心。朕心朕德，惟乃知。
dĩ! nhữ duy tiểu tử, vị kỳ hữu nhược nhữ phong chi tâm. trẫm tâm trẫm đức, duy nãi tri.
凡民自得罪： 寇攘奸宄，杀越人于货，[B139]不畏死，罔弗憝。
phàm dân tự đắc tội: khấu nhưỡng gian quỹ, sát việt nhân vu hoá, [B139]bất uý tử, võng phất đỗi.
王曰： “封，元恶大憝，矧惟不孝不友。
Vương viết: “phong, nguyên ố đại đỗi, thẩn duy bất hiếu bất hữu.
子弗祗服厥父事，大伤厥考心； 于父不能字厥子，乃疾厥子。
tử phất chi phục quyết phụ sự, đại thương quyết khảo tâm; vu phụ bất năng tự quyết tử, nãi tật quyết tử.
于弟弗念天显，乃弗克恭厥兄； 兄亦不念鞠子哀，大不友于弟。
vu đệ phất niệm thiên hiển, nãi phất khắc cung quyết huynh; huynh diệc bất niệm cúc tử ai, đại bất hữu vu đệ.
惟吊兹，不于我政人得罪，天惟与我民彝大泯乱，曰： 乃其速由文王作罚，刑兹无赦。
duy điếu từ, bất vu ngã chánh nhân đắc tội, thiên duy dữ ngã dân di đại mẫn loạn, viết: nãi kỳ tốc do văn Vương tác phạt, hình từ vô xá.
不率大戛，矧惟外庶子、训人惟厥正人越小臣、诸节。
bất suất đại kiết, thẩn duy ngoại thứ tử 、huấn nhân duy quyết chánh nhân việt tiểu thần 、chư tiết.
乃别播敷，造民大誉，弗念弗庸，瘝厥君，时乃引恶，惟朕憝。
nãi biệt bá phu, tạo dân đại dự, phất niệm phất dung, quan quyết quân, thời nãi dẫn ố, duy trẫm đỗi.
已! 汝乃其速由兹义率杀。亦惟君惟长，不能厥家人越厥小臣、外正；
dĩ! nhữ nãi kỳ tốc do từ nghĩa suất sát. diệc duy quân duy trưởng, bất năng quyết gia nhân việt quyết tiểu thần 、ngoại chánh;
惟威惟虐，大放王命； 乃非德用乂。汝亦罔不克敬典，乃由裕民，惟文王之敬忌；
duy uy duy ngược, đại phóng vương mệnh; nãi phi đức dụng 乂. nhữ diệc võng bất khắc kính điển, nãi do dụ dân, duy Văn Vương chi kính kỵ;
乃裕民曰： ‘我惟有及。’ 则予一人以怿。”
nãi dụ dân viết: ‘ngã duy hữu cập.’ tắc dư nhất nhân dĩ dịch.”
王曰： “封，爽惟民迪吉康，我时其惟殷先哲王德，
Vương viết: “phong, sảng duy dân địch cát khang, ngã thời kỳ duy ân tiên triết vương đức,
用康乂民作求。矧今民罔迪，不适； 不迪，则罔政在厥邦。”
dụng khang 乂dân tác cầu. thẩn kim dân võng địch, bất quát; bất địch, tắc võng chánh tại quyết bang.”
王曰： “封，予惟不可不监，告汝德之说于罚之行。今惟民不静，未戾厥心，迪屡未同，
Vương viết: “phong, dư duy bất khả bất giám, cáo nhữ đức chi thuyết vu phạt chi hàng. kim duy dân bất tĩnh, vị lệ quyết tâm, địch lũ vị đồng,
爽惟天其罚殛我，我其不怨。惟厥罪无在大，亦无在多，矧曰其尚显闻于天。”
sảng duy thiên kỳ phạt cức ngã, ngã kỳ bất oán. duy quyết tội Mô tại đại, diệc Mô tại đa, thẩn viết kỳ thượng hiển văn vu thiên.”
王曰： “呜呼! 封，敬哉! 无作怨，勿用非谋非彝蔽时忱。
Vương viết: “ô hô! phong, kính tai! Mô tác oán, vật dụng phi mưu phi di tế thời thầm.
丕则敏德，用康乃心，顾乃德，远乃猷，裕乃以； 民宁，不汝瑕殄。”
phi tắc mẫn đức, dụng khang nãi tâm, cố nãi đức, viễn nãi du, dụ nãi dĩ； dân trữ, bất nhữ hà điễn.”
王曰： “呜呼! 肆汝小子封。惟命不于常，汝念哉!
Vương viết: “ô hô! tứ nhữ tiểu tử phong. duy mệnh bất vu thường, nhữ niệm tai!
无我殄享，明乃服命，高乃听，用康乂民。”
Mô ngã điễn hưởng, minh nãi phục mệnh, cao nãi thính, dụng khang nghệ dân.”
王若曰： “往哉! 封，勿替敬，典听朕告，汝乃以殷民世享。”
Vương Nhược viết: “vãng tai! phong, vật thế kính, điển thính trẫm cáo, nhữ nãi dĩ ân dân thế hưởng.”
——-
周书 • 酒诰
Chu thư • tửu cáo
王若曰： “明大命于妹邦。乃穆考文王肇国在西土。
Vương Nhược viết: “minh đại mệnh vu muội bang. nãi mục khảo Văn Vương triệu quốc tại Tây thổ.
厥诰毖庶邦庶士越少正御事，朝夕曰： ‘祀兹酒。
quyết cáo bí thứ bang thứ sĩ việt thiếu chánh ngữ sự, triều tịch viết: ‘tự từ tửu.
惟天降命，肇我民，惟元祀。天降威，我民用大乱丧德，亦罔非酒惟行；
duy thiên giáng mệnh, triệu ngã dân, duy nguyên tự. thiên giáng uy, ngã dân dụng đại loạn tang đức, diệc võng phi tửu duy hàng；
越小大邦用丧，亦罔非酒惟辜。’
việt tiểu đại bang dụng tang, diệc võng phi tửu duy cô.’
文王诰教小子有正有事： 无彝酒。
Văn Vương cáo giáo tiểu tử hữu chánh hữu sự: Mô di tửu.
越庶国： 饮惟祀，德将无醉。惟曰我民迪小子惟土物爱，
việt thứ quốc: ẩm duy tự, đức tương Mô tuý. duy viết ngã dân địch tiểu tử duy thổ vật ái,
厥心臧。聪听祖考之遗训，越小大德。
quyết tâm tạng. thông thính tổ khảo chi di huấn, việt tiểu đại đức.
小子惟一妹土，嗣尔股肱，纯其艺黍稷，奔走事厥考厥长。肇牵车牛，远服贾用。
tiểu tử duy nhất muội thổ, tự nhĩ cổ quăng, thuần kỳ nghệ thử tắc, bôn tẩu sự quyết khảo quyết trưởng. triệu khiên xa ngưu, viễn phục cổ dụng.
，孝养厥父母，厥父母庆，自洗腆，致用酒。
, hiếu dưỡng quyết phụ mẫu, quyết phụ mẫu khánh, tự tẩy thiển, trí dụng tửu.
庶士有正越庶伯君子，其尔典听朕教!
thứ sĩ hữu chánh việt thứ bá quân tử, kỳ nhĩ điển thính trẫm giáo!
尔大克羞耇惟君，尔乃饮食醉饱。丕惟曰尔克永观省，作稽中德，尔尚克羞馈祀。
nhĩ đại khắc tu cú duy quân, nhĩ nãi ẩm thực tuý bão. phi duy viết nhĩ khắc vĩnh quan tỉnh, tác khể trung đức, nhĩ thượng khắc tu quỹ tự.
尔乃自介用逸，兹乃允惟王正事之臣。兹亦惟天若元德，永不忘在王家。”
nhĩ nãi tự giới dụng dật, từ nãi duẫn duy vương chánh sự chi thần. từ diệc duy thiên nhược nguyên đức, vĩnh bất vong tại vương gia.”
王曰： “封，我西土棐徂，邦君御事小子尚克用文王教，不腆于酒，故我至于今，克受殷之命。”
Vương viết: “phong, ngã Tây thổ phỉ tồ, bang quân ngữ sự tiểu tử thượng khắc dụng Văn Vương giáo, bất thiển vu tửu, cố ngã chí vu kim, khắc thụ ân chi mệnh.”
王曰： “封，我闻惟曰： ‘在昔殷先哲王迪畏天显小民，经德秉哲。
Vương viết: “phong, ngã văn duy viết: ‘tại tích ân tiên Triết Vương địch uý thiên hiển tiểu dân, kinh đức bỉnh triết.
自成汤咸至于帝乙，成王畏相惟御事，厥棐有恭，不敢自暇自逸，矧曰其敢崇饮？
tự Thành Thang hàm chí Vu Đế ất, Thành vương uý tương duy ngữ sự, quyết phỉ hữu cung, bất cảm tự hạ tự dật, thẩn viết kỳ cảm sùng ẩm？
越在外服，侯甸男卫邦伯，越在内服，
việt tại ngoại phục, hầu điện nam vệ bang bá, việt tại nội phục,
百僚庶尹惟亚惟服宗工越百姓里居，罔敢湎于酒。不惟不敢，
bách liêu thứ duẫn duy á duy phục Tông công việt bách tính lý cư, võng cảm miện vu tửu. bất duy bất cảm,
亦不暇，惟助成王德显越，尹人祗辟。’
diệc bất hạ, duy trợ Thành vương đức hiển việt, duẫn nhân chi tích.’
我闻亦惟曰： ‘在今后嗣王，酣，身厥命，罔显于民祗，保越怨不易。
ngã văn diệc duy viết: ‘tại kim hậu tự vương, hàm, thân quyết mệnh, võng hiển vu dân chi, bảo việt oán bất dịch.
诞惟厥纵，淫泆于非彝，用燕丧威仪，民罔不[B242]伤心。惟荒腆于酒，
đản duy quyết sỉ, dâm dật vu phi di, dụng yên tang uy nghi, dân võng bất [B242]thương tâm. duy hoang thiển vu tửu,
不惟自息乃逸，厥心疾很，不克畏死。辜在商邑，越殷国灭，无罹。
bất duy tự tức nãi dật, quyết tâm tật ngận, bất khắc uý tử. cô tại thương ấp, việt ân quốc diệt, Mô ly.
弗惟德馨香祀，登闻于天； 诞惟民怨，庶群自酒，腥闻在上。故天降丧于殷，
phất duy đức hinh hương tự, đãng văn vu thiên； đản duy dân oán, thứ quần tự tửu, tinh văn tại thượng. cố thiên giáng tang vu ân,
罔爱于殷，惟逸。天非虐，惟民自速辜。’”
võng ái vu ân, duy dật. thiên phi ngược, duy dân tự tốc cô.’”
王：“封，予不惟若兹多诰。古人有言曰： ‘人无于水监，当于民监。’
vương：“phong, dư bất duy nhược từ đa cáo. cổ nhân hữu ngôn viết: ‘nhân Mô vu thuỷ giám, đương vu dân giám.’
今惟殷坠厥命，我其可不大监抚于时!
kim duy ân truỵ quyết mệnh, ngã kỳ khả bất đại giám phủ vu thời!
予惟曰： “汝劼毖殷献臣、侯、甸、男、卫，矧太史友、内史友、越献臣百宗工，
dư duy viết: “nhữ cật bí ân hiến thần, hầu, điện, nam, vệ, thẩn thái sử hữu, nội sử hữu, việt hiến thần bách Tông công,
矧惟尔事服休，服采，矧惟若畴，圻父薄违，农夫若保，宏父定辟，矧汝，刚制于酒。’
thẩn duy nhĩ sự phục hưu, phục biện, thẩn duy nhược trù, kỳ phụ bạc vi, nông phù nhược bảo, hoành phụ định tích, thẩn nhữ, cương chế vu tửu.’
厥或诰曰： ‘群饮。’ 汝勿佚。尽执拘以归于周，予其杀。
quyết hoặc cáo viết： ‘quần ẩm.’ nhữ vật dật. tận chấp câu dĩ quy vu Chu, dư kỳ sát.
又惟殷之迪诸臣惟工，乃湎于酒，勿庸杀之，姑惟教之。
hựu duy ân chi địch chư thần duy công, nãi miện vu tửu, vật dung sát chi, cô duy giáo chi.
有斯明享，乃不用我教辞，惟我一人弗恤弗蠲，乃事时同于杀。”
hữu tư minh hưởng, nãi bất dụng ngã giáo từ, duy ngã nhất nhân phất tuất phất quyên, nãi sự thời đồng vu sát.”
王曰： “封，汝典听朕毖，勿辩乃司民湎于酒。”
Vương viết: “phong, nhữ điển thính trẫm bí, vật biện nãi tư dân miện vu tửu.”
——-
周书 • 梓材
Chu thư • tử tài
王曰： “封，以厥庶民暨厥臣达大家，以厥臣 达王惟邦君，
Vương viết: “phong, dĩ quyết thứ dân ký quyết thần đạt đại gia, dĩ quyết thần đạt vương duy bang quân,
汝若恒越曰： 我有师师、司徒、司马、司空、尹、旅。”
nhữ nhược hằng việt viết: ngã hữu sư sư, Tư Đồ, tư mã, tư không, duẫn, lữ.”
曰： ‘予罔厉杀人。’ 亦厥君先敬劳，肆徂厥敬劳。肆往，奸宄、
viết: ‘dư võng lệ sát nhân.’ diệc quyết quân tiên kính lao, tứ tồ quyết kính lao. tứ vãng, gian quỹ,
杀人、历人，宥； 肆亦见厥君事、戕败人，宥。
sát nhân, lịch nhân, hựu； tứ diệc kiến quyết quân sự, thương bại nhân, hựu.
王启监，厥乱为民。曰： ‘无胥戕，无胥虐，至于敬寡，至于属妇，合由以容。’
Vương khải giám, quyết loạn vị dân. viết: ‘Mô tư thương, Mô tư ngược, chí vu kính quả, chí vu thuộc phụ, các do dĩ dung
王其效邦君越御事，厥命曷以？ ‘引养引恬。’ 自古王若兹，监.’
vương kỳ hiệu bang quân việt ngữ sự, quyết mệnh hạt dĩ？ ‘dẫn dưỡng dẫn điềm.’ tự cổ Vương Nhược từ, giám
罔攸辟! 惟曰： 若稽田，既勤敷菑，惟其陈修，为厥疆畎。若作室家，
võng du tích! duy viết: nhược khể điền, ký cần phu truy, duy kỳ trần tu, vị quyết cường khuyến. nhược tác thất gia,
既勤垣墉，惟其涂塈茨。若作梓材，既勤朴斫，惟其涂丹雘。
ký cần viên dung, duy kỳ đồ ký từ. nhược tác tử tài, ký cần bộc chước, duy kỳ đồ đan hoạch.
今王惟曰： 先王既勤用明德，怀为夹，庶邦享作，兄弟方来。
Kim Vương Duy viết: Tiên Vương ký cần dụng minh đức, hoài vị giáp, thứ bang hưởng tác, huynh đệ phương lai.
亦既用明德，后式典集，庶邦丕享。皇天既付中国民越厥疆土于先王，肆王惟德用，
diệc ký dụng minh đức, hậu thức điển tập, thứ bang phi hưởng. Hoàng Thiên ký phó trung quốc dân việt quyết cường thổ vu Tiên Vương, tứ vương duy đức dụng,
和怿先后为迷民，用怿先王受命。已!
hoà dịch tiên hậu vị mê dân, dụng dịch Tiên Vương thụ mệnh. dĩ!
若兹监，惟曰欲至于万年，惟王子子孙孙永保民。”
nhược từ giám, duy viết dục chí vu vạn niên, duy Vương tử tử tôn tôn vĩnh bảo dân.”
——-
周书 • 召诰
Chu thư • Triệu cáo
成王在丰，欲宅洛邑，使召公先相宅，作《召诰》。
Thành Vương tại phong, dục trạch lạc ấp, sứ Triệu Công tiên tương trạch, tác 《Triệu cáo》.
惟二月既望，越六日乙未，王朝步自周，则至于丰。
duy nhị nguyệt ký vọng, việt lục nhật ất vị, Vương triều bộ tự Chu, tắc chí vu phong.
惟太保先周公相宅，越若来三月，惟丙午朏。越三日戊申，太保朝至于洛，卜宅。
duy Thái Bảo tiên Chu Công tương trạch, việt nhược lai Tam Nguyệt, duy bính ngọ phỉ. việt tam nhật mậu thân, Thái Bảo triều chí vu lạc, bốc trạch.
厥既得卜，则经营。越三日庚戌，太保乃以庶殷攻位于洛汭。越五日甲寅，位成。
quyết ký đắc bốc, tắc kinh doanh. việt tam nhật canh tuất, Thái Bảo nãi dĩ thứ Ân Công vị vu Lạc Nhuế. việt ngũ nhật giáp dần, vị thành.
若翼日乙卯，周公朝至于洛，则达观于新邑营。
nhược dực nhật ất mão, Chu Công triều chí vu lạc, tắc đạt quan vu tân ấp doanh.
越三日丁巳，用牲于郊，牛二。越翼日戊午，乃社于新邑，牛一，羊一，豕一。
việt tam nhật đinh tỵ, dụng sanh vu giao, ngưu nhị. việt dực nhật mậu ngọ, nãi xã vu tân ấp, ngưu nhất, dương nhất, thỉ nhất.
越七日甲子，周公乃朝用书命庶殷侯甸男邦伯。厥既命殷庶，庶殷丕作。
việt thất nhật giáp tử, Chu Công nãi triều dụng thư mệnh thứ ân hầu điện nam bang bá. quyết ký mệnh ân thứ, thứ ân phi tác.
太保乃以庶邦冢君出取币，乃复入锡周公。
Thái Bảo nãi dĩ thứ bang chủng quân xuất thủ tệ, nãi phục nhập tích Chu Công.
曰： “拜手稽首，旅王若公诰告庶殷越自乃御事： 呜呼!
viết: “bái thủ khể thủ, lữ Vương Nhược công cáo cáo thứ ân việt tự nãi ngữ sự: ô hô!
皇天上帝，改厥元子兹大国殷之命。惟王受命，无疆惟休，亦无疆惟恤。
Hoàng Thiên Thượng Đế, cải quyết nguyên tử từ đại quốc ân chi mệnh. duy vương thụ mệnh, Mô cường duy hưu, diệc Mô cường duy tuất.
呜呼! 曷其奈何弗敬？
ô hô! hạt kỳ nại hà phất kính？
天既遐终大邦殷之命，兹殷多先哲王在天，
thiên ký hà chung đại bang ân chi mệnh, từ ân đa tiên Triết Vương tại thiên,
越厥后王后民，兹服厥命。厥终，智藏瘝在。
việt quyết hậu vương hậu dân, từ phục quyết mệnh. quyết chung, trí tạng quan tại.
夫知保抱携持厥妇子，以哀吁天，徂厥亡，出执。呜呼! 天亦哀于四方民，其眷命用懋。王其疾敬德!
phù tri bảo bão huề trì quyết phụ tử, dĩ y dụ thiên, tồ quyết vong, xuất chấp. ô hô! thiên diệc y vu tứ phương dân, kỳ quyến mệnh dụng mậu. vương kỳ tật kính đức!
相古先民有夏，天迪従子保，面稽天若；
tương cổ tiên dân hữu hạ, thiên địch 従tử bảo, miên khể thiên nhược；
今时既坠厥命。今相有殷，天迪格保，面稽天若； 今时既坠厥命。
kim thời ký truỵ quyết mệnh. kim tương hữu ân, thiên địch cách bảo, miên khể thiên nhược； kim thời ký truỵ quyết mệnh.
今冲子嗣，则无遗寿耇，曰其稽我古人之德，矧曰其有能稽谋自天？
kim trùng tử tự, tắc Mô di thọ cú, viết kỳ khể ngã cổ nhân chi đức, thẩn viết kỳ hữu năng khể mưu tự thiên？
呜呼! 有王虽小，元子哉。其丕能諴于小民。
ô hô! hữu vương tuy tiểu, nguyên tử tai. kỳ phi năng hàm vu tiểu dân.
今休： 王不敢后，用顾畏于民碞； 王来绍上帝，自服于土中。旦曰：
kim hưu: vương bất cảm hậu, dụng cố uý vu dân nham； vương lai thiệu Thượng Đế, tự phục vu thổ trung. đán viết:
‘其作大邑，其自时配皇天，毖祀于上下，其自时中乂； 王厥有成命治民。’ 今休。
‘kỳ tác đại ấp, kỳ tự thời phối Hoàng Thiên, bí tự vu thượng hạ, kỳ tự thời trung nghệ； Vương quyết hữu thành mệnh trì dân.’ kim hưu.
王先服殷御事，比介于我有周御事，节性惟日其迈。
Vương tiên phục ân ngữ sự, tỷ giới vu ngã hữu Chu ngữ sự, tiết tính duy nhật kỳ mại.
王敬作所，不可不敬德。
Vương kính tác sở, bất khả bất kính đức.
我不可不监于有夏，亦不可不监于有殷。我不敢知曰，有夏服天命，惟有历年；
ngã bất khả bất giám vu hữu hạ, diệc bất khả bất giám vu hữu ân. ngã bất cảm tri viết, hữu hạ phục Thiên mệnh, duy hữu lịch niên；
我不敢知曰，不其延。惟不敬厥德，乃早坠厥命。我不敢知曰，有殷受天命，
ngã bất cảm tri viết, bất kỳ diên. duy bất kính quyết đức, nãi tảo truỵ quyết mệnh. ngã bất cảm tri viết, hữu ân thụ Thiên mệnh,
惟有历年； 我不敢知曰，不其延。惟不敬厥德，乃早坠厥命。
duy hữu lịch niên； ngã bất cảm tri viết, bất kỳ diên. duy bất kính quyết đức, nãi tảo truỵ quyết mệnh.
今王嗣受厥命，我亦惟兹二国命，嗣若功。
kim vương tự thụ quyết mệnh, ngã diệc duy từ nhị quốc mệnh, tự nhược công.
王乃初服。呜呼! 若生子，罔不在厥初生，自贻哲命。今天其命哲，命吉凶，命历年；
Vương nãi sơ phục. ô hô! nhược sanh tử, võng bất tại quyết sơ sanh, tự di triết mệnh. kim thiên kỳ mệnh triết, mệnh cát hung, mệnh lịch niên；
知今我初服，宅新邑。肆惟王其疾敬德？ 王其德之用，祈天永命。
tri kim ngã sơ phục, trạch tân ấp. tứ duy vương kỳ tật kính đức？ vương kỳ đức chi dụng, kỳ thiên vĩnh mệnh.
其惟王勿以小民淫用非彝，亦敢殄戮用乂民，若有功。
kỳ duy Vương vật dĩ tiểu dân dâm dụng phi di, diệc cảm điễn lục dụng nghệ dân, nhược hữu công.
其惟王 位在德元，小民乃惟刑用于天下，越王显。
kỳ duy Vương vị tại đức nguyên, tiểu dân nãi duy hình dụng vu thiên hạ, Việt Vương hiển.
上下勤恤，其曰我受天命，丕若有夏历年，式勿替有殷历年。欲王以小民受天永命。”
thượng hạ cần tuất, kỳ viết ngã thụ Thiên mệnh, phi nhược hữu hạ lịch niên, thức vật thế hữu ân lịch niên. dục vương dĩ tiểu dân thụ thiên vĩnh mệnh.”
拜手稽首，曰： “予小臣敢以王之仇民百君子越友民，保受王威命明德。
bái thủ khể thủ, viết: “dư tiểu thần cảm dĩ vương chi cừu dân bách quân tử việt hữu dân, bảo thụ vương uy mệnh minh đức.
王末有成命，王亦显。我非敢勤，惟恭奉币，用供王能祈天永命。”
Vương mạt hữu thành mệnh, Vương diệc hiển. ngã phi cảm cần, duy cung phụng tệ, dụng cung Vương năng kỳ Thiên vĩnh mệnh.”
——-
周书 • 洛诰
Chu thư • lạc cáo
召公既相宅，周公往营成周，使来告卜，作《洛诰》。
Triệu Công ký tương trạch, Chu Công vãng doanh thành Chu, sứ lai cáo bốc, tác 《lạc cáo》.
周公拜手稽首曰： “朕复子明辟。
Chu Công bái thủ khể thủ viết: “trẫm phục tử minh tích.
王如弗敢及天基命定命，予乃胤保大相东土，其基作民明辟。
Vương như phất cảm cập thiên cơ mệnh định mệnh, dư nãi dận bảo đại tương Đông thổ, kỳ cơ tác dân minh tích.
予惟乙卯，朝至于洛师。我卜河朔黎水，我乃卜涧水东，瀍水西，惟洛食；
dư duy ất mão, triều chí vu lạc sư. ngã bốc hà sóc lê thuỷ, ngã nãi bốc giản thuỷ đông, triền thuỷ Tây, duy lạc thực；
我又卜瀍水东，亦惟洛食。伻来以图及献卜。”
ngã hựu bốc triền thuỷ đông, diệc duy lạc thực. bình lai dĩ đồ cập hiến bốc.”
王拜手稽首曰： “公不敢不敬天之休，来相宅，其作周配，休! 公既定宅，伻来，来，
Vương bái thủ khể thủ viết: “công bất cảm bất kính thiên chi hưu, lai tương trạch, kỳ tác Chu phối, hưu! công ký định trạch, bình lai, lai,
视予卜，休恒吉。我二人共贞。公其以予万亿年敬天之休。
thị dư bốc, hưu hằng cát. ngã nhị nhân cộng trinh. công kỳ dĩ dư vạn ức niên kính thiên chi hưu.
拜手稽首诲言。”
bái thủ khể thủ hối ngôn.”
周公曰： “王，肇称殷礼，祀于新邑，咸秩无文。予齐百工，伻従王于周，予惟曰： ‘庶有事。’ 今王即命曰：
Chu Công viết: “vương, triệu xứng ân lễ, tự vu tân ấp, hàm trật Mô văn. dư tề bách công, bình 従vương vu Chu, dư duy viết: ‘thứ hữu sự.’ kim vương tức mệnh viết：
‘记功，宗以功作元祀。’ 惟命曰： ‘汝受命笃弼，丕视功载，
‘ký công, Tông dĩ công tác nguyên tự.’ duy mệnh viết: ‘nhữ thụ mệnh đốc bật, phi thị công tải,
乃汝其悉自教工。’
nãi nhữ kỳ tất tự giáo công.’
孺子其朋，孺子其朋，其往! 无若火始焰焰； 厥攸灼叙，弗其绝。厥若彝及抚事如予，惟以在周工往新邑。
nhu tử kỳ bằng, nhu tử kỳ bằng, kỳ vãng! Mô nhược hoả thuỷ diễm diễm； quyết du chước tự, phất kỳ tuyệt. quyết nhược di cập phủ sự như dư, duy dĩ tại Chu Công vãng tân ấp.
伻向即有僚，明作有功，惇大成裕，汝永有辞。”
bình hướng tức hữu liêu, minh tác hữu công, đôn đại thành dụ, nhữ vĩnh hữu từ.”
公曰： “已! 汝惟冲子，惟终。汝其敬识百辟享，亦识其有不享。享多仪，
Công viết: “dĩ! nhữ duy trùng tử, duy chung. nhữ kỳ kính chí bách tích hưởng, diệc chí kỳ hữu bất hưởng. hưởng đa nghi,
仪不及物，惟曰不享。惟不役志于享，凡民惟曰不享，惟事其爽侮。
nghi bất cập vật, duy viết bất hưởng. duy bất dịch chí vu hưởng, phàm dân duy viết bất hưởng, duy sự kỳ sảng Vũ.
乃惟孺子颁，朕不暇听。
nãi duy nhu tử ban, trẫm bất hạ thính.
朕教汝于棐民，彝汝乃是不[B194]，乃时惟不永哉!
trẫm giáo nhữ vu phỉ dân, di nhữ nãi thị bất [B194], nãi thời duy bất vĩnh tai!
笃叙乃正父罔不若予，不敢废乃命。
đốc tự nãi chánh phụ võng bất nhược dư, bất cảm phế nãi mệnh.
汝往敬哉! 兹予其明农哉! 被裕我民，无远用戾。”
nhữ vãng kính tai! từ dư kỳ minh nông tai! bị dụ ngã dân, Mô viễn dụng lệ.”
王若曰：
Vương Nhược viết:
“公! 明保予冲子。公称丕显德，以予小子扬文武烈，奉答天命，
“Công! minh bảo dư trùng tử. công xứng phi hiển đức, dĩ dư tiểu tử Dương Văn Vũ liệt, phụng đáp Thiên mệnh,
和恒四方民，居师； 惇宗将礼，称秩元祀，咸秩无文。惟公德明光于上下，
hoà hằng tứ phương dân, cư sư； 惇 Tông tương lễ, xứng trật nguyên tự, hàm trật Mô văn. duy công đức minh quang vu thượng hạ,
勤施于四方，旁作穆穆，迓衡不迷。文武勤教，予冲子夙夜毖祀。”
cần thi vu tứ phương, phảng tác mục mục, nhạ hành bất mê. Văn Vũ cần giáo, dư trùng tử túc dạ bí tự.”
王曰： “公功棐迪，笃罔不若时。”
Vương viết: “công công phỉ địch, đốc võng bất nhược thời.”
王曰： “公! 予小子其退，即辟于周，命公后。四方迪乱未定，于宗礼亦未克敉，
Vương viết: “Công! dư tiểu tử kỳ thoá, tức tích vu Chu, mệnh công hậu. tứ phương địch loạn vị định, vu Tông lễ diệc vị khắc mê,
公功迪将，其后监我士师工，诞保文武受民，乱为四辅。”
công công địch tương, kỳ hậu giám ngã sĩ sư công, đản bảo Văn Vũ thụ dân, loạn vị tứ phụ.”
王曰： “公定，予往已。以功肃将祗欢，公无困哉! 我惟无斁其康事，公勿替刑，四方其世享。”
Vương viết: “công định, dư vãng dĩ. dĩ công túc tương chi hoan, công Mô khốn tai! ngã duy Mô dịch kỳ khang sự, công vật thế hình, tứ phương kỳ thế hưởng.”
