甘露譜 – 全長版

Gan lu pu – quan zhang ban

Gan lu pu – quan zhang ban 

妙法蓮華經

Miao Fa Lian Hua Jing

妙法蓮華經

Miao Fa Lian Hua Jing

THE SADDHARMA PUNDARIKA SUTRA

KINH DIEU PHAP LIEN HOA

The Mahayana Lotus Flower Sutra

Lotus Sutra

Miao Fa Lian Hua Jing

妙法蓮華經

姚秦鳩摩羅什譯

弘傳序

序品第一

方便品第二

譬喻品第三

信解品第四

藥草喻品第五

授記品第六

化城喻品第七

五百弟子受記品第八

授學無學人記品第九

法師品第十

見寶塔品第十一

提婆達多品第十二

勸持品第十三

安樂行品第十四

從地湧出品第十五

如來壽量品第十六

分別功德品第十七

隨喜功德品第十八

法師功德品第十九

常不輕菩薩品第二十

如來神力品第二十一

囑累品第二十二

藥王菩薩本事品第二十三

妙音菩薩品第二十四

觀世音菩薩普門品第二十五

陀羅尼品第二十六

妙莊嚴王本事品第二十七

普賢菩薩勸發品第二十八

後序

妙法蓮華經弘傳序

唐終南山釋道宣述

妙法蓮華經者，統諸佛降靈之本致也。蘊結大夏，出彼千齡。東傳震旦，三百餘載。西晉惠帝永康年中，長安青門、燉煌菩薩竺法護者，初翻此經，名正法華。東晉安帝、隆安年中，後秦弘始，龜茲沙門鳩摩羅什、次翻此經，名妙法蓮華。隋氏仁壽，大興善寺、北天竺沙門闍那、笈多、後所翻者，同名妙法。三經重遝，文旨互陳。時所宗尚，皆弘秦本。自余支品、別偈，不無其流。具如敘歷，故所非述。

夫以靈嶽降靈，非大聖無由開化。適化所及，非昔緣無以導心。所以仙苑告成，機分小大之別。金河顧命，道殊半滿之科。豈非教被乘時，無足核其高會。是知五千退席，為進增慢之儔。五百授記，俱崇密化之跡。所以放光現瑞，開發請之教源。出定揚德，暢佛慧之宏略。朽宅通入大之文軌，化城引昔緣之不墜。繫珠明理性之常在，鑿井顯示悟之多方。詞義宛然，喻陳惟遠。自非大哀曠濟，拔滯溺之沈流。一極悲心，拯昏迷之失性。

自漢至唐六百餘載，總歷群籍、四千餘軸。受持盛者，無出此經。將非機教相扣，並智勝之遺塵。聞而深敬，俱威王之餘績。輒於經首，序而綜之。庶得早淨六根，仰慈尊之嘉會。速成四德，趣樂土之玄猷。弘讚莫窮，永貽諸後云爾。

妙法蓮華經卷第一

後秦龜茲國三藏法師鳩摩羅什奉詔譯

妙法蓮華經序品第一

如是我聞。一時、佛住王舍城、耆闍崛山中，與大比丘眾萬二千人俱。皆是阿羅漢，諸漏已盡，無復煩惱，逮得己利，盡諸有結，心得自在。其名曰：阿若憍陳如、摩訶迦葉、優樓頻螺迦葉、伽耶迦葉、那提迦葉、舍利弗、大目犍連、摩訶迦旃延、阿冕樓馱、劫賓那、憍梵波提、離婆多、畢陵伽婆蹉、薄拘羅、摩訶拘絺羅、難陀、孫陀羅難陀、富樓那彌多羅尼子、須菩提、阿難、羅侯羅，如是眾所知識、大阿羅漢等。

復有學、無學二千人。摩訶波闍波提比丘尼，與眷屬六千人俱。羅侯羅母耶輸陀羅比丘尼，亦與眷屬俱。菩薩摩訶薩八萬人，皆於阿耨多羅三藐三菩提不退轉，皆得陀羅尼。樂說辯才，轉不退轉法輪。供養無量百千諸佛，於諸佛所、植眾德本，常為諸佛之所稱歎。以慈修身，善入佛慧。通達大智，到於彼岸。名稱普聞無量世界，能度無數百千眾生。其名曰：文殊師利菩薩、觀世音菩薩、得大勢菩薩、常精進菩薩、不休息菩薩、寶掌菩薩、藥王菩薩、勇施菩薩、寶月菩薩、月光菩薩、滿月菩薩、大力菩薩、無量力菩薩、越三界菩薩、跋陀婆羅菩薩、彌勒菩薩、寶積菩薩、導師菩薩，如是等菩薩摩訶薩八萬人俱。

爾時釋提桓因，與其眷屬二萬天子俱。復有名月天子、普香天子、寶光天子、四大天王，與其眷屬萬天子俱。自在天子、大自在天子，與其眷屬三萬天子俱。娑婆世界主、梵天王、尸棄大梵、光明大梵等，與其眷屬萬二千天子俱。有八龍王、難陀龍王、跋難陀龍王、娑伽羅龍王、和修吉龍王、德叉迦龍王、阿那婆達多龍王、摩那斯龍王、優缽羅龍王等，各與若干百千眷屬俱。有四緊那羅王、法緊那羅王、妙法緊那羅王、大法緊那羅王、持法緊那羅王，各與若干百千眷屬俱。有四乾闥婆王、樂乾闥婆王、樂音乾闥婆王、美乾闥婆王、美音乾闥婆王，各與若干百千眷屬俱。有四阿修羅王、婆稚阿修羅王、佉羅騫馱阿修羅王、毗摩質多羅阿修羅王、羅侯阿修羅王，各與若干百千眷屬俱。有四迦樓羅王、大威德迦樓羅王、大身迦樓羅王、大滿迦樓羅王、如意迦樓羅王，各與若干百千眷屬俱。韋提希子阿闍世王，與若干百千眷屬俱。各禮佛足，退坐一面。

爾時世尊，四眾圍繞，供養、恭敬、尊重、讚歎。為諸菩薩說大乘經，名無量義，教菩薩法，佛所護念。佛說此經已，結跏趺坐，入於無量義處三昧，身心不動。是時天雨曼陀羅華，摩訶曼陀羅華，曼殊沙華，摩訶曼殊沙華，而散佛上、及諸大眾。普佛世界，六種震動。

爾時會中，比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人，及諸小王、轉輪聖王。是諸大眾，得未曾有，歡喜合掌，一心觀佛。

爾時佛放眉間白毫相光，照東方萬八千世界，靡不周遍，下至阿鼻地獄，上至阿迦尼吒天。於此世界，盡見彼土六趣眾生，又見彼土現在諸佛。及聞諸佛所說經法。並見彼諸比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸修行得道者。復見諸菩薩摩訶薩、種種因緣、種種信解、種種相貌、行菩薩道。復見諸佛般涅槃者。復見諸佛般涅槃後，以佛舍利、起七寶塔。

爾時彌勒菩薩作是念：「今者、世尊現神變相，以何因緣而有此瑞。今佛世尊入於三昧，是不可思議、現稀有事，當以問誰，誰能答者。」復作此念：「是文殊師利、法王之子，已曾親近供養過去無量諸佛，必應見此稀有之相，我今當問。」

爾時比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、及諸天龍、鬼神等，咸作此念：「是佛光明神通之相，今當問誰？」

爾時彌勒菩薩，欲自決疑，又觀四眾比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、及諸天龍、鬼神、等，眾會之心，而問文殊師利言：「以何因緣、而有此瑞、神通之相，放大光明，照於東方萬八千土，悉見彼佛國界莊嚴？」

於是彌勒菩薩欲重宣此義，以偈問曰：

文殊師利，
導師何故、    眉間白毫，    大光普照。

雨曼陀羅、
曼殊沙華，    栴檀香風，    悅可眾心。

以是因緣，
地皆嚴淨，    而此世界、    六種震動。

時四部眾、
咸皆歡喜，    身意快然，    得未曾有。

眉間光明，
照於東方，    萬八千土，    皆如金色，

從阿鼻獄、
上至有頂。    諸世界中，    六道眾生，

生死所趨、
善惡業緣、    受報好醜，    於此悉見。

又睹諸佛、
聖主師子、    演說經典，    微妙第一。

其聲清淨，
出柔軟音，    教諸菩薩、    無數億萬，

梵音深妙，
令人樂聞。    各於世界，    講說正法、

種種因緣。
以無量喻，    照明佛法，    開悟眾生。

若人遭苦，
厭老病死，    為說涅槃，    盡諸苦際。

若人有福，
曾供養佛，    志求勝法，    為說緣覺。

若有佛子、
修種種行，    求無上慧，    為說淨道。

文殊師利，
我住於此，    見聞若斯，    及千億事，

如是眾多，
今當略說。    我見彼土，    恒沙菩薩，

種種因緣、
而求佛道。    或有行施，  　金銀珊瑚、

真珠摩尼、
硨磲瑪瑙、    金剛諸珍，    奴婢車乘、

寶飾輦輿，
歡喜布施。    回向佛道，    願得是乘，

三界第一，
諸佛所歎。    或有菩薩，　　駟馬寶車、

欄楯華蓋、
軒飾布施。　  復見菩薩，　　身肉手足、

及妻子施，
求無上道。    又見菩薩，    頭目身體、

欣樂施與，
求佛智慧。    文殊師利，    我見諸王，

往詣佛所、
問無上道，    便捨樂土、    宮殿臣妾，

剃除鬚髮、
而被法服。    或見菩薩，    而作比丘，

獨處閑靜，
樂誦經典。    又見菩薩，    勇猛精進，

入於深山，
思惟佛道。    又見離欲，    常處空閒，

深修禪定，
得五神通。    又見菩薩，    安禪合掌，

以千萬偈、
讚諸法王。    復見菩薩，    智深志固，

能問諸佛，
聞悉受持。    又見佛子，    定慧具足，

以無量喻、
為眾講法，    欣樂說法、    化諸菩薩，

破魔兵眾、
而擊法鼓。    又見菩薩，    寂然宴默，

天龍恭敬，
不以為喜。    又見菩薩，    處林放光，

濟地獄苦，
令入佛道。    又見佛子，    未嘗睡眠，

經行林中，
勤求佛道。    又見具戒，    威儀無缺，

淨如寶珠，
以求佛道。    又見佛子，    住忍辱力，

增上慢人，
惡罵捶打，    皆悉能忍，    以求佛道。

又見菩薩，
離諸戲笑、    及癡眷屬，    親近智者，

一心除亂，
攝念山林、    億千萬歲，    以求佛道。

或見菩薩，
肴膳飲食、    百種湯藥、    施佛及僧。

名衣上服、
價值千萬，    或無價衣，    施佛及僧。

千萬億種、
栴檀寶舍、    眾妙臥具、    施佛及僧。

清淨園林、
華果茂盛、    流泉浴池、    施佛及僧。

如是等施，
種果微妙，    歡喜無厭，    求無上道。

或有菩薩，
說寂滅法，    種種教詔，  　無數眾生。

或見菩薩，
觀諸法性、    無有二相，    猶如虛空。

又見佛子，
心無所著，    以此妙慧、    求無上道。

文殊師利，
又有菩薩，    佛滅度後，    供養舍利。

又見佛子，
造諸塔廟、    無數恒沙，    嚴飾國界，

寶塔高妙、
五千由旬，    縱廣正等、    二千由旬。

一一塔廟，
各千幢幡，    珠交露幔，    寶鈴和鳴。

諸天龍神、
人及非人，    香華伎樂，    常以供養。

文殊師利，
諸佛子等，    為供舍利，    嚴飾塔廟，

國界自然，
殊特妙好，    如天樹王，    其華開敷，

佛放一光。
我及眾會，    見此國界，    種種殊妙，

諸佛神力、
智慧稀有，    放一淨光，    照無量國。

我等見此，
得未曾有。    佛子文殊，    願決眾疑，

四眾欣仰、
瞻仁及我，    世尊何故，    放斯光明。

佛子時答，
決疑令喜，    何所饒益、    演斯光明。

佛坐道場、
所得妙法，    為欲說此，    為當授記，

示諸佛土
眾寶嚴淨、    及見諸佛。    此非小緣，

文殊當知。
四眾龍神，    瞻察仁者、    為說何等。

爾時文殊師利語彌勒菩薩摩訶薩、及諸大士，善男子等：「如我惟忖，今佛世尊欲說大法，雨大法雨，吹大法螺，擊大法鼓，演大法義。諸善男子，我於過去諸佛，曾見此瑞，放斯光已，即說大法。是故當知今佛現光，亦復如是，欲令眾生，咸得聞知一切世間難信之法，故現斯瑞。：「