周公拜手稽首曰： “王命予来承保乃文祖受命民，
Chu Công bái thủ khể thủ viết: “Vương mệnh dư lai thừa bảo nãi văn tổ thụ mệnh dân,
越乃光烈考武王弘朕恭。孺子来相宅，其大惇典殷献民，
việt nãi quang liệt khảo Vũ Vương hoằng trẫm cung. nhu tử lai tương trạch, kỳ đại 惇điển ân hiến dân,
乱为四方新辟，作周恭先。曰其自时中乂，万邦咸休，惟王有成绩。
loạn vị tứ phương tân tích, tác Chu cung tiên. viết kỳ tự thời trung nghệ, vạn bang hàm hưu, duy Vương hữu thành tích.
予旦以多子越御事笃前人成烈，答其师，作周孚先。’ 考朕昭子刑，乃单文祖德。
dư đán dĩ đa tử việt ngữ sự đốc tiền nhân thành liệt, đáp kỳ sư, tác Chu phù tiên.’ khảo trẫm Chiêu Tử hình, nãi thiện văn tổ đức.
伻来毖殷，乃命宁予以秬鬯二卣。曰明禋，拜手稽首休享。
bình lai bí ân, nãi mệnh trữ dư dĩ cự sưởng nhị dữu. viết minh yên, bái thủ khể thủ hưu hưởng.
予不敢宿，则禋于文王、武王。惠笃叙，无有遘自疾，万年厌于乃德，殷乃引考。
dư bất cảm túc, tắc yên vu Văn Vương, Vũ Vương. huệ đốc tự, Mô hữu cấu tự tật, vạn niên yếm vu nãi đức, ân nãi dẫn khảo.
王伻殷乃承叙万年，其永观朕子怀德。”
vương bình ân nãi thừa tự vạn niên, kỳ vĩnh quan trẫm tử hoài đức.”
戊辰，王在新邑烝，祭岁，文王骍牛一，武王骍牛一。
mậu thần, vương tại tân ấp chưng, tế tuế, Văn Vương tinh ngưu nhất, Vũ Vương tinh ngưu nhất.
王命作册逸祝册，惟告周公其后。
Vương mệnh tác sách dật chúc sách, duy cáo Chu Công kỳ hậu.
王宾杀禋咸格，王入太室，裸。王命周公后，作册逸诰，在十有二月。惟周公诞保文武受命，惟七年。
Vương tân sát yên hàm cách, Vương nhập Thái thất, loã. Vương mệnh Chu Công hậu, tác sách dật cáo, tại thập hữu nhị nguyệt. duy Chu Công đản bảo Văn Vũ thụ mệnh, duy thất niên.
——-
周书 • 多士
Chu thư • đa sĩ
成周既成，迁殷顽民，周公以王命诰，作《多士》。
thành Chu ký thành, thiên ân ngoan dân, Chu Công dĩ Vương mệnh cáo, tác 《đa sĩ》.
惟三月，周公初于新邑洛，用告商王士。
duy Tam Nguyệt, Chu Công sơ vu tân ấp lạc, dụng cáo Thương Vương sĩ.
王若曰： “尔殷遗多士，弗吊旻天，大降丧于殷，我有周佑命，
Vương Nhược viết: “nhĩ ân di đa sĩ, phất điếu Mân Thiên, đại giáng tang vu ân, ngã hữu Chu hữu mệnh,
将天明威，致王罚，敕殷命终于帝。肆尔多士! 非我小国敢弋殷命。
tương thiên minh uy, trí vương phạt, sắc ân mệnh chung Vu Đế. tứ nhĩ đa sĩ! phi ngã tiểu quốc cảm dặc ân mệnh.
惟天不畀允罔固乱，弼我，我其敢求位？ 惟帝不畀，惟我下民秉为，惟天明畏。
duy thiên bất tỷ duẫn võng cố loạn, bật ngã, ngã kỳ cảm cầu vị？ duy Đế bất tỷ, duy ngã hạ dân bỉnh vị, duy thiên minh uý.
我闻曰： 上帝引逸，有夏不适逸；
ngã văn viết: Thượng Đế dẫn dật, hữu hạ bất thích dật；
则惟帝降格，向于时夏。弗克庸帝，大淫泆有辞。惟时天罔念闻，厥惟废元命，降致罚； 乃命尔先祖成汤革夏，俊民甸四方。
tắc duy Đế giáng cách, hướng vu thời hạ. phất khắc dung Đế, đại dâm dật hữu từ. duy thời thiên võng niệm văn, quyết duy phế nguyên mệnh, giáng trí phạt； nãi mệnh nhĩ tiên tổ Thành Thang cách hạ, tuấn dân điện tứ phương.
自成汤至于帝乙，罔不明德恤祀。亦惟天丕建，保乂有殷，殷王亦罔敢失帝，罔不配天其泽。
tự Thành Thang chí Vu Đế ất, võng bất minh đức tuất tự. diệc duy thiên phi kiến, Bảo Nghệ hữu ân, Ân Vương diệc võng cảm thất Đế, võng bất phối thiên kỳ trạch.
在今后嗣王，诞罔显于天，矧曰其有听念于先王勤家？
tại kim hậu tự vương, đản võng hiển vu thiên, thẩn viết kỳ hữu thính niệm vu Tiên Vương cần gia？
诞淫厥泆，罔顾于天显民祗，惟时上帝不保，降若兹大丧。
đản dâm quyết dật, võng cố vu thiên hiển dân chi, duy thời Thượng Đế bất bảo, giáng nhược từ đại tang.
惟天不畀不明厥德，凡四方小大邦丧，罔非有辞于罚。”
duy thiên bất tỷ bất minh quyết đức, phàm tứ phương tiểu đại bang tang, võng phi hữu từ vu phạt.”
王若曰： “尔殷多士，今惟我周王丕灵承帝事，有命曰： ‘割殷，’ 告敕于帝。
Vương Nhược viết: “nhĩ ân đa sĩ, kim duy ngã Chu Vương phi linh thừa Đế sự, hữu mệnh viết: ‘cát ân,’ cáo sắc Vu Đế.
惟我事不贰适，惟尔王家我适。予其曰惟尔洪无度，我不尔动，自乃邑。
duy ngã sự bất nhị thích, duy nhĩ vương gia ngã thích. dư kỳ viết duy nhĩ hồng Mô độ, ngã bất nhĩ động, tự nãi ấp.
予亦念天，即于殷大戾，肆不正。”
dư diệc niệm thiên, tức vu ân đại lệ, tứ bất chánh.”
王曰： “猷! 告尔多士，予惟时其迁居西尔，非我一人奉德不康宁，时惟天命。无违，朕不敢有后，无我怨。
Vương viết: “du! cáo nhĩ đa sĩ, dư duy thời kỳ thiên cư Tây nhĩ, phi ngã nhất nhân phụng đức bất khang trữ, thời duy Thiên mệnh. Mô vi, trẫm bất cảm hữu hậu, Mô ngã oán.
惟尔知，惟殷先人有册有典，殷革夏命。今尔又曰： ‘夏迪简在王庭，有服在百僚。’
duy nhĩ tri, duy ân tiên nhân hữu sách hữu điển, ân cách hạ mệnh. kim nhĩ hựu viết: ‘hạ địch giản tại vương đình, hữu phục tại bách liêu.’
予一人惟听用德，肆予敢求于天邑商，予惟率肆矜尔。非予罪，时惟天命。”
dư nhất nhân duy thính dụng đức, tứ dư cảm cầu vu thiên ấp thương, dư duy suất tứ căng nhĩ. phi dư tội, thời duy Thiên mệnh.”
王曰： “多士，昔朕来自奄，予大降尔四国民命。
Vương viết: “đa sĩ, tích trẫm lai tự yểm, dư đại giáng nhĩ tứ quốc dân mệnh.
我乃明致天罚，移尔遐逖，比事臣我宗多逊。”
ngã nãi minh trí thiên phạt, di nhĩ hà địch, tỷ sự thần ngã Tông đa tốn.”
王曰： “告尔殷多士，今予惟不尔杀，予惟时命有申。
Vương viết: “cáo nhĩ ân đa sĩ, kim dư duy bất nhĩ sát, dư duy thời mệnh hữu thân.
今朕作大邑于兹洛，予惟四方罔攸宾，亦惟尔多士攸服奔走臣我多逊。尔乃尚有尔土，
kim trẫm tác đại ấp vu từ lạc, dư duy tứ phương võng du tân, diệc duy nhĩ đa sĩ du phục bôn tẩu thần ngã đa tốn. nhĩ nãi thượng hữu nhĩ thổ,
尔用尚宁干止，尔克敬，天惟畀矜尔； 尔不克敬，尔不啻不有尔土，
nhĩ dụng thượng trữ cán chỉ, nhĩ khắc kính, thiên duy tỷ căng nhĩ； nhĩ bất khắc kính, nhĩ bất xí bất hữu nhĩ thổ,
予亦致天之罚于尔躬! 今尔惟时宅尔邑，继尔居； 尔厥有干有年于兹洛。尔小子乃兴，従尔迁。”
dư diệc trí thiên chi phạt vu nhĩ cung! kim nhĩ duy thời trạch nhĩ ấp, kế nhĩ cư； nhĩ quyết hữu cán hữu niên vu từ lạc. nhĩ tiểu tử nãi hưng, 従nhĩ thiên.”
王曰： “又曰时予，乃或言尔攸居。”
Vương viết: “hựu viết thời dư, nãi hoặc ngôn nhĩ du cư.”
——-
周书 • 无逸
Chu thư • Mô dật
周公作《无逸》。
Chu Công tác 《Mô dật》.
周公曰： “呜呼! 君子所，其无逸。先知稼穑之艰难，乃逸，则知小人之依。
Chu Công viết: “ô hô! quân tử sở, kỳ Mô dật. tiên tri giá tường chi gian nạn, nãi dật, tắc tri tiểu nhân chi y.
相小人，厥父母勤劳稼穑，厥子乃不知稼穑之艰难，乃逸乃谚。
tương tiểu nhân, quyết phụ mẫu cần lao giá tường, quyết tử nãi bất tri giá tường chi gian nạn, nãi dật nãi ngạn.
既诞，否则侮厥父母曰： ‘昔之人无闻知。’”
ký đản, bĩ tắc Vũ quyết phụ mẫu viết: ‘tích chi nhân Mô văn tri.’”
周公曰： “呜呼! 我闻曰： 昔在殷王中宗，严恭寅畏，天命自度，
Chu Công viết: “ô hô! ngã văn viết: tích tại Ân Vương trung Tông, nghiêm cung dần uý, Thiên mệnh tự độ,
治民祗惧，不敢荒宁。肆中宗之享国七十有五年。其在高宗，时旧劳于外，
trì dân chi cụ, bất cảm hoang trữ. tứ trung Tông chi hưởng quốc thất thập hữu ngũ niên. kỳ tại Cao Tông, thời cựu lao vu ngoại,
爰暨小人。作其即位，乃或亮阴，三年不言。其惟不言，言乃雍。
viên ký tiểu nhân. tác kỳ tức vị, nãi hoặc lượng âm, tam niên bất ngôn. kỳ duy bất ngôn, ngôn nãi ung.
不敢荒宁，嘉靖殷邦。至于小大，无时或怨。肆高宗之享国五十年有九年。
bất cảm hoang trữ, gia tịnh ân bang. chí vu tiểu đại, Mô thời hoặc oán. tứ Cao Tông chi hưởng quốc ngũ thập niên hữu cửu niên.
其在祖甲，不义惟王，旧为小人。作其即位，爰知小人之依，
kỳ tại tổ giáp, bất nghĩa duy vương, cựu vị tiểu nhân. tác kỳ tức vị, viên tri tiểu nhân chi y,
能保惠于庶民，不敢侮鳏寡。肆祖甲之享国三十有三年。
năng bảo huệ vu thứ dân, bất cảm Vũ quan quả. tứ tổ giáp chi hưởng quốc tam thập hữu tam niên.
自时厥后立王，生则逸，生则逸，不知稼穑之艰难，不闻小人之劳，惟耽乐之従。
tự thời quyết hậu lập vương, sanh tắc dật, sanh tắc dật, bất tri giá tường chi gian nạn, bất văn tiểu nhân chi lao, duy đam lạc chi 従.
自时厥后，亦罔或克寿。或十年，或七八年，或五六年，或四三年。”
tự thời quyết hậu, diệc võng hoặc khắc thọ. hoặc thập niên, hoặc thất bát niên, hoặc ngũ lục niên, hoặc tứ tam niên.”
周公曰： “呜呼! 厥亦惟我周太王、王季，克自抑畏。
Chu Công viết: “ô hô! quyết diệc duy ngã Chu Thái Vương, Vương Quý, khắc tự ức uý.
文王卑服，即康功田功。徽柔懿恭，怀保小民，惠鲜鳏寡。
Văn Vương ty phục, tức khang công điền công. huy nhu ý cung, hoài bảo tiểu dân, huệ tiên quan quả.
自朝至于日中昃，不遑暇食，用咸和万民。文王不敢盘于游田，
tự triều chí vu nhật trung trắc, bất Hoàng hạ thực, dụng hàm hoà vạn dân. Văn Vương bất cảm hàn vu du điền,
以庶邦惟正之供。文王受命惟中身，厥享国五十年。”
dĩ thứ bang duy chánh chi cung. Văn Vương thụ mệnh duy trung thân, quyết hưởng quốc ngũ thập niên.”
周公曰： “呜呼! 继自今嗣王，则其无淫于观、于逸、于游、于田，以万民惟正之供。
Chu Công viết: “ô hô! kế tự kim tự vương, tắc kỳ Mô dâm vu quan, vu dật, vu du, vu điền, dĩ vạn dân duy chánh chi cung.
无皇曰： ‘今日耽乐。’ 乃非民攸训，非天攸若，时人丕则有愆。
Mô Hoàng viết: ‘kim nhật đam lạc.’ nãi phi dân du huấn, phi thiên du nhược, thời nhân phi tắc hữu khiên.
无若殷王受之迷乱，酗于酒德哉!”
Mô nhược Ân Vương thụ chi mê loạn, hung vu tửu đức tai!”
周公曰： “呜呼! 我闻曰： ‘古之人犹胥训告，胥保惠，胥教诲，民无或胥诪张为幻。’
Chu Công viết: “ô hô! ngã văn viết: ‘cổ chi nhân do tư huấn cáo, tư bảo huệ, tư giáo hối, dân Mô hoặc tư trù trương vị ảo.’
此厥不听，人乃训之，乃变乱先王之正刑，至于小大。
thử quyết bất thính, nhân nãi huấn chi, nãi biến loạn Tiên Vương chi chánh hình, chí vu tiểu đại.
民否则厥心违怨，否则厥口诅祝。”
dân bĩ tắc quyết tâm vi oán, bĩ tắc quyết khẩu tổ chúc.”
周公曰： “呜呼! 自殷王中宗及高宗及祖甲及我周文王，兹四人迪哲。厥或告之曰： ‘小人怨汝詈汝。’
Chu Công viết: “ô hô! tự Ân Vương trung Tông cập Cao Tông cập tổ giáp cập ngã Chu Văn Vương, từ tứ nhân địch triết. quyết hoặc cáo chi viết: ‘tiểu nhân oán nhữ lỵ nhữ.’
则皇自敬德。厥愆，曰： ‘朕之愆。’ 允若时，不啻不敢含怒。
tắc Hoàng tự kính đức. quyết khiên, viết: ‘trẫm chi khiên.’ duẫn nhược thời, bất xí bất cảm hàm nộ.
此厥不听，人乃或诪张为幻，曰小人怨汝詈汝，则信之，则若时，
thử quyết bất thính, nhân nãi hoặc trù trương vị ảo, viết tiểu nhân oán nhữ lỵ nhữ, tắc tín chi, tắc nhược thời,
不永念厥辟，不宽绰厥心，乱罚无罪，杀无辜。怨有同，是丛于厥身。”
bất vĩnh niệm quyết tích, bất khoan xước quyết tâm, loạn phạt Mô tội, sát Mô cô. oán hữu đồng, thị tùng vu quyết thân.”
周公曰： “呜呼! 嗣王其监于兹。”
Chu Công viết: “ô hô! tự vương kỳ giám vu từ.”
——-
周书 • 君奭
Chu thư • quân thích
召公为保，周公为师，相成王为左右。召公不说，周公作《君奭》。
Triệu Công vị bảo, Chu Công vị sư, tương Thành vương vị tả hữu. Triệu Công bất thuyết, Chu Công tác 《quân thích》.
周公若曰： “君奭! 弗吊天降丧于殷，殷既坠厥命，
Chu Công nhược viết: “quân thích! phất điếu thiên giáng tang vu ân, ân ký truỵ quyết mệnh,
我有周既受。我不敢知曰厥基永孚于休。若天棐忱，我亦不敢知曰其终出于不祥。
ngã hữu Chu ký thụ. ngã bất cảm tri viết quyết cơ vĩnh phù vu hưu. nhược thiên phỉ thầm, ngã diệc bất cảm tri viết kỳ chung xuất vu bất tường.
呜呼! 君已曰时我，我亦不敢宁于上帝命，
ô hô! quân dĩ viết thời ngã, ngã diệc bất cảm trữ vu Thượng Đế mệnh,
弗永远念天威越我民； 罔尤违，惟人。在我后嗣子孙，大弗克恭上下，
phất vĩnh viễn niệm thiên uy việt ngã dân； võng vưu vi, duy nhân. tại ngã hậu tự tử tôn, đại phất khắc cung thượng hạ,
遏佚前人光在家，不知天命不易，天难谌，乃其坠命，弗克经历。
át dật tiền nhân quang tại gia, bất tri Thiên mệnh bất dịch, thiên nạn kham, nãi kỳ truỵ mệnh, phất khắc kinh lịch.
嗣前人，恭明德，在今予小子旦非克有正，迪惟前人光施于我冲子。”
tự tiền nhân, cung minh đức, tại kim dư tiểu tử đán phi khắc hữu chánh, địch duy tiền nhân quang thi vu ngã trùng tử.”
又曰： “天不可信，我道惟宁王德延，天不庸释于文王受命。”
hựu viết: “thiên bất khả tín, ngã đạo duy trữ vương đức diên, thiên bất dung thích vu Văn Vương thụ mệnh.”
公曰： “君奭! 我闻在昔成汤既受命，时则有若伊尹，格于皇天。
Công viết: “quân thích! ngã văn tại tích Thành Thang ký thụ mệnh, thời tắc hữu nhược Y Duẫn, cách vu Hoàng Thiên.
在太甲，时则有若保衡。在太戊，时则有若伊陟、臣扈，格于上帝；
tại thái giáp, thời tắc hữu nhược bảo hành. tại thái mậu, thời tắc hữu nhược y trắc, Thần hỗ, cách vu Thượng Đế；
巫咸乂王家。在祖乙，时则有若巫贤。在武丁，时则有若甘盘。
vu hàm nghệ vương gia. tại tổ ất, thời tắc hữu nhược vu hiền. tại vũ đinh, thời tắc hữu nhược cam hàn.
率惟兹有陈，保乂有殷，故殷礼陟配天，多历年所。天维纯佑命，
suất duy từ hữu trần, Bảo Nghệ hữu ân, cố ân lễ trắc phối thiên, đa lịch niên sở. thiên duy thuần hữu mệnh,
则商实百姓王人。罔不秉德明恤，小臣屏侯甸，矧咸奔走。
tắc thương thực bách tính vương nhân. võng bất bỉnh đức minh tuất, tiểu thần bình hầu điện, thẩn hàm bôn tẩu.
惟兹惟德称，用乂厥辟，故一人有事于四方，若卜筮罔不是孚。”
duy từ duy đức xứng, dụng nghệ quyết tích, cố nhất nhân hữu sự vu tứ phương, nhược bốc phệ võng bất thị phù.”
公曰： “君奭! 天寿平格，保乂有殷，有殷嗣，天灭威。今汝永念，
Công viết: “quân thích! thiên thọ bình cách, Bảo Nghệ hữu ân, hữu ân tự, thiên diệt uy. kim nhữ vĩnh niệm,
则有固命，厥乱明我新造邦。”
tắc hữu cố mệnh, quyết loạn minh ngã tân tạo bang.”
公曰： “君奭! 在昔上帝割申劝宁王之德，其集大命于厥躬？
Công viết: “quân thích! tại tích Thượng Đế cát thân khuyến trữ vương chi đức, kỳ tập đại mệnh vu quyết cung？
惟文王尚克修和我有夏；
duy Văn Vương thượng khắc tu hoà ngã hữu hạ；
亦惟有若虢叔，有若闳夭，有若散宜生，有若泰颠，有若南宫括。”
diệc duy hữu nhược quắc thúc, hữu nhược hoằng yểu, hữu nhược tán nghi sanh, hữu nhược thái điên, hữu nhược nam cung quát.”
又曰： “无能往来，兹迪彝教，文王蔑德降于国人。亦惟纯佑秉德，迪知天威，
hựu viết: “Mô năng vãng lai, từ địch di giáo, Văn Vương miệt đức giáng vu quốc nhân. diệc duy thuần hữu bỉnh đức, địch tri thiên uy,
乃惟时昭文王迪见冒，闻于上帝。惟时受有殷命哉。
nãi duy thời chiêu Văn Vương địch kiến mạo, văn vu Thượng Đế. duy thời thụ hữu ân mệnh tai.
武王惟兹四人尚迪有禄。后暨武王诞将天威，咸刘厥敌。惟兹四人昭武王惟冒，丕单称德。
Vũ Vương duy từ tứ nhân thượng địch hữu lộc. hậu ký Vũ Vương đản tương thiên uy, hàm lưu quyết địch. duy từ tứ nhân chiêu Vũ Vương duy mạo, phi thiện xứng đức.
今在予小子旦，若游大川，予往暨汝奭其济。
kim tại dư tiểu tử đán, nhược du đại xuyên, dư vãng ký nhữ thích kỳ tế.
小子同未在位，诞无我责收，罔勖不及。耇造德不降，我则鸣鸟不闻，矧曰其有能格？”
tiểu tử đồng vị tại vị, đản Mô ngã trách thu, võng trợ bất cập. cú tạo đức bất giáng, ngã tắc minh điểu bất văn, thẩn viết kỳ hữu năng cách？”
知公曰： “呜呼! 君肆其监于兹!
Tri Công viết: “ô hô! quân tứ kỳ giám vu từ!
我受命于疆惟休，亦大惟艰。告君，乃猷裕我，不以后人迷。”
ngã thụ mệnh vu cường duy hưu, diệc đại duy gian. cáo quân, nãi du dụ ngã, bất dĩ hậu nhân mê.”
公曰： “前人敷乃心，乃悉命汝，作汝民极。曰： ‘汝明勖偶王，
Công viết: “tiền nhân phu nãi tâm, nãi tất mệnh nhữ, tác nhữ dân cực. viết: ‘nhữ minh trợ ngẫu vương,
在亶乘兹大命，惟文王德丕承，无疆之恤!’”
tại thiện thặng từ đại mệnh, duy Văn Vương đức phi thừa, Mô cường chi tuất!’”
公曰：
Công viết:
“君! 告汝，朕允保奭。其汝克敬以予监于殷丧大否，肆念我天威。
“quân! cáo nhữ, trẫm duẫn bảo thích. kỳ nhữ khắc kính dĩ dư giám vu ân tang đại bĩ, tứ niệm ngã thiên uy.
予不允惟若兹诰，予惟曰： ‘襄我二人，汝有合哉？’ 言曰： ‘在时二人。’
dư bất duẫn duy nhược từ cáo, dư duy viết: ‘tương ngã nhị nhân, nhữ hữu các tai？’ ngôn viết: ‘tại thời nhị nhân.’
天休兹至，惟时二人弗戡。其汝克敬德，明我俊民，在让后人于丕时。
thiên hưu từ chí, duy thời nhị nhân phất kham. kỳ nhữ khắc kính đức, minh ngã tuấn dân, tại nhượng hậu nhân vu phi thời.
呜呼! 笃棐时二人，我式克至于今日休？
ô hô! đốc phỉ thời nhị nhân, ngã thức khắc chí vu kim nhật hưu？
我咸成文王功于! 不怠丕冒，海隅出日，罔不率俾。”
ngã hàm thành Văn Vương công vu! bất đãi phi mạo, hải ngung xuất nhật, võng bất suất tỷ.”
公曰：
Công viết:
“君! 予不惠若兹多诰，予惟用闵于天越民。”
“quân! dư bất huệ nhược từ đa cáo, dư duy dụng mẫn vu thiên việt dân.”
公曰：
Công viết:
“呜呼! 君! 惟乃知民德亦罔不能厥初，惟其终。祗若兹，往敬用治!”
“ô hô! quân! duy nãi tri dân đức diệc võng bất năng quyết sơ, duy kỳ chung. chi nhược từ, vãng kính dụng trì!”
——-
周书 • 蔡仲之命
Chu thư • sái trọng chi mệnh
——-
蔡叔既没，王命蔡仲，践诸侯位，作《蔡仲之命》。
sái thúc ký một, Vương mệnh sái trọng, tiễn chư hầu vị, tác 《sái trọng chi mệnh》.
惟周公位冢宰，正百工，群叔流言。乃致辟管叔于商；
duy Chu Công vị chủng tể, chánh bách công, quần thúc lưu ngôn. nãi trí tích quản thúc vu Thương；
囚蔡叔于郭邻，以车七乘； 降霍叔于庶人，三年不齿。
tù sái thúc vu quách lân, dĩ xa thất thặng； giáng hoắc thúc vu thứ nhân, tam niên bất xỉ.
蔡仲克庸祇德，周公以为卿士。叔卒，乃命诸王邦之蔡。
sái trọng khắc dung chi đức, Chu Công dĩ vị khanh sĩ. thúc tốt, nãi mệnh chư vương bang chi sái.
王若曰： “小子胡，惟尔率德改行，克慎厥猷，肆予命尔侯于东土。往即乃封，
Vương Nhược viết: “tiểu tử hồ, duy nhĩ suất đức cải hàng, khắc thận quyết du, tứ dư mệnh nhĩ hầu vu Đông thổ. vãng tức nãi phong,
敬哉! 尔尚盖前人之愆，惟忠惟孝； 尔乃迈迹自身，克勤无怠，以垂宪乃后；
kính tai! nhĩ thượng cái tiền nhân chi khiên, duy trung duy hiếu； nhĩ nãi mại tích tự thân, khắc cần Mô đãi, dĩ thuỳ hiến nãi hậu；
率乃祖文王之遗训，无若尔考之违王命。皇天无亲，惟德是辅。
suất nãi tổ Văn Vương chi di huấn, Mô nhược nhĩ khảo chi vi Vương mệnh. Hoàng Thiên Mô thân, duy đức thị phụ.
民心无常，惟惠之怀。为善不同，同归于治； 为恶不同，同归于乱。
dân tâm Mô thường, duy huệ chi hoài. vị thiện bất đồng, đồng quy vu trì； vị ố bất đồng, đồng quy vu loạn.
尔其戒哉! 慎厥初，惟厥终，终以不困； 不惟厥终，终以困穷。
nhĩ kỳ giới tai! thận quyết sơ, duy quyết chung, chung dĩ bất khốn； bất duy quyết chung, chung dĩ khốn cùng.
懋乃攸绩，睦乃四邻，以蕃王室，以和兄弟，康济小民。
mậu nãi du tích, mục nãi tứ lân, dĩ phồn vương thất, dĩ hoà huynh đệ, khang tếtiểu dân.
率自中，无作聪明乱旧章。详乃视听，罔以侧言改厥度。则予一人汝嘉。”
suất tự trung, Mô tác thông minh loạn cựu chương. tường nãi thị thính, võng dĩ trắc ngôn cải quyết độ. tắc dư nhất nhân nhữ gia.”
王曰： “呜呼! 小子胡，汝往哉! 无荒弃朕命!”
Vương viết: “ô hô! tiểu tử hồ, nhữ vãng tai! Mô hoang khí trẫm mệnh!”
〖成王政〗
〖Thành vương chánh〗
成王东伐淮夷，遂践奄，作《成王政》。
Thành vương đông phạt hoài di, toại tiễn yểm, tác 《Thành vương chánh》.
〖将蒲姑〗
〖tương bồ cô〗
成王既践奄，将迁其君于蒲姑，周公告召公，作《将蒲姑》。
Thành vương ký tiễn yểm, tương thiên kỳ quân vu bồ cô, Chu Công cáo Triệu Công, tác 《tương bồ cô》.
——-
周书
Chu thư
• 多方
• đa phương
成王归自奄，在宗周，诰庶邦，作《多方》。
Thành vương quy tự yểm, tại Tông Chu, cáo thứ bang, tác 《đa phương》.
惟五月丁亥，王业自奄，至于宗周。
duy ngũ nguyệt đinh hợi, vương nghiệp tự yểm, chí vu Tông Chu.
周公曰： “王若曰： 猷! 告尔四国多方惟尔殷侯尹民，我惟大降尔命，尔罔不知。
Chu Công viết: “Vương Nhược viết: du! cáo nhĩ tứ quốc đa phương duy nhĩ ân hầu duẫn dân, ngã duy đại giáng nhĩ mệnh, nhĩ võng bất tri.
洪惟图天之命，弗永寅念于祀，惟帝降格于夏。
hồng duy đồ thiên chi mệnh, phất vĩnh dần niệm vu tự, duy Đế giáng cách vu hạ.
有夏诞厥逸，不肯慼言于民，乃大淫昏，不克终日劝于帝之迪，乃尔攸闻。
hữu hạ đản quyết dật, bất khẳng 慼ngôn vu dân, nãi đại dâm hôn, bất khắc chung nhật khuyến Vu Đế chi địch, nãi nhĩ du văn.
厥图帝之命，不克开于民之丽，乃大降罚，崇乱有夏。因甲于内乱，
quyết đồ Đế chi mệnh, bất khắc khai vu dân chi lệ, nãi đại giáng phạt, sùng loạn hữu hạ. nhân giáp vu nội loạn,
不克灵承于旅； 罔丕惟进之恭，洪舒于民。亦惟有夏之民叨懫日钦，劓割夏邑。
bất khắc linh thừa vu lữ； võng phi duy tiến chi cung, hồng thư vu dân. diệc duy hữu hạ chi dân thao chí nhật khâm, tỵ cát hạ ấp.
于惟时求民主，乃大降显休命于成汤，刑殄在夏。
vu duy thời cầu dân chủ, nãi đại giáng hiển hưu mệnh vu Thành Thang, hình điễn tại hạ.
惟天不畀纯，乃惟以尔多方之义民不克永于多享； 惟夏之 恭多士，
duy thiên bất tỷ thuần, nãi duy dĩ nhĩ đa phương chi nghĩa dân bất khắc vĩnh vu đa hưởng； duy hạ chi cung đa sĩ,
大不克明保享于民，乃胥惟虐于民，至于百为，大不克开。
đại bất khắc minh bảo hưởng vu dân, nãi tư duy ngược vu dân, chí vu bách vị, đại bất khắc khai.
乃惟成汤克以尔多方简，代夏作民主。慎厥丽，乃劝；
nãi duy Thành Thang khắc dĩ nhĩ đa phương giản, đại hạ tác dân chủ. thận quyết lệ, nãi khuyến；
厥民刑，用劝； 以至于帝乙，罔不明德慎罚，亦克用劝；
quyết dân hình, dụng khuyến； dĩ chí Vu Đế ất, võng bất minh đức thận phạt, diệc khắc dụng khuyến；
要囚殄戮多罪，亦克用劝； 开释无辜，亦克用劝。今至于尔辟，弗克以尔多方享天之命，呜呼!”
yếu tù điễn lục đa tội, diệc khắc dụng khuyến； khai thích Mô cô, diệc khắc dụng khuyến. kim chí vu nhĩ tích, phất khắc dĩ nhĩ đa phương hưởng thiên chi mệnh, ô hô!”
王若曰： “诰告尔多方，非天庸释有夏，非天庸释有殷。
Vương Nhược viết: “cáo cáo nhĩ đa phương, phi thiên dung thích hữu hạ, phi thiên dung thích hữu ân.
乃惟尔辟以尔多方大淫，图天之命屑有辞。
nãi duy nhĩ tích dĩ nhĩ đa phương đại dâm, đồ thiên chi mệnh tiết hữu từ.
乃惟有夏图厥政，不集于享，天降时丧，有邦间之。
nãi duy hữu hạ đồ quyết chánh, bất tập vu hưởng, thiên giáng thời tang, hữu bang dản chi.
乃惟尔商后王逸厥逸，图厥政不蠲烝，天惟降时丧。
nãi duy nhĩ thương hậu vương dật quyết dật, đồ quyết chánh bất quyên chưng, thiên duy giáng thời tang.
惟圣罔念，作狂；
duy thánh võng niệm, tác cuồng；
惟狂克念，作圣。天惟五年须暇之子孙，诞作民主，罔可念听。
duy cuồng khắc niệm, tác thánh. thiên duy ngũ niên tu hạ chi tử tôn, đản tác dân chủ, võng khả niệm thính.
天惟求尔多方，大动以威，开厥顾天； 惟尔多方，罔堪顾之。惟我周王灵承于旅，
thiên duy cầu nhĩ đa phương, đại động dĩ uy, khai quyết cố thiên； duy nhĩ đa phương, võng kham cố chi. duy ngã Chu Vương linh thừa vu lữ,
克堪用德，惟典神天。天惟式教我用休，简畀殷命，尹尔多方。
khắc kham dụng đức, duy điển thần thiên. thiên duy thức giáo ngã dụng hưu, giản tỷ ân mệnh, duẫn nhĩ đa phương.
今我曷敢多诰？ 我惟大降尔四国民命。尔曷不忱裕之于尔多方？
kim ngã hạt cảm đa cáo？ ngã duy đại giáng nhĩ tứ quốc dân mệnh. nhĩ hạt bất thầm dụ chi vu nhĩ đa phương？
尔曷不夹介乂我周王享天之命？ 今尔尚宅尔宅，畋尔田，
nhĩ hạt bất giáp giới 乂ngã Chu Vương hưởng thiên chi mệnh？ kim nhĩ thượng trạch nhĩ trạch, điền nhĩ điền,
尔曷不惠王熙天之命？ 尔乃迪屡不静，尔心未爱。尔乃不大宅天命，
nhĩ hạt bất huệ vương hy thiên chi mệnh？ nhĩ nãi địch lũ bất tĩnh, nhĩ tâm vị ái. nhĩ nãi bất đại trạch Thiên mệnh,
尔乃屑播天命，尔乃自作不典，图忱于正。我惟时其教告之，
nhĩ nãi tiết bá Thiên mệnh, nhĩ nãi tự tác bất điển, đồ thầm vu chánh. ngã duy thời kỳ giáo cáo chi,
我惟时其战要囚之，至于再，至于三。乃有不用我降尔命，我乃其大罚殛之!
ngã duy thời kỳ chiến yếu tù chi, chí vu tái, chí vu tam. nãi hữu bất dụng ngã giáng nhĩ mệnh, ngã nãi kỳ đại phạt cức chi!
非我有周秉德不康宁，乃惟尔自速辜!”
phi ngã hữu Chu bỉnh đức bất khang trữ, nãi duy nhĩ tự tốc cô!”
王曰： “呜呼! 猷告尔有方多士暨殷多士。今尔奔走臣我监五祀，越惟有胥伯小大多正，
Vương viết: “ô hô! du cáo nhĩ hữu phương đa sĩ ký ân đa sĩ. kim nhĩ bôn tẩu thần ngã giám ngũ tự, việt duy hữu tư bá tiểu đại đa chánh,
尔罔不克臬。自作不知，尔惟和哉； 尔室不睦，尔惟和哉；
nhĩ võng bất khắc nghiệt. tự tác bất tri, nhĩ duy hoà tai； nhĩ thất bất mục, nhĩ duy hoà tai；
尔邑克明，尔惟克勤乃事。尔尚不忌于凶德，亦则以穆穆在乃位，
nhĩ ấp khắc minh, nhĩ duy khắc cần nãi sự. nhĩ thượng bất kỵ vu hung đức, diệc tắc dĩ mục mục tại nãi vị,
克阅于乃邑谋介。尔乃自时洛邑，尚永力畋尔田，天惟畀矜尔，
khắc duyệt vu nãi ấp mưu giới. nhĩ nãi tự thời lạc ấp, thượng vĩnh lực điền nhĩ điền, thiên duy tỷ căng nhĩ,
我有周惟其大介赉尔，迪简在王庭。尚尔事，有服在大僚。”
ngã hữu Chu duy kỳ đại giới lại nhĩ, địch giản tại vương đình. thượng nhĩ sự, hữu phục tại đại liêu.”
王曰： “呜呼! 多士，尔不克劝忱我命，尔亦则惟不克享，凡民惟曰不享。
Vương viết: “ô hô! đa sĩ, nhĩ bất khắc khuyến thầm ngã mệnh, nhĩ diệc tắc duy bất khắc hưởng, phàm dân duy viết bất hưởng.
尔乃惟逸惟颇，大远王命，则惟尔多方探天之威，我则致天之罚，离逖尔土。”
nhĩ nãi duy dật duy phả, đại viễn Vương mệnh, tắc duy nhĩ đa phương tham thiên chi uy, ngã tắc trí thiên chi phạt, ly địch nhĩ thổ.”
王曰： “我不惟多诰，我惟祗告尔命。”
Vương viết: “ngã bất duy đa cáo, ngã duy chi cáo nhĩ mệnh.”
又曰： “时惟尔初，不克敬于和，则无我怨。”
hựu viết: “thời duy nhĩ sơ, bất khắc kính vu hoà, tắc Mô ngã oán.”
——
周书 • 立政
Chu thư • lập chánh
周公作《立政》。
Chu Công tác 《lập chánh》.
周公若曰： “拜手稽首，告嗣天子王矣。”
Chu Công nhược viết: “bái thủ khể thủ, cáo tự thiên tử vương hỹ.”
用咸戒于王曰： “王左右常伯、常任、准人、缀衣、虎贲。”
dụng hàm giới Vu Vương viết: “vương tả hữu thường bá, thường nhiệm, chuẩn nhân, chuế y, hổ bí.”
周公曰： “呜呼! 休兹知恤，鲜哉! 古之人迪惟有夏，
Chu Công viết: “ô hô! hưu từ tri tuất, tiên tai! cổ chi nhân địch duy hữu hạ,
乃有室大竞，吁俊尊上帝迪，知忱恂于九德之行。乃敢告教厥后曰：
nãi hữu thất đại cạnh, dụ tuấn tôn Thượng Đế địch, tri thầm tuân vu cửu đức chi hàng. nãi cảm cáo giáo quyết hậu viết:
‘拜手稽首后矣!’ 曰： ‘宅乃事，宅乃牧，宅乃准，兹惟后矣。
‘bái thủ khể thủ hậu hỹ!’ viết: ‘trạch nãi sự, trạch nãi mục, trạch nãi chuẩn, từ duy hậu hỹ.
谋面，用丕训德，则乃宅人，兹乃三宅无义民。’
mưu miên, dụng phi huấn đức, tắc nãi trạch nhân, từ nãi tam trạch Mô nghĩa dân.’
桀德，惟乃弗作往任，是惟暴德罔后。亦越成汤陟，丕釐上帝之耿命，乃用三有宅；
kiệt đức, duy nãi phất tác vãng nhiệm, thị duy bạo đức võng hậu. diệc việt Thành Thang trắc, phi ly Thượng Đế chi cảnh mệnh, nãi dụng tam hữu trạch；
克即宅，曰三有俊，克即俊。严惟丕式，克用三宅三俊，
khắc tức trạch, viết tam hữu tuấn, khắc tức tuấn. nghiêm duy phi thức, khắc dụng tam trạch tam tuấn,
其在商邑，用协于厥邑； 其在四方，用丕式见德。
kỳ tại thương ấp, dụng hiệp vu quyết ấp； kỳ tại tứ phương, dụng phi thức kiến đức.
呜呼! 其在受德，[B139]为羞刑暴德之人，同于厥邦；
ô hô! kỳ tại thụ đức, [B139]vị tu hình bạo đức chi nhân, đồng vu quyết bang；
乃惟庶习逸德之人，同于厥政。帝钦罚之，乃伻我有夏，式商受命，奄甸万姓。
nãi duy thứ tập dật đức chi nhân, đồng vu quyết chánh. Đế khâm phạt chi, nãi bình ngã hữu hạ, thức thương thụ mệnh, yểm điện vạn tính.
亦越文王、武王，克知三有宅心，灼见三有俊心，以敬事上帝，
diệc việt Văn Vương, Vũ Vương, khắc tri tam hữu trạch tâm, chước kiến tam hữu tuấn tâm, dĩ kính sự Thượng Đế,
立民长伯。立政： 任人、准夫、牧、作三事。虎贲、缀衣、趣马、
lập dân trưởng bá. lập chánh: nhiệm nhân, chuẩn phù, mục, tác tam sự. hổ bí, chuế y, thú mã,
小尹、左右携仆、百司庶府。大都小伯、艺人、表臣百司、太史、
tiểu duẫn, tả hữu huề phác, bách tư thứ phủ. đại đô tiểu bá, nghệ nhân, biểu thần bách tư, thái sử,
尹伯，庶常吉士。司徒、司马、司空、亚、旅。夷、微、卢烝。三亳阪尹。
duẫn bá, thứ thường cát sĩ. Tư Đồ, tư mã, tư không, á, lữ. di, vi, lô chưng. tam bạc bản duẫn.
文王惟克厥宅心，乃克立兹常事司牧人，以克俊有德。
Văn Vương duy khắc quyết trạch tâm, nãi khắc lập từ thường sự tư mục nhân, dĩ khắc tuấn hữu đức.
文王罔攸兼于庶言； 庶狱庶慎，惟有司之牧夫是训用违；
Văn Vương võng du kiêm vu thứ ngôn； thứ ngục thứ thận, duy hữu tư chi mục phù thị huấn dụng vi；
庶狱庶慎，文王罔敢知于兹。
亦越武王，率惟敉功，不敢替厥义德，
thứ ngục thứ thận, Văn Vương võng cảm tri vu từ.
diệc việt Vũ Vương, suất duy mê công, bất cảm thế quyết nghĩa đức,
率惟谋従容德，以并受此丕丕基。”
suất duy mưu 従dung đức, dĩ tính thụ thử phi phi cơ.”
呜呼! 孺子王矣! 继自今我其立政。立事、准人、牧夫，我其克灼知厥若，丕乃俾乱；
ô hô! nhu tử vương hỹ! kế tự kim ngã kỳ lập chánh. lập sự, chuẩn nhân, mục phù, ngã kỳ khắc chước tri quyết nhược, phi nãi tỷ loạn；
相我受民，和我庶狱庶慎。时则勿有间之，自一话一言。我则末惟成德之彦，以乂我受民。
tương ngã thụ dân, hoà ngã thứ ngục thứ thận. thời tắc vật hữu dản chi, tự nhất thoại nhất ngôn. ngã tắc mạt duy thành đức chi ngạn, dĩ nghệ ngã thụ dân.
呜呼! 予旦已受人之徽言咸告孺子王矣。
ô hô! dư đán dĩ thụ nhân chi huy ngôn hàm cáo nhu tử vương hỹ.
继自今文子文孙，其勿误于庶狱庶慎，惟正是乂之。
kế tự kim văn tử văn tôn, kỳ vật ngộ vu thứ ngục thứ thận, duy chánh thị nghệ chi.
自古商人亦越我周文王立政，立事、牧夫、准人，则克宅之，
tự cổ thương nhân diệc việt ngã Chu Văn Vương lập chánh, lập sự, mục phù, chuẩn nhân, tắc khắc trạch chi,
克由绎之，兹乃俾乂，国则罔有。立政用憸人，不训于德，是罔显在厥世。
khắc do dịch chi, từ nãi tỷ 乂, quốc tắc võng hữu. lập chánh dụng 憸nhân, bất huấn vu đức, thị võng hiển tại quyết thế.
继自今立政，其勿以憸人，其惟吉士，用励相我国家。
kế tự kim lập chánh, kỳ vật dĩ 憸nhân, kỳ duy cát sĩ, dụng lệ tương ngã quốc gia.
今文子文孙，孺子王矣! 其勿误于庶狱，惟有司之牧夫。
kim văn tử văn tôn, nhu tử vương hỹ! kỳ vật ngộ vu thứ ngục, duy hữu tư chi mục phù.
其克诘尔戎兵以陟禹之迹，方行天下，至于海表，罔有不服。
kỳ khắc cật nhĩ nhung binh dĩ trắc Ngu chi tích, phương hàng thiên hạ, chí vu hải biểu, võng hữu bất phục.
以觐文王之耿光，以扬武王之大烈。呜呼! 继自今后王立政，其惟克用常人。”
dĩ cận Văn Vương chi cảnh quang, dĩ dương Vũ Vương chi đại liệt. ô hô! kế tự kim hậu vương lập chánh, kỳ duy khắc dụng thường nhân.”
周公若曰： “太史! 司寇苏公式敬尔由狱，以长我王国。兹式有慎，以列用中罚。”
Chu Công nhược viết: “thái sử! tư khấu tô công thức kính nhĩ do ngục, dĩ trưởng ngã vương quốc. từ thức hữu thận, dĩ liệt dụng trung phạt.”
——-
周书 • 周官
Chu thư • Chu quan
成王既黜殷命，灭淮夷，还归在丰，作《周官》。
Thành vương ký truất ân mệnh, diệt hoài di, hoàn quy tại phong, tác 《Chu quan》.
惟周王抚万邦，巡侯、甸，四征弗庭，绥厥兆民。六服群辟，罔不承德。归于宗周，董正治官。
duy Chu Vương phủ vạn bang, tuần hầu, điện, tứ chinh phất đình, tuy quyết triệu dân. lục phục quần tích, võng bất thừa đức. quy vu Tông Chu, đổng chánh trì quan.
王曰： “若昔大猷，制治于未乱，保邦于未危。”
Vương viết: “nhược tích đại du, chế trì vu vị loạn, bảo bang vu vị nguy.”
曰： “唐虞稽古，建官惟百。内有百揆四岳，外有州、牧、侯伯。庶政惟和，万国咸宁。
viết: “Đường Ngu khể cổ, kiến quan duy bách. nội hữu bách quỹ Tứ Nhạc, ngoại hữu Châu, mục, hầu bá. thứ chánh duy hoà, vạn quốc hàm trữ.
夏商官倍，亦克用乂。明王立政，不惟其官，惟其人。
Hạ thương quan bội, diệc khắc dụng 乂. minh vương lập chánh, bất duy kỳ quan, duy kỳ nhân.
今予小子，祗勤于德，夙夜不逮。仰惟前代时若，训迪厥官。
kim dư tiểu tử, chi cần vu đức, túc dạ bất đãi. ngưỡng duy tiền đại thời nhược, huấn địch quyết quan.
立太师、太傅、太保，兹惟三公。论道经邦，燮理阴阳。
lập thái sư, thái phó, Thái Bảo, từ duy tam công. luận đạo kinh bang, tiếp lý âm dương.
官不必备，惟其人。少师、少傅、少保，曰三孤。贰公弘化，寅亮天地，
quan bất tất bị, duy kỳ nhân. thiếu sư, thiếu phó, thiếu bảo, viết tam cô. nhị công hoằng hoá, dần lượng thiên địa,
弼予一人。冢宰掌邦治，统百官，均四海。司徒掌邦教，敷五典，扰兆民。
bật dư nhất nhân. chủng tể chưởng bang trì, thống bách quan, quân tứ hải. Tư Đồ chưởng bang giáo, phu ngũ điển, nhiễu triệu dân.
宗伯掌邦礼，治神人，和上下。司马掌邦政，统六师，平邦国。
Tông bá chưởng bang lễ, trì thần nhân, hoà thượng hạ. tư mã chưởng bang chánh, thống lục sư, bình bang quốc.
司冠掌邦禁，诘奸慝，刑暴乱。司空掌邦土，居四民，时地利。
tư quan chưởng bang cấm, cật gian thắc, hình bạo loạn. tư không chưởng bang thổ, cư tứ dân, thời địa lợi.
六卿分职，各率其属，以倡九牧，阜成兆民。六年，五服一朝。
lục khanh phận chức, các suất kỳ thuộc, dĩ xương cửu mục, phụ thành triệu dân. lục niên, ngũ phục nhất triều.
又六年，王乃时巡，考制度于四岳。诸侯各朝于方岳，大明黜陟。”
hựu lục niên, vương nãi thời tuần, khảo chế độ vu Tứ Nhạc. chư hầu các triều vu phương nhạc, đại minh truất trắc.”
王曰： “呜呼! 凡我有官君子，钦乃攸司，慎乃出令，令出惟行，弗惟反。
Vương viết: “ô hô! phàm ngã hữu quan quân tử, khâm nãi du tư, thận nãi xuất lệnh, lệnh xuất duy hàng, phất duy phản.
以公灭私，民其允怀。学古入官。议事以制，政乃不迷。
dĩ công diệt tư, dân kỳ duẫn hoài. học cổ nhập quan. nghị sự dĩ chế, chánh nãi bất mê.
其尔典常作之师，无以利口乱厥官。蓄疑败谋，怠忽荒政，
kỳ nhĩ điển thường tác chi sư, Mô dĩ lợi khẩu loạn quyết quan. súc si bại mưu, đãi hốt hoang chánh,
不学墙面，莅事惟烦。戒尔卿士，功崇惟志，业广惟勤，惟克果断，乃罔后艰。
bất học tường miên, lỵ sự duy phiền. giới nhĩ khanh sĩ, công sùng duy chí, nghiệp quảng duy cần, duy khắc quả đoán, nãi võng hậu gian.
位不期骄，禄不期侈。恭俭惟德，无载尔伪。作德，心逸日休；
vị bất kỳ kiêu, lộc bất kỳ xỉ. cung kiệm duy đức, Mô tải nhĩ nguỵ. tác đức, tâm dật nhật hưu；
作伪，心劳日拙。居宠思危，罔不惟畏，弗畏入畏。推贤让能，庶官乃和，
tác nguỵ, tâm lao nhật chuyết. cư sủng tư nguy, võng bất duy uý, phất uý nhập uý. thôi hiền nhượng năng, thứ quan nãi hoà,
不和政庞。举能其官，惟尔之能。称匪其人，惟尔不任。”
bất hoà chánh bàng. cử năng kỳ quan, duy nhĩ chi năng. xứng phỉ kỳ nhân, duy nhĩ bất nhiệm.”
王曰： “呜呼! 三事暨大无，敬尔有官，乱尔有政，以佑乃辟。 永康兆民，万邦惟无斁。
Vương viết: “ô hô! tam sự ký đại Mô, kính nhĩ hữu quan, loạn nhĩ hữu chánh, dĩ hữu nãi tích. vĩnh khang triệu dân, vạn bang duy Mô dịch.
〖贿肃慎之命〗
〖hối túc thận chi mệnh〗
成王既伐东夷，肃慎来贺。王俾荣伯作《贿肃慎之命》。
Thành vương ký phạt đông di, túc thận lai hạ. vương tỷ vinh bá tác 《hối túc thận chi mệnh》.
〖亳姑〗
〖bạc cô〗
周公在丰，将没，欲葬成周。公薨，成王葬于毕，告周公，作《亳姑》。
Chu Công tại phong, tương một, dục táng thành Chu. công hoăng, Thành vương táng vu tất, cáo Chu Công, tác 《bạc cô》.
——-
周书 • 君陈
Chu thư • quân trần
周公既没，命君陈分正东郊成周，作《君陈》。
Chu Công ký một, mệnh quân trần phận chánh đông giao thành Chu, tác 《quân trần》.
王若曰： “君陈，惟尔令德孝恭。惟孝友于兄弟，克施有政。命汝尹兹东郊，敬哉!
Vương Nhược viết: “quân trần, duy nhĩ lệnh đức hiếu cung. duy hiếu hữu vu huynh đệ, khắc thi hữu chánh. mệnh nhữ duẫn từ đông giao, kính tai!
昔周公师保万民，民怀其德。往慎乃司，兹率厥常，懋昭周公之训，惟民其乂。
tích Chu Công sư bảo vạn dân, dân hoài kỳ đức. vãng thận nãi tư, từ suất quyết thường, mậu chiêu Chu Công chi huấn, duy dân kỳ 乂.
我闻曰： ‘至治馨香，感于神明。黍稷非馨，明德惟馨尔。’
ngã văn viết: ‘chí trì hinh hương, cảm vu thần minh. thử tắc phi hinh, minh đức duy hinh nhĩ.’
尚式时周公之猷训，惟日孜孜，无敢逸豫。凡人未见圣，若不克见；
thượng thức thời Chu Công chi du huấn, duy nhật tư tư, Mô cảm dật dự. phàm nhân vị kiến thánh, nhược bất khắc kiến ；
既见圣，亦不克由圣，尔其戒哉! 尔惟风，下民惟草。图厥政，莫或不艰，
ký kiến thánh, diệc bất khắc do thánh, nhĩ kỳ giới tai! nhĩ duy phong, hạ dân duy thảo. đồ quyết chánh, mạc hoặc bất gian,
有废有兴，出入自尔师虞，庶言同则绎。尔有嘉谋嘉猷，则入告尔后于内，
hữu phế hữu hưng, xuất nhập tự nhĩ sư ngu, thứ ngôn đồng tắc dịch. nhĩ hữu gia mưu gia du, tắc nhập cáo nhĩ hậu vu nội,
尔乃顺之于外，曰： ‘斯谋斯猷，惟我后之德。’ 呜呼!
nhĩ nãi thuận chi vu ngoại, viết: ‘tư mưu tư du, duy ngã hậu chi đức.’ ô hô!
臣人咸若时，惟良显哉!”
thần nhân hàm nhược thời, duy lương hiển tai!”
王曰： “君陈，尔惟弘周公丕训，无依势作威，
Vương viết: “quân trần, nhĩ duy hoằng Chu Công phi huấn, Mô y thế tác uy,
无倚法以削，宽而有制，従容以和。殷民在辟，予曰辟，尔惟勿辟；
Mô ỷ pháp dĩ tước, khoan nhi hữu chế, 従dung dĩ hoà. ân dân tại tích, dư viết tích, nhĩ duy vật tích；
予曰宥，尔惟勿宥，惟厥中。有弗若于汝政，弗化于汝训，辟以止辟，乃辟。
dư viết hựu, nhĩ duy vật hựu, duy quyết trung. hữu phất nhược vu nhữ chánh, phất hoá vu nhữ huấn, tích dĩ chỉ tích, nãi tích.
狃于奸宄，败常乱俗，三细不宥。尔无忿疾于顽，无求备于一夫。
nữu vu gian quỹ, bại thường loạn tục, tam tế bất hựu. nhĩ Mô phẫn tật vu ngoan, Mô cầu bị vu nhất phù.
必有忍，其乃有济； 有容，德乃大。简厥修，亦简其或不修。
tất hữu nhẫn, kỳ nãi hữu tế； hữu dung, đức nãi đại. giản quyết tu, diệc giản kỳ hoặc bất tu.
进厥良，以率其或不良。惟民生厚，因物有迁。
tiến quyết lương, dĩ suất kỳ hoặc bất lương. duy dân sanh hậu, nhân vật hữu thiên.
违上所命，従厥攸好。尔克敬典在德，时乃罔不变。允升于大猷，
vi thượng sở mệnh, 従quyết du hiếu. nhĩ khắc kính điển tại đức, thời nãi võng bất biến. duẫn thăng vu đại du,
惟予一人膺受多福，其尔之休，终有辞于永世。”
duy dư nhất nhân ưng thụ đa phước, kỳ nhĩ chi hưu, chung hữu từ vu vĩnh thế.”
—–
周书 • 顾命
Chu thư • cố mệnh
成王将崩，命召公、毕公率诸侯相康王，作《顾命》。
Thành vương tương băng, mệnh Triệu Công, tất công suất chư hầu tương Khang Vương, tác 《cố mệnh》.
惟四月，哉生魄，王不怿。甲子，王乃洮颒水。相被冕服，凭玉几。
duy tứ nguyệt, tai sanh phách, vương bất dịch. giáp tử, vương nãi thao hối thuỷ. tương bị miện phục, bằng ngọc kỷ.
乃同，召太保奭、芮伯、彤伯、毕公、卫侯、毛公、师氏、虎臣、百尹、御事。
nãi đồng, Triệu Thái Bảo thích, nhuế bá, đồng bá, tất công, vệ hầu, mao công, sư thị, hổ thần, bách duẫn, ngữ sự.
王曰： “呜呼! 疾大渐，惟几，病日臻。既弥留，恐不获誓言嗣，
Vương viết: “ô hô! tật đại tiệm, duy kỷ, bệnh nhật trăn. ký di lưu, khủng bất hộ thệ ngôn tự,
兹予审训命汝。昔君文王、武王宣重光，奠丽陈教，则肄肄不违，
từ dư thẩm huấn mệnh nhữ. tích quân Văn Vương, Vũ Vương tuyên trọng quang, điện lệ trần giáo, tắc dị dị bất vi,
用克达殷集大命。在后之侗，敬迓天威，嗣守文、武大训，无敢昏逾。
dụng khắc đạt ân tập đại mệnh. tại hậu chi đồng, kính nhạ thiên uy, tự thủ văn, Vũ đại huấn, Mô cảm hôn thâu.
今天降疾，殆弗兴弗悟。尔尚明时朕言，用敬保元子钊弘济于艰难，
kim thiên giáng tật, đãi phất hưng phất ngộ. nhĩ thượng minh thời trẫm ngôn, dụng kính bảo nguyên tử chiêu hoằng tế vu gian nạn,
柔远能迩，安劝小大庶邦。思夫人自乱于威仪。尔无以钊冒贡于非几。”
nhu viễn năng nhĩ, an khuyến tiểu Đại Thứ bang. tư phù nhân tự loạn vu uy nghi. nhĩ Mô dĩ chiêu mạo cống vu phi kỷ.”
兹既受命，还出缀衣于庭。越翼日乙丑，王崩。
từ ký thụ mệnh, hoàn xuất chuế y vu đình. việt dực nhật ất sửu, vương băng.
太保命仲桓、南宫毛俾爰齐侯吕伋，以二干戈、虎贲百人逆子钊于南门之外。
Thái Bảo mệnh trọng hoàn, nam cung mao tỷ viên tề hầu Lữ Cấp, dĩ nhị cán qua, hổ bí bách nhân nghịch tử chiêu vu nam môn chi ngoại.
延入翼室，恤宅宗。丁卯，命作册度。
diên nhập dực thất, tuất trạch Tông. đinh mão, mệnh tác sách độ.
越七日癸酉，伯相命士须材。
việt thất nhật quý dậu, bá tương mệnh sĩ tu tài.
狄设黼扆、缀衣。牖间南向，敷重篾席，黼纯，华玉，仍几。
địch thiết phủ thái, chuế y. dũ dản nam hướng, phu trọng miệt tịch, phủ thuần, hoa ngọc, nhưng kỷ.
西序东向，敷重厎席，缀纯，文贝，仍几。
Tây tự đông hướng, phu trọng chỉ tịch, chuế thuần, văn bối, nhưng kỷ.
东序西向，敷重丰席，画纯，雕玉，仍几。西夹南向，敷重笋席，玄纷纯，漆，仍几。
đông tự Tây hướng, phu trọng phong tịch, hoạ thuần, điêu ngọc, nhưng kỷ. Tây giáp nam hướng, phu trọng duẫn tịch, huyền phân thuần, tất, nhưng kỷ.
越玉五重，陈宝，赤刀、大训、弘璧、琬琰、在西序。
việt ngọc ngũ trọng, trần bảo, xích đao, đại huấn, hoằng bích, uyển diễm, tại Tây tự.
大玉、夷玉、天球、河图，在东序。胤之舞衣、大贝、鼖鼓，在西房；
đại ngọc, di ngọc, thiên cầu, hà đồ, tại đông tự. dận chi vũ y, đại bối, phầncổ, tại Tây phòng；
兑之戈、和之弓、垂之竹矢，在东房。大辂在宾阶面，缀辂在阼阶面，
đoái chi qua, hoà chi cung, thuỳ chi trúc thỉ, tại đông phòng. đại lộ tại tân giai miên, chuế lộ tại tộ giai miên,
先辂在左塾之前，次辂在右塾之前。
tiên lộ tại tả thục chi tiền, thứ lộ tại hữu thục chi tiền.