「諸善男子，如過去無量無邊不可思議阿僧祇劫，爾時有佛，號日月燈明如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊，演說正法，初善、中善、後善，其義深遠，其語巧妙，純一無雜，具足清白梵行之相。為求聲聞者、說應四諦法，度生老病死，究竟涅槃。為求辟支佛者、說應十二因緣法。為諸菩薩、說應六波羅蜜，令得阿耨多羅三藐三菩提，成一切種智。」

「次復有佛、亦名日月燈明，次復有佛、亦名日月燈明，如是二萬佛、皆同一字，號日月燈明，又同一姓，姓頗羅墮。彌勒當知，初佛後佛，皆同一字，名日月燈明，十號具足。所可說法，初中後善。其最後佛，未出家時、有八王子，一名有意，二名善意，三名無量意，四名寶意，五名增意，六名除疑意，七名向意，八名法意。是八王子，威德自在，各領四天下。是諸王子，聞父出家，得阿耨多羅三藐三菩提。悉捨王位，亦隨出家，發大乘意，常修梵行，皆為法師，已於千萬佛所、植諸善本。」

「是時日月燈明佛說大乘經，名無量義、教菩薩法、佛所護念。說是經已，即於大眾中、結跏趺坐，入於無量義處三昧，身心不動。是時、天雨曼陀羅華，摩訶曼陀羅華，曼殊沙華，摩訶曼殊沙華，而散佛上、及諸大眾。普佛世界，六種震動。爾時會中，比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、及諸小王、轉輪聖王、等。是諸大眾，得未曾有，歡喜合掌，一心觀佛。」

「爾時如來放眉間白毫相光，照東方萬八千佛土，靡不周遍，如今所見、是諸佛土。彌勒當知，爾時會中，有二十億菩薩、樂欲聽法。是諸菩薩，見此光明、普照佛土，得未曾有，欲知此光所為因緣。時有菩薩，名曰妙光，有八百弟子。是時日月燈明佛從三昧起，因妙光菩薩、說大乘經，名妙法蓮華、教菩薩法、佛所護念。六十小劫、不起於座。時會聽者、亦坐一處，六十小劫、身心不動，聽佛所說，謂如食頃。是時眾中，無有一人、若身若心而生懈倦。」

「日月燈明佛於六十小劫說是經已，即於梵、魔、沙門、婆羅門、及天、人、阿修羅、眾中，而宣此言，如來於今日中夜，當入無餘涅槃。時有菩薩，名曰德藏，日月燈明佛即授其記。告諸比丘：『是德藏菩薩，次當作佛，號曰淨身，多陀阿伽度、阿羅訶、三藐三佛陀。』佛授記已，便於中夜、入無餘涅槃。佛滅度後，妙光菩薩持妙法蓮華經，滿八十小劫、為人演說。日月燈明佛八子、皆師妙光。妙光教化，令其堅固阿耨多羅三藐三菩提。是諸王子、供養無量百千萬億佛已，皆成佛道，其最後成佛者，名曰燃燈。八百弟子中，有一人、號曰求名，貪著利養，雖復讀誦眾經，而不通利，多所忘失，故號求名。是人亦以種諸善根因緣故，得值無量百千萬億諸佛，供養、恭敬，尊重、讚歎。」

「彌勒當知，爾時妙光菩薩、豈異人乎，我身是也，求名菩薩，汝身是也。今見此瑞、與本無異，是故惟忖，今日如來當說大乘經，名妙法蓮華、教菩薩法、佛所護念。」

爾時文殊師利於大眾中，欲重宣此義，而說偈言：

我念過去世，
無量無數劫，    有佛人中尊， 　 號日月燈明。

世尊演說法，
度無量眾生、    無數億菩薩，    令入佛智慧。

佛未出家時、
所生八王子，    見大聖出家，    亦隨修梵行。

時佛說大乘，
經名無量義，    於諸大眾中，    而為廣分別。

佛說此經已，
即於法座上、    跏趺坐三昧，    名無量義處。

天雨曼陀華，
天鼓自然鳴，    諸天龍鬼神，    供養人中尊。

一切諸佛土，
即時大震動。    佛放眉間光，    現諸稀有事，

此光照東方
萬八千佛土，    示一切眾生，    生死業報處。

有見諸佛土，
以眾寶莊嚴，    琉璃玻璃色，    斯由佛光照。

及見諸天人、
龍神夜叉眾、    乾闥緊那羅，    各供養其佛。

又見諸如來，
自然成佛道，    身色如金山，    端嚴甚微妙，

如淨琉璃中，
內現真金像。    世尊在大眾，    敷演深法義。

一一諸佛土，
聲聞眾無數，    因佛光所照，    悉見彼大眾。

或有諸比丘，
在於山林中，    精進持淨戒，    猶如護明珠。

又見諸菩薩，
行施忍辱等，    其數如恒沙，    斯由佛光照。

又見諸菩薩，
深入諸禪定，    身心寂不動，    以求無上道。

又見諸菩薩，
知法寂滅相，    各於其國土，    說法求佛道。

爾時四部眾，
見日月燈佛、    現大神通力，    其心皆歡喜，

各各自相問，
是事何因緣。    天人所奉尊、    適從三昧起，

讚妙光菩薩，
汝為世間眼，    一切所歸信，    能奉持法藏，

如我所說法，
唯汝能證知。    世尊既讚歎，    令妙光歡喜，

說是法華經，
滿六十小劫、    不起於此座。    所說上妙法，

是妙光法師、
悉皆能受持。    佛說是法華，    令眾歡喜已，

尋即於是日，
告於天人眾，    諸法實相義，    已為汝等說，

我今於中夜，
當入於涅槃。    汝一心精進，    當離於放逸，

諸佛甚難值，
億劫時一遇。    世尊諸子等、    聞佛入涅槃，

各各懷悲惱，
佛滅一何速。    聖主法之王，    安慰無量眾，

我若滅度時，
汝等勿憂怖，    是德藏菩薩，    於無漏實相、

心已得通達，
其次當作佛，    號曰為淨身，    亦度無量眾。

佛此夜滅度，
如薪盡火滅，    分佈諸舍利，    而起無量塔。

比丘比丘尼，
其數如恒沙，    倍復加精進，    以求無上道。

是妙光法師，
奉持佛法藏，    八十小劫中、    廣宣法華經。

是諸八王子，
妙光所開化，    堅固無上道，    當見無數佛。

供養諸佛已，
隨順行大道，    相繼得成佛，    轉次而授記。

最後天中天，
號曰燃燈佛，    諸仙之導師，    度脫無量眾。

是妙光法師，
時有一弟子，    心常懷懈怠，    貪著於名利，

求名利無厭，
多遊族姓家，    棄捨所習誦，    廢忘不通利。

以是因緣故，
號之為求名。    亦行眾善業，    得見無數佛，

供養於諸佛，
隨順行大道，    具六波羅蜜，    今見釋師子。

其後當作佛，
號名曰彌勒，    廣度諸眾生，    其數無有量。

彼佛滅度後，
懈怠者汝是，    妙光法師者，    今則我身是。

我見燈明佛，
本光瑞如此，    以是知今佛、    欲說法華經。

今相如本瑞，
是諸佛方便，    今佛放光明，    助發實相義。

諸人今當知，
合掌一心待，    佛當雨法雨，    充足求道者。

諸求三乘人，
若有疑悔者，    佛當為除斷，    令盡無有餘。

妙法蓮華經方便品第二

爾時，世尊從三昧安詳而起，告舍利弗：「諸佛智慧，甚深無量，其智慧門，難解難入，一切聲聞、辟支佛、所不能知。所以者何。佛曾親近百千萬億無數諸佛，盡行諸佛無量道法，勇猛精進，名稱普聞。成就甚深未曾有法，隨宜所說，意趣難解。舍利弗，吾從成佛已來，種種因緣，種種譬喻，廣演言教，無數方便、引導眾生，令離諸著。所以者何。如來方便知見波羅蜜、皆已具足。舍利弗，如來知見，廣大深遠，無量無礙，力、無所畏、禪定、解脫三昧、深入無際，成就一切未曾有法。舍利弗，如來能種種分別，巧說諸法，言辭柔軟，悅可眾心。舍利弗，取要言之，無量無邊未曾有法，佛悉成就。」

「止，舍利弗，不須復說。所以者何。佛所成就第一稀有難解之法，唯佛與佛、乃能究盡諸法實相。所謂諸法、如是相，如是性，如是體，如是力，如是作，如是因，如是緣，如是果，如是報，如是本末究竟等。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

世雄不可量，
諸天及世人、    一切眾生類，    無能知佛者。

佛力無所畏、
解脫諸三昧，    及佛諸餘法，    無能測量者。

本從無數佛，
具足行諸道，    甚深微妙法，    難見難可了。

於無量億劫，
行此諸道已，    道場得成果，    我已悉知見。

如是大果報，
種種性相義，    我及十方佛，    乃能知是事。

是法不可示，
言辭相寂滅，    諸餘眾生類，    無有能得解，

除諸菩薩眾、
信力堅固者。    諸佛弟子眾，    曾供養諸佛，

一切漏已盡，
住是最後身，    如是諸人等，    其力所不堪。

假使滿世間，
皆如舍利弗，    盡思共度量，    不能測佛智。

正使滿十方、
皆如舍利弗，    及餘諸弟子、    亦滿十方剎，

盡思共度量，
亦復不能知。    辟支佛利智，    無漏最後身，

亦滿十方界，
其數如竹林，    斯等共一心，    於億無量劫、

欲思佛實智，
莫能知少分。    新發意菩薩，    供養無數佛，

了達諸義趣，
又能善說法，    如稻麻竹葦，    充滿十方剎，

一心以妙智，
於恒河沙劫、    咸皆共思量，    不能知佛智。

不退諸菩薩，
其數如恒沙，    一心共思求，    亦復不能知。

又告舍利弗，
無漏不思議、    甚深微妙法，    我今已具得，

唯我知是相，
十方佛亦然。    舍利弗當知，    諸佛語無異，

於佛所說法，
當生大信力，    世尊法久後，    要當說真實。

告諸聲聞眾、
及求緣覺乘，    我令脫苦縛，    逮得涅槃者，

佛以方便力，
示以三乘教，    眾生處處著，    引之令得出。

爾時大眾中，有諸聲聞漏盡阿羅漢阿若憍陳如、等，千二百人，及發聲聞辟支佛心、比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，各作是念：「今者、世尊何故殷勤稱歎方便、而作是言，佛所得法，甚深難解，有所言說，意趣難知，一切聲聞、辟支佛、所不能及。佛說一解脫義，我等亦得此法，到於涅槃，而今不知是義所趨。」

爾時舍利弗知四眾心疑，自亦未了，而白佛言：「世尊，何因何緣，殷勤稱歎諸佛第一方便、甚深微妙、難解之法。我自昔來，未曾從佛、聞如是說，今者、四眾咸皆有疑。惟願世尊敷演斯事，世尊何故殷勤稱歎甚深微妙難解之法。」

爾時舍利弗欲重宣此義，而說偈言：

慧日大聖尊，　　久乃說是法，
自說得如是　　　力無畏三昧、

禪定解脫等，
不可思議法。    道場所得法，    無能發問者。

我意難可測，
亦無能問者。    無問而自說，　　稱歎所行道，

智慧甚微妙，
諸佛之所得。    無漏諸羅漢、    及求涅槃者，

今皆墮疑網，
佛何故說是。    其求緣覺者、    比丘比丘尼、

諸天龍鬼神、
及乾闥婆等，    相視懷猶豫，    瞻仰兩足尊，

是事為云何，
願佛為解說。    於諸聲聞眾，    佛說我第一。

我今自於智、
疑惑不能了，    為是究竟法，    為是所行道。

佛口所生子，
合掌瞻仰待，    願出微妙音，    時為如實說。

諸天龍神等，
其數如恒沙，    求佛諸菩薩，    大數有八萬，

又諸萬億國、
轉輪聖王至，    合掌以敬心，    欲聞具足道。

爾時佛告舍利弗：「止，止，不須復說。若說是事，一切世間諸天、及人、皆當驚疑。」舍利弗重白佛言：「世尊，惟願說之，惟願說之。所以者何。是會無數百千萬億阿僧祇眾生，曾見諸佛，諸根猛利，智慧明了，聞佛所說，則能敬信。」