二人雀弁，执惠，立于毕门之内。
nhị nhân tước biện, chấp huệ, lập vu tất môn chi nội.
四人綦弁，执戈上刃，夹两阶戺。一人冕，执刘，立于东堂，一人冕，执钺，立于西堂。
tứ nhân kỳ biện, chấp qua thượng nhẫn, giáp lưỡng giai 戺. nhất nhân miện, chấp lưu, lập vu đông đường, nhất nhân miện, chấp việt, lập vu Tây đường. nhất nhân miện, chấp 戣, lập vu đông thuỳ.
一人冕，执戣，立于东垂。一人冕，执瞿，
nhất nhân miện, chấp cù,
立于西垂。一人冕，执锐，立于侧阶。
lập vu Tây thuỳ. nhất nhân miện, chấp duệ, lập vu trắc giai.
王麻冕黼裳，由宾阶隮。
vương lâm miện phủ thường, do tân giai tề.
卿士邦君麻冕蚁裳，入即位。太保、太史、太宗皆麻冕彤裳。
khanh sĩ bang quân lâm miện nghĩ thường, nhập tức vị. Thái Bảo, thái sử, thái Tông giai lâm miện đồng thường.
太保承介圭，上宗奉同瑁，由阼阶隮。太史秉书，由宾阶隮，御王册命。
Thái Bảo thừa giới khuê, thượng Tông phụng đồng mạo, do tộ giai tề. thái sử bỉnh thư, do tân giai tề, ngữ vương sách mệnh.
曰： “皇后凭玉几，道扬末命，命汝嗣训，临君周邦，
viết: “Hoàng hậu bằng ngọc kỷ, đạo dương mạt mệnh, mệnh nhữ tự huấn, lâm quân Chu bang,
率循大卞，燮和天下，用答扬文、武之光训。” 王再拜，兴，答曰：
suất tuần đại biện, tiếp hoà thiên hạ, dụng đáp Dương văn, vũ chi quang huấn.” Vương tái bái, hưng, đáp viết:
“眇眇予末小子，其能而乱四方以敬忌天威。” 乃受同瑁，王三宿，三祭，
“diểu diểu dư mạt tiểu tử, kỳ năng nhi loạn tứ phương dĩ kính kỵ thiên uy.” nãi thụ đồng mạo, vương tam túc, tam tế,
三咤。上宗曰： “飨!” 太保受同，降，盥，以异同秉璋以酢。
tam 咤. thượng Tông viết: “hưởng!” Thái Bảo thụ đồng, giáng, quán, dĩ dị đồng bỉnh chương dĩ tạc.
授宗人同，拜。王答拜。太保受同，祭，哜，宅，授宗人同，拜。王答拜。
thụ Tông nhân đồng, bái. Vương đáp bái. Thái Bảo thụ đồng, tế, tễ, trạch, thụ Tông nhân đồng, bái. vương đáp bái.
太保降，收。诸侯出庙门俟。
Thái Bảo giáng, thu. chư hầu xuất miếu môn sĩ.
——
周书 • 康王之诰
Chu thư • Khang Vương chi cáo
康王既尸
Khang Vương ký thi
天子，遂诰诸侯，作《康王之诰》。
thiên tử, toại cáo chư hầu, tác 《Khang Vương chi cáo》.
王出，在应门之内，
vương xuất, tại ứng môn chi nội,
太保率西方诸侯入应门左，毕公率东方诸侯入应门右，皆布乘黄朱。
Thái Bảo suất Tây phương chư hầu nhập ứng môn tả, tất công suất đông phương chư hầu nhập ứng môn hữu, giai bố thặng Hoàng Chu.
宾称奉圭兼币，曰： “一二臣卫，敢执壤奠。” 皆再拜稽首。
tân xứng phụng khuê kiêm tệ, viết: “nhất nhị thần vệ, cảm chấp nhưỡng điện.” giai tái bái khể thủ.
王义嗣，德答拜。太保暨芮伯咸进，相揖。皆再拜稽首曰：
vương nghĩa tự, đức đáp bái. Thái Bảo ký nhuế bá hàm tiến, tương ấp. giai tái bái khể thủ viết:
“敢敬告天子，皇天改大邦殷之命，惟周文武诞受羑若，克恤西土。
“cảm kính cáo thiên tử, Hoàng Thiên cải đại bang ân chi mệnh, duy Chu Văn Vũ đản thụ dũ nhược, khắc tuất Tây thổ.
惟新陟王毕协赏罚，戡定厥功，用敷遗后人休。今王敬之哉! 张皇六师，
duy tân trắc vương tất hiệp thưởng phạt, kham định quyết công, dụng phu di hậu nhân hưu. kim vương kính chi tai!
无坏我高祖寡命。”
Trương Hoàng lục sư, Mô hoại ngã Cao Tổ quả mệnh.”
王若曰： “庶邦侯、甸、男、卫，惟予一人钊报诰。
Vương Nhược viết: “thứ bang hầu, điện, nam, vệ, duy dư nhất nhân chiêu báo cáo.
昔君文武丕平，富不务咎，厎至齐信，用昭明于天下。
tích quân Văn Vũ phi bình, phú bất vụ cữu, chỉ chí tề tín, dụng chiêu minh vu thiên hạ.
则亦有熊罴之士，不二心之臣，保乂王家，用端命于上帝。
tắc diệc hữu hùng bì chi sĩ, bất nhị tâm chi thần, Bảo Nghệ vương gia, dụng đoan mệnh vu Thượng Đế.
皇天用训厥道，付畀四方。乃命建侯树屏，在我后之人。今予一二伯父尚胥暨顾，
Hoàng Thiên dụng huấn quyết đạo, phó tỷ tứ phương. nãi mệnh kiến hầu thụ bình, tại ngã hậu chi nhân. kim dư nhất nhị bá phụ thượng tư ký cố,
绥尔先公之臣服于先王。虽尔身在外，乃心罔不在王室，用奉恤厥若，无遗鞠子羞!”
tuy nhĩ tiên công chi thần phục vu Tiên Vương. tuy nhĩ thân tại ngoại, nãi tâm võng bất tại vương thất, dụng phụng tuất quyết nhược, Mô di cúc tử tu!”
群公既皆听命，相楫，趋出。王释冕，反丧
quần công ký giai thính mệnh, tương tiếp, xu xuất. Vương thích miện, phản tang
——-
服
phục
周书 • 毕命
Chu thư • tất mệnh
——
康王命作册毕，分居里，成周郊，作《毕命》。
Khang Vương mệnh tác sách tất, phận cư lý, thành Chu giao, tác 《tất mệnh》.
惟十有二年，六月庚午，朏。越三日壬申，王朝步自宗周，至于丰。
duy thập hữu nhị niên, lục nguyệt canh ngọ, phỉ. việt tam nhật nhâm thân, Vương triều bộ tự Tông Chu, chí vu phong.
以成周之众，命毕公保釐东郊。
dĩ thành Chu chi chúng, mệnh tất công bảo ly đông giao.
王若曰： “呜呼! 父师，惟文王、武王敷大德于天下，用克受殷命。
Vương Nhược viết: “ô hô! phụ sư, duy Văn Vương, Vũ Vương phu đại đức vu thiên hạ, dụng khắc thụ ân mệnh.
惟周公左右先王，绥定厥家，毖殷顽民，迁于洛邑，密迩王室，式化厥训。
duy Chu Công tả hữu Tiên Vương, tuy định quyết gia, bí ân ngoan dân, thiên vu lạc ấp, mật nhĩ vương thất, thức hoá quyết huấn.
既历三纪，世变风移，四方无虞，予一人以宁，道有升降，政由俗革，
ký lịch tam kỷ, thế biến phong di, tứ phương Mô Ngu, dư nhất nhân dĩ trữ, đạo hữu thăng giáng, chánh do tục cách,
不臧厥臧，民罔攸劝。惟公懋德，克勤小物，弼亮四世，正色率下，
bất tạng quyết tạng, dân võng du khuyến. duy công mậu đức, khắc cần tiểu vật, bật lượng tứ thế, chánh sắc suất hạ,
罔不祗师言。嘉绩多于先王，予小子垂拱仰成。”
võng bất chi sư ngôn. gia tích đa vu Tiên Vương, dư tiểu tử thuỳ củng ngưỡng thành.”
王曰： “呜呼! 父师，今予祗命公以周公之事，往哉! 旌别淑慝，表厥宅里，
Vương viết: “ô hô! phụ sư, kim dư chi mệnh công dĩ Chu Công chi sự, vãng tai! tinh biệt thục thắc, biểu quyết trạch lý,
彰善瘅恶，树之风声。弗率训典，殊厥井疆，俾克畏慕。
chương thiện đơn ố, thụ chi phong thanh. phất suất huấn điển, thù quyết tỉnh cường, tỷ khắc uý mộ.
申画郊圻，慎固封守，以康四海。政贵有恒，辞尚体要，不惟好异。
thân hoạ giao kỳ, thận cố phong thủ, dĩ khang tứ hải. chánh quý hữu hằng, từ thượng thể yếu, bất duy hiếu dị.
商俗靡靡，利口惟贤，余风未殄，公其念哉! 我闻曰： ‘世禄之家，鲜克由礼’ 。
thương tục mỹ mỹ, lợi khẩu duy hiền, dư phong vị điễn, công kỳ niệm tai! ngã văn viết: ‘thế lộc chi gia, tiên khắc do lễ’ .
以荡陵德，实悖天道。敝化奢丽，万世同流。兹殷庶士，席宠惟旧，
dĩ đãng lăng đức, thực bội Thiên đạo. tệ hoá xa lệ, vạn thế đồng lưu. từ ân thứ sĩ, tịch sủng duy cựu,
怙侈灭义，服美于人。骄淫矜侉，将由恶终。虽收放心，闲之惟艰。
hỗ xỉ diệt nghĩa, phục mỹ vu nhân. kiêu dâm căng khoả, tương do ố chung. tuy thu phóng tâm, nhàn chi duy gian.
资富能训，惟以永年。惟德惟义，时乃大训。不由古训，于何其训。”
tư phú năng huấn, duy dĩ vĩnh niên. duy đức duy nghĩa, thời nãi đại huấn. bất do cổ huấn, vu hà kỳ huấn.”
王曰： “呜呼! 父师，邦之安危，惟兹殷士。不刚不柔，厥德允修。
Vương viết: “ô hô! phụ sư, bang chi an nguy, duy từ ân sĩ. bất cương bất nhu, quyết đức duẫn tu.
惟周公克慎厥始，惟君陈克和厥中，惟公克成厥终。
duy Chu Công khắc thận quyết thuỷ, duy quân trần khắc hoà quyết trung, duy công khắc thành quyết chung.
三后协心，同厎于道，道洽政治，泽润生民，四夷左衽，罔不咸赖，
tam hậu hiệp tâm, đồng chỉ vu đạo, đạo hiệp chánh trì, trạch nhuận sanh dân, tứ di tả nhẫm, võng bất hàm lại,
予小子永膺多福。公其惟时成周，建无穷之基，亦有无穷之闻。
dư tiểu tử vĩnh ưng đa phước. công kỳ duy thời thành Chu, kiến Mô cùng chi cơ, diệc hữu Mô cùng chi văn.
子孙训其成式，惟乂。呜呼! 罔曰弗克，惟既厥心； 罔曰民寡，惟慎厥事。
tử tôn huấn kỳ thành thức, duy nghệ. ô hô! võng viết phất khắc, duy ký quyết tâm； võng viết dân quả, duy thận quyết sự.
钦若先王成烈，以休于前政。”
khâm nhược Tiên Vương thành liệt, dĩ hưu vu tiền chánh.”
——-
周书 • 君牙
Chu thư • quân nha
穆王命君牙，为周大司徒，作《君牙》。
Mục Vương mệnh quân nha, vị Chu đại Tư Đồ, tác 《quân nha》.
王若曰： “呜呼! 君牙，惟乃祖乃父，
Vương Nhược viết: “ô hô! quân nha, duy nãi tổ nãi phụ,
世笃忠贞，服劳王家，厥有成绩，纪于太常。
thế đốc trung trinh, phục lao vương gia, quyết hữu thành tích, kỷ vu thái thường.
惟予小子嗣守文、武、成、康遗绪，亦惟先正之臣，克左右乱四方。
duy dư tiểu tử tự thủ văn, vũ, thành, khang di tự, diệc duy tiên chánh chi thần, khắc tả hữu loạn tứ phương.
心之忧危，若蹈虎尾，涉于春冰。今命尔予翼，作股肱心膂，缵乃旧服。
tâm chi ưu nguy, nhược đạo hổ vĩ, thiệp vu xuân băng. kim mệnh nhĩ dư dực, tác cổ quăng tâm lữ, toản nãi cựu phục.
无忝祖考，弘敷五典，式和民则。尔身克正，罔敢弗正，民心罔中，惟尔之中。
Mô thiểm tổ khảo, hoằng phu ngũ điển, thức hoà dân tắc. nhĩ thân khắc chánh, võng cảm phất chánh, dân tâm võng trung, duy nhĩ chi trung.
夏暑雨，小民惟曰怨咨： 冬祁寒，小民亦惟曰怨咨。厥惟艰哉!
hạ thử vũ, tiểu dân duy viết oán tư: cổ kỳ hàn, tiểu dân diệc duy viết oán tư. quyết duy gian tai!
思其艰以图其易，民乃宁。呜呼! 丕显哉，文王谟! 丕承哉，武王烈!
tư kỳ gian dĩ đồ kỳ dịch, dân nãi trữ. ô hô! phi hiển tai, Văn Vương mô! phi thừa tai, Vũ Vương liệt!
启佑我后人，咸以正罔缺。尔惟敬明乃训，用奉若于先王，对扬文、
khải hữu ngã hậu nhân, hàm dĩ chánh võng khuyết. nhĩ duy kính minh nãi huấn, dụng phụng nhược vu Tiên Vương, đối Dương văn,
武之光命，追配于前人。”
vũ chi quang mệnh, truy phối vu tiền nhân.”
王若曰： “君牙，乃惟由先正旧典时式，民之治乱在兹。率乃祖考之攸行，昭乃辟之有乂。”
Vương Nhược viết: “quân nha, nãi duy do tiên chánh cựu điển thời thức, dân chi trì loạn tại từ. suất nãi tổ khảo chi du hàng, chiêu nãi tích chi hữu nghệ.”
——-
周书 • 冏命
Chu thư • quýnh mệnh
穆王命伯冏，为周太仆正，作《冏命》。
Mục Vương mệnh Bá Quýnh, vị Chu thái phác chánh, tác 《quýnh mệnh》.
王若曰： “伯冏，惟予弗克于德，嗣先人宅丕后，怵惕惟厉，中夜以兴，思免厥愆。
Vương Nhược viết: “Bá Quýnh, duy dư phất khắc vu đức, tự tiên nhân trạch phi hậu, truật dịch duy lệ, trung dạ dĩ hưng, tư miễn quyết khiên.
昔在文、武、聪明齐圣，小大之臣，咸怀忠良。其侍御仆従，
tích tại Văn, Vũ, thông minh Tề thánh, tiểu đại chi thần, hàm hoài trung lương. kỳ thị ngữ phác tòng,
罔匪正人，以旦夕承弼厥辟，出入起居，罔有不钦；
võng phỉ chánh nhân, dĩ đán tịch thừa bật quyết tích, xuất nhập khởi cư, võng hữu bất khâm；
发号施令，罔有不臧。下民祇若，万邦咸休。惟予一人无良，
phát hiệu thi lệnh, võng hữu bất tạng. hạ dân chi nhược, vạn bang hàm hưu. duy dư nhất nhân Mô lương,
实赖左右前后有位之士，匡其不及，绳愆纠缪，格其非心，俾克绍先烈。
thực lại tả hữu tiền hậu hữu vị chi sĩ, khuông kỳ bất cập, thằng khiên củ mâu, cách kỳ phi tâm, tỷ khắc thiệu tiên liệt.
今予命汝作大正，正于群仆侍御之臣，懋乃后德，交修不逮。慎简乃僚，
kim dư mệnh nhữ tác đại chánh, chánh vu quần phác thị ngữ chi thần, mậu nãi hậu đức, giao tu bất đãi. thận giản nãi liêu,
无以巧言令色，便辟侧媚，其惟吉士。仆臣正，厥后克正； 仆臣谀，厥后自圣。
Mô dĩ xảo ngôn lệnh sắc, tiện tích trắc mỵ, kỳ duy cát sĩ. phác thần chánh, quyết hậu khắc chánh； phác thần du, quyết hậu tự thánh.
后德惟臣，不德惟臣。尔无昵于憸人，充耳目之官，迪上以非先王之典。
hậu đức duy thần, bất đức duy thần. nhĩ Mô nặc vu tiêm nhân, sung nhĩ mục chi quan, địch thượng dĩ phi Tiên Vương chi điển.
非人其吉，惟货其吉，若时，瘝厥官，惟尔大弗克祇厥辟，
phi nhân kỳ cát, duy hoá kỳ cát, nhược thời, quan quyết quan, duy nhĩ đại phất khắc 祇quyết tích,
惟予汝辜。” 王曰： “呜呼，钦哉! 永弼乃后于彝宪。”
duy dư nhữ cô.” Vương viết： “ô hô, khâm tai! vĩnh bật nãi hậu vu di hiến.”
——-
周书 • 吕刑
Chu thư • Lữ hình
吕命穆王训夏赎刑，作《吕刑》。
Lữ mệnh Mục Vương huấn hạ thục hình, tác 《Lữ hình》.
惟吕命，王享国百年，耄，
duy Lữ mệnh, Vương hưởng quốc bách niên, mạo,
荒度作刑，以诘四方。王曰： “若古有训，蚩尤惟始作乱，
hoang độ tác hình, dĩ cật tứ phương. Vương viết: “nhược cổ hữu huấn, Xuy vưu duy thuỷ tác loạn,
延及于平民，罔不寇贼，鸱义，奸宄，夺攘，矫虔。苗民弗用灵，
diên cập vu bình dân, võng bất khấu tặc, chi nghĩa, gian quỹ, đoạn nhưỡng, kiểu kiền. miêu dân phất dụng linh,
制以刑，惟作五虐之刑曰法。杀戮无辜，爰始淫为劓、刵、椓、黥。
chế dĩ hình, duy tác ngũ ngược chi hình viết pháp. sát lục Mô cô, viên thuỷ dâm vị tỵ, nhĩ, trác, kình.
越兹丽刑并制，罔差有辞。民兴胥渐，泯泯棼棼，罔中于信，以覆诅盟。
việt từ lệ hình tính chế, võng si hữu từ. dân hưng tư tiệm, hôn hôn phần phần, võng trung vu tín, dĩ phúc tổ minh.
虐威庶戮，方告无辜于上。上帝监民，罔有馨香德，刑发闻惟腥。
ngược uy thứ lục, phương cáo Mô cô vu thượng. Thượng Đế giám dân, võng hữu hinh hương đức, hình phát văn duy tinh.
皇帝哀矜庶戮之不辜，报虐以威，遏绝苗民，无世在下。
Hoàng Đế y căng thứ lục chi bất cô, báo ngược dĩ uy, át tuyệt miêu dân, Mô thế tại hạ.
乃命重、黎，绝地天通，罔有降格。群后之逮在下，明明棐常，鳏寡无盖。
nãi mệnh trọng, lê, tuyệt địa thiên thông, võng hữu giáng cách. quần hậu chi đãi tại hạ, minh minh phỉ thường, quan quả Mô cái.
皇帝清问下民鳏寡有辞于苗。德威惟畏，德明惟明。乃命三后，恤功于民。
Hoàng Đế thanh vấn hạ dân quan quả hữu từ vu miêu. đức uy duy uý, đức minh duy minh. nãi mệnh tam hậu, tuất công vu dân.
伯夷降典，折民惟刑； 禹平水土，主名山川；
bá di giáng điển, chiết dân duy hình； Ngu bình thuỷ thổ, chủ danh sơn xuyên；
稷降播种，家殖嘉谷。三后成功，惟殷于民。士制百姓于刑之中，以教祗德。
tắc giáng bá chủng, gia thực gia cốc. tam hậu thành công, duy ân vu dân. sĩ chế bách tính vu hình chi trung, dĩ giáo chi đức.
穆穆在上，明明在下，灼于四方，罔不惟德之勤，故乃明于刑之中，
mục mục tại thượng, minh minh tại hạ, chước vu tứ phương, võng bất duy đức chi cần, cố nãi minh vu hình chi trung,
率乂于民棐彝。典狱非讫于威，惟讫于富。敬忌，罔有择言在身。
suất 乂vu dân phỉ di. điển ngục phi khất vu uy, duy khất vu phú. kính kỵ, võng hữu trạch ngôn tại thân.
惟克天德，自作元命，配享在下。”
duy khắc thiên đức, tự tác nguyên mệnh, phối hưởng tại hạ.”
王曰： “嗟! 四方司政典狱，非尔惟作天牧？
Vương viết: “ta! tứ phương tư chánh điển ngục, phi nhĩ duy tác thiên mục？
今尔何监？ 非时伯夷播刑之迪？ 其今尔何惩？
kim nhĩ hà giám？ phi thời bá di bá hình chi địch？ kỳ kim nhĩ hà trừng？
惟时苗民匪察于狱之丽，罔择吉人，观于五刑之中；
duy thời miêu dân phỉ sát vu ngục chi lệ, võng trạch cát nhân, quan vu ngũ hình chi trung；
惟时庶威夺货，断制五刑，以乱无辜，上帝不蠲，降咎于苗，苗民无辞于罚，乃绝厥世。”
duy thời thứ uy đoạn hoá, đoán chế ngũ hình, dĩ loạn Mô cô, Thượng Đế bất quyên, giáng cữu vu miêu, miêu dân Mô từ vu phạt, nãi tuyệt quyết thế.”
王曰： “呜呼! 念之哉。伯父、伯兄、仲叔、季弟、幼子、童孙，皆听朕言，庶有格命。
Vương viết: “ô hô! niệm chi tai. bá phụ, bá huynh, trọng thúc, quý đệ, ấu tử, đồng tôn, giai thính trẫm ngôn, thứ hữu cách mệnh.
今尔罔不由慰曰勤，尔罔或戒不勤。
kim nhĩ võng bất do uỷ viết cần, nhĩ võng hoặc giới bất cần.
天齐于民，俾我一日，非终惟终，在人。尔尚敬逆天命，以奉我一人!
thiên tề vu dân, tỷ ngã nhất nhật, phi chung duy chung, tại nhân. nhĩ thượng kính nghịch Thiên mệnh, dĩ phụng ngã nhất nhân!
虽畏勿畏，虽休勿休。惟敬五刑，以成三德。
tuy uý vật uý, tuy hưu vật hưu. duy kính ngũ hình, dĩ thành tam đức.
一人有庆，兆民赖之，其宁惟永。”
nhất nhân hữu khánh, triệu dân lại chi, kỳ trữ duy vĩnh.”
王曰： “吁! 来，有邦有土，告尔祥刑。
Vương viết: “dụ! lai, hữu bang hữu thổ, cáo nhĩ tường hình.
在今尔安百姓，何择，非人？ 何敬，非刑？ 何度，非及？
tại kim nhĩ an bách tính, hà trạch, phi nhân？ hà kính, phi hình？ hà độ, phi cập？
两造具备，师听五辞。五辞简孚，正于五刑。五刑不简，天于五罚；
lưỡng tạo cụ bị, sư thính ngũ từ. ngũ từ giản phù, chánh vu ngũ hình. ngũ hình bất giản, thiên vu ngũ phạt；
五罚不服，正于五过。五过之疵： 惟官，惟反，惟内，惟货，惟来。
ngũ phạt bất phục, chánh vu ngũ quá. ngũ quá chi thư: duy quan, duy phản, duy nội, duy hoá, duy lai.
其罪惟均，其审克之!
kỳ tội duy quân, kỳ thẩm khắc chi!
五刑之疑有赦，五罚之疑有赦，其审克之!
ngũ hình chi si hữu xá, ngũ phạt chi si hữu xá, kỳ thẩm khắc chi!
简孚有众，惟貌有稽。无简不听，具严天威。
giản phù hữu chúng, duy mạo hữu khể. Mô giản bất thính, cụ nghiêm thiên uy.
墨辟疑赦，其罚百锾，阅实其罪。劓辟疑赦，其罪惟倍，阅实其罪。
mặc tích si xá, kỳ phạt bách hoàn, 阅thực kỳ tội. tỵ tích si xá, kỳ tội duy bội, 阅thực kỳ tội.
剕辟疑赦，其罚倍差，阅实其罪。宫辟疑赦，其罚六百锾，阅实其罪。
phí tích si xá, kỳ phạt bội si, 阅thực kỳ tội. cung tích si xá, kỳ phạt lục bách hoàn, 阅thực kỳ tội.
大辟疑赦，其罚千锾，阅实其罪。墨罚之属千。劓罚之属千，剕罚之属五百，
đại tích si xá, kỳ phạt Thiên hoàn, 阅thực kỳ tội. mặc phạt chi thuộc Thiên. tỵ phạt chi thuộc Thiên, phí phạt chi thuộc ngũ bách,
宫罚之属三百，大辟之罚其属二百。五刑之属三千。
cung phạt chi thuộc tam bách, đại tích chi phạt kỳ thuộc nhị bách. ngũ hình chi thuộc tam Thiên.
上下比罪，无僭乱辞，勿用不行，惟察惟法，其审克之! 上刑适轻，下服；
thượng hạ tỷ tội, Mô thiết loạn từ, vật dụng bất hàng, duy sát duy pháp, kỳ thẩm khắc chi! thượng hình thích khinh, hạ phục；
下刑适重，上服。轻重诸罚有权。刑罚世轻世重，惟齐非齐，有伦有要。
hạ hình thích trọng, thượng phục. khinh trọng chư phạt hữu quyền. hình phạt thế khinh thế trọng, duy tề phi tề, hữu luân hữu yếu.
罚惩非死，人极于病。非佞折狱，惟良折狱，罔非在中。察辞于差，
phạt trừng phi tử, nhân cực vu bệnh. phi nịnh chiết ngục, duy lương chiết ngục, võng phi tại trung. sát từ vu si,
非従惟従。哀敬折狱，明启刑书胥占，咸庶中正。其刑其罚，其审克之。
phi 従duy 従. y kính chiết ngục, minh khải hình thư tư chiêm, hàm thứ trung chánh. kỳ hình kỳ phạt, kỳ thẩm khắc chi.
狱成而孚，输而孚。其刑上备，有并两刑。”
ngục thành nhi phù, thâu nhi phù. kỳ hình thượng bị, hữu tính lưỡng hình.”
王曰：
Vương viết:
“呜呼! 敬之哉! 官伯族姓，朕言多惧。朕敬于刑，有德惟刑。
“ô hô! kính chi tai! quan bá tộc tính, trẫm ngôn đa cụ. trẫm kính vu hình, hữu đức duy hình.
今天相民，作配在下。明清于单辞，民之乱，罔不中听狱之两辞，
kim thiên tương dân, tác phối tại hạ. minh thanh vu thiện từ, dân chi loạn, võng bất trung thính ngục chi lưỡng từ,
无或私家于狱之两辞! 狱货非宝，惟府辜功，报以庶尤。
Mô hoặc tư gia vu ngục chi lưỡng từ! ngục hoá phi bảo, duy phủ cô công, báo dĩ thứ vưu.
永畏惟罚，非天不中，惟人在命。天罚不极，庶民罔有令政在于天下。”
vĩnh uý duy phạt, phi thiên bất trung, duy nhân tại mệnh. thiên phạt bất cực, thứ dân võng hữu lệnh chánh tại vu thiên hạ.”
王曰： “呜呼! 嗣孙，今往何监，非德？ 于民之中，尚明听之哉!
Vương viết: “ô hô! tự tôn, kim vãng hà giám, phi đức？ vu dân chi trung, thượng minh thính chi tai!
哲人惟刑，无疆之辞，属于五极，咸中有庆。受王嘉师，监于兹祥刑。”
triết nhân duy hình, Mô cường chi từ, thuộc vu ngũ cực, hàm trung hữu khánh. thụ vương gia sư, giám vu từ tường hình.”
——-
周书 • 文侯之命
Chu Thư • Văn Hầu chi mệnh
平王锡晋文侯秬鬯、圭瓚，作《文侯之命》。
Bình Vương tích tấn Văn Hầu Cự Sưởng, Khuê Toản, tác 《Văn Hầu chi mệnh》.
王若曰： “父义和! 丕显文、武，克慎明德，昭升于上，敷闻在下；
Vương Nhược viết: “phụ nghĩa hoà! phi hiển Văn, Vũ, khắc thận minh đức, chiêu thăng Vu thượng, phu văn tại hạ；
惟时上帝，集厥命于文王。亦惟先正克左右昭事厥辟，
duy thời Thượng Đế, tập quyết mệnh Vu Văn Vương. diệc duy tiên chánh khắc tả hữu chiêu sự quyết tích,
越小大谋猷罔不率従，肆先祖怀在位。呜呼! 闵予小子嗣，造天丕愆。
việt tiểu đại mưu du võng bất suất 従, tứ tiên tổ hoài tại vị. ô hô! mẫn dư tiểu tử tự, tạo thiên phi khiên.
殄资泽于下民，侵戎我国家纯。即我御事，罔或耆寿俊在厥服，
điễn tư trạch vu hạ dân, xâm nhung ngã quốc gia thuần. tức ngã ngữ sự, võng hoặc kỳ thọ tuấn tại quyết phục,
予则罔克。曰惟祖惟父，其伊恤朕躬! 呜呼! 有绩予一人永绥在位。
dư tắc võng khắc. viết duy Tổ duy Phụ, kỳ y tuất trẫm cung! ô hô! hữu tích dư nhất nhân vĩnh tuy tại vị.