爾時舍利弗欲重宣此義，而說偈言：

法王無上尊，
惟說願勿慮。    是會無量眾，    有能敬信者。

佛復止舍利弗：「若說是事，一切世間天、人、阿修羅、皆當驚疑，增上慢比丘、將墜於大坑。」

爾時世尊重說偈言：

止止不須說，
我法妙難思，    諸增上慢者，    聞必不敬信。

爾時舍利弗重白佛言：「世尊，惟願說之，惟願說之。今此會中，如我等比、百千萬億，世世已曾從佛受化。如此人等，必能敬信，長夜安隱，多所饒益。」

爾時舍利弗欲重宣此義，而說偈言：

無上兩足尊，
願說第一法，    我為佛長子，    惟垂分別說。

是會無量眾，
能敬信此法，    佛已曾世世，  　教化如是等，

皆一心合掌，
欲聽受佛語。    我等千二百、    及餘求佛者，

願為此眾故，
惟垂分別說。    是等聞此法，    則生大歡喜。

爾時世尊告舍利弗：「汝已殷勤三請，豈得不說。汝今諦聽，善思念之，吾當為汝分別解說。」說此語時，會中有比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、五千人等，即從座起，禮佛而退。所以者何。此輩罪根深重，及增上慢，未得謂得，未證謂證，有如此失，是以不住。世尊默然而不制止。

爾時佛告舍利弗：「我今此眾，無復枝葉，純有貞實。舍利弗，如是增上慢人，退亦佳矣。汝今善聽，當為汝說。舍利弗言，唯、然，世尊，願樂欲聞。」

佛告舍利弗：

「如是妙法，諸佛如來、時乃說之，如優曇缽華，時一現耳。舍利弗，汝等當信佛之所說，言不虛妄。舍利弗，諸佛隨宜說法，意趣難解。所以者何。我以無數方便、種種因緣、譬喻言辭、演說諸法，是法、非思量分別之所能解，唯有諸佛乃能知之。所以者何。諸佛世尊唯以一大事因緣故、出現於世。舍利弗，云何名諸佛世尊唯以一大事因緣故、出現於世。諸佛世尊欲令眾生開佛知見、使得清淨故，出現於世。欲示眾生、佛之知見故，出現於世。欲令眾生悟佛知見故，出現於世。欲令眾生入佛知見道故，出現於世。舍利弗，是為諸佛以一大事因緣故、出現於世。」

佛告舍利弗：「諸佛如來但教化菩薩，諸有所作，常為一事，唯以佛之知見、示悟眾生。舍利弗，如來但以一佛乘故，為眾生說法，無有餘乘，若二、若三。舍利弗，一切十方諸佛，法亦如是。」

「舍利弗，過去諸佛，以無量無數方便、種種因緣、譬喻言辭、而為眾生演說諸法，是法、皆為一佛乘故。是諸眾生，從諸佛聞法，究竟皆得一切種智。舍利弗，未來諸佛、當出於世，亦以無量無數方便、種種因緣、譬喻言辭、而為眾生演說諸法，是法、皆為一佛乘故。是諸眾生，從佛聞法，究竟皆得一切種智。舍利弗，現在十方無量百千萬億佛土中、諸佛世尊，多所饒益、安樂眾生，是諸佛、亦以無量無數方便、種種因緣、譬喻言辭、而為眾生演說諸法，是法、皆為一佛乘故。是諸眾生，從佛聞法，究竟皆得一切種智。舍利弗，是諸佛、但教化菩薩，欲以佛之知見、示眾生故，欲以佛之知見、悟眾生故，欲令眾生入佛之知見故。舍利弗，我今亦復如是，知諸眾生有種種欲，深心所著，隨其本性，以種種因緣、譬喻言辭、方便力、而為說法。舍利弗，如此，皆為得一佛乘、一切種智故。」

「舍利弗，十方世界中，尚無二乘，何況有三。舍利弗，諸佛出於五濁惡世，所謂劫濁、煩惱濁、眾生濁、見濁、命濁。如是舍利弗，劫濁亂時，眾生垢重，慳貪嫉妒，成就諸不善根故，諸佛以方便力，於一佛乘、分別說三。舍利弗，若我弟子，自謂阿羅漢、辟支佛者，不聞不知諸佛如來、但教化菩薩事，此非佛弟子，非阿羅漢，非辟支佛。」

「又、舍利弗，是諸比丘、比丘尼、自謂已得阿羅漢，是最後身，究竟涅槃，便不復志求阿耨多羅三藐三菩提，當知此輩皆是增上慢人。所以者何。若有比丘、實得阿羅漢，若不信此法，無有是處。除佛滅度後，現前無佛。所以者何。佛滅度後，如是等經、受持讀誦解義者，是人難得。若遇餘佛，於此法中、便得決了。舍利弗，汝等當一心信解受持佛語。諸佛如來、言無虛妄，無有餘乘，唯一佛乘。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

比丘比丘尼，
有懷增上慢，    優婆塞我慢，    優婆夷不信，

如是四眾等，
其數有五千，    不自見其過，    於戒有缺漏，

護惜其瑕疵。
是小智已出，    眾中之糟糠，    佛威德故去，

斯人鮮福德，
不堪受是法。    此眾無枝葉，    唯有諸貞實。

舍利弗善聽，
諸佛所得法，    無量方便力，    而為眾生說。

眾生心所念，
種種所行道，    若干諸欲性，    先世善惡業。

佛悉知是已，
以諸緣譬喻、    言辭方便力，    令一切歡喜。

或說修多羅、
伽陀及本事、    本生未曾有。    亦說於因緣、

譬喻並祇夜、
優波提舍經。    鈍根樂小法，    貪著於生死，

於諸無量佛，
不行深妙道，    眾苦所惱亂，    為是說涅槃。

我設是方便，
令得入佛慧，    未曾說汝等、    當得成佛道。

所以未曾說，
說時未至故，    今正是其時，    決定說大乘。

我此九部法，
隨順眾生說，    入大乘為本，    以故說是經。

有佛子心淨，
柔軟亦利根，    無量諸佛所，    而行深妙道。

為此諸佛子，
說是大乘經。    我記如是人，    來世成佛道，

以深心念佛，
修持淨戒故。    此等聞得佛，    大喜充遍身，

佛知彼心行，
故為說大乘。    聲聞若菩薩，    聞我所說法，

乃至於一偈，
皆成佛無疑。    十方佛土中，    唯有一乘法，

無二亦無三。
除佛方便說，    但以假名字，    引導於眾生，

說佛智慧故。
諸佛出於世，    唯此一事實，    餘二則非真，

終不以小乘、
濟度於眾生。    佛自住大乘，    如其所得法、

定慧力莊嚴，
以此度眾生。    自證無上道，    大乘平等法，

若以小乘化、
乃至於一人，    我則墮慳貪，    此事為不可。

若人信歸佛，
如來不欺誑，    亦無貪嫉意，    斷諸法中惡。

故佛於十方，
而獨無所畏。    我以相嚴身，    光明照世間，

無量眾所尊，
為說實相印。    舍利弗當知，    我本立誓願，

欲令一切眾、
如我等無異。    如我昔所願，    今者已滿足，

化一切眾生，
皆令入佛道。    若我遇眾生，    盡教以佛道，

無智者錯亂，
迷惑不受教。    我知此眾生，    未曾修善本，

堅著於五欲，
癡愛故生惱。    以諸欲因緣，    墜墮三惡道，

輪迴六趣中，
備受諸苦毒，    受胎之微形，    世世常增長。

薄德少福人，
眾苦所逼迫，    入邪見稠林，    若有若無等。

依止此諸見，
具足六十二，    深著虛妄法，    堅受不可捨，

我慢自矜高，
諂曲心不實，    於千萬億劫、    不聞佛名字，

亦不聞正法，
如是人難度。    是故舍利弗，    我為設方便，

說諸盡苦道，
示之以涅槃。    我雖說涅槃，    是亦非真滅，

諸法從本來，
常自寂滅相。    佛子行道已，    來世得作佛，

我有方便力，
開示三乘法。    一切諸世尊，    皆說一乘道，

今此諸大眾，
皆應除疑惑，    諸佛語無異，    唯一無二乘。

過去無數劫，
無量滅度佛，    百千萬億種，    其數不可量。

如是諸世尊，
種種緣譬喻，    無數方便力，    演說諸法相。

是諸世尊等，
皆說一乘法，    化無量眾生，    令入於佛道。

又諸大聖主，
知一切世間、    天人群生類，    深心之所欲，

更以異方便，
助顯第一義。    若有眾生類，    值諸過去佛，

若聞法布施，
或持戒忍辱、    精進禪智等，    種種修福慧。

如是諸人等，
皆已成佛道。    諸佛滅度已，    若人善軟心，

如是諸眾生，
皆已成佛道。    諸佛滅度已，    供養舍利者，

起萬億種塔，
金銀及玻璃、    硨磲與瑪瑙、    玫瑰琉璃珠，

清淨廣嚴飾，
莊校於諸塔。    或有起石廟，    栴檀及沈水，

木蜜並餘材，
塼瓦泥土等。    若於曠野中，    積土成佛廟。

乃至童子戲，
聚沙為佛塔。    如是諸人等，    皆已成佛道。

若人為佛故，
建立諸形像，    刻雕成眾相，    皆已成佛道。

或以七寶成，
鋀石赤白銅、    白鑞及鉛錫，    鐵木及與泥，

或以膠漆布、
嚴飾作佛像，    如是諸人等，    皆已成佛道。

彩畫作佛像，
百福莊嚴相，    自作若使人，    皆已成佛道。

乃至童子戲，
若草木及筆、    或以指爪甲、    而畫作佛像，

如是諸人等，
漸漸積功德，    具足大悲心，    皆已成佛道。

但化諸菩薩，
度脫無量眾。    若人於塔廟、    寶像及畫像，

以華香幡蓋、
敬心而供養。    若使人作樂，    擊鼓吹角貝，

簫笛琴箜篌、
琵琶鐃銅鈸，    如是眾妙音，　　盡持以供養。

或以歡喜心，
歌唄頌佛德，    乃至一小音，    皆已成佛道。

若人散亂心，
乃至以一華，    供養於畫像，    漸見無數佛。

或有人禮拜，
或復但合掌，    乃至舉一手，    或復小低頭，

以此供養像，
漸見無量佛。    自成無上道，    廣度無數眾、

入無餘涅槃，
如薪盡火滅。    若人散亂心，    入於塔廟中，

一稱南無佛，
皆已成佛道。    於諸過去佛，    在世或滅後，

若有聞是法，
皆已成佛道。    未來諸世尊，    其數無有量，

是諸如來等，
亦方便說法。    一切諸如來，    以無量方便、

度脫諸眾生，
入佛無漏智，    若有聞法者，    無一不成佛。

諸佛本誓願，
我所行佛道，    普欲令眾生、    亦同得此道。

未來世諸佛，
雖說百千億、    無數諸法門，    其實為一乘。

諸佛兩足尊，
知法常無性，    佛種從緣起，    是故說一乘。

是法住法位，
世間相常住，    於道場知已，    導師方便說。

天人所供養、
現在十方佛，    其數如恒沙，    出現於世間，

安隱眾生故，
亦說如是法。    知第一寂滅，    以方便力故，

雖示種種道，
其實為佛乘。    知眾生諸行，    深心之所念，

過去所習業，
欲性精進力，    及諸根利鈍，    以種種因緣、

譬喻亦言辭，
隨應方便說。    今我亦如是，    安隱眾生故，

以種種法門、
宣示於佛道。    我以智慧力，    知眾生性欲，

方便說諸法，
皆令得歡喜。    舍利弗當知，    我以佛眼觀，

見六道眾生，
貧窮無福慧，    入生死險道，    相續苦不斷，

深著於五欲，
如犛牛愛尾、    以貪愛自弊，    盲瞑無所見。

不求大勢佛、
及與斷苦法，    深入諸邪見，  　以苦欲捨苦。

為是眾生故、
而起大悲心。    我始坐道場，    觀樹亦經行，

於三七日中，
思惟如是事。    我所得智慧，    微妙最第一。

眾生諸根鈍，
著樂癡所盲，    如斯之等類，    云何而可度，

爾時諸梵王，
及諸天帝釋、    護世四天王，    及大自在天，

並餘諸天眾、
眷屬百千萬，    恭敬合掌禮，    請我轉法輪。

我即自思惟，
若但讚佛乘，    眾生沒在苦，    不能信是法，

破法不信故，
墜於三惡道。    我寧不說法，    疾入於涅槃。

尋念過去佛、
所行方便力，    我今所得道，    亦應說三乘。

作是思惟時，
十方佛皆現，    梵音慰喻我，    善哉釋迦文，

第一之導師，
得是無上法，    隨諸一切佛、    而用方便力。

我等亦皆得
最妙第一法，    為諸眾生類、    分別說三乘。

少智樂小法，
不自信作佛，    是故以方便、　　分別說諸果。

雖復說三乘，
但為教菩薩。    舍利弗當知，    我聞聖師子、

深淨微妙音，
喜稱南無佛。    復作如是念，    我出濁惡世，

如諸佛所說，
我亦隨順行。    思惟是事已，    即趨波羅奈，

諸法寂滅相，
不可以言宣。    以方便力故，    為五比丘說。

是名轉法輪，
便有涅槃音，    及以阿羅漢，    法僧差別名。

從久遠劫來，
讚是涅槃法，    生死苦永盡，    我常如是說。

舍利弗當知，
我見佛子等，    志求佛道者，    無量千萬億，

咸以恭敬心，
皆來至佛所，    曾從諸佛聞，  　方便所說法。

我即作是念，
如來所以出，    為說佛慧故，    今正是其時。

舍利弗當知，
鈍根小智人、    著相憍慢者，    不能信是法。

今我喜無畏，
於諸菩薩中，    正直捨方便，    但說無上道。

菩薩聞是法，
疑網皆已除，    千二百羅漢、    悉亦當作佛。

如三世諸佛，
說法之儀式，    我今亦如是，    說無分別法。

諸佛興出世，
懸遠值遇難，    正使出於世，    說是法復難，

無量無數劫，
聞是法亦難，    能聽是法者，    斯人亦復難。

譬如優曇花，
一切皆愛樂，    天人所稀有，    時時乃一出。

聞法歡喜讚，
乃至發一言，    則為已供養，    一切三世佛，

是人甚稀有，
過於優曇花。    汝等勿有疑，    我為諸法王，

普告諸大眾，
但以一乘道、    教化諸菩薩，    無聲聞弟子。

汝等舍利弗，
聲聞及菩薩，    當知是妙法，    諸佛之秘要。

以五濁惡世，
但樂著諸欲，    如是等眾生，    終不求佛道。

當來世惡人，
聞佛說一乘，    迷惑不信受，    破法墮惡道。

有慚愧清淨、
志求佛道者，    當為如是等、    廣讚一乘道。

舍利弗當知，
諸佛法如是，    以萬億方便、    隨宜而說法，

其不習學者，
不能曉了此。    汝等既已知，    諸佛世之師，

隨宜方便事，
無復諸疑惑，    心生大歡喜，    自知當作佛。

妙法蓮華經卷第二

後秦龜茲國三藏法師鳩摩羅什奉詔譯

妙法蓮華經譬喻品第三

爾時舍利弗踴躍歡喜，即起、合掌、瞻仰尊顏、而白佛言：「今從世尊聞此法音，心懷踴躍，得未曾有。所以者何。我昔從佛聞如是法，見諸菩薩授記作佛，而我等不與斯事，甚自感傷、失於如來無量知見。世尊，我常獨處山林樹下，若坐若行，每作是念：『我等同入法性，云何如來以小乘法而見濟度？』是我等咎，非世尊也。所以者何。若我等待說所因，成就阿耨多羅三藐三菩提者，必以大乘而得度脫。然我等不解方便隨宜所說，初聞佛法，遇、便信受、思惟取證。世尊，我從昔來，終日竟夜、每自克責。而今從佛，聞所未聞、未曾有法，斷諸疑悔，身意泰然，快得安隱。今日乃知真是佛子，從佛口生，從法化生，得佛法分。」

爾時舍利弗欲重宣此義，而說偈言：

我聞是法音，
得所未曾有，    心懷大歡喜，    疑網皆已除。

昔來蒙佛教，
不失於大乘，    佛音甚稀有，    能除眾生惱，

我已得漏盡，
聞亦除憂惱。    我處於山谷，    或在樹林下，

若坐若經行，
常思惟是事，    嗚呼深自責，    云何而自欺。

我等亦佛子，
同入無漏法，    不能於未來、    演說無上道。

金色三十二，
十力諸解脫，    同共一法中，    而不得此事，

八十種妙好，
十八不共法，    如是等功德，    而我皆已失，

我獨經行時，
見佛在大眾，    名聞滿十方，    廣饒益眾生。

自惟失此利，
我為自欺誑。    我常於日夜，    每思惟是事，

欲以問世尊，
為失為不失，    我常見世尊，    稱讚諸菩薩，

以是於日夜，
籌量此是事。    今聞佛音聲，    隨宜而說法，

無漏難思議，
令眾至道場。    我本著邪見，    為諸梵志師，

世尊知我心，
拔邪說涅槃。    我悉除邪見，　　於空法得證，

爾時心自謂，
得至於滅度。    而今乃自覺，    非是實滅度，

若得作佛時，
具三十二相，    天人夜叉眾、    龍神等恭敬，

是時乃可謂，
永盡滅無餘。    佛於大眾中，    說我當作佛，

聞如是法音，
疑悔悉已除。    初聞佛所說，    心中大驚疑，

將非魔作佛，
惱亂我心耶。    佛以種種緣、    譬喻巧言說，

其心安如海，
我聞疑網斷。    佛說過去世、    無量滅度佛，

安住方便中，
亦皆說是法。    現在未來佛，    其數無有量，

亦以諸方便，
演說如是法。    如今者世尊，    從生及出家、

得道轉法輪，
亦以方便說。    世尊說實道，    波旬無此事，

以是我定知、
非是魔作佛。    我墮疑網故，    謂是魔所為，

聞佛柔軟音，
深遠甚微妙，    演暢清淨法。    我心大歡喜，

疑悔永已盡，
安住實智中。    我定當作佛，    為天人所敬，

轉無上法輪，
教化諸菩薩。

爾時佛告舍利弗：「吾今於天、人、沙門、婆羅門、等，大眾中說，我昔曾於二萬億佛所，為無上道故，常教化汝，汝亦長夜隨我受學。我以方便引導汝故，生我法中。舍利弗，我昔教汝志願佛道，汝今悉忘，而便自謂、已得滅度。我今還欲令汝憶念本願所行道故，為諸聲聞說是大乘經，名妙法蓮華、教菩薩法、佛所護念。」

「舍利弗，汝於未來世，過無量無邊、不可思議劫，供養若干千萬億佛，奉持正法，具足菩薩所行之道，當得作佛，號曰華光如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。國名離垢，其土平正，清淨嚴飾，安隱、豐樂，天人熾盛。琉璃為地，有八交道，黃金為繩、以界其側。其傍、各有七寶行樹，常有華果。華光如來、亦以三乘教化眾生。」

「舍利弗，彼佛出時，雖非惡世，以本願故，說三乘法。其劫、名大寶莊嚴。何故名曰大寶莊嚴，其國中以菩薩為大寶故。彼諸菩薩，無量無邊，不可思議，算數譬喻所不能及，非佛智力、無能知者。若欲行時，寶華承足。此諸菩薩，非初發意，皆久植德本，於無量百千萬億佛所、淨修梵行，恒為諸佛之所稱歎。常修佛慧，具大神通，善知一切諸法之門，質直無偽，志念堅固。如是菩薩、充滿其國。」

「舍利弗，華光佛、壽十二小劫，除為王子、未作佛時。其國人民，壽八小劫。華光如來過十二小劫，授堅滿菩薩、阿耨多羅三藐三菩提記。告諸比丘，是堅滿菩薩、次當作佛，號曰華足安行、多陀阿伽度、阿羅訶、三藐三佛陀，其佛國土，亦復如是。舍利弗，是華光佛滅度之後，正法住世、三十二小劫，像法住世、亦三十二小劫。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

舍利弗來世，
成佛普智尊，    號名曰華光，    當度無量眾。

供養無數佛，
具足菩薩行、    十力等功德，    證於無上道。

過無量劫已，
劫名大寶嚴，    世界名離垢，    清淨無瑕穢。

以琉璃為地，
金繩界其道，    七寶雜色樹，    常有華果實。

彼國諸菩薩，
志念常堅固，    神通波羅蜜，    皆已悉具足。

於無數佛所，
善學菩薩道，    如是等大士，    華光佛所化。

佛為王子時，
棄國捨世榮，    於最末後身，    出家成佛道。

華光佛住世、
壽十二小劫，    其國人民眾，    壽命八小劫。

佛滅度之後，
正法住於世，    三十二小劫，    廣度諸眾生。

正法滅盡已，
像法三十二，    舍利廣流布，    天人普供養。

華光佛所為，
其事皆如是，    其兩足聖尊，    最勝無倫匹。

彼即是汝身，
宜應自欣慶。

爾時四部眾，比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、等大眾，見舍利弗於佛前受阿耨多羅三藐三菩提記，心大歡喜，踴躍無量，各各脫身所著上衣、以供養佛。釋提桓因、梵天王、等，與無數天子，亦以天妙衣、天曼陀羅華、摩訶曼陀羅華、等，供養於佛。所散天衣，住虛空中，而自回轉。諸天伎樂、百千萬種，於虛空中、一時俱作，雨眾天華。而作是言：「佛昔於波羅奈、初轉法輪，今乃復轉無上最大法輪。」

爾時諸天子欲重宣此義，而說偈言：

昔於波羅奈、
轉四諦法輪，    分別說諸法，    五眾之生滅。

今復轉最妙，
無上大法輪，    是法甚深奧，    少有能信者。

我等從昔來，
數聞世尊說，    未曾聞如是，    深妙之上法。

世尊說是法，
我等皆隨喜。    大智舍利弗，    今得受尊記，

我等亦如是，
必當得作佛，    於一切世間，    最尊無有上。

佛道叵思議，
方便隨宜說。    我所有福業，    今世若過世，

及見佛功德，
盡回向佛道。

爾時舍利弗白佛言：「世尊，我今無復疑悔，親於佛前、得受阿耨多羅三藐三菩提記。是諸千二百心自在者，昔住學地，佛常教化，言我法、能離生老病死，究竟涅槃。是學無學人，亦各自以離我見及有無見等、謂得涅槃。而今於世尊前、聞所未聞，皆墮疑惑。善哉、世尊，願為四眾說其因緣，令離疑悔。」

爾時佛告舍利弗：「我先不言、諸佛世尊、以種種因緣、譬喻言辭、方便說法，皆為阿耨多羅三藐三菩提耶。是諸所說，皆為化菩薩故。然舍利弗，今當復以譬喻、更明此義，諸有智者、以譬喻得解。」

「舍利弗，若國邑聚落，有大長者、其年衰邁，財富無量，多有田宅、及諸僮仆。其家廣大，唯有一門，多諸人眾，一百、二百、乃至五百人、止住其中。堂閣朽故，牆壁隤落，柱根腐敗，梁棟傾危，周匝俱時、欻然火起，焚燒舍宅。長者諸子，若十、二十、或至三十、在此宅中。長者見是大火從四面起，即大驚怖，而作是念：『我雖能於此所燒之門、安隱得出，而諸子等，於火宅內、樂著嬉戲，不覺不知，不驚不怖，火來逼身，苦痛切己，心不厭患，無求出意。』」

「舍利弗，是長者作是思惟：『我身手有力，當以衣祴、若以幾案、從舍出之。』復更思惟：『是舍、唯有一門，而復狹小。諸子幼稚，未有所識，戀著戲處，或當墮落，為火所燒。我當為說怖畏之事，此舍已燒，宜時疾出，勿令為火之所燒害。』作是念已，如所思惟，具告諸子，汝等速出。父雖憐愍、善言誘喻，而諸子等樂著嬉戲，不肯信受，不驚不畏，了無出心。亦復不知何者是火，何者為舍，云何為失，但東西走戲、視父而已。」

「爾時長者即作是念：『此舍已為大火所燒，我及諸子若不時出，必為所焚，我今當設方便，令諸子等得免斯害。』父知諸子、先心各有所好，種種珍玩奇異之物，情必樂著。而告之言：『汝等所可玩好、稀有難得，汝若不取，後必憂悔。如此種種羊車、鹿車、牛車，今在門外，可以遊戲。汝等於此火宅、宜速出來，隨汝所欲，皆當與汝。』爾時諸子聞父所說珍玩之物，適其願故，心各勇銳，互相推排，競共馳走，爭出火宅。是時長者見諸子等安隱得出，皆於四衢道中、露地而坐，無復障礙，其心泰然，歡喜踴躍。時諸子等各白父言：『父先所許玩好之具，羊車、鹿車、牛車，願時賜與。』」