父义和! 汝克绍乃显祖，汝肇刑文、武，用会绍乃辟，追孝于前文人。
phụ nghĩa hoà! nhữ khắc thiệu nãi hiển tổ, nhữ triệu hình văn, vũ, dụng hội thiệu nãi tích, truy hiếu vu tiền văn nhân.
汝多修，扞我于艰，若汝，予嘉。”
nhữ đa tu, 扞ngã vu gian, nhược nhữ, dư gia.”
王曰： “父义和! 其归视尔师，宁尔邦。用赉尔秬一鬯卣，彤弓一，彤矢百，卢弓一，
Vương viết: “phụ nghĩa hoà! kỳ quy thị nhĩ sư, trữ nhĩ bang. dụng lại nhĩ 秬nhất sưởng dữu, đồng cung nhất, đồng thỉ bách, lô cung nhất,
卢矢百，马四匹。父往哉! 柔远能迩，惠康小民，无荒宁。简恤尔都，用成尔显德。”
lô thỉ bách, mã tứ thất. phụ vãng tai! nhu viễn năng nhĩ, huệ khang tiểu dân, Mô hoang trữ. giản tuất nhĩ đô, dụng thành nhĩ hiển đức.”
——-
周书 • 费誓
Chu thư • phí thệ
鲁侯伯禽宅曲阜，徐、夷并兴，
lỗ hầu bá cầm trạch khúc Phụ, từ, di tính hưng,
东郊不开。作《费誓》。
đông giao bất khai. tác 《phí thệ》.
公曰： “嗟! 人无哗，听命。
Công viết: “ta! nhân Mô hoa, thính mệnh.
徂兹淮夷、徐戎并兴。善乃甲胄，敿乃干，无敢不吊! 备乃弓矢，
tồ từ hoài di, từ nhung tính hưng. thiện nãi giáp trụ, kiểu nãi cán, Mô cảm bất điếu! bị nãi cung thỉ,
锻乃戈矛，砺乃锋刃，无敢不善! 今惟淫舍牿牛马，杜乃擭，敜乃穽，
đoán nãi qua mâu, lệ nãi phong nhẫn, Mô cảm bất thiện! kim duy dâm xả cốc ngưu mã, đỗ nãi hộ, niếp nãi tịnh,
无敢伤牿。牿之伤，汝则有常刑! 马牛其风，臣妾逋逃，勿敢越逐，
Mô cảm thương cốc. cốc chi thương, nhữ tắc hữu thường hình! mã ngưu kỳ phong, thần thiếp bô đào, vật cảm việt trục,
祗复之，我商赉汝。乃越逐不复，汝则有常刑! 无敢寇攘，逾垣墙，
chi phục chi, ngã thương lại nhữ. nãi việt trục bất phục, nhữ tắc hữu thường hình! Mô cảm khấu nhưỡng, du viên tường,
窃马牛，诱臣妾，汝则有常刑!
thiết mã ngưu, dụ thần thiếp, nhữ tắc hữu thường hình!
甲戌，我惟征徐戎。峙乃糗粮，
giáp tuất, ngã duy chinh từ nhung. trĩ nãi khứu lương,
无敢不逮； 汝则有大刑! 鲁人三郊三遂，峙乃桢干。甲戌，我惟筑，
Mô cảm bất đãi； nhữ tắc hữu đại hình! lỗ nhân tam giao tam toại, trĩ nãi trinh cán. giáp tuất, ngã duy trúc,
无敢不供； 汝则有无余刑，非杀。鲁人三郊三遂，峙乃刍茭，
Mô cảm bất cung； nhữ tắc hữu Mô dư hình, phi sát. lỗ nhân tam giao tam toại, trĩ nãi sô giao,
无敢不多； 汝则有大刑!”
Mô cảm bất đa； nhữ tắc hữu đại hình!”
——-
周书 • 秦誓
Chu thư • tần thệ
秦穆公伐郑，晋襄公帅师败 诸崤，还归，作《秦誓》。
tần mục công phạt trịnh, tấn tương công suý sư bại chư hào, hoàn quy, tác 《tần thệ》.
公曰： “嗟! 我士，听无哗!
Công viết: “ta! ngã sĩ, thính Mô hoa!
予誓告汝群言之首。古人有言曰： ‘民讫自若，是多盘。’ 责人斯无难，
dư thệ cáo nhữ quần ngôn chi thủ. cổ nhân hữu ngôn viết： ‘dân khất tự nhược, thị đa hàn.’ trách nhân tư Mô nạn,
惟受责俾如流，是惟艰哉! 我心之忧，日月逾迈，若弗云来。
duy thụ trách tỷ như lưu, thị duy gian tai! ngã tâm chi ưu, nhật nguyệt du mại, nhược phất vân lai.
惟古之谋人，则曰未就予忌； 惟今之谋人，姑将以为亲。
duy cổ chi mưu nhân, tắc viết vị tựu dư kỵ； duy kim chi mưu nhân, cô tương dĩ vị thân.
虽则云然，尚猷询兹黄发，则罔所愆。”
tuy tắc vân nhiên, thượng du tuân từ Hoàng phát, tắc võng sở khiên.”
番番良士，旅力既愆，我尚有之；
phiên phiên lương sĩ, lữ lực ký khiên, ngã thượng hữu chi；
仡仡勇夫，射御不违，我尚不欲。惟截截善谝言，俾君子易辞，
ngật ngật dũng phù, tạ ngữ bất vi, ngã thượng bất dục. duy triệt triệt thiện biền ngôn, tỷ quân tử dịch từ,
我皇多有之!
ngã Hoàng đa hữu chi!
昧昧我思之，如有一介臣，断断猗无他技，
muội muội ngã tư chi, như hữu nhất giới thần, đoán đoán y Mô di kỹ,
其心休休焉，其如有容。人之有技，若己有之。人之彦圣，其心好之，
kỳ tâm hưu hưu yên, kỳ như hữu dung. nhân chi hữu kỹ, nhược kỷ hữu chi. nhân chi ngạn thánh, kỳ tâm hiếu chi,
不啻若自其口出。是能容之，以保我子孙黎民，亦职有利哉!
bất xí nhược tự kỳ khẩu xuất. thị năng dung chi, dĩ bảo ngã tử tôn lê dân, diệc chức hữu lợi tai!
人之有技，冒疾以恶之； 人之彦圣而违之，俾不达是不能容，
nhân chi hữu kỹ, mạo tật dĩ ố chi； nhân chi ngạn thánh nhi vi chi, tỷ bất đạt thị bất năng dung,
以不能保我子孙黎民，亦曰殆哉!
dĩ bất năng bảo ngã tử tôn lê dân, diệc viết đãi tai!
邦之杌陧，曰由一人； 邦之荣怀，亦尚一人之庆。”
bang chi ngột niết, viết do nhất nhân； bang chi vinh hoài, diệc thượng nhất nhân chi khánh.”
——–
***********************
——–
***********************
——–
***********************
——–
***********************
——–
***********************
——–
***********************
——–
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
The Great Book of Teaching Doctrines 《尚书》
《尚书》
The Great Book of Teaching Doctrines
《尚书》
《thượng thư》
The Great Book of Teaching Doctrines
开始阅读
khai thuỷ duyệt đọc
购买此书
cấu mãi thử thư
目 录
mục lục.
——-
《尚书》
——-
《尚书》
开始阅读
购买此书
目 录
.
虞书 • 尧典
虞书 • 舜典
虞书 • 大禹谟
虞书 • 皋陶谟
虞书 • 益稷
夏书 • 禹贡
夏书 • 甘誓
夏书 • 五子之歌
夏书 • 胤征
商书 • 汤誓
商书 • 仲虺之诰
商书 • 汤诰
商书 • 伊训
商书 • 太甲上
商书 • 太甲上
商书 • 太甲中
商书 • 太甲下
商书 • 咸有一德
商书 • 盘庚上
商书 • 盘庚中
商书 • 盘庚下
商书 • 说命上
商书 • 说命中
商书 • 说命下
商书 • 高宗肜日
商书 • 西伯戡黎
商书 • 微子
周书 • 泰誓上
周书 • 牧誓
周书 • 武成
周书 • 洪范
周书 • 旅獒
周书 • 金滕
周书 • 大诰
周书 • 微子之命
周书 • 康诰
周书 • 酒诰
周书 • 梓材
周书 • 召诰
周书 • 洛诰
周书 • 多士
周书 • 无逸
周书 • 君奭
周书 • 蔡仲之命
周书 • 多方
周书 • 立政
周书 • 周官
周书 • 君陈
周书 • 顾命
周书 • 康王之诰
周书 • 毕命
周书 • 君牙
周书 • 冏命
周书 • 吕刑
周书 • 文侯之命
周书 • 费誓
周书 • 秦誓
——-
虞书 • 尧典
昔在帝尧，聪明文思，光宅天下。将逊于位，让于虞舜，作《尧典》。
曰若稽古帝尧，曰放勋，钦、明、文、思、安安，允恭克让，光被四表，格于上下。克明俊德，以亲九族。九族既睦，平章百姓。百姓昭明，协和万邦。黎民于变时雍。
乃命羲和，钦若昊天，历象日月星辰，敬授民时。分命羲仲，宅嵎夷，曰旸谷。寅宾出日，平秩东作。日中，星鸟，以殷仲春。厥民析，鸟兽孳尾。申命羲叔，宅南交。平秩南为，敬致。日永，星火，以正仲夏。厥民因，鸟兽希革。分命和仲，宅西，曰昧谷。寅饯纳日，平秩西成。宵中，星虚，以殷仲秋。厥民夷，鸟兽毛毨。申命和叔，宅朔方，曰幽都。平在朔易。日短，星昴，以正仲冬。厥民隩，鸟兽鹬毛。帝曰： “咨! 汝羲暨和。期三百有六旬有六日，以闰月定四时，成岁。允厘百工，庶绩咸熙。”
帝曰： “畴咨若时登庸？” 放齐曰： “胤子朱启明。” 帝曰： “吁! 嚣讼可乎？”
帝曰： “畴咨若予采？” 欢兜曰： “都! 共工方鸠僝功。” 帝曰： “吁! 静言庸违，象恭滔天。”
帝曰： “咨! 四岳，汤汤洪水方割，荡荡怀山襄陵，浩浩滔天。下民其咨，有能俾乂？” 佥曰： “於! 鲧哉。” 帝曰： “吁! 咈哉，方命圮族。” 岳曰： “异哉! 试可乃已。”
帝曰，“往，钦哉!” 九载，绩用弗成。
帝曰： “咨! 四岳。朕在位七十载，汝能庸命，巽朕位？” 岳曰： “否德忝帝位。” 曰： “明明扬侧陋。” 师锡帝曰： “有鳏在下，曰虞舜。” 帝曰： “俞？ 予闻，如何？” 岳曰： “瞽子，父顽，母嚣，象傲； 克谐以孝，烝烝乂，不格奸。” 帝曰： “我其试哉! 女于时，观厥刑于二女。” 厘降二女于妫汭，嫔于虞。帝曰： “钦哉!”
——-
虞书 • 舜典
虞舜侧微，尧闻之聪明，将使嗣位，历试诸难，作《舜典》。
曰若稽古帝舜，曰重华协于帝。浚咨文明，温恭允塞，玄德升闻，乃命以位。慎徽五典，五典克従； 纳于百揆，百揆时叙； 宾于四门，四门穆穆； 纳于大麓，烈风雷雨弗迷。帝曰： “格! 汝舜。询事考言，乃言底可绩，三载。汝陟帝位。”
舜让于德，弗嗣。正月上日，受终于文祖。在璿玑玉衡，以齐七政。肆类于上帝，禋于六宗，望于山川，遍于群神。辑五瑞。既月乃日，觐四岳群牧，班瑞于群后。
岁二月，东巡守，至于岱宗，柴。望秩于山川，肆觐东后。协时月正日，同律度量衡。修五礼、五玉、三帛、二生、一死贽。如五器，卒乃复。五月南巡守，至于南岳，如岱礼。八月西巡守，至于西岳，如初。十有一月朔巡守，至于北岳，如西礼。归，格于艺祖，用特。五载一巡守，群后四朝。敷奏以言，明试以功，车服以庸。
肇十有二州，封十有二山，浚川。
象以典刑，流宥五刑，鞭作官刑，扑作教刑，金作赎刑。眚灾肆赦，怙终贼刑。钦哉，钦哉，惟刑之恤哉!
流共工于幽州，放欢兜于崇山，窜三苗于三危，殛鲧于羽山，四罪而天下咸服。
二十有八载，帝乃殂落。百姓如丧考妣，三载，四海遏密八音。
月正元日，舜格于文祖，询于四岳，辟四门，明四目，达四聪。“咨，十有二牧!” 曰，“食哉惟时! 柔远能迩，惇德允元，而难任人，蛮夷率服。”
舜曰： “咨，四岳! 有能奋庸熙帝之载，使宅百揆亮采，惠畴？” 佥曰： “伯禹作司空。” 帝曰： “俞，咨! 禹，汝平水土，惟时懋哉!” 禹拜稽首，让于稷、契暨皋陶。帝曰： “俞，汝往哉!”
帝曰： “弃，黎民阻饥，汝后稷，播时百谷。”
帝曰： “契，百姓不亲，五品不逊。汝作司徒，敬敷五教，在宽。”
帝曰： “皋陶，蛮夷猾夏，寇贼奸宄。汝作士，五刑有服，五服三就。五流有宅，五宅三居。惟明克允!”
帝曰： “畴若予工？” 佥曰： “垂哉!” 帝曰： “俞，咨! 垂，汝共工。” 垂拜稽首，让于殳斨暨伯与。” 帝曰： “俞，往哉! 汝谐。”
帝曰： “畴若予上下草木鸟兽？” 佥曰： “益哉!” 帝曰： “俞，咨! 益，汝作朕虞。” 益拜稽首，让于朱虎、熊罴。帝曰： “俞，往哉! 汝谐。”
帝曰： “咨! 四岳，有能典朕三礼？’ 佥曰： “伯夷!” 帝曰： “俞，咨! 伯，汝作秩宗。夙夜惟寅，直哉惟清。” 伯拜稽首，让于夔、龙。帝曰： “俞，往，钦哉!”
帝曰： “夔! 命汝典乐，教胄子，直而温，宽而栗，刚而无虐，简而无傲。诗言志，歌永言，声依永，律和声。八音克谐，无相夺伦，神人以和。” 夔曰： “於! 予击石拊石，百兽率舞。”
帝曰： “龙，朕{即土}谗说殄行，震惊联师。命汝作纳言，夙夜出纳朕命，惟允!”
帝曰： “咨! 汝二十有二人，钦哉! 惟时亮天功。” 三载考绩，三考，黜陟幽明，庶绩咸熙。分北三苗。
舜生三十征，庸三十，在位五十载，陟方乃死。
〖汩作 九共 槀饫〗
帝釐下土，方设居方，别生分类。作《汩作》, 《九共》 九篇、《槀饫》。
——-
虞书 • 大禹谟
皋陶矢厥谟，禹成厥功，帝舜申之。作《大禹》, 《皋陶谟》, 《益稷》。
曰若稽古大禹，曰文命敷于四海，祗承于帝。曰： “后克艰厥后，臣克艰厥臣，政乃乂，黎民敏德。”
帝曰： “俞! 允若兹，嘉言罔攸伏，野无遗贤，万邦咸宁。稽于众，舍己従人，不虐无告，不废困穷，惟帝时克。”
益曰： “都，帝德广运，乃圣乃神，乃武乃文。皇天眷命，奄有四海为天下君。”
禹曰： “惠迪吉，従逆凶，惟影响。”
益曰： “吁! 戒哉! 儆戒无虞，罔失法度。罔游于逸，罔淫于乐。任贤勿贰，去邪勿疑。疑谋勿成，百志惟熙。罔违道以干百姓之誉，罔咈百姓以従己之欲。无怠无荒，四夷来王。”
禹曰： “於! 帝念哉! 德惟善政，政在养民。水、火、金、木、土、谷，惟修； 正德、利用、厚生、惟和。九功惟叙，九叙惟歌。戒之用休，董之用威，劝之以九歌俾勿坏。”
帝曰： “俞! 地平天成，六府三事允治，万世永赖，时乃功。”
帝曰： “格，汝禹! 朕宅帝位三十有三载，耄期倦于勤。汝惟不怠，总朕师。”
禹曰： “朕德罔克，民不依。皋陶迈种德，德乃降，黎民怀之。帝念哉! 念兹在兹，释兹在兹，名言兹在兹，允出兹在兹，惟帝念功。”
帝曰： “皋陶，惟兹臣庶，罔或干予正。汝作士，明于五刑，以弼五教。期于予治，刑期于无刑，民协于中，时乃功，懋哉。”
皋陶曰： “帝德罔愆，临下以简，御众以宽； 罚弗及嗣，赏延于世。宥过无大，刑故无小； 罪疑惟轻，功疑惟重； 与其杀不辜，宁失不经； 好生之德，洽于民心，兹用不犯于有司。”
帝曰： “俾予従欲以治，四方风动，惟乃之休。”
帝曰： “来，禹! 降水儆予，成允成功，惟汝贤。克勤于邦，克俭于家，不自满假，惟汝贤。汝惟不矜，天下莫与汝争能。汝惟不伐，天下莫与汝争功。予懋乃德，嘉乃丕绩，天之历数在汝躬，汝终陟元后。人心惟危，道心惟微，惟精惟一，允执厥中。无稽之言勿听，弗询之谋勿庸。可爱非君？ 可畏非民？ 众非元后，何戴？ 后非众，罔与守邦？ 钦哉! 慎乃有位，敬修其可愿，四海困穷，天禄永终。惟口出好兴戎，朕言不再。”
禹曰： “枚卜功臣，惟吉之従。”
帝曰： “禹! 官占惟先蔽志，昆命于元龟。朕志先定，询谋佥同，鬼神其依，龟筮协従，卜不习吉。” 禹拜稽首，固辞。
帝曰： “毋! 惟汝谐。”
正月朔旦，受命于神宗，率百官若帝之初。
帝曰： “咨，禹! 惟时有苗弗率，汝徂征。”
禹乃会群后，誓于师曰； “济济有众，咸听朕命。蠢兹有苗，昏迷不恭，侮慢自贤，反道败德，君子在野，小人在位，民弃不保，天降之咎，肆予以尔众士，奉辞伐罪。尔尚一乃心力，其克有勋。”
三旬，苗民逆命。益赞于禹曰： “惟德动天，无远弗届。满招损，谦受益，时乃天道。帝初于历山，往于田，日号泣于旻天，于父母，负罪引慝。祗载见瞽叟，夔夔斋栗，瞽亦允若。至諴感神，矧兹有苗。”
禹拜昌言曰： “俞!” 班师振旅。帝乃诞敷文德，舞干羽于两阶，七旬有苗格。
——-
虞书 • 皋陶谟
曰若稽古皋陶曰： “允迪厥德，谟明弼谐。” 禹曰： “俞，如何？” 皋陶曰： “都! 慎厥身，修思永。惇叙九族，庶明励翼，迩可远在兹。” 禹拜昌言曰： “俞!”
皋陶曰： “都! 在知人，在安民。” 禹曰： “吁! 咸若时，惟帝其难之。知人则哲，能官人。安民则惠，黎民怀之。能哲而惠，何忧乎欢兜？ 何迁乎有苗？ 何畏乎巧言令色孔壬？”
皋陶曰： “都! 亦行有九德。亦言，其人有德，乃言曰，载采采。” 禹曰： “何？”
皋陶曰： “宽而栗，柔而立，愿而恭，乱而敬，扰而毅，直而温，简而廉，刚而塞，强而义。彰厥有常，吉哉! 日宣三德，夙夜浚明有家； 日严祗敬六德，亮采有邦。翕受敷施，九德咸事，俊乂在官。百僚师师，百工惟时，抚于五辰，庶绩其凝。无教逸欲，有邦兢兢业业，一日二日万几。无旷庶官，天工，人其代之。天叙有典，敕我五典五惇哉! 天秩有礼，自我五礼有庸哉! 同寅协恭和衷哉! 天命有德，五服五章哉! 天讨有罪，五刑五用哉! 政事懋哉懋哉!” “天聪明，自我民聪明。天明畏，自我民明威。达于上下，敬哉有土!”
皋陶曰： “朕言惠可厎行？” 禹曰： “俞! 乃言厎可绩。” 皋陶曰： “予未有知，思曰赞赞襄哉!”
——-
虞书 • 益稷
帝曰： “来，禹! 汝亦昌言。” 禹拜曰： “都! 帝，予何言？ 予思日孜孜。” 皋陶曰： “吁! 如何？” 禹曰： “洪水滔天，浩浩怀山襄陵，下民昏垫。予乘四载，随山刊木，暨益奏庶鲜食。予决九川，距四海，浚畎浍距川； 暨稷播，奏庶艰食鲜食。懋迁有无，化居。烝民乃粒，万邦作乂。” 皋陶曰： “俞! 师汝昌言。”
禹曰： “都! 帝，慎乃在位。” 帝曰： “俞! 禹曰： “安汝止，惟几惟康。其弼直，惟动丕应。徯志以昭受上帝，天其申命用休。” 知
帝曰： “吁! 臣哉邻哉! 邻哉臣哉!” 禹曰： “俞!”
帝曰： “臣作朕股肱耳目。予欲左右有民，汝翼。予欲宣力四方，汝为。予欲观古人之象，日、月、星辰、山、龙、华虫、，作会； 宗彝、藻、火、粉米、黼、黻，絺绣，以五采彰施于五色，作服，汝明。予欲闻六律五声八音，在治忽，以出纳五言，汝听。予违，汝弼，汝无面従，退有后言。钦四邻! 庶顽谗说，若不在时，侯以明之，挞以记之，书用识哉，欲并生哉! 工以纳言，时而飏之，格则承之庸之，否则威之。”
禹曰： “俞哉! 帝光天之下，至于海隅苍生，万邦黎献，共惟帝臣，惟帝时举。敷纳以言，明庶以功，车服以庸。谁敢不让，敢不敬应？ 帝不时敷，同，日奏，罔功。无若丹朱傲，惟慢游是好，傲虐是作。罔昼夜頟頟，罔水行舟。朋淫于家，用殄厥世。予创若时，娶于涂山，辛壬癸甲。启呱呱而泣，予弗子，惟荒度土功。弼成五服，至于五千。州十有二师，外薄四海，咸建五长，各迪有功，苗顽弗即工，帝其念哉!” 帝曰： “迪朕德，时乃功，惟叙。”
皋陶方祗厥叙，方施象刑，惟明。
夔曰： “戛击鸣球、搏拊、琴、瑟、以咏。” 祖考来格，虞宾在位，群后德让。下管鼗鼓，合止柷敔，笙镛以间。鸟兽跄跄； 箫韶九成，凤皇来仪。夔曰： “於! 予击石拊石，百兽率舞。”
庶尹允谐，帝庸作歌。曰： “敕天之命，惟时惟几。” 乃歌曰： “股肱喜哉! 元首起哉! 百工熙哉!” 皋陶拜手稽首飏言曰： “念哉! 率作兴事，慎乃宪，钦哉! 屡省乃成，钦哉!” 乃赓载歌曰： “元首明哉，股肱良哉，庶事康哉!” 又歌曰： “元首丛脞哉，股肱惰哉，万事堕哉!” 帝拜曰： “俞，往钦哉!”
——-
夏书 • 禹贡
禹别九州，随山浚川，任土作贡。禹敷土，随山刊木，奠高山大川。
冀州： 既载壶口，治梁及岐。既修太原，至于岳阳； 覃怀厎绩，至于衡漳。厥土惟白壤，厥赋惟上上错，厥田惟中中。恒、卫既従，大陆既作。岛夷皮服，夹右碣石入于河。
济河惟兖州。九河既道，雷夏既泽，灉、沮会同。桑土既蚕，是降丘宅土。厥土黑坟，厥草惟繇，厥木惟条。厥田惟中下，厥赋贞，作十有三载乃同。厥贡漆丝，厥篚织文。浮于济、漯，达于河。
海岱惟青州。嵎夷既略，潍、淄其道。厥土白坟，海滨广斥。厥田惟上下，厥赋中上。厥贡盐絺，海物惟错。岱畎丝、枲、铅、松、怪石。菜夷作牧。厥篚檿丝。浮于汶，达于济。
海、岱及淮惟徐州。淮、沂其乂，蒙、羽其艺，大野既猪，东原厎平。厥土赤埴坟，草木渐包。厥田惟上中，厥赋中中。厥贡惟土五色，羽畎夏翟，峄阳孤桐，泗滨浮磬，淮夷蠙珠暨鱼。厥篚玄纤、缟。浮于淮、泗，达于河。
淮海惟扬州。彭蠡既猪，阳鸟攸居。三江既入，震泽厎定。筱簜既敷，厥草惟夭，厥木惟乔。厥土惟涂泥。厥田唯下下，厥赋下上，上错。厥贡惟金三品，瑶、琨筱、簜、齿、革、羽、毛惟木。鸟夷卉服。厥篚织贝，厥包桔柚，锡贡。沿于江、海，达于淮、泗。
荆及衡阳惟荆州。江、汉朝宗于海，九江孔殷，沱、潜既道，云土、梦作乂。厥土惟涂泥，厥田惟下中，厥赋上下。厥贡羽、毛、齿、革惟金三品，杶、干、栝、柏，砺、砥、砮、丹惟菌簵、楛，三邦厎贡厥名。包匦菁茅，厥篚玄纁玑组，九江纳锡大龟。浮于江、沱、潜、汉，逾于洛，至于南河。
荆河惟豫州。伊、洛、瀍、涧既入于河，荥波既猪。导菏泽，被孟猪。厥土惟壤，下土坟垆。厥田惟中上，厥赋错上中。厥贡漆、枲，絺、纻，厥篚纤、纩，锡贡磬错。浮于洛，达于河。
华阳、黑水惟梁州。岷、嶓既艺，沱、潜既道。蔡、蒙旅平，和夷厎绩。厥土青黎，厥田惟下上，厥赋下中，三错。厥贡璆、铁、银、镂、砮磬、熊、罴、狐、狸、织皮，西倾因桓是来，浮于潜，逾于沔，入于渭，乱于河。
黑水、西河惟雍州。弱水既西，泾属渭汭，漆沮既従，沣水攸同。荆、岐既旅，终南、惇物，至于鸟鼠。原隰厎绩，至于猪野。三危既宅，三苗丕叙。厥土惟黄壤，厥田惟上上，厥赋中下。厥贡惟球、琳、琅玕。浮于积石，至于龙门、西河，会于渭汭。织皮昆仑、析支、渠搜，西戎即叙。
导岍及岐，至于荆山，逾于河； 壶口、雷首至于太岳； 厎柱、析城至于王屋； 太行、恒山至于碣石，入于海。
西倾、朱圉、鸟鼠至于太华； 熊耳、外方、桐柏至于陪尾。
导嶓冢，至于荆山； 内方，至于大别。
岷山之阳，至于衡山，过九江，至于敷浅原。
导弱水，至于合黎，馀波入于流沙。
导黑水，至于三危，入于南海。
导河、积石，至于龙门； 南至于华阴，东至于厎柱，又东至于孟津，东过洛汭，至于大伾； 北过降水，至于大陆； 又北，播为九河，同为逆河，入于海。
嶓冢导漾，东流为汉，又东，为沧浪之水，过三澨，至于大别，南入于江。东，汇泽为彭蠡，东，为北江，入于海。
岷山导江，东别为沱，又东至于澧； 过九江，至于东陵，东迆北，会于汇； 东为不江，入于海。
导沇水，东流为济，入于河，溢为荥； 东出于陶丘北，又东至于菏，又东北，会于汶，又北，东入于海。
导淮自桐柏，东会于泗、沂，东入于海。
导渭自鸟鼠同穴，东会于沣，又东会于泾，又东过漆沮，入于河。
导洛自熊耳，东北，会于涧、瀍； 又东，会于伊，又东北，入于河。
九州攸同，四隩既宅，九山刊旅，九川涤源，九泽既陂，四海会同。六府孔修，庶土交正，厎慎财赋，咸则三壤成赋。中邦锡土、姓，祗台德先，不距朕行。
五百里甸服： 百里赋纳总，二百里纳铚，三百里纳秸服，四百里粟，五百里米。
五百里侯服： 百里采，二百里男邦，三百里诸侯。
五百里绥服： 三百里揆文教，二百里奋武卫。
五百里要服： 三百里夷，二百里蔡。
五百里荒服： 三百里蛮，二百里流。
东渐于海，西被于流沙，朔南暨声教讫于四海。禹锡玄圭，告厥成功。
——-
夏书 • 甘誓
启与有扈战于甘之野，作《甘誓》。
大战于甘，乃召六卿。
王曰： “嗟! 六事之人，予誓告汝： 有扈氏威侮五行，怠弃三正，天用剿绝其命，今予惟恭行天之罚。左不攻于左，汝不恭命； 右不攻于右，汝不恭命； 御非其马之正，汝不恭命。用命，赏于祖； 弗用命，戮于社，予则孥戮汝。”
——-
夏书 • 五子之歌
太康失邦，昆弟五人须于洛汭，作《五子之歌》。
太康尸位，以逸豫灭厥德，黎民咸贰，乃盘游无度，畋于有洛之表，十旬弗反。有穷后羿因民弗忍，距于河，厥弟五人御其母以従，徯于洛之汭。五子咸怨，述大禹之戒以作歌。
其一曰： “皇祖有训，民可近，不可下，民惟邦本，本固邦宁。予视天下愚夫愚妇一能胜予，一人三失，怨岂在明，不见是图。予临兆民，懔乎若朽索之驭六马，为人上者，奈何不敬？”
其二曰： “训有之，内作色荒，外作禽荒。甘酒嗜音，峻宇雕墙。有一于此，未或不亡。”
其三曰： “惟彼陶唐，有此冀方。今失厥道，乱其纪纲，乃厎灭亡。”
其四曰： “明明我祖，万邦之君。有典有则，贻厥子孙。关石和钧，王府则有。荒坠厥绪，覆宗绝祀!”