「舍利弗，爾時長者各賜諸子、等一大車，其車高廣，眾寶莊校，周匝欄楯，四面懸鈴。又於其上、張設幰蓋，亦以珍奇雜寶而嚴飾之，寶繩交絡，垂諸華纓，重敷婉筵，安置丹枕。駕以白牛，膚色充潔，形體姝好，有大筋力，行步平正，其疾如風。又多僕從、而侍衛之。所以者何。是大長者、財富無量，種種諸藏，悉皆充溢。而作是念，我財物無極，不應以下劣小車、與諸子等，今此幼童，皆是吾子，愛無偏党，我有如是七寶大車，其數無量，應當等心、各各與之，不宜差別。所以者何。以我此物、周給一國，猶尚不匱，何況諸子。是時諸子各乘大車，得未曾有，非本所望。」

「舍利弗，於汝意云何，是長者、等與諸子珍寶大車，寧有虛妄否？」舍利弗言：「不也、世尊，是長者、但令諸子得免火難，全其軀命，非為虛妄。何以故。若全身命，便為已得玩好之具，況復方便，於彼火宅而拔濟之。世尊，若是長者，乃至不與最小一車，猶不虛妄。何以故。是長者先作是意：『我以方便、令子得出。』以是因緣，無虛妄也。何況長者、自知財富無量，欲饒益諸子，等與大車。」

佛告舍利弗：「善哉善哉，如汝所言。舍利弗，如來亦復如是，則為一切世間之父。於諸怖畏、衰惱、憂患、無明闇蔽，永盡無餘，而悉成就無量知見、力無所畏，有大神力及智慧力，具足方便、智慧波羅蜜，大慈、大悲，常無懈倦，恒求善事，利益一切。而生三界朽故火宅，為度眾生、生老病死、憂悲、苦惱、愚癡、闇蔽、三毒之火，教化、令得阿耨多羅三藐三菩提。見諸眾生為生老病死、憂悲、苦惱、之所燒煮，亦以五欲財利故、受種種苦，又以貪著追求故，現受眾苦，後受地獄、畜生、餓鬼、之苦，若生天上、及在人間，貧窮困苦、愛別離苦、怨憎會苦、如是等種種諸苦。眾生沒在其中，歡喜遊戲，不覺不知，不驚不怖，亦不生厭，不求解脫。於此三界火宅、東西馳走，雖遭大苦，不以為患。舍利弗，佛見此已，便作是念：『我為眾生之父，應拔其苦難，與無量無邊佛智慧樂，令其遊戲。』」

「舍利弗，如來復作是念：『若我但以神力、及智慧力，捨於方便，為諸眾生讚如來知見、力無所畏者，眾生不能以是得度。所以者何。是諸眾生，未免生老病死、憂悲、苦惱，而為三界火宅所燒，何由能解佛之智慧。』」

「舍利弗，如彼長者、雖復身手有力，而不用之，但以殷勤方便、勉濟諸子火宅之難，然後各與珍寶大車。如來亦復如是，雖有力、無所畏，而不用之，但以智慧方便，於三界火宅、拔濟眾生，為說三乘、聲聞、辟支佛、佛乘，而作是言：『汝等莫得樂住三界火宅，勿貪粗敝、色聲香味觸也。若貪著生愛，則為所燒。汝速出三界，當得三乘、聲聞、辟支佛、佛乘，我今為汝保任此事，終不虛也。汝等但當勤修精進。』如來以是方便、誘進眾生，復作是言：『汝等當知此三乘法，皆是聖所稱歎，自在無繫，無所依求。乘是三乘，以無漏根、力、覺、道、禪定、解脫、三昧、等，而自娛樂，便得無量安隱快樂。』」

「舍利弗，若有眾生，內有智性，從佛世尊聞法信受，殷勤精進，欲速出三界，自求涅槃，是名聲聞乘，如彼諸子為求羊車、出於火宅。若有眾生，從佛世尊聞法信受，殷勤精進，求自然慧，樂獨善寂，深知諸法因緣，是名辟支佛乘，如彼諸子為求鹿車、出於火宅。若有眾生，從佛世尊聞法信受，勤修精進，求一切智、佛智、自然智、無師智、如來知見、力無所畏，愍念、安樂無量眾生，利益天人，度脫一切，是名大乘，菩薩求此乘故，名為摩訶薩，如彼諸子為求牛車、出於火宅。」

「舍利弗，如彼長者、見諸子等安隱得出火宅，到無畏處，自惟財富無量，等以大車而賜諸子。如來亦復如是，為一切眾生之父，若見無量億千眾生，以佛教門、出三界苦、怖畏險道，得涅槃樂。如來爾時便作是念：『我有無量無邊智慧、力無畏等諸佛法藏，是諸眾生，皆是我子，等與大乘，不令有人獨得滅度。』皆以如來滅度而滅度之。是諸眾生脫三界者，悉與諸佛禪定、解脫、等娛樂之具，皆是一相、一種，聖所稱歎，能生淨妙第一之樂。」

「舍利弗，如彼長者、初以三車誘引諸子，然後但與大車，寶物莊嚴，安隱第一，然彼長者無虛妄之咎。如來亦復如是、無有虛妄，初說三乘、引導眾生，然後但以大乘而度脫之。何以故。如來有無量智慧、力無所畏諸法之藏，能與一切眾生大乘之法，但不盡能受。」

「舍利弗，以是因緣，當知諸佛方便力故，於一佛乘、分別說三。」

佛欲重宣此義，而說偈言：

譬如長者、
有一大宅，    其宅久故，    而復頓敝，

堂舍高危，
柱根摧朽，    梁棟傾斜，    基陛隤毀，

牆壁圯坼，
泥塗褫落，    覆苫亂墜，    椽梠差脫，

周障屈曲，
雜穢充遍。    有五百人，    止住其中。

鴟梟雕鷲、
烏鵲鳩鴿、    蚖蛇蝮蠍，    蜈蚣蚰蜒，

守宮百足，
狖狸鼷鼠，    諸惡蟲輩，    交橫馳走。

屎尿臭處，
不淨流溢，    蜣蜋諸蟲、    而集其上。

狐狼野干，
咀嚼踐蹋，    □齧死屍、
骨肉狼藉。

由是群狗、
競來搏撮，    饑羸慞惶，    處處求食。

鬥諍□掣，
啀喍嗥吠，    其舍恐怖，    變狀如是。

處處皆有，
魑魅魍魎，    夜叉惡鬼，    食啖人肉，

毒蟲之屬，
諸惡禽獸，    孚乳產生，    各自藏護。

夜叉競來，
爭取食之，    食之既飽，    惡心轉熾，

鬥諍之聲，
甚可怖畏。    鳩槃荼鬼、    蹲踞土埵，

或時離地，
一尺二尺，    往返遊行，    縱逸嬉戲，

捉狗兩足，
撲令失聲，    以腳加頸，    怖狗自樂。

復有諸鬼，
其身長大，    裸形黑瘦，    常住其中，

發大惡聲，
叫呼求食。    復有諸鬼，    其咽如針。

復有諸鬼，
首如牛頭，    或食人肉，    或復啖狗，

頭髮蓬亂，
殘害兇險，    饑渴所逼，    叫喚馳走。

夜叉餓鬼，
諸惡鳥獸，    饑急四向，    窺看窗牖，

如是諸難，
恐畏無量。    是朽故宅，    屬於一人。

其人近出，
未久之間，    於後舍宅，    忽然火起，

四面一時，
其炎俱熾。    棟梁椽柱、    爆聲震裂，

摧折墮落，
牆壁崩倒。    諸鬼神等、    揚聲大叫。

雕鷲諸鳥，
鳩槃荼等，    周章惶怖，    不能自出。

惡獸毒蟲，
藏竄孔穴，    毗舍闍鬼、    亦住其中，

薄福德故，
為火所逼，    共相殘害，    飲血啖肉。

野干之屬，
並已前死，    諸大惡獸、    競來食啖，

臭煙烽烰，
四面充塞。    蜈蚣蚰蜒，    毒蛇之類，

為火所燒，
爭走出穴，    鳩槃荼鬼、    隨取而食。

又諸餓鬼，
頭上火燃，    饑渴熱惱，    周章悶走。

其宅如是、
甚可怖畏，    毒害火災，    眾難非一。

是時宅主
在門外立，    聞有人言，    汝諸子等，

先因遊戲、
來入此宅，    稚小無知，    歡娛樂著。

長者聞已，
驚入火宅，    方宜救濟，    令無燒害。

告喻諸子，
說眾患難，    惡鬼毒蟲，    災火蔓延，

眾苦次第、
相續不絕。    毒蛇蚖蝮，    及諸夜叉、

鳩槃荼鬼，
野干狐狗，    雕鷲鴟梟，    百足之屬，

饑渴惱急，
甚可怖畏，    此苦難處，    況復大火。

諸子無知，
雖聞父誨，    猶故樂著，    嬉戲不已。

是時長者，
而作是念，    諸子如此，    益我愁惱。

今此舍宅，
無一可樂，    而諸子等、    耽湎嬉戲，

不受我教，
將為火害。    即便思惟，    設諸方便、

告諸子等，
我有種種，  　珍玩之具，    妙寶好車，

羊車鹿車、
大牛之車，    今在門外。    汝等出來，

吾為汝等
造作此車，    隨意所樂，    可以遊戲。

諸子聞說，
如此諸車，    即時奔競、    馳走而出，

到於空地，
離諸苦難。    長者見子，    得出火宅，

住於四衢，
坐師子座、    而自慶言，    我今快樂。

此諸子等，
生育甚難，    愚小無知，    而入險宅。

多諸毒蟲，
魑魅可畏，    大火猛炎、    四面俱起，

而此諸子、
貪著嬉戲，    我已救之，    令得脫難。

是故諸人，
我今快樂。    爾時諸子、    知父安坐，

皆詣父所、
而白父言，    願賜我等，    三種寶車。

如前所許，
諸子出來，    當以三車、    隨汝所欲，

今正是時，
惟垂給與。    長者大富，    庫藏眾多，

金銀琉璃、
硨磲瑪瑙，    以眾寶物、    造諸大車。

莊校嚴飾，
周匝欄楯，    四面懸鈴，    金繩交絡。

真珠羅網，
張施其上，    金華諸瓔，    處處垂下，

眾彩雜飾，
周匝圍繞，    柔軟繒纊，    以為茵蓐。

上妙細疊，
價值千億，    鮮白淨潔，    以覆其上。

有大白牛，
肥壯多力，    形體姝好，    以駕寶車。

多諸儐從，
而侍衛之。    以是妙車，    等賜諸子。

諸子是時，
歡喜踴躍，    乘是寶車，    遊於四方，

嬉戲快樂，
自在無礙。    告舍利弗，    我亦如是，

眾聖中尊，
世間之父。    一切眾生，    皆是吾子，

深著世樂，
無有慧心。    三界無安，    猶如火宅，

眾苦充滿，
甚可怖畏，    常有生老    　病死憂患，

如是等火，
熾燃不息。    如來已離，    三界火宅，

寂然閒居，
安處林野。    今此三界，    皆是我有，

其中眾生，
悉是吾子。    而今此處，    多諸患難，

唯我一人，
能為救護。    雖復教詔，    而不信受，

於諸欲染，
貪著深故。    以是方便，    為說三乘，

令諸眾生，
知三界苦，    開示演說、    出世間道。

是諸子等，
若心決定，    具足三明、    及六神通，

有得緣覺、
不退菩薩。    汝舍利弗，    我為眾生，

以此譬喻、
說一佛乘，    汝等若能、  　信受是語，

一切皆當，
成得佛道。    是乘微妙、    清淨第一，

於諸世間、
為無有上，    佛所悅可，    一切眾生、

所應稱讚、
供養禮拜。    無量億千、  　諸力解脫，

禪定智慧，
及佛餘法，    得如是乘。    令諸子等，

日夜劫數、
常得遊戲，    與諸菩薩、    及聲聞眾，

乘此寶乘，
直至道場。    以是因緣，    十方諦求，

更無餘乘，
除佛方便。    告舍利弗，    汝諸人等，

皆是吾子，
我則是父。    汝等累劫、    眾苦所燒，

我皆濟拔，
令出三界。    我雖先說、    汝等滅度，

但盡生死，
而實不滅，    今所應作，    唯佛智慧。

若有菩薩，
於是眾中，    能一心聽、    諸佛實法，

諸佛世尊、
雖以方便，    所化眾生，    皆是菩薩。

若人小智，
深著愛欲，    為此等故、    說於苦諦。

眾生心喜，
得未曾有，    佛說苦諦，    真實無異。

若有眾生，
不知苦本，    深著苦因，    不能暫捨，

為是等故、
方便說道。    諸苦所因，    貪欲為本，

若滅貪欲，
無所依止，    滅盡諸苦，    名第三諦。

為滅諦故，
修行於道，    離諸苦縛，    名得解脫。

是人於何
而得解脫，    但離虛妄，    名為解脫，

其實未得、
一切解脫。    佛說是人、    未實滅度，

斯人未得，
無上道故，    我意不欲、    令至滅度。

我為法王，
於法自在，    安隱眾生，    故現於世。

汝舍利弗，
我此法印，    為欲利益，  　世間故說，

在所遊方，
勿妄宣傳。    若有聞者，    隨喜頂受，

當知是人、
阿鞞跋致。    若有信受，    此經法者，

是人已曾，
見過去佛，    恭敬供養，    亦聞是法。

若人有能，
信汝所說，    則為見我，    亦見於汝、

及比丘僧、
並諸菩薩。    斯法華經，    為深智說，

淺識聞之，　　迷惑不解，    一切聲聞、　　及辟支佛，

於此經中，
力所不及。　　汝舍利弗，　　尚於此經、

以信得入，
況餘聲聞。    其餘聲聞，    信佛語故，

隨順此經，
非己智分。    又舍利弗，    憍慢懈怠、

計我見者，
莫說此經。    凡夫淺識，    深著五欲，

聞不能解，
亦勿為說。    若人不信，    譭謗此經，

則斷一切，
世間佛種。    或復顰蹙，    而懷疑惑，

汝當聽說，
此人罪報。    若佛在世，    若滅度後，

其有誹謗，
如斯經典，    見有讀誦、    書持經者，

輕賤憎嫉、
而懷結恨，    此人罪報，    汝今復聽，

其人命終，
入阿鼻獄，    具足一劫，    劫盡更生，

如是展轉，
至無數劫，    從地獄出，    當墮畜生，

若狗野干，
其影□瘦，    黧黮疥癩，
人所觸嬈，

又復為人，
之所惡賤，    常困饑渴，    骨肉枯竭，

生受楚毒，
死被瓦石，    斷佛種故，    受斯罪報。

若作駱駝，
或生驢中，    身常負重，    加諸杖捶，

但念水草，
餘無所知，    謗斯經故，    獲罪如是。

有作野干，
來入聚落，    身體疥癩，    又無一目，

為諸童子
之所打擲，    受諸苦痛，    或時致死。

於此死已，
更受蟒身，    其形長大，  　五百由旬，

聾騃無足，
宛轉腹行，    為諸小蟲，    之所咂食，

晝夜受苦，
無有休息，    謗斯經故，    獲罪如是。

若得為人，
諸根闇鈍，    矬陋攣躄，  　盲聾背傴，

有所言說，
人不信受，    口氣常臭，    鬼魅所著，

貧窮下賤，
為人所使，    多病痟瘦，    無所依怙，

雖親附人，
人不在意，    若有所得，    尋復忘失。

若修醫道，
順方治病，    更增他疾，    或復致死。

若自有病，
無人救療，    設服良藥，    而復增劇。

若他反逆、
抄劫竊盜，    如是等罪，    橫羅其殃。

如斯罪人，
永不見佛，    眾聖之王，    說法教化，

如斯罪人，
常生難處，    狂聾心亂，    永不聞法。

於無數劫、
如恒河沙，    生輒聾啞，    諸根不具、

常處地獄，
如遊園觀，    在餘惡道，    如己舍宅，

駝驢豬狗、
是其行處，    謗斯經故，    獲罪如是。

若得為人，
聾盲瘖啞、    貧窮諸衰、    以自莊嚴，

水腫乾痟、
疥癩癰疽、    如是等病，    以為衣服，

身常臭處，
垢穢不淨，    深著我見，    增益瞋恚，

淫欲熾盛，
不擇禽獸，    謗斯經故，    獲罪如是。

告舍利弗，
謗斯經者，    若說其罪，    窮劫不盡。

以是因緣，
我故語汝，    無智人中，    莫說此經。

若有利根，
智慧明了，    多聞強識，    求佛道者，

如是之人，
乃可為說。    若人曾見，    億百千佛，

植諸善本，
深心堅固，    如是之人，    乃可為說。

若人精進，
常修慈心，    不惜身命，    乃可為說。

若人恭敬，
無有異心，    離諸凡愚，    獨處山澤，

如是之人，
乃可為說。    又舍利弗，    若見有人，

捨惡知識，
親近善友，    如是之人，    乃可為說。

若見佛子，
持戒清潔，    如淨明珠，    求大乘經，

如是之人，
乃可為說。    若人無瞋，    質直柔軟，

常愍一切，
恭敬諸佛，    如是之人，    乃可為說。

復有佛子，
於大眾中，    以清淨心，    種種因緣、

譬喻言辭、
說法無礙，    如是之人，    乃可為說。

若有比丘，
為一切智，    四方求法，    合掌頂受，

但樂受持，
大乘經典，    乃至不受，    餘經一偈，

如是之人，
乃可為說。    如人至心，  　求佛舍利，

如是求經，
得已頂受，    其人不復，    志求餘經，

亦未曾念，
外道典籍，    如是之人，    乃可為說。

告舍利弗，
我說是相，    求佛道者、    窮劫不盡，

如是等人，
則能信解，    汝當為說，  　妙法華經。

妙法蓮華經信解品第四

爾時慧命須菩提、摩訶迦旃延、摩訶迦葉、摩訶目犍連，從佛所、聞未曾有法，世尊授舍利弗阿耨多羅三藐三菩提記，發稀有心，歡喜踴躍，即從座起，整衣服，偏袒右肩，右膝著地，一心合掌，屈躬恭敬，瞻仰尊顏、而白佛言：「我等居僧之首，年並朽邁，自謂已得涅槃，無所堪任，不復進求阿耨多羅三藐三菩提。世尊往昔說法既久，我時在座，身體疲懈，但念空、無相、無作，於菩薩法、遊戲神通，淨佛國土，成就眾生，心不喜樂。所以者何。世尊令我等出於三界，得涅槃證，又今我等年已朽邁，於佛教化菩薩阿耨多羅三藐三菩提、不生一念好樂之心。我等今於佛前、聞授聲聞阿耨多羅三藐三菩提記，心甚歡喜，得未曾有，不謂於今，忽然得聞稀有之法，深自慶倖，獲大善利，無量珍寶、不求自得。」

「世尊，我等今者樂說譬喻、以明斯義，譬若有人，年既幼稚，捨父逃逝，久住他國，或十、二十、至五十歲，年既長大，加復窮困，馳騁四方、以求衣食，漸漸遊行，遇向本國。其父先來、求子不得，中止一城。其家大富，財寶無量，金、銀、琉璃、珊瑚、琥珀、玻璃、珠、等，其諸倉庫，悉皆盈溢，多有僮仆、臣佐、吏民，象馬、車乘、牛羊、無數，出入息利，乃遍他國，商估賈客、亦甚眾多。時貧窮子、遊諸聚落，經歷國邑，遂到其父所止之城。父母念子，與子離別五十餘年，而未曾向人說如此事，但自思惟，心懷悔恨，自念老朽，多有財物，金銀、珍寶，倉庫盈溢，無有子息，一旦終沒，財物散失，無所委付，是以殷勤、每憶其子。復作是念：『我若得子、委付財物，坦然快樂，無復憂慮。』」

「世尊，爾時窮子、傭賃展轉、遇到父舍，住立門側。遙見其父、踞師子床，寶幾承足，諸婆羅門、剎利、居士、皆恭敬圍繞，以真珠瓔珞、價值千萬，莊嚴其身，吏民、僮仆，手執白拂，侍立左右。覆以寶帳，垂諸華幡，香水灑地，散眾名華，羅列寶物，出內取與，有如是等種種嚴飾，威德特尊。窮子見父有大力勢，即懷恐怖，悔來至此。竊作是念：『此或是王、或是王等，非我傭力得物之處，不如往至貧里，肆力有地，衣食易得，若久住此，或見逼迫，強使我作。』作是念已，疾走而去。」

「時富長者於師子座，見子便識，心大歡喜。即作是念：『我財物庫藏、今有所付，我常思念此子，無由見之，而忽自來，甚適我願，我雖年朽，猶故貪惜。』即遣傍人，急追將還。爾時使者，疾走往捉。窮子驚愕，稱怨、大喚：『我不相犯，何為見捉？』使者執之愈急，強牽將還。於時窮子，自念無罪，而被囚執，此必定死，轉更惶怖，悶絕躄地。父遙見之，而語使言：『不需此人，勿強將來，以冷水灑面，令得醒悟，莫復與語。』所以者何。父知其子、志意下劣，自知豪貴、為子所難，審知是子，而以方便，不語他人、云是我子。使者語之：『我今放汝，隨意所趨。』窮子歡喜、得未曾有，從地而起，往至貧里、以求衣食。」

「爾時長者將欲誘引其子、而設方便，密遣二人、形色憔悴、無威德者：『汝可詣彼，徐語窮子，此有作處，倍與汝值。窮子若許，將來、使作。若言、欲何所作，便可語之，雇汝除糞，我等二人、亦共汝作。』時二使人即求窮子，既已得之，具陳上事。爾時窮子先取其價，尋與除糞。其父見子，愍而怪之。又以他日，於窗牖中、遙見子身，羸瘦憔悴，糞土塵坌，污穢不淨。即脫瓔珞、細軟上服、嚴飾之具，更著粗敝垢膩之衣、塵土坌身，右手執持除糞之器，狀有所畏。語諸作人：『汝等勤作，勿得懈息。』以方便故，得近其子。後復告言：『咄、男子，汝常此作，勿復餘去，當加汝價。諸有所需、盆器米麵、鹽醋之屬，莫自疑難，亦有老敝使人、需者相給，好自安意，我如汝父，勿復憂慮。所以者何。我年老大，而汝少壯，汝常作時，無有欺怠、瞋恨怨言，都不見汝有此諸惡、如餘作人，自今已後，如所生子。』即時長者、更與作字，名之為兒。爾時窮子、雖欣此遇，猶故自謂、客作賤人。由是之故，於二十年中、常令除糞。過是已後，心相體信，入出無難，然其所止、猶在本處。」

「世尊，爾時長者有疾，自知將死不久。語窮子言：『我今多有金銀珍寶，倉庫盈溢，其中多少、所應取與，汝悉知之，我心如是，當體此意。所以者何。今我與汝，便為不異，宜加用心，無令漏失。』爾時窮子，即受教敕，領知眾物、金銀珍寶、及諸庫藏，而無希取一餐之意，然其所止，故在本處，下劣之心、亦未能捨。復經少時，父知子意，漸已通泰，成就大志，自鄙先心。臨欲終時、而命其子、並會親、族、國王、大臣、剎利、居士，皆悉已集，即自宣言：『諸君當知，此是我子，我之所生，於某城中、捨吾逃走，伶俜辛苦、五十餘年，其本字某，我名某甲，昔在本城、懷憂推覓，忽於此間、遇會得之，此實我子，我實其父，今我所有一切財物，皆是子有，先所出內，是子所知。世尊，是時窮子聞父此言，即大歡喜、得未曾有，而作是念，我本無心、有所希求，今此寶藏自然而至。』」

「世尊，大富長者、則是如來，我等皆似佛子，如來常說、我等為子。世尊，我等以三苦故，於生死中、受諸熱惱，迷惑無知，樂著小法。今日世尊，令我等思惟捐除諸法戲論之糞，我等於中勤加精進，得至涅槃一日之價，既得此已，心大歡喜，自以為足，便自謂言：『於佛法中勤精進故，所得宏多。』然世尊先知我等心著敝欲，樂於小法，便見縱捨，不為分別、汝等當有如來知見寶藏之分。世尊以方便力、說如來智慧，我等從佛，得涅槃一日之價，以為大得，於此大乘，無有志求。我等又因如來智慧，為諸菩薩，開示演說，而自於此無有志願。所以者何。佛知我等心樂小法，以方便力、隨我等說，而我等不知真是佛子。今我等方知世尊於佛智慧、無所吝惜。所以者何。我等昔來真是佛子，而但樂小法，若我等有樂大之心，佛則為我說大乘法。於此經中、唯說一乘，而昔於菩薩前、毀呰聲聞樂小法者，然佛實以大乘教化，是故我等說、本無心有所希求。今法王大寶自然而至，如佛子所應得者、皆已得之。」