其五曰： “呜呼曷归？ 予怀之悲。万姓仇予，予将畴依？ 郁陶乎予心，颜厚有忸怩。弗慎厥德，虽悔可追？”
——-
夏书 • 胤征
羲和湎淫，废时乱日，胤往征之，作《胤征》。
惟仲康肇位四海，胤侯命掌六师。羲和废厥职，酒荒于厥邑，胤后承王命徂征。告于众曰： “嗟予有众，圣有谟训，明征定保，先王克谨天戒，臣人克有常宪，百官修辅，厥后惟明明，每岁孟春，遒人以木铎徇于路，官师相规，工执艺事以谏，其或不恭，邦有常刑。” “惟时羲和颠覆厥德，沈乱于酒，畔官离次，俶扰天纪，遐弃厥司，乃季秋月朔，辰弗集于房，瞽奏鼓，啬夫驰，庶人走，羲和尸厥官罔闻知，昏迷于天象，以干先王之诛，《政典》 曰： ‘先时者杀无赦，不及时者杀无赦。’ 今予以尔有众，奉将天罚。尔众士同力王室，尚弼予钦承天子威命。火炎昆冈，玉石俱焚。天吏逸德，烈于猛火。歼厥渠魁，胁従罔治，旧染污俗，咸与维新。呜呼! 威克厥爱，允济； 爱克厥威，允罔功。其尔众士懋戒哉!”
〖帝告釐沃〗
自契至于成汤八迁，汤始居亳，従先王居。作《帝告》, 《釐沃》。
〖汤征〗
汤征诸侯，葛伯不祀，汤始征之，作《汤征》。
〖汝鸠 汝方〗
伊尹去亳适夏，既丑有夏，复归于亳。入自北门，乃遇汝鸠、汝方。作《汝鸠》, 《汝方》。
——-
商书 • 汤誓
伊尹相汤伐桀，升自陑，遂与桀战于鸣条之野，作《汤誓》。
王曰： “格尔众庶，悉听朕言，非台小子，敢行称乱! 有夏多罪，天命殛之。今尔有众，汝曰： ‘我后不恤我众，舍我穑事而割正夏？’ 予惟闻汝众言，夏氏有罪，予畏上帝，不敢不正。今汝其曰： ‘夏罪其如台？’ 夏王率遏众力，率割夏邑。有众率怠弗协，曰： ‘时日曷丧？ 予及汝皆亡。’ 夏德若兹，今朕必往。”
“尔尚辅予一人，致天之罚，予其大赉汝! 尔无不信，朕不食言。尔不従誓言，予则孥戮汝，罔有攸赦。”
〖夏社 疑至 臣扈〗
汤既胜夏，欲迁其社，不可。作《夏社》, 《疑至》, 《臣扈》。
〖典宝〗
夏师败绩，汤遂従之，遂伐三朡，俘厥宝玉。谊伯、仲伯作《典宝》。
——-
商书 • 仲虺之诰
汤归自夏，至于大坰，仲虺作诰。
成汤放桀于南巢，惟有惭德。曰： “予恐来世以台为口实。”
仲虺乃作诰，曰： “呜呼! 惟天生民有欲，无主乃乱，惟天生聪明时乂，有夏昏德，民坠涂炭，天乃锡王勇智，表正万邦，缵禹旧服。兹率厥典，奉若天命。夏王有罪，矫诬上天，以布命于下。帝用不臧，式商受命，用爽厥师。简贤附势，实繁有徒。肇我邦于有夏，若苗之有莠，若粟之有秕。小大战战，罔不惧于非辜。矧予之德，言足听闻。惟王不迩声色，不殖货利。德懋懋官，功懋懋赏。用人惟己，改过不吝。克宽克仁，彰信兆民。乃葛伯仇饷，初征自葛，东征，西夷怨； 南征，北狄怨，曰： ‘奚独后予？’ 攸徂之民，室家相庆，曰： ‘徯予后，后来其苏。’ 民之戴商，厥惟旧哉! 佑贤辅德，显忠遂良，兼弱攻昧，取乱侮亡，推亡固存，邦乃其昌。德日新，万邦惟怀； 志自满，九族乃离。王懋昭大德，建中于民，以义制事，以礼制心，垂裕后昆。予闻曰： ‘能自得师者王，谓人莫已若者亡。好问则裕，自用则小’ 。呜呼! 慎厥终，惟其始。殖有礼，覆昏暴。钦崇天道，永保天命。”
——-
商书 • 汤诰
汤既黜夏命，复归于亳，作《汤诰》。
王归自克夏，至于亳，诞告万方。王曰： “嗟! 尔万方有众，明听予一人诰。惟皇上帝，降衷于下民。若有恒性，克绥厥猷惟后。夏王灭德作威，以敷虐于尔万方百姓。尔万方百姓，罹其凶害，弗忍荼毒，并告无辜于上下神祗。天道福善祸淫，降灾于夏，以彰厥罪。肆台小子，将天命明威，不敢赦。敢用玄牡，敢昭告于上天神后，请罪有夏。聿求元圣，与之戮力，以与尔有众请命。上天孚佑下民，罪人黜伏，天命弗僭，贲若草木，兆民允殖。俾予一人辑宁尔邦家，兹朕未知获戾于上下，栗栗危惧，若将陨于深渊。凡我造邦，无従匪彝，无即慆淫，各守尔典，以承天休。尔有善，朕弗敢蔽； 罪当朕躬，弗敢自赦，惟简在上帝之心。其尔万方有罪，在予一人； 予一人有罪，无以尔万方。呜呼! 尚克时忱，乃亦有终。”
〖明居〗
咎单作《明居》
——-
商书 • 伊训
成汤既没，太甲元年，伊尹作《伊训》, 《肆命》, 《徂后》。
惟元祀十有二月乙丑，伊尹祠于先王。奉嗣王祗见厥祖，侯、甸群后咸在，百官总已以听冢宰。伊尹乃明言烈祖之成德，以训于王。曰： “呜呼! 古有夏先后，方懋厥德，罔有天灾。山川鬼神，亦莫不宁，暨鸟兽鱼鳖咸若。于其子孙弗率，皇天降灾，假手于我有命，造攻自鸣条，朕哉自亳。惟我商王，布昭圣武，代虐以宽，兆民允怀。今王嗣厥德，罔不在初，立爱惟亲，立敬惟长，始天家邦，终于四海。呜呼! 先王肇修人纪，従谏弗咈，先民时若。居上克明，为下克忠，与人不求备，检身若不及，以至于有万邦，兹惟艰哉! 敷求哲人，俾辅于尔后嗣，制官刑，儆于有位。曰： ‘敢有恒舞于宫，酣歌于室，时谓巫风，敢有殉于货色，恒于游畋，时谓淫风。敢有侮圣言，逆忠直，远耆德，比顽童，时谓乱风。惟兹三风十愆，卿士有一于身，家必丧； 邦君有一于身，国必亡。臣下不匡，其刑墨，具训于蒙士。’ 呜呼! 嗣王祗厥身，念哉! 圣谟洋洋，嘉言孔彰。惟上帝不常，作善降之百祥，作不善降之百殃。尔惟德罔小，万邦惟庆； 尔惟不德罔大，坠厥宗。”
——-
商书 • 太甲上
太甲既立，不明，伊尹放诸桐。三年复归于亳，思庸，伊尹作《太甲》 三篇。
惟嗣王不惠于阿衡，伊尹作书曰： “先王顾諟天之明命，以承上下神祗。社稷宗庙，罔不祗肃。天监厥德，用集大命，抚绥万方。惟尹躬克左右厥辟，宅师，肆嗣王丕承基绪。惟尹躬先见于西邑夏，自周有终。相亦惟终； 其后嗣王罔克有终，相亦罔终，嗣王戒哉! 祗尔厥辟，辟不辟，忝厥祖。”
王惟庸罔念闻。伊尹乃言曰： “先王昧爽丕显，坐以待旦。帝求俊彦，启迪后人，无越厥命以自覆。慎乃俭德，惟怀永图。若虞机张，往省括于度则释。钦厥止，率乃祖攸行，惟朕以怿，万世有辞。”
王未克变。伊尹曰： “兹乃不义，习与性成。予弗狎于弗顺，营于桐宫，密迩先王其训，无俾世迷。王徂桐宫居忧，克终允德。”
——-
商书 • 太甲上
太甲既立，不明，伊尹放诸桐。三年复归于亳，思庸，伊尹作《太甲》 三篇。
惟嗣王不惠于阿衡，伊尹作书曰： “先王顾諟天之明命，以承上下神祗。社稷宗庙，罔不祗肃。天监厥德，用集大命，抚绥万方。惟尹躬克左右厥辟，宅师，肆嗣王丕承基绪。惟尹躬先见于西邑夏，自周有终。相亦惟终； 其后嗣王罔克有终，相亦罔终，嗣王戒哉! 祗尔厥辟，辟不辟，忝厥祖。”
王惟庸罔念闻。伊尹乃言曰： “先王昧爽丕显，坐以待旦。帝求俊彦，启迪后人，无越厥命以自覆。慎乃俭德，惟怀永图。若虞机张，往省括于度则释。钦厥止，率乃祖攸行，惟朕以怿，万世有辞。”
王未克变。伊尹曰： “兹乃不义，习与性成。予弗狎于弗顺，营于桐宫，密迩先王其训，无俾世迷。王徂桐宫居忧，克终允德。”
——-
商书 • 太甲中
惟三祀十有二月朔，伊尹以冕服奉嗣王归于亳，作书曰： “民非后，罔克胥匡以生； 后非民，罔以辟四方。皇天眷佑有商，俾嗣王克终厥德，实万世无疆之休。”
王拜手稽首曰： “予小子不明于德，自厎不类。欲败度，纵败礼，以速戾于厥躬。天作孽，犹可违； 自作孽，不可逭。既往背师保之训，弗克于厥初，尚赖匡救之德，图惟厥终。”
伊尹拜手稽首曰： “修厥身，允德协于下，惟明后。先王子惠困穷，民服厥命，罔有不悦。并其有邦厥邻，乃曰： ‘徯我后，后来无罚。’ 王懋乃德，视乃厥祖，无时豫怠。奉先思孝，接下思恭。视远惟明； 听德惟聪。朕承王之休无斁。”
——-
商书 • 太甲下
伊尹申诰于王曰： “呜呼! 惟天无亲，克敬惟亲。民罔常怀，怀于有仁。鬼神无常享，享于克诚。天位艰哉! 德惟治，否德乱。与治同道，罔不兴； 与乱同事，罔不亡。终始慎厥与，惟明明后。先王惟时懋敬厥德，克配上帝。今王嗣有令绪，尚监兹哉。若升高，必自下，若陟遐，必自迩。无轻民事，惟艰； 无安厥位，惟危。慎终于始。有言逆于汝心，必求诸道； 有言逊于汝志，必求诸非道。呜呼! 弗虑胡获？ 弗为胡成？ 一人元良，万邦以贞。君罔以辩言乱旧政，臣罔以宠利居成功，邦其永孚于休。”
——-
商书 • 咸有一德
伊尹作《咸有一德》。
伊尹既复政厥辟，将告归，乃陈戒于德。曰： “呜呼! 天难谌，命靡常。常厥德，保厥位。厥德匪常，九有以亡。夏王弗克庸德，慢神虐民。皇天弗保，监于万方，启迪有命，眷求一德，俾作神主。惟尹躬暨汤，咸有一德，克享天心，受天明命，以有九有之师，爰革夏正。非天私我有商，惟天佑于一德； 非商求于下民，惟民归于一德。德惟一，动罔不吉； 德二三，动罔不凶。惟吉凶不僭在人，惟天降灾祥在德。今嗣王新服厥命，惟新厥德。终始惟一，时乃日新。任官惟贤材，左右惟其人。臣为上为德，为下为民。其难其慎，惟和惟一。德无常师，主善为师。善无常主，协于克一。俾万姓咸曰： ‘大哉王言。’ 又曰： ‘一哉王心’ 。克绥先王之禄，永厎烝民之生。呜呼! 七世之庙，可以观德。万夫之长，可以观政。后非民罔使； 民非后罔事。无自广以狭人，匹夫匹妇，不获自尽，民主罔与成厥功。”
〖沃丁〗
沃丁既葬伊尹于亳，咎单遂训伊尹事，作《沃丁》。
〖咸乂〗
伊陟相大戊，亳有祥桑谷共生于朝。伊陟赞于巫咸，作《咸乂》 四篇。
〖伊陟 原命〗
太戊赞于伊陟，作《伊陟》, 《原命》。
〖仲丁〗
仲丁迁于嚣，作《仲丁》。
〖河亶甲〗
河亶甲居相，作《河亶甲》。
〖祖乙〗
祖乙圯于耿，作《祖乙》。
——-
商书 • 盘庚上
盘庚五迁，将治亳殷，民咨胥怨。作《盘庚》 三篇。
盘庚迁于殷，民不适有居，率吁众慼出，矢言曰： “我王来，即爰宅于兹，重我民，无尽刘。不能胥匡以生，卜稽，曰其如台？ 先王有服，恪谨天命，兹犹不常宁； 不常厥邑，于今五邦。今不承于古，罔知天之断命，矧曰其克従先王之烈？ 若颠木之有由蘖，天其永我命于兹新邑，绍复先王之大业，厎绥四方。”
盘庚斅于民，由乃在位以常旧服，正法度。曰： “无或敢伏小人之攸箴!” 王命众，悉至于庭。
王若曰： “格汝众，予告汝训汝，猷黜乃心，无傲従康。
古我先王，亦惟图任旧人共政。王播告之，修不匿厥指。王用丕钦； 罔有逸言，民用丕变。今汝聒聒，起信险肤，予弗知乃所讼。非予自荒兹德，惟汝含德，不惕予一人。予若观火，予亦拙谋作，乃逸。
若网在纲，有条而不紊； 若农服田，力穑乃亦有秋。汝克黜乃心，施实德于民，至于婚友，丕乃敢大言汝有积德。乃不畏戎毒于远迩，惰农自安，不昏作劳，不服田亩，越其罔有黍稷。
汝不和吉言于百姓，惟汝自生毒，乃败祸奸宄，以自灾于厥身。乃既先恶于民，乃奉其恫，汝悔身何及! 相时憸民，犹胥顾于箴言，其发有逸口，矧予制乃短长之命! 汝曷弗告朕，而胥动以浮言，恐沈于众？ 若火之燎于原，不可向迩，其犹可扑灭。则惟汝众自作弗靖，非予有咎。
迟任有言曰： ‘有惟求旧，器非求旧，惟新。’ 古我先王暨乃祖乃父胥及逸勤，予敢动用非罚？ 世选尔劳，予不掩尔善。兹予大享于先王，尔祖其従与享之。作福作灾，予亦不敢动用非德。
予告汝于难，若射之有志。汝无侮老成人，无弱孤有幼。各长于厥居。勉出乃力，听予一人之作猷。
无有远迩，用罪伐厥死，用德彰厥善。邦之臧，惟汝众； 邦之不臧，惟予一人有佚罚。凡尔众， 其惟致告： 自今至于后日，各恭尔事，齐乃位，度乃口。 罚及尔身，弗可悔。”
——-
商书 • 盘庚中
盘庚作，惟涉河以民迁。乃话民之弗率，诞告用亶。其有众咸造，勿亵在王庭，盘庚乃登进厥民。曰： “明听朕言，无荒失朕命! 呜呼! 古我前后，罔不惟民之承保。后胥慼鲜，以不浮于天时。殷降大虐，先王不怀厥攸作，视民利用迁。汝曷弗念我古后之闻？ 承汝俾汝惟喜康共，非汝有咎比于罚。予若吁怀兹新邑，亦惟汝故，以丕従厥志。
今予将试以汝迁，安定厥邦。汝不忧朕心之攸困，乃咸大不宣乃心，钦念以忱动予一人。尔惟自鞠自苦，若乘舟，汝弗济，臭厥载。尔忱不属，惟胥以沈。不其或稽，自怒曷瘳？ 汝不谋长以思乃灾，汝诞劝忧。今其有今罔后，汝何生在上？
今予命汝，一无起秽以自臭，恐人倚乃身，迂乃心。予迓续乃命于天，予岂汝威，用奉畜汝众。
予念我先神后之劳尔先，予丕克羞尔，用怀尔，然。失于政，陈于兹，高后丕乃崇降罪疾，曰‘曷虐朕民？’ 汝万民乃不生生，暨予一人猷同心，先后丕降与汝罪疾，曰： ‘曷不暨朕幼孙有比？’ 故有爽德，自上其罚汝，汝罔能迪。古我先后既劳乃祖乃父，汝共作我畜民，汝有戕则在乃心! 我先后绥乃祖乃父，乃祖乃父乃断弃汝，不救乃死。
兹予有乱政同位，具乃贝玉。乃祖乃父丕乃告我高后曰： ‘作丕刑于朕孙!’ 迪高后丕乃崇降弗祥。
呜呼! 今予告汝： 不易! 永敬大恤，无胥绝远! 汝分猷念以相従，各设中于乃心。乃有不吉不迪，颠越不恭，暂遇奸宄，我乃劓殄灭之，无遗育，无俾易种于兹新邑。
往哉! 生生! 今予将试以汝迁，永建乃家。”
——-
商书 • 盘庚下
盘庚既迁，奠厥攸居，乃正厥位，绥爰有众。曰： “无戏怠，懋建大命! 今予其敷心腹肾肠，历告尔百姓于朕志。罔罪尔众，尔无共怒，协比谗言予一人。古我先王将多于前功，适于山。用降我凶，德嘉绩于朕邦。今我民用荡析离居，罔有定极，尔谓朕曷震动万民以迁？ 肆上帝将复我高祖之德，乱越我家。朕及笃敬，恭承民命，用永地于新邑。肆予冲人，非废厥谋，吊由灵各； 非敢违卜，用宏兹贲。
呜呼! 邦伯师长百执事之人，尚皆隐哉! 予其懋简相尔念敬我众。朕不肩好货，敢恭生生。鞠人谋人之保居，叙钦。今我既羞告尔于朕志若否，罔有弗钦! 无总于货宝，生生自庸。式敷民德，永肩一心。”
——-
商书 • 说命上
高宗梦得说，使百工营求诸野，得诸傅岩，作《说命》 三篇。
王宅忧，亮阴三祀。既免丧，其惟弗言，群臣咸谏于王曰： “呜呼! 知之曰明哲，明哲实作则。天子惟君万邦，百官承式，王言惟作命，不言臣下罔攸禀令。”
王庸作书以诰曰： “以台正于四方，惟恐德弗类，兹故弗言。恭默思道，梦帝赉予良弼，其代予言。” 乃审厥象，俾以形旁求于天下。说筑傅岩之野，惟肖。爰立作相。王置诸其左右。
命之曰： “朝夕纳诲，以辅台德。若金，用汝作砺； 若济巨川，用汝作舟楫； 若岁大旱，用汝作霖雨。启乃心，沃朕心，若药弗瞑眩，厥疾弗瘳； 若跣弗视地，厥足用伤。惟暨乃僚，罔不同心，以匡乃辟。俾率先王，迪我高后，以康兆民。呜呼! 钦予时命，其惟有终。”
说复于王曰： “惟木従绳则正，后従谏则圣。后克圣，臣不命其承，畴敢不祗若王之休命？”
——-
商书 • 说命中
惟说命总百官，乃进于王曰： “呜呼! 明王奉若天道，建邦设都，树后王君公，承以大夫师长，不惟逸豫，惟以乱民。惟天聪明，惟圣时宪，惟臣钦若，惟民従乂。惟口起羞，惟甲胄起戎，惟衣裳在笥，惟干戈省厥躬。王惟戒兹，允兹克明，乃罔不休。惟治乱在庶官。官不及私昵，惟其能； 爵罔及恶德，惟其贤。虑善以动，动惟厥时。有其善，丧厥善； 矜其能，丧厥功。惟事事，乃其有备，有备无患。无启宠纳侮，无耻过作非。惟厥攸居，政事惟醇。黩予祭祀，时谓弗钦。礼烦则乱，事神则难。”
王曰： “旨哉! 说。乃言惟服。乃不良于言，予罔闻于行。” 说拜稽首曰： “非知之艰，行之惟艰。王忱不艰，允协于先王成德，惟说不言有厥咎。”
——-
商书 • 说命下
王曰： “来! 汝说。台小子旧学于甘盘，既乃遯于荒野，入宅于河。自河徂亳，暨厥终罔显。尔惟训于朕志，若作酒醴，尔惟麹糵； 若作和羹，尔惟盐梅。尔交修予，罔予弃，予惟克迈乃训。”
说曰： “王，人求多闻，时惟建事，学于古训乃有获。事不师古，以克永世，匪说攸闻。惟学，逊志务时敏，厥修乃来。允怀于兹，道积于厥躬。惟斅学半，念终始典于学，厥德修罔觉。监于先王成宪，其永无愆。惟说式克钦承，旁招俊乂，列于庶位。”
王曰： “呜呼! 说，四海之内，咸仰朕德，时乃风。股肱惟人，良臣惟圣。昔先正保衡作我先王，乃曰： ‘予弗克俾厥后惟尧舜，其心愧耻，若挞于市。’ 一夫不获，则曰时予之辜。佑我烈祖，格于皇天。尔尚明保予，罔俾阿衡专美有商。惟后非贤不乂，惟贤非后不食。其尔克绍乃辟于先王，永绥民。”
说拜稽首曰： “敢对扬天子之休命。”
——-
商书 • 高宗肜日
高宗祭成汤，有飞雉升鼎耳而雊，祖己训诸王，作《高宗肜日》, 《高宗之训》。
高宗肜日，越有雊雉。祖己曰： “惟先格王，正厥事。” 乃训于王。曰： “惟天监下民，典厥义。降年有永有不永，非天夭民，民中绝命。民有不若德，不听罪。天既孚命正厥德，乃曰： ‘其如台？’ 呜呼! 王司敬民，罔非天胤，典祀无丰于昵。”
——-
商书 • 西伯戡黎
殷始咎周，周人乘黎。祖伊恐，奔告于受，作《西伯戡黎》。
西伯既戡黎，祖伊恐，奔告于王。曰： “天子! 天既讫我殷命。格人元龟，罔敢知吉。非先王不相我后人，惟王淫戏用自绝。故天弃我，不有康食。不虞天性，不迪率典。今我民罔弗欲丧，曰： ‘天曷不降威？’ 大命不挚，今王其如台？”
王曰： “呜呼! 我生不有命在天？”
祖伊反曰： “呜呼! 乃罪多，参在上，乃能责命于天？ 殷之即丧，指乃功，不无戮于尔邦!”
——-
商书 • 微子
殷既错天命，微子作诰父师、小师。
微子若曰： “父师、少师! 殷其弗或乱正四方。我祖厎遂陈于上，我用沈酗于酒，用乱败厥德于下。殷罔不小大好草窃奸宄。卿士师师非度。凡有辜罪，乃罔恒获，小民方兴，相为敌仇。今殷其沦丧，若涉大水，其无津涯。殷遂丧，越至于今!”
曰： “父师、少师，我其发出狂？ 吾家耄逊于荒？ 今尔无指告，予颠隮，若之何其？”
父师若曰： “王子! 天毒降灾荒殷邦，方兴沈酗于酒，乃罔畏畏，咈其耇长旧有位人。
今殷民乃攘窃神祗之牺牷牲用以容，将食无灾。
降监殷民，用乂仇敛，召敌仇不怠。罪合于一，多瘠罔诏。
商今其有灾，我兴受其败； 商其沦丧，我罔为臣仆。诏王子出，迪我旧云刻子。王子弗出，我乃颠隮。自靖，人自献于先王，我不顾行遁。”
——-
周书 • 泰誓上
惟十有一年，武王伐殷。一月戊午，师渡孟津，作《泰誓》 三篇。
惟十有三年春，大会于孟津。
王曰： “嗟! 我友邦冢君越我御事庶士，明听誓。惟天地万物父母，惟人万物之灵。亶聪明，作元后，元后作民父母。今商王受，弗敬上天，降灾下民。沈湎冒色，敢行暴虐，罪人以族，官人以世，惟宫室、台榭、陂池、侈服，以残害于尔万姓。焚炙忠良，刳剔孕妇。皇天震怒，命我文考，肃将天威，大勋未集。肆予小子发，以尔友邦冢君，观政于商。惟受罔有悛心，乃夷居，弗事上帝神祗，遗厥先宗庙弗祀。牺牲粢盛，既于凶盗。乃曰： ‘吾有民有命!’ 罔惩其侮。天佑下民，作之君，作之师，惟其克相上帝，宠绥四方。有罪无罪，予曷敢有越厥志？ 同力，度德； 同德，度义。受有臣亿万，惟亿万心； 予有臣三千，惟一心。商罪贯盈，天命诛之。予弗顺天，厥罪惟钧。予小子夙夜祗惧，受命文考，类于上帝，宜于冢土，以尔有众，厎天之罚。天矜于民，民之所欲，天必従之。尔尚弼予一人，永清四海，时哉弗可失!”
^*^ 周书 • 泰誓中
惟戊午，王次于河朔，群后以师毕会。王乃徇师而誓曰： “呜呼! 西土有众，咸听朕言。我闻吉人为善，惟日不足。凶人为不善，亦惟日不足。今商王受，力行无度，播弃犁老，昵比罪人。淫酗肆虐，臣下化之，朋家作仇，胁权相灭。无辜吁天，秽德彰闻。惟天惠民，惟辟奉天。有夏桀弗克若天，流毒下国。天乃佑命成汤，降黜夏命。惟受罪浮于桀。剥丧元良，贼虐谏辅。谓己有天命，谓敬不足行，谓祭无益，谓暴无伤。厥监惟不远，在彼夏王。天其以予乂民，朕梦协朕卜，袭于休祥，戎商必克。受有亿兆夷人，离心离德。予有乱臣十人，同心同德。虽有周亲，不如仁人。天视自我民视，天听自我民听。百姓有过，在予一人，今朕必往。我武维扬，侵于之疆，取彼凶残。我伐用张，于汤有光。勖哉夫子! 罔或无畏，宁执非敌。百姓懔懔，若崩厥角。呜呼! 乃一德一心，立定厥功，惟克永世。”
^*^ 周书 • 泰誓下
时厥明，王乃大巡六师，明誓众士。
王曰： “呜呼! 我西土君子。天有显道，厥类惟彰。今商王受，狎侮五常，荒怠弗敬。自绝于天，结怨于民。斫朝涉之胫，剖贤人之心，作威杀戮，毒痡四海。崇信奸回，放黜师保，屏弃典刑，囚奴正士，郊社不修，宗庙不享，作奇技淫巧以悦妇人。上帝弗顺，祝降时丧。尔其孜孜，奉予一人，恭行天罚。古人有言曰： ‘抚我则后，虐我则仇。’ 独夫受洪惟作威，乃汝世仇。树德务滋，除恶务本，肆予小子诞以尔众士，殄歼乃仇。尔众士其尚迪果毅，以登乃辟。功多有厚赏，不迪有显戮。呜呼! 惟我文考若日月之照临，光于四方，显于西土。惟我有周诞受多方。予克受，非予武，惟朕文考无罪； 受克予，非朕文考有罪，惟予小子无良。”
——-
周书 • 牧誓
武王戎车三百两，虎贲三百人，与受战于牧野，作《牧誓》。
时甲子昧爽，王朝至于商郊牧野，乃誓。
王左杖黄钺，右秉白旄以麾，曰： “逖矣，西土之人!”
王曰： “嗟! 我友邦冢君御事，司徒、司邓、司空，亚旅、师氏，千夫长、百夫长，及庸，蜀、羌、髳、微、卢、彭、濮人。称尔戈，比尔干，立尔矛，予其誓。”
王曰： “古人有言曰： ‘牝鸡无晨； 牝鸡之晨，惟家之索。’ 今商王受惟妇言是用，昏弃厥肆祀弗答，昏弃厥遗王父母弟不迪，乃惟四方之多罪逋逃，是崇是长，是信是使，是以为大夫卿士。俾暴虐于百姓，以奸宄于商邑。今予发惟恭行天之罚。
今日之事，不愆于六步、七步，乃止齐焉。勖哉夫子! 不愆于四伐、五伐、六伐、七伐，乃止齐焉。勖哉夫子! 尚桓桓如虎、如貔、如熊、如罴，于商郊弗迓克奔，以役西土，勖哉夫子! 尔所弗勖，其于尔躬有戮!”
——-
周书 • 武成
武王伐殷。往伐归兽，识其政事，作《武成》。
惟一月壬辰，旁死魄。越翼日，癸巳，王朝步自周，于征伐商。
厥四月，哉生明，王来自商，至于丰。乃偃武修文，归马于华山之阳，放牛于桃林之野，示天下弗服。
丁未，祀于周庙，邦甸、侯、卫，骏奔走，执豆、笾。越三日，庚戌，柴、望，大告武成。
既生魄，庶邦冢君暨百工，受命于周。
王若曰： “呜呼，群后! 惟先王建邦启土，公刘克笃前烈，至于大王肇基王迹，王季其勤王家。我文考文王克成厥勋，诞膺天命，以抚方夏。大邦畏其力，小邦怀其德。惟九年，大统未集，予小子其承厥志。厎商之罪，告于皇天、后土、所过名山、大川，曰： ‘惟有道曾孙周王发，将有大正于商。今商王受无道，暴殄天物，害虐烝民，为天下逋逃主，萃渊薮。予小子既获仁人，敢祗承上帝，以遏乱略。华夏蛮貊，罔不率俾。恭天成命，肆予东征，绥厥士女。惟其士女，篚厥玄黄，昭我周王。天休震动，用附我大邑周。惟尔有神，尚克相予以济兆民，无作神羞! 既戊午，师逾孟津。癸亥，陈于商郊，俟天休命。甲子昧爽，受率其旅若林，会于牧野。罔有敌于我师，前途倒戈，攻于后以北，血流漂杵。一戎衣，天下大定。乃反商政，政由旧。释箕子囚，封比干墓，式商容闾。散鹿台之财，发钜桥之粟，大赉于四海，而万姓悦服。”
列爵惟五，分土惟三。建官惟贤，位事惟能。重民五教，惟食、丧、祭。惇信明义，崇德报功。垂拱而天下治。
——-
周书 • 洪范
武王胜殷，杀受，立武庚，以箕子归。作《洪范》。
惟十有三祀，王访于箕子。王乃言曰： “呜呼! 箕子。惟天阴骘下民，相协厥居，我不知其彝伦攸叙。”
箕子乃言曰： “我闻在昔，鲧堙洪水，汩陈其五行。帝乃震怒，不畀‘洪范’ 九畴，彝伦攸斁。鲧则殛死，禹乃嗣兴，天乃锡禹‘洪范’ 九畴，彝伦攸叙。
初一曰五行，次二曰敬用五事，次三曰农用八政，次四曰协用五纪，次五曰建用皇极，次六曰乂用三德，次七曰明用稽疑，次八曰念用庶征，次九曰向用五福，威用六极。
一、五行： 一曰水，二曰火，三曰木，四曰金，五曰土。水曰润下，火曰炎上，木曰曲直，金曰従革，土爰稼穑。润下作咸，炎上作苦，曲直作酸，従革作辛，稼穑作甘。
二、五事： 一曰貌，二曰言，三曰视，四曰听，五曰思。貌曰恭，言曰従，视曰明，听曰聪，思曰睿。恭作肃，従作乂，明作哲，聪作谋，睿作圣。
三、八政： 一曰食，二曰货，三曰祀，四曰司空，五曰司徒，六曰司寇，七日宾，八曰师。
四、五祀： 一曰岁，二曰月，三曰日，四曰星辰，五曰历数。
五、皇极： 皇建其有极。敛时五福，用敷锡厥庶民。惟时厥庶民于汝极。锡汝保极： 凡厥庶民，无有淫朋，人无有比德，惟皇作极。凡厥庶民，有猷有为有守，汝则念之。不协于极，不罹于咎，皇则受之。而康而色，曰： ‘予攸好德。’ 汝则锡之福。时人斯其惟皇之极。无虐茕独而畏高明，人之有能有为，使羞其行，而邦其昌。凡厥正人，既富方谷，汝弗能使有好于而家，时人斯其辜。于其无好德，汝虽锡之福，其作汝用咎。无偏无陂，遵王之义； 无有作好，遵王之道； 无有作恶，尊王之路。无偏无党，王道荡荡； 无党无偏，王道平平； 无反无侧，王道正直。会其有极，归其有极。曰： 皇，极之敷言，是彝是训，于帝其训，凡厥庶民，极之敷言，是训是行，以近天子之光。曰： 天子作民父母，以为天下王。
六、三德： 一曰正直，二曰刚克，三曰柔克。平康，正直； 强弗友，刚克； 燮友，柔克。沈潜，刚克； 高明，柔克。惟辟作福，惟辟作威，惟辟玉食。臣无有作福、作威、玉食。臣之有作福、作威、玉食，其害于而家，凶于而国。人用侧颇僻，民用僭忒。
七、稽疑： 择建立卜筮人，乃命十筮。曰雨，曰霁，曰蒙，曰驿，曰克，曰贞，曰悔，凡七。卜五，占用二，衍忒。立时人作卜筮，三人占，则従二人之言。汝则有大疑，谋及乃心，谋及卿士，谋及庶人，谋及卜筮。汝则従，龟従，筮従，卿士従，庶民従，是之谓大同。身其康强，子孙其逢，汝则従，龟従，筮従，卿士逆，庶民逆吉。卿士従，龟従，筮従，汝则逆，庶民逆，吉。庶民従，龟従，筮従，汝则逆，卿士逆，吉。汝则従，龟従，筮逆，卿士逆，庶民逆，作内吉，作外凶。龟筮共违于人，用静吉，用作凶。
八、庶征： 曰雨，曰旸，曰燠，曰寒，曰风。曰时五者来备，各以其叙，庶草蕃庑。一极备，凶； 一极无，凶。曰休征； 曰肃、时雨若； 曰乂，时旸若； 曰晰，时燠若； 曰谋，时寒若； 曰圣，时风若。曰咎征： 曰狂，恒雨若； 曰僭，恒旸若； 曰豫，恒燠若； 曰急，恒寒若； 曰蒙，恒风若。曰王省惟岁，卿士惟月，师尹惟日。岁月日时无易，百谷用成，乂用民，俊民用章，家用平康。日月岁时既易，百谷用不成，乂用昏不明，俊民用微，家用不宁。庶民惟星，星有好风，星有好雨。日月之行，则有冬有夏。月之従星，则以风雨。
九、五福： 一曰寿，二曰富，三曰康宁，四曰攸好德，五曰考终命。六极： 一曰凶、短、折，二曰疾，三曰忧，四曰贫，五曰恶，六曰弱。
〖分器〗
武王既胜殷，邦诸侯，班宗彝，作《分器》。
——-
周书 • 旅獒
西旅献獒，太保作《旅獒》。
惟克商，遂通道于九夷八蛮。西旅厎贡厥獒，太保乃作《旅獒》 ，用训于王。曰： “呜呼! 明王慎德，西夷咸宾。无有远迩，毕献方物，惟服食器用。王乃昭德之致于异姓之邦，无替厥服； 分宝玉于伯叔之国，时庸展亲。人不易物，惟德其物! 德盛不狎侮。狎侮君子，罔以尽人心； 狎侮小人，罔以尽其力。不役耳目，百度惟贞。玩人丧德，玩物丧志。志以道宁，言以道接。不作无益害有益，功乃成； 不贵异物贱用物，民乃足。犬马非其土性不畜，珍禽奇兽不育于国，不宝远物，则远人格； 所宝惟贤，则迩人安。呜呼! 夙夜罔或不勤，不矜细行，终累大德。为山九仞，功亏一篑。允迪兹，生民保厥居，惟乃世王。”
〖旅巢命〗
巢伯来朝，芮伯作《旅巢命》。
——-
周书 • 金滕
武王有疾，周公作《金滕》。
既克商二年，王有疾，弗豫。二公曰： “我其为王穆卜。” 周公曰： “未可以戚我先王？” 公乃自以为功，为三坛同墠。为坛于南方，北面，周公立焉。植璧秉珪，乃告太王、王季、文王。
史乃册，祝曰： “惟尔元孙某，遘厉虐疾。若尔三王是有丕子之责于天，以旦代某之身。予仁若考能，多材多艺，能事鬼神。乃元孙不若旦多材多艺，不能事鬼神。乃命于帝庭，敷佑四方，用能定尔子孙于下地。四方之民罔不祗畏。呜呼! 无坠天之降宝命，我先王亦永有依归。今我即命于元龟，尔之许我，我其以璧与珪归俟尔命； 尔不许我，我乃屏璧与珪。”
乃卜三龟，一习吉。启籥见书，乃并是吉。公曰： “体! 王其罔害。予小子新命于三王，惟永终是图； 兹攸俟，能念予一人。”
公归，乃纳册于金滕之匮中。王翼日乃瘳。
武王既丧，管叔及其群弟乃流言于国，曰： “公将不利于孺子。” 周公乃告二公曰： “我之弗辟，我无以告我先王。” 周公居东二年，则罪人斯得。于后，公乃为诗以贻王，名之曰《鸱鸮》。王亦未敢诮公。
秋，大熟，未获，天大雷电以风，禾尽偃，大木斯拔，邦人大恐。王与大夫尽弁以启金滕之书，乃得周公所自以为功代武王之说。二公及王乃问诸史与百执事。对曰： “信。噫! 公命我勿敢言。”
王执书以泣，曰： “其勿穆卜! 昔公勤劳王家，惟予冲人弗及知。今天动威以彰周公之德，惟朕小子其新逆，我国家礼亦宜之。” 王出郊，天乃雨，反风，禾则尽起。二公命邦人凡大木所偃，尽起而筑之。岁则大熟。
——-
周书 • 大诰
武王崩，三监及淮夷叛，周公相成王，将黜殷，作《大诰》。
王若曰： “猷大诰尔多邦越尔御事，弗吊天降割于我家，不少延。洪惟我幼冲人，嗣无疆大历服。弗造哲，迪民康，矧曰其有能格知天命!
已! 予惟小子，若涉渊水，予惟往求朕攸济。敷贲敷前人受命，兹不忘大功。予不敢于闭。
天降威，用宁王遗我大宝龟，绍天明。即命曰： ‘有大艰于西土，西土人亦不静，越兹蠢。殷小腆诞敢纪其叙。天降威，知我国有疵，民不康，曰： 予复! 反鄙我周邦，今蠢今翼。日，民献有十夫予翼，以于敉宁、武图功。我有大事，休？’ 朕卜并吉。”
肆予告我友邦君越尹氏、庶士、御事、曰： ‘予得吉卜，予惟以尔庶邦于伐殷逋播臣。’ 尔庶邦君越庶士、御事罔不反曰： ‘艰大，民不静，亦惟在王宫邦君室。越予小子考，翼不可征，王害不违卜？’
肆予冲人永思艰，曰： 呜呼! 允蠢，鳏寡哀哉! 予造天役，遗大投艰于朕身，越予冲人，不卬自恤。义尔邦君越尔多士、尹氏、御事绥予曰： ‘无毖于恤，不可不成乃宁考图功!’
已! 予惟小子，不敢替上帝命。天休于宁王，兴我小邦周，宁王惟卜用，克绥受兹命。今天其相民，矧亦惟卜用。呜呼! 天明畏，弼我丕丕基!”
王曰： “尔惟旧人，尔丕克远省，尔知宁王若勤哉! 天閟毖我成功所，予不敢不极卒宁王图事。肆予大化诱我友邦君，天棐忱辞，其考我民，予曷其不于前宁人图功攸终？ 天亦惟用勤毖我民，若有疾，予曷敢不于前宁人攸受休毕!”
王曰： “若昔朕其逝，朕言艰日思。若考作室，既底法，厥子乃弗肯堂，矧肯构？ 厥父菑，厥子乃弗肯播，矧肯获？ 厥考翼其肯曰： 予有后弗弃基？ 肆予曷敢不越卬敉宁王大命？ 若兄考，乃有友伐厥子，民养其劝弗救？”
王曰： “呜呼! 肆哉尔庶邦君越尔御事。爽邦由哲，亦惟十人迪知上帝命越天棐忱，尔时罔敢易法，矧今天降戾于周邦？ 惟大艰人诞邻胥伐于厥室，尔亦不知天命不易？
予永念曰： 天惟丧殷，若穑夫，予曷敢不终朕亩？ 天亦惟休于前宁人，予曷其极卜？ 敢弗于従率宁人有指疆土？ 矧今卜并吉？ 肆朕诞以尔东征。天命不僭，卜陈惟若兹。”
——-
周书 • 微子之命
成王既黜殷命，杀武庚，命微子启代殷后，作《微子之命》。
王若曰： “猷! 殷王元子。惟稽古，崇德象贤。统承先王，修其礼物，作宾于王家，与国咸休，永世无穷。呜呼! 乃祖成汤克齐圣广渊，皇天眷佑，诞受厥命。抚民以宽，除其邪虐，功加于时，德垂后裔。尔惟践修厥猷，旧有令闻，恪慎克孝，肃恭神人。予嘉乃德，曰笃不忘。上帝时歆，下民祗协，庸建尔于上公，尹兹东夏。钦哉，往敷乃训，慎乃服命，率由典常，以蕃王室。弘乃烈祖，律乃有民，永绥厥位，毗予一人。世世享德，万邦作式，俾我有周无斁。呜呼! 往哉惟休，无替朕命。”
〖归禾〗
唐叔得禾，异亩同颖，献诸天子。王命唐叔归周公于东，作《归禾》。
〖嘉禾〗
周公既得命禾，旅天子之命，作《嘉禾》。
——-
周书 • 康诰
成王既伐管叔、蔡叔，以殷余民封康叔，作《康诰》, 《酒诰》, 《梓材》。惟三月哉生魄，周公初基作新大邑于东国洛，四方民大和会。侯、甸、男邦、采、卫百工、播民，和见士于周。周公咸勤，乃洪大诰治。
王若曰： “孟侯，朕其弟，小子封。惟乃丕显考文王，克明德慎罚； 不敢侮鳏寡，庸庸，祗祗，威威，显民，用肇造我区夏，越我一、二邦以修我西土。惟时怙冒，闻于上帝，帝休，天乃大命文王。殪戎殷，诞受厥命越厥邦民，惟时叙，乃寡兄勖。肆汝小子封在兹东土。
王曰： “呜呼! 封，汝念哉! 今民将在祗遹乃文考，绍闻衣德言。往敷求于殷先哲王用保乂民，汝丕远惟商者成人宅心知训。别求闻由古先哲王用康保民。宏于天，若德，裕乃身不废在王命!”
王曰： “呜呼! 小子封，恫瘝乃身，敬哉! 天畏棐忱； 民情大可见，小人难保。往尽乃心，无康好逸，乃其乂民。我闻曰： ‘怨不在大，亦不在小； 惠不惠，懋不懋。’
已! 汝惟小子，乃服惟弘王应保殷民，亦惟助王宅天命，作新民。”
王曰： “呜呼! 封，敬明乃罚。人有小罪，非眚，乃惟终自作不典； 式尔，有厥罪小，乃不可不杀。乃有大罪，非终，乃惟眚灾： 适尔，既道极厥辜，时乃不可杀。”
王曰： “呜呼! 封，有叙时，乃大明服，惟民其敕懋和。若有疾，惟民其毕弃咎。若保赤子，惟民其康乂。非汝封刑人杀人，无或刑人杀人。非汝封又曰劓刵人，无或劓刵人。”
王曰： “外事，汝陈时臬司师，兹殷罚有伦。” 又曰： “要囚，服念五、六日至于旬时，丕蔽要囚。”
王曰： “汝陈时臬事罚。蔽殷彝，用其义刑义杀，勿庸以次汝封。乃汝尽逊曰时叙，惟曰未有逊事。
已! 汝惟小子，未其有若汝封之心。朕心朕德，惟乃知。
凡民自得罪： 寇攘奸宄，杀越人于货，[B139]不畏死，罔弗憝。
王曰： “封，元恶大憝，矧惟不孝不友。子弗祗服厥父事，大伤厥考心； 于父不能字厥子，乃疾厥子。于弟弗念天显，乃弗克恭厥兄； 兄亦不念鞠子哀，大不友于弟。惟吊兹，不于我政人得罪，天惟与我民彝大泯乱，曰： 乃其速由文王作罚，刑兹无赦。
不率大戛，矧惟外庶子、训人惟厥正人越小臣、诸节。乃别播敷，造民大誉，弗念弗庸，瘝厥君，时乃引恶，惟朕憝。已! 汝乃其速由兹义率杀。亦惟君惟长，不能厥家人越厥小臣、外正； 惟威惟虐，大放王命； 乃非德用乂。汝亦罔不克敬典，乃由裕民，惟文王之敬忌； 乃裕民曰： ‘我惟有及。’ 则予一人以怿。”
王曰： “封，爽惟民迪吉康，我时其惟殷先哲王德，用康乂民作求。矧今民罔迪，不适； 不迪，则罔政在厥邦。”
王曰： “封，予惟不可不监，告汝德之说于罚之行。今惟民不静，未戾厥心，迪屡未同，爽惟天其罚殛我，我其不怨。惟厥罪无在大，亦无在多，矧曰其尚显闻于天。”
王曰： “呜呼! 封，敬哉! 无作怨，勿用非谋非彝蔽时忱。丕则敏德，用康乃心，顾乃德，远乃猷，裕乃以； 民宁，不汝瑕殄。”
王曰： “呜呼! 肆汝小子封。惟命不于常，汝念哉! 无我殄享，明乃服命，高乃听，用康乂民。”
王若曰： “往哉! 封，勿替敬，典听朕告，汝乃以殷民世享。”
——-
周书 • 酒诰
王若曰： “明大命于妹邦。乃穆考文王肇国在西土。厥诰毖庶邦庶士越少正御事，朝夕曰： ‘祀兹酒。惟天降命，肇我民，惟元祀。天降威，我民用大乱丧德，亦罔非酒惟行； 越小大邦用丧，亦罔非酒惟辜。’
文王诰教小子有正有事： 无彝酒。越庶国： 饮惟祀，德将无醉。惟曰我民迪小子惟土物爱，厥心臧。聪听祖考之遗训，越小大德。
小子惟一妹土，嗣尔股肱，纯其艺黍稷，奔走事厥考厥长。肇牵车牛，远服贾用。，孝养厥父母，厥父母庆，自洗腆，致用酒。
庶士有正越庶伯君子，其尔典听朕教! 尔大克羞耇惟君，尔乃饮食醉饱。丕惟曰尔克永观省，作稽中德，尔尚克羞馈祀。尔乃自介用逸，兹乃允惟王正事之臣。兹亦惟天若元德，永不忘在王家。”
王曰： “封，我西土棐徂，邦君御事小子尚克用文王教，不腆于酒，故我至于今，克受殷之命。”
王曰： “封，我闻惟曰： ‘在昔殷先哲王迪畏天显小民，经德秉哲。自成汤咸至于帝乙，成王畏相惟御事，厥棐有恭，不敢自暇自逸，矧曰其敢崇饮？ 越在外服，侯甸男卫邦伯，越在内服，百僚庶尹惟亚惟服宗工越百姓里居，罔敢湎于酒。不惟不敢，亦不暇，惟助成王德显越，尹人祗辟。’
我闻亦惟曰： ‘在今后嗣王，酣，身厥命，罔显于民祗，保越怨不易。诞惟厥纵，淫泆于非彝，用燕丧威仪，民罔不[B242]伤心。惟荒腆于酒，不惟自息乃逸，厥心疾很，不克畏死。辜在商邑，越殷国灭，无罹。弗惟德馨香祀，登闻于天； 诞惟民怨，庶群自酒，腥闻在上。故天降丧于殷，罔爱于殷，惟逸。天非虐，惟民自速辜。’”
王： “封，予不惟若兹多诰。古人有言曰： ‘人无于水监，当于民监。’ 今惟殷坠厥命，我其可不大监抚于时!
予惟曰： “汝劼毖殷献臣、侯、甸、男、卫，矧太史友、内史友、越献臣百宗工，矧惟尔事服休，服采，矧惟若畴，圻父薄违，农夫若保，宏父定辟，矧汝，刚制于酒。’
厥或诰曰： ‘群饮。’ 汝勿佚。尽执拘以归于周，予其杀。又惟殷之迪诸臣惟工，乃湎于酒，勿庸杀之，姑惟教之。有斯明享，乃不用我教辞，惟我一人弗恤弗蠲，乃事时同于杀。”
王曰： “封，汝典听朕毖，勿辩乃司民湎于酒。”
——-
周书 • 梓材
王曰： “封，以厥庶民暨厥臣达大家，以厥臣达王惟邦君，汝若恒越曰： 我有师师、司徒、司马、司空、尹、旅。” 曰： ‘予罔厉杀人。’ 亦厥君先敬劳，肆徂厥敬劳。肆往，奸宄、杀人、历人，宥； 肆亦见厥君事、戕败人，宥。
王启监，厥乱为民。曰： ‘无胥戕，无胥虐，至于敬寡，至于属妇，合由以容。’ 王其效邦君越御事，厥命曷以？ ‘引养引恬。’ 自古王若兹，监罔攸辟! 惟曰： 若稽田，既勤敷菑，惟其陈修，为厥疆畎。若作室家，既勤垣墉，惟其涂塈茨。若作梓材，既勤朴斫，惟其涂丹雘。
今王惟曰： 先王既勤用明德，怀为夹，庶邦享作，兄弟方来。亦既用明德，后式典集，庶邦丕享。皇天既付中国民越厥疆土于先王，肆王惟德用，和怿先后为迷民，用怿先王受命。已! 若兹监，惟曰欲至于万年，惟王子子孙孙永保民。”
——-
周书 • 召诰
成王在丰，欲宅洛邑，使召公先相宅，作《召诰》。
惟二月既望，越六日乙未，王朝步自周，则至于丰。
惟太保先周公相宅，越若来三月，惟丙午朏。越三日戊申，太保朝至于洛，卜宅。厥既得卜，则经营。越三日庚戌，太保乃以庶殷攻位于洛汭。越五日甲寅，位成。
若翼日乙卯，周公朝至于洛，则达观于新邑营。越三日丁巳，用牲于郊，牛二。越翼日戊午，乃社于新邑，牛一，羊一，豕一。
越七日甲子，周公乃朝用书命庶殷侯甸男邦伯。厥既命殷庶，庶殷丕作。
太保乃以庶邦冢君出取币，乃复入锡周公。曰： “拜手稽首，旅王若公诰告庶殷越自乃御事： 呜呼! 皇天上帝，改厥元子兹大国殷之命。惟王受命，无疆惟休，亦无疆惟恤。呜呼! 曷其奈何弗敬？
天既遐终大邦殷之命，兹殷多先哲王在天，越厥后王后民，兹服厥命。厥终，智藏瘝在。夫知保抱携持厥妇子，以哀吁天，徂厥亡，出执。呜呼! 天亦哀于四方民，其眷命用懋。王其疾敬德!
相古先民有夏，天迪従子保，面稽天若； 今时既坠厥命。今相有殷，天迪格保，面稽天若； 今时既坠厥命。今冲子嗣，则无遗寿耇，曰其稽我古人之德，矧曰其有能稽谋自天？
呜呼! 有王虽小，元子哉。其丕能諴于小民。今休： 王不敢后，用顾畏于民碞； 王来绍上帝，自服于土中。旦曰： ‘其作大邑，其自时配皇天，毖祀于上下，其自时中乂； 王厥有成命治民。’ 今休。
王先服殷御事，比介于我有周御事，节性惟日其迈。王敬作所，不可不敬德。
我不可不监于有夏，亦不可不监于有殷。我不敢知曰，有夏服天命，惟有历年； 我不敢知曰，不其延。惟不敬厥德，乃早坠厥命。我不敢知曰，有殷受天命，惟有历年； 我不敢知曰，不其延。惟不敬厥德，乃早坠厥命。今王嗣受厥命，我亦惟兹二国命，嗣若功。
王乃初服。呜呼! 若生子，罔不在厥初生，自贻哲命。今天其命哲，命吉凶，命历年； 知今我初服，宅新邑。肆惟王其疾敬德？ 王其德之用，祈天永命。
其惟王勿以小民淫用非彝，亦敢殄戮用乂民，若有功。其惟王位在德元，小民乃惟刑用于天下，越王显。上下勤恤，其曰我受天命，丕若有夏历年，式勿替有殷历年。欲王以小民受天永命。”
拜手稽首，曰： “予小臣敢以王之仇民百君子越友民，保受王威命明德。王末有成命，王亦显。我非敢勤，惟恭奉币，用供王能祈天永命。”
——-
周书 • 洛诰
召公既相宅，周公往营成周，使来告卜，作《洛诰》。
周公拜手稽首曰： “朕复子明辟。王如弗敢及天基命定命，予乃胤保大相东土，其基作民明辟。予惟乙卯，朝至于洛师。我卜河朔黎水，我乃卜涧水东，瀍水西，惟洛食； 我又卜瀍水东，亦惟洛食。伻来以图及献卜。”
王拜手稽首曰： “公不敢不敬天之休，来相宅，其作周配，休! 公既定宅，伻来，来，视予卜，休恒吉。我二人共贞。公其以予万亿年敬天之休。拜手稽首诲言。”
周公曰： “王，肇称殷礼，祀于新邑，咸秩无文。予齐百工，伻従王于周，予惟曰： ‘庶有事。’ 今王即命曰： ‘记功，宗以功作元祀。’ 惟命曰： ‘汝受命笃弼，丕视功载，乃汝其悉自教工。’
孺子其朋，孺子其朋，其往! 无若火始焰焰； 厥攸灼叙，弗其绝。厥若彝及抚事如予，惟以在周工往新邑。伻向即有僚，明作有功，惇大成裕，汝永有辞。”
公曰： “已! 汝惟冲子，惟终。汝其敬识百辟享，亦识其有不享。享多仪，仪不及物，惟曰不享。惟不役志于享，凡民惟曰不享，惟事其爽侮。乃惟孺子颁，朕不暇听。
朕教汝于棐民，彝汝乃是不[B194]，乃时惟不永哉! 笃叙乃正父罔不若予，不敢废乃命。汝往敬哉! 兹予其明农哉! 被裕我民，无远用戾。”
王若曰： “公! 明保予冲子。公称丕显德，以予小子扬文武烈，奉答天命，和恒四方民，居师； 惇宗将礼，称秩元祀，咸秩无文。惟公德明光于上下，勤施于四方，旁作穆穆，迓衡不迷。文武勤教，予冲子夙夜毖祀。” 王曰： “公功棐迪，笃罔不若时。”
王曰： “公! 予小子其退，即辟于周，命公后。四方迪乱未定，于宗礼亦未克敉，公功迪将，其后监我士师工，诞保文武受民，乱为四辅。” 王曰： “公定，予往已。以功肃将祗欢，公无困哉! 我惟无斁其康事，公勿替刑，四方其世享。”
周公拜手稽首曰： “王命予来承保乃文祖受命民，越乃光烈考武王弘朕恭。孺子来相宅，其大惇典殷献民，乱为四方新辟，作周恭先。曰其自时中乂，万邦咸休，惟王有成绩。予旦以多子越御事笃前人成烈，答其师，作周孚先。’ 考朕昭子刑，乃单文祖德。
伻来毖殷，乃命宁予以秬鬯二卣。曰明禋，拜手稽首休享。予不敢宿，则禋于文王、武王。惠笃叙，无有遘自疾，万年厌于乃德，殷乃引考。王伻殷乃承叙万年，其永观朕子怀德。”
戊辰，王在新邑烝，祭岁，文王骍牛一，武王骍牛一。王命作册逸祝册，惟告周公其后。
王宾杀禋咸格，王入太室，裸。王命周公后，作册逸诰，在十有二月。惟周公诞保文武受命，惟七年。
——-
周书 • 多士
成周既成，迁殷顽民，周公以王命诰，作《多士》。
惟三月，周公初于新邑洛，用告商王士。
王若曰： “尔殷遗多士，弗吊旻天，大降丧于殷，我有周佑命，将天明威，致王罚，敕殷命终于帝。肆尔多士! 非我小国敢弋殷命。惟天不畀允罔固乱，弼我，我其敢求位？ 惟帝不畀，惟我下民秉为，惟天明畏。
我闻曰： 上帝引逸，有夏不适逸； 则惟帝降格，向于时夏。弗克庸帝，大淫泆有辞。惟时天罔念闻，厥惟废元命，降致罚； 乃命尔先祖成汤革夏，俊民甸四方。
自成汤至于帝乙，罔不明德恤祀。亦惟天丕建，保乂有殷，殷王亦罔敢失帝，罔不配天其泽。
在今后嗣王，诞罔显于天，矧曰其有听念于先王勤家？ 诞淫厥泆，罔顾于天显民祗，惟时上帝不保，降若兹大丧。惟天不畀不明厥德，凡四方小大邦丧，罔非有辞于罚。”
王若曰： “尔殷多士，今惟我周王丕灵承帝事，有命曰： ‘割殷，’ 告敕于帝。惟我事不贰适，惟尔王家我适。予其曰惟尔洪无度，我不尔动，自乃邑。予亦念天，即于殷大戾，肆不正。”
王曰： “猷! 告尔多士，予惟时其迁居西尔，非我一人奉德不康宁，时惟天命。无违，朕不敢有后，无我怨。
惟尔知，惟殷先人有册有典，殷革夏命。今尔又曰： ‘夏迪简在王庭，有服在百僚。’ 予一人惟听用德，肆予敢求于天邑商，予惟率肆矜尔。非予罪，时惟天命。”
王曰： “多士，昔朕来自奄，予大降尔四国民命。我乃明致天罚，移尔遐逖，比事臣我宗多逊。”
王曰： “告尔殷多士，今予惟不尔杀，予惟时命有申。今朕作大邑于兹洛，予惟四方罔攸宾，亦惟尔多士攸服奔走臣我多逊。尔乃尚有尔土，尔用尚宁干止，尔克敬，天惟畀矜尔； 尔不克敬，尔不啻不有尔土，予亦致天之罚于尔躬! 今尔惟时宅尔邑，继尔居； 尔厥有干有年于兹洛。尔小子乃兴，従尔迁。”
王曰： “又曰时予，乃或言尔攸居。”
——-
周书 • 无逸
周公作《无逸》。
周公曰： “呜呼! 君子所，其无逸。先知稼穑之艰难，乃逸，则知小人之依。相小人，厥父母勤劳稼穑，厥子乃不知稼穑之艰难，乃逸乃谚。既诞，否则侮厥父母曰： ‘昔之人无闻知。’”
周公曰： “呜呼! 我闻曰： 昔在殷王中宗，严恭寅畏，天命自度，治民祗惧，不敢荒宁。肆中宗之享国七十有五年。其在高宗，时旧劳于外，爰暨小人。作其即位，乃或亮阴，三年不言。其惟不言，言乃雍。不敢荒宁，嘉靖殷邦。至于小大，无时或怨。肆高宗之享国五十年有九年。其在祖甲，不义惟王，旧为小人。作其即位，爰知小人之依，能保惠于庶民，不敢侮鳏寡。肆祖甲之享国三十有三年。自时厥后立王，生则逸，生则逸，不知稼穑之艰难，不闻小人之劳，惟耽乐之従。自时厥后，亦罔或克寿。或十年，或七八年，或五六年，或四三年。”
周公曰： “呜呼! 厥亦惟我周太王、王季，克自抑畏。文王卑服，即康功田功。徽柔懿恭，怀保小民，惠鲜鳏寡。自朝至于日中昃，不遑暇食，用咸和万民。文王不敢盘于游田，以庶邦惟正之供。文王受命惟中身，厥享国五十年。”
周公曰： “呜呼! 继自今嗣王，则其无淫于观、于逸、于游、于田，以万民惟正之供。无皇曰： ‘今日耽乐。’ 乃非民攸训，非天攸若，时人丕则有愆。无若殷王受之迷乱，酗于酒德哉!”