爾時摩訶迦葉欲重宣此義，而說偈言：

我等今日、
聞佛音教，    歡喜踴躍，    得未曾有。

佛說聲聞，
當得作佛，    無上寶聚，    不求自得。

譬如童子，
幼稚無識，    捨父逃逝，    遠到他土，

周流諸國、
五十餘年。    其父憂念，    四方推求，

求之既疲，
頓止一城，    造立舍宅，    五欲自娛。

其家巨富，
多諸金銀、    硨磲瑪瑙、    真珠琉璃、

象馬牛羊、
輦輿車乘、    田業僮仆，    人民眾多，

出入息利、
乃遍他國，    商估賈人、    無處不有，

千萬億眾、
圍繞恭敬，    常為王者    　之所愛念，

群臣豪族，
皆共宗重。    以諸緣故，    往來者眾，

豪富如是，
有大力勢。    而年朽邁，    益憂念子，

夙夜惟念，
死時將至，    癡子捨我，  　五十餘年，

庫藏諸物、
當如之何。    爾時窮子，    求索衣食，

從邑至邑、
從國至國，    或有所得，    或無所得，

饑餓羸瘦，
體生瘡癬，    漸次經歷，    到父住城，

傭賃展轉，
遂至父舍。    爾時長者，    於其門內、

施大寶帳，
處師子座，    眷屬圍繞，    諸人侍衛，

或有計算，
金銀寶物，    出內財產，    注記券疏。

窮子見父
豪貴尊嚴，    謂是國王、    若國王等，

驚怖自怪，
何故至此。    覆自念言，    我若久住，

或見逼迫，
強驅使作。    思惟是已，    馳走而去，

借問貧里，
欲往傭作。    長者是時、    在師子座，

遙見其子，
默而識之，    即敕使者、    追捉將來。

窮子驚喚，
迷悶躄地，    是人執我，    必當見殺，

何用衣食、
使我至此。    長者知子，    愚癡狹劣，

不信我言，
不信是父。    即以方便，    更遣餘人，

眇目矬陋、
無威德者，    汝可語之，    云當相雇，

除諸糞穢，
倍與汝價。    窮子聞之，    歡喜隨來，

為除糞穢，
淨諸房舍。    長者於牖、    常見其子，

念子愚劣，
樂為鄙事。    於是長者    　著敝垢衣，

執除糞器，
往到子所，    方便附近，    語令勤作。

既益汝價，
並塗足油，    飲食充足，    薦席厚暖，

如是苦言、
汝當勤作，    又以軟語、    若如我子。

長者有智，　　漸令入出，
經二十年，    執作家事，

示其金銀、
真珠玻璃、    諸物出入，    皆使令知。

猶處門外，
止宿草庵，    自念貧事，    我無此物。

父知子心，
漸已廣大，    欲與財物，    即聚親族、

國王大臣、
剎利居士。    於此大眾，    說是我子，

捨我他行、
經五十歲，    自見子來、    已二十年，

昔於某城，
而失是子，    周行求索，    遂來至此。

凡我所有、
舍宅人民，    悉以付之，    恣其所用。

子念昔貧，
志意下劣，    今於父所、    大獲珍寶，

並及舍宅、
一切財物，    甚大歡喜，    得未曾有。

佛亦如是，
知我樂小，    未曾說言，  　汝等作佛，

而說我等，
得諸無漏，  　成就小乘、  　聲聞弟子。

佛敕我等，
說最上道，    修習此者，    當得成佛。

我承佛教，
為大菩薩，    以諸因緣、　　種種譬喻、

若干言辭、
說無上道。　　諸佛子等、    從我聞法，

日夜思惟，
精勤修習。    是時諸佛，    即授其記，

汝於來世、
當得作佛，    一切諸佛，  　秘藏之法，

但為菩薩，
演其實事，　  而不為我，  　說斯真要。

如彼窮子、　　得近其父，
雖知諸物，    心不希取。

我等雖說，
佛法寶藏，    自無志願，  　亦復如是。

我等內滅，
自謂為足，　  唯了此事，    更無餘事。

我等若聞，　　淨佛國土，
教化眾生，    都無欣樂。

所以者何，
一切諸法，    皆悉空寂，　　無生無滅，

無大無小，
無漏無為，    如是思惟，    不生喜樂。

我等長夜，
於佛智慧，    無貪無著，    無復志願，

而自於法、
謂是究竟。    我等長夜、 　 修習空法，

得脫三界，
苦惱之患， 　 住最後身、    有餘涅槃。

佛所教化，
得道不虛，    則為已得，    報佛之恩。

我等雖為，
諸佛子等，    說菩薩法、 　 以求佛道，

而於是法、
永無願樂。 　 導師見捨，    觀我心故，

初不勸進、
說有實利。    如富長者，    知子志劣，

以方便力、
柔伏其心，    然後乃付，　　一切財物。

佛亦如是、
現稀有事  　　知樂小者，  　以方便力、

調伏其心，
乃教大智。    我等今日、    得未曾有，

非先所望，
而今自得，    如彼窮子，  　得無量寶。

世尊我今，
得道得果，    於無漏法、　　得清淨眼。

我等長夜、
持佛淨戒，  　始於今日，    得其果報，

法王法中、
久修梵行，    今得無漏、    無上大果。

我等今者、
真是聲聞，    以佛道聲、 　 令一切聞。

我等今者、
真阿羅漢，　　於諸世間、    天人魔梵，

普於其中、
應受供養。    世尊大恩，    以稀有事，

憐愍教化、
利益我等，  　無量億劫、 　 誰能報者。

手足供給，
頭頂禮敬，  　一切供養，    皆不能報。

若以頂戴，
兩肩荷負，    於恒沙劫、    盡心恭敬，

又以美膳、
無量寶衣、    及諸臥具、　　種種湯藥，

牛頭栴檀、
及諸珍寶、  　以起塔廟，    寶衣布地，

如斯等事，
以用供養，    於恒沙劫，    亦不能報。

諸佛稀有、
無量無邊、    不可思議、　　大神通力，

無漏無為，
諸法之王，    能為下劣、    忍於斯事，

取相凡夫，　　隨宜為說。
諸佛於法，    得最自在，

知諸眾生，
種種欲樂、    及其志力，  　隨所堪任，

以無量喻、
而為說法，　　隨諸眾生，    宿世善根，

又知成熟、
未成熟者，    種種籌量，    分別知已，

於一乘道、
隨宜說三。

妙法蓮華經卷第三

後秦龜茲國三藏法師鳩摩羅什奉詔譯

妙法蓮華經藥草喻品第五

爾時世尊告摩訶迦葉、及諸大弟子：「善哉、善哉，迦葉善說如來真實功德。誠如所言，如來復有無量無邊阿僧祇功德，汝等若於無量億劫、說不能盡。迦葉，當知如來是諸法之王，若有所說，皆不虛也。於一切法，以智方便而演說之，其所說法，皆悉到於一切智地。如來觀知一切諸法之所歸趨，亦知一切眾生深心所行，通達無礙，又於諸法究盡明了，示諸眾生一切智慧。」

「迦葉，譬如三千大千世界、山川溪谷土地，所生卉木叢林、及諸藥草，種類若干，名色各異。密雲彌布，遍覆三千大千世界，一時等澍，其澤普洽。卉木叢林、及諸藥草，小根小莖、小枝小葉，中根中莖、中枝中葉，大根大莖、大枝大葉，諸樹大小，隨上中下、各有所受，一雲所雨，稱其種性而得生長，華果敷實。雖一地所生，一雨所潤，而諸草木、各有差別。」

「迦葉，當知如來亦復如是、出現於世，如大雲起，以大音聲、普遍世界天、人、阿修羅，如彼大雲遍覆三千大千國土。於大眾中、而唱是言：『我是如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊，未度者令度，未解者令解，未安者令安，未涅槃者令得涅槃，今世後世、如實知之。我是一切知者、一切見者、知道者、開道者、說道者、汝等天、人、阿修羅眾、皆應到此，為聽法故。』」

「爾時無數千萬億種眾生，來至佛所、而聽法。如來於時，觀是眾生諸根利鈍，精進、懈怠，隨其所堪、而為說法，種種無量，皆令歡喜、快得善利。」

「是諸眾生、聞是法已，現世安隱，後生善處，以道受樂，亦得聞法。既聞法已，離諸障礙，於諸法中，任力所能，漸得入道。如彼大雲、雨於一切卉木叢林、及諸藥草，如其種性，具足蒙潤，各得生長。」

「如來說法，一相一味，所謂解脫相、離相、滅相，究竟至於一切種智。其有眾生、聞如來法，若持讀誦，如說修行，所得功德、不自覺知。所以者何。唯有如來、知此眾生種相體性，念何事，思何事，修何事，云何念，云何思，云何修，以何法念，以何法思，以何法修，以何法得何法，眾生住於種種之地，唯有如來、如實見之，明了無礙。如彼卉木叢林、諸藥草等，而不自知上中下性，如來知是一相一味之法，所謂解脫相、離相、滅相，究竟涅槃、常寂滅相，終歸於空。佛知是已，觀眾生心欲、而將護之，是故不即為說一切種智。汝等迦葉、甚為稀有，能知如來隨宜說法，能信能受。所以者何。諸佛世尊、隨宜說法，難解難知。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

破有法王、
出現世間，    隨眾生欲，    種種說法。

如來尊重，
智慧深遠，    久默斯要，
不務速說。

有智若聞，
則能信解，    無智疑悔，    則為永失。

是故迦葉，
隨力為說，    以種種緣、    令得正見。

迦葉當知，
譬如大雲，    起於世間，    遍覆一切，

慧雲含潤，
電光晃曜，    雷聲遠震，    令眾悅豫。

日光掩蔽，
地上清涼，    靉靆垂布、    如可承攬。

其雨普等，
四方俱下，    流澍無量，    率土充洽。

山川險谷、
幽邃所生，    卉木藥草，    大小諸樹，

百穀苗稼，
甘蔗葡萄，    雨之所潤，    無不豐足，

乾地普洽，
藥木並茂。    其雲所出，  　一味之水，

草木叢林，
隨分受潤。    一切諸樹，    上中下等，

稱其大小，
各得生長，    根莖枝葉，    華果光色，

一雨所及，
皆得鮮澤。    如其體相、    性分大小，

所潤是一，
而各滋茂。    佛亦如是，    出現於世，

譬如大雲、
普覆一切。    既出於世，    為諸眾生、

分別演說、
諸法之實。    大聖世尊，    於諸天人、

一切眾中、
而宣是言，    我為如來，    兩足之尊，

出於世間，
猶如大雲、    充潤一切，    枯槁眾生，

皆令離苦，
得安隱樂、    世間之樂、    及涅槃樂。

諸天人眾，
一心善聽，    皆應到此、    覲無上尊。

我為世尊，
無能及者，    安隱眾生，    故現於世，

為大眾說，
甘露淨法。    其法一味，    解脫涅槃，

以一妙音、
演暢斯義，    常為大乘，    而作因緣。

我觀一切，
普皆平等，    無有彼此、    愛憎之心。

我無貪著，
亦無限礙，    恒為一切、    平等說法，

如為一人，
眾多亦然。    常演說法，    曾無他事，

去來坐立、
終不疲厭，    充足世間，    如雨普潤。

貴賤上下，
持戒毀戒，    威儀具足、    及不具足，

正見邪見，
利根鈍根，    等雨法雨，    而無懈倦。

一切眾生、
聞我法者，    隨力所受，    住於諸地。

或處人天，
轉輪聖王，    釋梵諸王，    是小藥草。

知無漏法，
能得涅槃，    起六神通，    及得三明，

獨處山林，
常行禪定，    得緣覺證，    是中藥草。

求世尊處，
我當作佛，    行精進定，    是上藥草。

又諸佛子、
專心佛道，    常行慈悲，    自知作佛，

決定無疑，
是名小樹。    安住神通，    轉不退輪，

度無量億、
百千眾生，    如是菩薩，    名為大樹。

佛平等說，
如一味雨，    隨眾生性、    所受不同，

如彼草木，
所稟各異，    佛以此喻、    方便開示，

種種言辭，
演說一法，    於佛智慧，    如海一滴。

我雨法雨，
充滿世間，    一味之法，    隨力修行，

如彼叢林、
藥草諸樹，    隨其大小，    漸增茂好。

諸佛之法，
常以一味，    令諸世間、    普得具足，

漸次修行，
皆得道果。    聲聞緣覺，    處於山林，

住最後身，
聞法得果，    是名藥草，    各得增長。

若諸菩薩，
智慧堅固，    了達三界，    求最上乘，

是名小樹、
而得增長。    復有住禪，    得神通力，

聞諸法空，
心大歡喜，    放無數光，    度諸眾生，

是名大樹、
而得增長。    如是迦葉，    佛所說法，

譬如大雲，
以一味雨、    潤於人華，    各得成實。

迦葉當知，
以諸因緣、    種種譬喻、    開示佛道，

是我方便，
諸佛亦然。    今為汝等，  　說最實事，

諸聲聞眾、
皆非滅度，    汝等所行，    是菩薩道，

漸漸修學，
悉當成佛。

妙法蓮華經授記品第六

爾時世尊說是偈已，告諸大眾，唱如是言：「我此弟子摩訶迦葉，於未來世、當得奉覲三百萬億諸佛世尊，供養、恭敬，尊重、讚歎，廣宣諸佛無量大法。於最後身、得成為佛，名曰光明如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。國名光德，劫名大莊嚴。佛壽、十二小劫，正法住世、二十小劫，像法亦住二十小劫。國界嚴飾，無諸穢惡、瓦礫荊棘、便利不淨。其土平正，無有高下、坑坎堆阜。琉璃為地，寶樹行列，黃金為繩、以界道側，散諸寶華，周遍清淨。其國菩薩、無量千億，諸聲聞眾、亦復無數，無有魔事，雖有魔及魔民，皆護佛法。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