周公曰： “呜呼! 我闻曰： ‘古之人犹胥训告，胥保惠，胥教诲，民无或胥诪张为幻。’ 此厥不听，人乃训之，乃变乱先王之正刑，至于小大。民否则厥心违怨，否则厥口诅祝。”
周公曰： “呜呼! 自殷王中宗及高宗及祖甲及我周文王，兹四人迪哲。厥或告之曰： ‘小人怨汝詈汝。’ 则皇自敬德。厥愆，曰： ‘朕之愆。’ 允若时，不啻不敢含怒。此厥不听，人乃或诪张为幻，曰小人怨汝詈汝，则信之，则若时，不永念厥辟，不宽绰厥心，乱罚无罪，杀无辜。怨有同，是丛于厥身。”
周公曰： “呜呼! 嗣王其监于兹。”
——-
周书 • 君奭
召公为保，周公为师，相成王为左右。召公不说，周公作《君奭》。
周公若曰： “君奭! 弗吊天降丧于殷，殷既坠厥命，我有周既受。我不敢知曰厥基永孚于休。若天棐忱，我亦不敢知曰其终出于不祥。
呜呼! 君已曰时我，我亦不敢宁于上帝命，弗永远念天威越我民； 罔尤违，惟人。在我后嗣子孙，大弗克恭上下，遏佚前人光在家，不知天命不易，天难谌，乃其坠命，弗克经历。嗣前人，恭明德，在今予小子旦非克有正，迪惟前人光施于我冲子。” 又曰： “天不可信，我道惟宁王德延，天不庸释于文王受命。”
公曰： “君奭! 我闻在昔成汤既受命，时则有若伊尹，格于皇天。在太甲，时则有若保衡。在太戊，时则有若伊陟、臣扈，格于上帝； 巫咸乂王家。在祖乙，时则有若巫贤。在武丁，时则有若甘盘。率惟兹有陈，保乂有殷，故殷礼陟配天，多历年所。天维纯佑命，则商实百姓王人。罔不秉德明恤，小臣屏侯甸，矧咸奔走。惟兹惟德称，用乂厥辟，故一人有事于四方，若卜筮罔不是孚。”
公曰： “君奭! 天寿平格，保乂有殷，有殷嗣，天灭威。今汝永念，则有固命，厥乱明我新造邦。”
公曰： “君奭! 在昔上帝割申劝宁王之德，其集大命于厥躬？ 惟文王尚克修和我有夏； 亦惟有若虢叔，有若闳夭，有若散宜生，有若泰颠，有若南宫括。” 又曰： “无能往来，兹迪彝教，文王蔑德降于国人。亦惟纯佑秉德，迪知天威，乃惟时昭文王迪见冒，闻于上帝。惟时受有殷命哉。武王惟兹四人尚迪有禄。后暨武王诞将天威，咸刘厥敌。惟兹四人昭武王惟冒，丕单称德。
今在予小子旦，若游大川，予往暨汝奭其济。小子同未在位，诞无我责收，罔勖不及。耇造德不降，我则鸣鸟不闻，矧曰其有能格？” 知
公曰： “呜呼! 君肆其监于兹! 我受命于疆惟休，亦大惟艰。告君，乃猷裕我，不以后人迷。”
公曰： “前人敷乃心，乃悉命汝，作汝民极。曰： ‘汝明勖偶王，在亶乘兹大命，惟文王德丕承，无疆之恤!’”
公曰： “君! 告汝，朕允保奭。其汝克敬以予监于殷丧大否，肆念我天威。予不允惟若兹诰，予惟曰： ‘襄我二人，汝有合哉？’ 言曰： ‘在时二人。’ 天休兹至，惟时二人弗戡。其汝克敬德，明我俊民，在让后人于丕时。
呜呼! 笃棐时二人，我式克至于今日休？ 我咸成文王功于! 不怠丕冒，海隅出日，罔不率俾。”
公曰： “君! 予不惠若兹多诰，予惟用闵于天越民。”
公曰： “呜呼! 君! 惟乃知民德亦罔不能厥初，惟其终。祗若兹，往敬用治!”
——-
周书 • 蔡仲之命
蔡叔既没，王命蔡仲，践诸侯位，作《蔡仲之命》。
惟周公位冢宰，正百工，群叔流言。乃致辟管叔于商； 囚蔡叔于郭邻，以车七乘； 降霍叔于庶人，三年不齿。蔡仲克庸祇德，周公以为卿士。叔卒，乃命诸王邦之蔡。王若曰： “小子胡，惟尔率德改行，克慎厥猷，肆予命尔侯于东土。往即乃封，敬哉! 尔尚盖前人之愆，惟忠惟孝； 尔乃迈迹自身，克勤无怠，以垂宪乃后； 率乃祖文王之遗训，无若尔考之违王命。皇天无亲，惟德是辅。民心无常，惟惠之怀。为善不同，同归于治； 为恶不同，同归于乱。尔其戒哉! 慎厥初，惟厥终，终以不困； 不惟厥终，终以困穷。懋乃攸绩，睦乃四邻，以蕃王室，以和兄弟，康济小民。率自中，无作聪明乱旧章。详乃视听，罔以侧言改厥度。则予一人汝嘉。” 王曰： “呜呼! 小子胡，汝往哉! 无荒弃朕命!”
〖成王政〗
成王东伐淮夷，遂践奄，作《成王政》。
〖将蒲姑〗
成王既践奄，将迁其君于蒲姑，周公告召公，作《将蒲姑》。
——-
周书 • 多方
成王归自奄，在宗周，诰庶邦，作《多方》。
惟五月丁亥，王业自奄，至于宗周。
周公曰： “王若曰： 猷! 告尔四国多方惟尔殷侯尹民，我惟大降尔命，尔罔不知。洪惟图天之命，弗永寅念于祀，惟帝降格于夏。有夏诞厥逸，不肯慼言于民，乃大淫昏，不克终日劝于帝之迪，乃尔攸闻。厥图帝之命，不克开于民之丽，乃大降罚，崇乱有夏。因甲于内乱，不克灵承于旅； 罔丕惟进之恭，洪舒于民。亦惟有夏之民叨懫日钦，劓割夏邑。于惟时求民主，乃大降显休命于成汤，刑殄在夏。
惟天不畀纯，乃惟以尔多方之义民不克永于多享； 惟夏之恭多士，大不克明保享于民，乃胥惟虐于民，至于百为，大不克开。
乃惟成汤克以尔多方简，代夏作民主。慎厥丽，乃劝； 厥民刑，用劝； 以至于帝乙，罔不明德慎罚，亦克用劝； 要囚殄戮多罪，亦克用劝； 开释无辜，亦克用劝。今至于尔辟，弗克以尔多方享天之命，呜呼!”
王若曰： “诰告尔多方，非天庸释有夏，非天庸释有殷。乃惟尔辟以尔多方大淫，图天之命屑有辞。乃惟有夏图厥政，不集于享，天降时丧，有邦间之。乃惟尔商后王逸厥逸，图厥政不蠲烝，天惟降时丧。
惟圣罔念，作狂； 惟狂克念，作圣。天惟五年须暇之子孙，诞作民主，罔可念听。天惟求尔多方，大动以威，开厥顾天； 惟尔多方，罔堪顾之。惟我周王灵承于旅，克堪用德，惟典神天。天惟式教我用休，简畀殷命，尹尔多方。
今我曷敢多诰？ 我惟大降尔四国民命。尔曷不忱裕之于尔多方？ 尔曷不夹介乂我周王享天之命？ 今尔尚宅尔宅，畋尔田，尔曷不惠王熙天之命？ 尔乃迪屡不静，尔心未爱。尔乃不大宅天命，尔乃屑播天命，尔乃自作不典，图忱于正。我惟时其教告之，我惟时其战要囚之，至于再，至于三。乃有不用我降尔命，我乃其大罚殛之! 非我有周秉德不康宁，乃惟尔自速辜!”
王曰： “呜呼! 猷告尔有方多士暨殷多士。今尔奔走臣我监五祀，越惟有胥伯小大多正，尔罔不克臬。自作不知，尔惟和哉； 尔室不睦，尔惟和哉； 尔邑克明，尔惟克勤乃事。尔尚不忌于凶德，亦则以穆穆在乃位，克阅于乃邑谋介。尔乃自时洛邑，尚永力畋尔田，天惟畀矜尔，我有周惟其大介赉尔，迪简在王庭。尚尔事，有服在大僚。”
王曰： “呜呼! 多士，尔不克劝忱我命，尔亦则惟不克享，凡民惟曰不享。尔乃惟逸惟颇，大远王命，则惟尔多方探天之威，我则致天之罚，离逖尔土。”
王曰： “我不惟多诰，我惟祗告尔命。” 又曰： “时惟尔初，不克敬于和，则无我怨。”
——-
周书 • 立政
周公作《立政》。
周公若曰： “拜手稽首，告嗣天子王矣。” 用咸戒于王曰： “王左右常伯、常任、准人、缀衣、虎贲。”
周公曰： “呜呼! 休兹知恤，鲜哉! 古之人迪惟有夏，乃有室大竞，吁俊尊上帝迪，知忱恂于九德之行。乃敢告教厥后曰： ‘拜手稽首后矣!’ 曰： ‘宅乃事，宅乃牧，宅乃准，兹惟后矣。谋面，用丕训德，则乃宅人，兹乃三宅无义民。’
桀德，惟乃弗作往任，是惟暴德罔后。亦越成汤陟，丕釐上帝之耿命，乃用三有宅； 克即宅，曰三有俊，克即俊。严惟丕式，克用三宅三俊，其在商邑，用协于厥邑； 其在四方，用丕式见德。
呜呼! 其在受德，[B139]为羞刑暴德之人，同于厥邦； 乃惟庶习逸德之人，同于厥政。帝钦罚之，乃伻我有夏，式商受命，奄甸万姓。
亦越文王、武王，克知三有宅心，灼见三有俊心，以敬事上帝，立民长伯。立政： 任人、准夫、牧、作三事。虎贲、缀衣、趣马、小尹、左右携仆、百司庶府。大都小伯、艺人、表臣百司、太史、尹伯，庶常吉士。司徒、司马、司空、亚、旅。夷、微、卢烝。三亳阪尹。
文王惟克厥宅心，乃克立兹常事司牧人，以克俊有德。文王罔攸兼于庶言； 庶狱庶慎，惟有司之牧夫是训用违； 庶狱庶慎，文王罔敢知于兹。
亦越武王，率惟敉功，不敢替厥义德，率惟谋従容德，以并受此丕丕基。”
呜呼! 孺子王矣! 继自今我其立政。立事、准人、牧夫，我其克灼知厥若，丕乃俾乱； 相我受民，和我庶狱庶慎。时则勿有间之，自一话一言。我则末惟成德之彦，以乂我受民。
呜呼! 予旦已受人之徽言咸告孺子王矣。继自今文子文孙，其勿误于庶狱庶慎，惟正是乂之。
自古商人亦越我周文王立政，立事、牧夫、准人，则克宅之，克由绎之，兹乃俾乂，国则罔有。立政用憸人，不训于德，是罔显在厥世。继自今立政，其勿以憸人，其惟吉士，用励相我国家。
今文子文孙，孺子王矣! 其勿误于庶狱，惟有司之牧夫。其克诘尔戎兵以陟禹之迹，方行天下，至于海表，罔有不服。以觐文王之耿光，以扬武王之大烈。呜呼! 继自今后王立政，其惟克用常人。”
周公若曰： “太史! 司寇苏公式敬尔由狱，以长我王国。兹式有慎，以列用中罚。”
——-
周书 • 周官
成王既黜殷命，灭淮夷，还归在丰，作《周官》。
惟周王抚万邦，巡侯、甸，四征弗庭，绥厥兆民。六服群辟，罔不承德。归于宗周，董正治官。
王曰： “若昔大猷，制治于未乱，保邦于未危。”
曰： “唐虞稽古，建官惟百。内有百揆四岳，外有州、牧、侯伯。庶政惟和，万国咸宁。夏商官倍，亦克用乂。明王立政，不惟其官，惟其人。
今予小子，祗勤于德，夙夜不逮。仰惟前代时若，训迪厥官。立太师、太傅、太保，兹惟三公。论道经邦，燮理阴阳。官不必备，惟其人。少师、少傅、少保，曰三孤。贰公弘化，寅亮天地，弼予一人。冢宰掌邦治，统百官，均四海。司徒掌邦教，敷五典，扰兆民。宗伯掌邦礼，治神人，和上下。司马掌邦政，统六师，平邦国。司冠掌邦禁，诘奸慝，刑暴乱。司空掌邦土，居四民，时地利。六卿分职，各率其属，以倡九牧，阜成兆民。六年，五服一朝。又六年，王乃时巡，考制度于四岳。诸侯各朝于方岳，大明黜陟。”
王曰： “呜呼! 凡我有官君子，钦乃攸司，慎乃出令，令出惟行，弗惟反。以公灭私，民其允怀。学古入官。议事以制，政乃不迷。其尔典常作之师，无以利口乱厥官。蓄疑败谋，怠忽荒政，不学墙面，莅事惟烦。戒尔卿士，功崇惟志，业广惟勤，惟克果断，乃罔后艰。位不期骄，禄不期侈。恭俭惟德，无载尔伪。作德，心逸日休； 作伪，心劳日拙。居宠思危，罔不惟畏，弗畏入畏。推贤让能，庶官乃和，不和政庞。举能其官，惟尔之能。称匪其人，惟尔不任。”
王曰： “呜呼! 三事暨大无，敬尔有官，乱尔有政，以佑乃辟。永康兆民，万邦惟无斁。
〖贿肃慎之命〗
成王既伐东夷，肃慎来贺。王俾荣伯作《贿肃慎之命》。
〖亳姑〗
周公在丰，将没，欲葬成周。公薨，成王葬于毕，告周公，作《亳姑》。
——-
周书 • 君陈
周公既没，命君陈分正东郊成周，作《君陈》。
王若曰： “君陈，惟尔令德孝恭。惟孝友于兄弟，克施有政。命汝尹兹东郊，敬哉! 昔周公师保万民，民怀其德。往慎乃司，兹率厥常，懋昭周公之训，惟民其乂。我闻曰： ‘至治馨香，感于神明。黍稷非馨，明德惟馨尔。’ 尚式时周公之猷训，惟日孜孜，无敢逸豫。凡人未见圣，若不克见； 既见圣，亦不克由圣，尔其戒哉! 尔惟风，下民惟草。图厥政，莫或不艰，有废有兴，出入自尔师虞，庶言同则绎。尔有嘉谋嘉猷，则入告尔后于内，尔乃顺之于外，曰： ‘斯谋斯猷，惟我后之德。’ 呜呼! 臣人咸若时，惟良显哉!”
王曰： “君陈，尔惟弘周公丕训，无依势作威，无倚法以削，宽而有制，従容以和。殷民在辟，予曰辟，尔惟勿辟； 予曰宥，尔惟勿宥，惟厥中。有弗若于汝政，弗化于汝训，辟以止辟，乃辟。狃于奸宄，败常乱俗，三细不宥。尔无忿疾于顽，无求备于一夫。必有忍，其乃有济； 有容，德乃大。简厥修，亦简其或不修。进厥良，以率其或不良。惟民生厚，因物有迁。违上所命，従厥攸好。尔克敬典在德，时乃罔不变。允升于大猷，惟予一人膺受多福，其尔之休，终有辞于永世。”
——-
周书 • 顾命
成王将崩，命召公、毕公率诸侯相康王，作《顾命》。
惟四月，哉生魄，王不怿。甲子，王乃洮颒水。相被冕服，凭玉几。乃同，召太保奭、芮伯、彤伯、毕公、卫侯、毛公、师氏、虎臣、百尹、御事。王曰： “呜呼! 疾大渐，惟几，病日臻。既弥留，恐不获誓言嗣，兹予审训命汝。昔君文王、武王宣重光，奠丽陈教，则肄肄不违，用克达殷集大命。在后之侗，敬迓天威，嗣守文、武大训，无敢昏逾。今天降疾，殆弗兴弗悟。尔尚明时朕言，用敬保元子钊弘济于艰难，柔远能迩，安劝小大庶邦。思夫人自乱于威仪。尔无以钊冒贡于非几。”
兹既受命，还出缀衣于庭。越翼日乙丑，王崩。太保命仲桓、南宫毛俾爰齐侯吕伋，以二干戈、虎贲百人逆子钊于南门之外。延入翼室，恤宅宗。丁卯，命作册度。
越七日癸酉，伯相命士须材。狄设黼扆、缀衣。牖间南向，敷重篾席，黼纯，华玉，仍几。西序东向，敷重厎席，缀纯，文贝，仍几。东序西向，敷重丰席，画纯，雕玉，仍几。西夹南向，敷重笋席，玄纷纯，漆，仍几。越玉五重，陈宝，赤刀、大训、弘璧、琬琰、在西序。大玉、夷玉、天球、河图，在东序。胤之舞衣、大贝、鼖鼓，在西房； 兑之戈、和之弓、垂之竹矢，在东房。大辂在宾阶面，缀辂在阼阶面，先辂在左塾之前，次辂在右塾之前。
二人雀弁，执惠，立于毕门之内。四人綦弁，执戈上刃，夹两阶戺。一人冕，执刘，立于东堂，一人冕，执钺，立于西堂。一人冕，执戣，立于东垂。一人冕，执瞿，立于西垂。一人冕，执锐，立于侧阶。
王麻冕黼裳，由宾阶隮。卿士邦君麻冕蚁裳，入即位。太保、太史、太宗皆麻冕彤裳。太保承介圭，上宗奉同瑁，由阼阶隮。太史秉书，由宾阶隮，御王册命。曰： “皇后凭玉几，道扬末命，命汝嗣训，临君周邦，率循大卞，燮和天下，用答扬文、武之光训。” 王再拜，兴，答曰： “眇眇予末小子，其能而乱四方以敬忌天威。” 乃受同瑁，王三宿，三祭，三咤。上宗曰： “飨!” 太保受同，降，盥，以异同秉璋以酢。授宗人同，拜。王答拜。太保受同，祭，哜，宅，授宗人同，拜。王答拜。太保降，收。诸侯出庙门俟。
——-
周书 • 康王之诰
康王既尸天子，遂诰诸侯，作《康王之诰》。
王出，在应门之内，太保率西方诸侯入应门左，毕公率东方诸侯入应门右，皆布乘黄朱。宾称奉圭兼币，曰： “一二臣卫，敢执壤奠。” 皆再拜稽首。王义嗣，德答拜。太保暨芮伯咸进，相揖。皆再拜稽首曰： “敢敬告天子，皇天改大邦殷之命，惟周文武诞受羑若，克恤西土。惟新陟王毕协赏罚，戡定厥功，用敷遗后人休。今王敬之哉! 张皇六师，无坏我高祖寡命。”
王若曰： “庶邦侯、甸、男、卫，惟予一人钊报诰。昔君文武丕平，富不务咎，厎至齐信，用昭明于天下。则亦有熊罴之士，不二心之臣，保乂王家，用端命于上帝。皇天用训厥道，付畀四方。乃命建侯树屏，在我后之人。今予一二伯父尚胥暨顾，绥尔先公之臣服于先王。虽尔身在外，乃心罔不在王室，用奉恤厥若，无遗鞠子羞!”
群公既皆听命，相楫，趋出。王释冕，反丧服
——-
周书 • 毕命
康王命作册毕，分居里，成周郊，作《毕命》。
惟十有二年，六月庚午，朏。越三日壬申，王朝步自宗周，至于丰。以成周之众，命毕公保釐东郊。
王若曰： “呜呼! 父师，惟文王、武王敷大德于天下，用克受殷命。惟周公左右先王，绥定厥家，毖殷顽民，迁于洛邑，密迩王室，式化厥训。既历三纪，世变风移，四方无虞，予一人以宁，道有升降，政由俗革，不臧厥臧，民罔攸劝。惟公懋德，克勤小物，弼亮四世，正色率下，罔不祗师言。嘉绩多于先王，予小子垂拱仰成。”
王曰： “呜呼! 父师，今予祗命公以周公之事，往哉! 旌别淑慝，表厥宅里，彰善瘅恶，树之风声。弗率训典，殊厥井疆，俾克畏慕。申画郊圻，慎固封守，以康四海。政贵有恒，辞尚体要，不惟好异。商俗靡靡，利口惟贤，余风未殄，公其念哉! 我闻曰： ‘世禄之家，鲜克由礼’ 。以荡陵德，实悖天道。敝化奢丽，万世同流。兹殷庶士，席宠惟旧，怙侈灭义，服美于人。骄淫矜侉，将由恶终。虽收放心，闲之惟艰。资富能训，惟以永年。惟德惟义，时乃大训。不由古训，于何其训。”
王曰： “呜呼! 父师，邦之安危，惟兹殷士。不刚不柔，厥德允修。惟周公克慎厥始，惟君陈克和厥中，惟公克成厥终。三后协心，同厎于道，道洽政治，泽润生民，四夷左衽，罔不咸赖，予小子永膺多福。公其惟时成周，建无穷之基，亦有无穷之闻。子孙训其成式，惟乂。呜呼! 罔曰弗克，惟既厥心； 罔曰民寡，惟慎厥事。钦若先王成烈，以休于前政。”
——-
周书 • 君牙
穆王命君牙，为周大司徒，作《君牙》。
王若曰： “呜呼! 君牙，惟乃祖乃父，世笃忠贞，服劳王家，厥有成绩，纪于太常。惟予小子嗣守文、武、成、康遗绪，亦惟先正之臣，克左右乱四方。心之忧危，若蹈虎尾，涉于春冰。今命尔予翼，作股肱心膂，缵乃旧服。无忝祖考，弘敷五典，式和民则。尔身克正，罔敢弗正，民心罔中，惟尔之中。夏暑雨，小民惟曰怨咨： 冬祁寒，小民亦惟曰怨咨。厥惟艰哉! 思其艰以图其易，民乃宁。呜呼! 丕显哉，文王谟! 丕承哉，武王烈! 启佑我后人，咸以正罔缺。尔惟敬明乃训，用奉若于先王，对扬文、武之光命，追配于前人。”
王若曰： “君牙，乃惟由先正旧典时式，民之治乱在兹。率乃祖考之攸行，昭乃辟之有乂。”
——-
周书 • 冏命
穆王命伯冏，为周太仆正，作《冏命》。
王若曰： “伯冏，惟予弗克于德，嗣先人宅丕后，怵惕惟厉，中夜以兴，思免厥愆。昔在文、武、聪明齐圣，小大之臣，咸怀忠良。其侍御仆従，罔匪正人，以旦夕承弼厥辟，出入起居，罔有不钦； 发号施令，罔有不臧。下民祇若，万邦咸休。惟予一人无良，实赖左右前后有位之士，匡其不及，绳愆纠缪，格其非心，俾克绍先烈。今予命汝作大正，正于群仆侍御之臣，懋乃后德，交修不逮。慎简乃僚，无以巧言令色，便辟侧媚，其惟吉士。仆臣正，厥后克正； 仆臣谀，厥后自圣。后德惟臣，不德惟臣。尔无昵于憸人，充耳目之官，迪上以非先王之典。非人其吉，惟货其吉，若时，瘝厥官，惟尔大弗克祇厥辟，惟予汝辜。” 王曰： “呜呼，钦哉! 永弼乃后于彝宪。”
——-
周书 • 吕刑
吕命穆王训夏赎刑，作《吕刑》。
惟吕命，王享国百年，耄，荒度作刑，以诘四方。王曰： “若古有训，蚩尤惟始作乱，延及于平民，罔不寇贼，鸱义，奸宄，夺攘，矫虔。苗民弗用灵，制以刑，惟作五虐之刑曰法。杀戮无辜，爰始淫为劓、刵、椓、黥。越兹丽刑并制，罔差有辞。民兴胥渐，泯泯棼棼，罔中于信，以覆诅盟。虐威庶戮，方告无辜于上。上帝监民，罔有馨香德，刑发闻惟腥。皇帝哀矜庶戮之不辜，报虐以威，遏绝苗民，无世在下。乃命重、黎，绝地天通，罔有降格。群后之逮在下，明明棐常，鳏寡无盖。
皇帝清问下民鳏寡有辞于苗。德威惟畏，德明惟明。乃命三后，恤功于民。伯夷降典，折民惟刑； 禹平水土，主名山川； 稷降播种，家殖嘉谷。三后成功，惟殷于民。士制百姓于刑之中，以教祗德。穆穆在上，明明在下，灼于四方，罔不惟德之勤，故乃明于刑之中，率乂于民棐彝。典狱非讫于威，惟讫于富。敬忌，罔有择言在身。惟克天德，自作元命，配享在下。”
王曰： “嗟! 四方司政典狱，非尔惟作天牧？ 今尔何监？ 非时伯夷播刑之迪？ 其今尔何惩？ 惟时苗民匪察于狱之丽，罔择吉人，观于五刑之中； 惟时庶威夺货，断制五刑，以乱无辜，上帝不蠲，降咎于苗，苗民无辞于罚，乃绝厥世。”
王曰： “呜呼! 念之哉。伯父、伯兄、仲叔、季弟、幼子、童孙，皆听朕言，庶有格命。今尔罔不由慰曰勤，尔罔或戒不勤。天齐于民，俾我一日，非终惟终，在人。尔尚敬逆天命，以奉我一人! 虽畏勿畏，虽休勿休。惟敬五刑，以成三德。一人有庆，兆民赖之，其宁惟永。”
王曰： “吁! 来，有邦有土，告尔祥刑。在今尔安百姓，何择，非人？ 何敬，非刑？ 何度，非及？ 两造具备，师听五辞。五辞简孚，正于五刑。五刑不简，天于五罚； 五罚不服，正于五过。五过之疵： 惟官，惟反，惟内，惟货，惟来。其罪惟均，其审克之!
五刑之疑有赦，五罚之疑有赦，其审克之! 简孚有众，惟貌有稽。无简不听，具严天威。墨辟疑赦，其罚百锾，阅实其罪。劓辟疑赦，其罪惟倍，阅实其罪。剕辟疑赦，其罚倍差，阅实其罪。宫辟疑赦，其罚六百锾，阅实其罪。大辟疑赦，其罚千锾，阅实其罪。墨罚之属千。劓罚之属千，剕罚之属五百，宫罚之属三百，大辟之罚其属二百。五刑之属三千。
上下比罪，无僭乱辞，勿用不行，惟察惟法，其审克之! 上刑适轻，下服； 下刑适重，上服。轻重诸罚有权。刑罚世轻世重，惟齐非齐，有伦有要。罚惩非死，人极于病。非佞折狱，惟良折狱，罔非在中。察辞于差，非従惟従。哀敬折狱，明启刑书胥占，咸庶中正。其刑其罚，其审克之。狱成而孚，输而孚。其刑上备，有并两刑。”
王曰： “呜呼! 敬之哉! 官伯族姓，朕言多惧。朕敬于刑，有德惟刑。今天相民，作配在下。明清于单辞，民之乱，罔不中听狱之两辞，无或私家于狱之两辞! 狱货非宝，惟府辜功，报以庶尤。永畏惟罚，非天不中，惟人在命。天罚不极，庶民罔有令政在于天下。”
王曰： “呜呼! 嗣孙，今往何监，非德？ 于民之中，尚明听之哉! 哲人惟刑，无疆之辞，属于五极，咸中有庆。受王嘉师，监于兹祥刑。”
——-
周书 • 文侯之命
平王锡晋文侯秬鬯、圭瓚，作《文侯之命》。
王若曰： “父义和! 丕显文、武，克慎明德，昭升于上，敷闻在下； 惟时上帝，集厥命于文王。亦惟先正克左右昭事厥辟，越小大谋猷罔不率従，肆先祖怀在位。呜呼! 闵予小子嗣，造天丕愆。殄资泽于下民，侵戎我国家纯。即我御事，罔或耆寿俊在厥服，予则罔克。曰惟祖惟父，其伊恤朕躬! 呜呼! 有绩予一人永绥在位。父义和! 汝克绍乃显祖，汝肇刑文、武，用会绍乃辟，追孝于前文人。汝多修，扞我于艰，若汝，予嘉。”
王曰： “父义和! 其归视尔师，宁尔邦。用赉尔秬一鬯卣，彤弓一，彤矢百，卢弓一，卢矢百，马四匹。父往哉! 柔远能迩，惠康小民，无荒宁。简恤尔都，用成尔显德。”
——-
周书 • 费誓
鲁侯伯禽宅曲阜，徐、夷并兴，东郊不开。作《费誓》。
公曰： “嗟! 人无哗，听命。徂兹淮夷、徐戎并兴。善乃甲胄，敿乃干，无敢不吊! 备乃弓矢，锻乃戈矛，砺乃锋刃，无敢不善! 今惟淫舍牿牛马，杜乃擭，敜乃穽，无敢伤牿。牿之伤，汝则有常刑! 马牛其风，臣妾逋逃，勿敢越逐，祗复之，我商赉汝。乃越逐不复，汝则有常刑! 无敢寇攘，逾垣墙，窃马牛，诱臣妾，汝则有常刑!
甲戌，我惟征徐戎。峙乃糗粮，无敢不逮； 汝则有大刑! 鲁人三郊三遂，峙乃桢干。甲戌，我惟筑，无敢不供； 汝则有无余刑，非杀。鲁人三郊三遂，峙乃刍茭，无敢不多； 汝则有大刑!”
——-
周书 • 秦誓
秦穆公伐郑，晋襄公帅师败诸崤，还归，作《秦誓》。
公曰： “嗟! 我士，听无哗! 予誓告汝群言之首。古人有言曰： ‘民讫自若，是多盘。’ 责人斯无难，惟受责俾如流，是惟艰哉! 我心之忧，日月逾迈，若弗云来。惟古之谋人，则曰未就予忌； 惟今之谋人，姑将以为亲。虽则云然，尚猷询兹黄发，则罔所愆。”
番番良士，旅力既愆，我尚有之； 仡仡勇夫，射御不违，我尚不欲。惟截截善谝言，俾君子易辞，我皇多有之!
昧昧我思之，如有一介臣，断断猗无他技，其心休休焉，其如有容。人之有技，若己有之。人之彦圣，其心好之，不啻若自其口出。是能容之，以保我子孙黎民，亦职有利哉! 人之有技，冒疾以恶之； 人之彦圣而违之，俾不达是不能容，以不能保我子孙黎民，亦曰殆哉!
邦之杌陧，曰由一人； 邦之荣怀，亦尚一人之庆。”
——–
***********************
——–
***********************
——–
***********************
——–
Doctrine Books Words 万行道孝位先 * 萬億德孝位主 . 免费地,免费的,不保留作者权. 