告諸比丘，
我以佛眼，    見是迦葉。    於未來世、

過無數劫，
當得作佛。    而於來世、    供養奉覲，

三百萬億、
諸佛世尊，    為佛智慧，    淨修梵行。

供養最上、
二足尊已，    修習一切、    無上之慧，

於最後身、
得成為佛。    其土清淨，    琉璃為地，

多諸寶樹、
行列道側、    金繩界道，    見者歡喜。

常出好香，
散眾名華，    種種奇妙、    以為莊嚴。

其地平正，
無有丘坑。    諸菩薩眾、    不可稱計，

其心調柔，
逮大神通，    奉持諸佛、  　大乘經典。

諸聲聞眾、
無漏後身，    法王之子，    亦不可計，

乃以天眼、
不能數知。    其佛當壽、    十二小劫，

正法住世、
二十小劫，    像法亦住，    二十小劫。

光明世尊，
其事如是。

爾時大目犍連、須菩提、摩訶迦栴延等，皆悉悚栗，一心合掌，瞻仰尊顏，目不暫捨，即共同聲而說偈言：

大雄猛世尊，
諸釋之法王，    哀愍我等故，    而賜佛音聲。

若知我深心，
見為授記者，    如以甘露灑，    除熱得清涼。

如從饑國來，
忽遇大王膳，    心猶懷疑懼，    未敢即便食，

若復得王教，
然後乃敢食。    我等亦如是，    每惟小乘過，

不知當云何、
得佛無上慧。    雖聞佛音聲，    言我等作佛，

心尚懷憂懼，
如未敢便食，    若蒙佛授記，    爾乃快安樂。

大雄猛世尊，
常欲安世間，    願賜我等記，    如饑需教食。

爾時世尊知諸大弟子心之所念，告諸比丘：「是須菩提，於當來世、奉覲三百萬億那由他佛，供養恭敬，尊重讚歎，常修梵行，具菩薩道。於最後身、得成為佛，號曰名相如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。劫名有寶。國名寶生。其土平正，玻璃為地，寶樹莊嚴，無諸丘坑、沙礫、荊棘、便利之穢，寶華覆地，周遍清淨。其土人民，皆處寶台、珍妙樓閣。聲聞弟子、無量無邊，算數譬喻所不能知。諸菩薩眾、無數千萬億那由他。佛壽、十二小劫。正法住世、二十小劫，像法亦住二十小劫。其佛常處虛空、為眾說法，度脫無量菩薩、及聲聞眾。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

諸比丘眾，
今告汝等，    皆當一心，    聽我所說。

我大弟子、
須菩提者，    當得作佛，    號曰名相。

當供無數、
萬億諸佛，    隨佛所行，    漸具大道。

最後身得，
三十二相，    端正姝妙，    猶如寶山。

其佛國土，
嚴淨第一，    眾生見者，    無不愛樂，

佛於其中、
度無量眾。    其佛法中，    多諸菩薩，

皆悉利根，
轉不退輪。    彼國常以、    菩薩莊嚴，

諸聲聞眾、
不可稱數，    皆得三明，    具六神通，

住八解脫，
有大威德。    其佛說法，    現於無量，

神通變化、
不可思議。    諸天人民，    數如恒沙，

皆共合掌，
聽受佛語。    其佛當壽、    十二小劫，

正法住世、
二十小劫，    像法亦住      二十小劫。

爾時世尊復告諸比丘眾：「我今語汝，是大迦旃延，於當來世，以諸供具、供養奉事八千億佛，恭敬、尊重。諸佛滅後，各起塔廟，高千由旬，縱廣正等五百由旬，皆以金、銀、琉璃、硨磲、瑪瑙、真珠、玫瑰、七寶合成，眾華、瓔珞、塗香、末香、燒香、繒蓋、幢幡，供養塔廟。過是已後，當復供養二萬億佛，亦復如是。」

「供養是諸佛已，具菩薩道。當得作佛，號曰閻浮那提金光如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。其土平正，玻璃為地，寶樹莊嚴、黃金為繩、以界道側，妙華覆地，周遍清淨，見者歡喜。無四惡道，地獄、餓鬼、畜生、阿修羅道。多有天、人、諸聲聞眾、及諸菩薩，無量萬億、莊嚴其國。佛壽、十二小劫，正法住世、二十小劫，像法亦住二十小劫。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

諸比丘眾、
皆一心聽，    如我所說，    真實無異。

是迦栴延，
當以種種，    妙好供具、    供養諸佛。

諸佛滅後，
起七寶塔，    亦以華香、    供養舍利。

其最後身，
得佛智慧，    成等正覺。    國土清淨，

度脫無量，
萬億眾生，    皆為十方，  　之所供養，

佛之光明，
無能勝者。    其佛號曰，  　閻浮金光。

菩薩聲聞，
斷一切有，    無量無數，    莊嚴其國。

爾時世尊復告大眾：「我今語汝，是大目犍連，當以種種供具、供養八千諸佛，恭敬、尊重。諸佛滅後，各起塔廟，高千由旬，縱廣正等五百由旬，皆以金、銀、琉璃、硨磲、瑪瑙、真珠、玫瑰、七寶合成，眾華、瓔珞、塗香、末香、燒香、繒蓋、幢幡，以用供養。過是已後，當復供養二百萬億諸佛，亦復如是。當得成佛，號曰多摩羅跋栴檀香如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。劫名喜滿，國名意樂。其土平正，玻璃為地，寶樹莊嚴，散真珠華，周遍清淨，見者歡喜。多諸天、人、菩薩、聲聞，其數無量。佛壽二十四小劫，正法住世、四十小劫，像法亦住四十小劫。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

我此弟子、
大目犍連，    捨是身已，    得見八千，

二百萬億，
諸佛世尊，    為佛道故，    供養恭敬。

於諸佛所、
常修梵行，    於無量劫、    奉持佛法。

諸佛滅後，
起七寶塔，    長表金剎，    華香伎樂，

而以供養，
諸佛塔廟。    漸漸具足，  　菩薩道已，

於意樂國、
而得作佛，    號多摩羅、    栴檀之香。

其佛壽命、
二十四劫，    常為天人，    演說佛道。

聲聞無量，
如恒河沙，    三明六通，    有大威德。

菩薩無數，
志固精進，    於佛智慧、    皆不退轉。

佛滅度後，
正法當住    　四十小劫，    像法亦爾。

我諸弟子，
威德具足，    其數五百，    皆當授記。

於未來世、
咸得成佛。    我及汝等、    宿世因緣，

吾今當說，
汝等善聽。

妙法蓮華經化城喻品第七

佛告諸比丘：「乃往過去無量無邊不可思議阿僧祇劫，爾時有佛，名大通智勝如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊，其國名好城，劫名大相。諸比丘，彼佛滅度已來，甚大久遠，譬如三千大千世界所有地種，假使有人、磨以為墨、過於東方千國土、乃下一點，大如微塵，又過千國土、復下一點，如是展轉盡地種墨，於汝等意云何，是諸國土，若算師，若算師弟子，能得邊際、知其數否？」「不也、世尊。」「諸比丘，是人所經國土，若點不點，盡抹為塵，一塵一劫，彼佛滅度已來，復過是數無量無邊百千萬億阿僧祇劫，我以如來知見力故，觀彼久遠、猶若今日。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

我念過去世、
無量無邊劫，    有佛兩足尊，    名大通智勝。

如人以力磨，
三千大千土，    盡此諸地種，    皆悉以為墨，

過於千國土，
乃下一塵點，    如是展轉點，    盡此諸塵墨。

如是諸國土，
點與不點等、    復盡抹為塵，    一塵為一劫。

此諸微塵數，
其劫復過是，    彼佛滅度來，    如是無量劫。

如來無礙智，
知彼佛滅度，    及聲聞菩薩，    如見今滅度。

諸比丘當知，
佛智淨微妙，    無漏無所礙，    通達無量劫。

佛告諸比丘：「大通智勝佛、壽五百四十萬億那由他劫。其佛本坐道場，破魔軍已，垂得阿耨多羅三藐三菩提，而諸佛法不現在前，如是一小劫乃至十小劫，結跏趺坐，身心不動，而諸佛法猶不在前。」

「爾時忉利諸天、先為彼佛、於菩提樹下、敷師子座，高一由旬，佛於此座、當得阿耨多羅三藐三菩提。適坐此座，時諸梵天王、雨眾天華、面百由旬，香風時來，吹去萎華，更雨新者，如是不絕、滿十小劫供養於佛，乃至滅度、常雨此華。四王諸天、為供養佛，常擊天鼓，其餘諸天、作天伎樂，滿十小劫，至於滅度、亦復如是。」

「諸比丘，大通智勝佛過十小劫，諸佛之法、乃現在前，成阿耨多羅三藐三菩提。其佛未出家時，有十六子，其第一者、名曰智積。諸子各有種種珍異玩好之具，聞父得成阿耨多羅三藐三菩提，皆捨所珍，往詣佛所。諸母涕泣而隨送之。其祖轉輪聖王、與一百大臣、及餘百千萬億人民，皆共圍繞、隨至道場。咸欲親近大通智勝如來，供養、恭敬，尊重、讚歎。到已、頭面禮足，繞佛畢已，一心合掌、瞻仰世尊，以偈頌曰：

大威德世尊，
為度眾生故，    於無量億劫，    爾乃得成佛，

諸願已具足，
善哉吉無上。    世尊甚稀有，    一坐十小劫，

身體及手足、
靜然安不動。    其心常惔怕，    未曾有散亂，

究竟永寂滅，
安住無漏法。    今者見世尊    　安隱成佛道，

我等得善利，
稱慶大歡喜。    眾生常苦惱、    盲瞑無導師，

不識苦盡道，
不知求解脫。    長夜增惡趣，    減損諸天眾，

從冥入於冥，
永不聞佛名。    今佛得最上、    安隱無漏道，

我等及天人，
為得最大利，    是故咸稽首、    歸命無上尊。

爾時十六王子、偈讚佛已，勸請世尊轉於法輪，咸作是言：「世尊說法，多所安隱、憐愍、饒益、諸天人民。」重說偈言：

世雄無等倫，
百福自莊嚴，    得無上智慧。    願為世間說，

度脫於我等、
及諸眾生類，    為分別顯示，    令得是智慧。

若我等得佛，
眾生亦復然。    世尊知眾生    　深心之所念，

亦知所行道，
又知智慧力，    欲樂及修福，    宿命所行業。

世尊悉知已，
當轉無上輪。

佛告諸比丘：『大通智勝佛、得阿耨多羅三藐三菩提時，十方各五百萬億諸佛世界、六種震動，其國中間幽冥之處，日月威光所不能照，而皆大明。其中眾生，各得相見，咸作是言：『此中云何忽生眾生，又其國界、諸天宮殿、乃至梵宮、六種震動，大光普照，遍滿世界，勝諸天光。』』

爾時東方五百萬億諸國土中、梵天宮殿，光明照曜，倍於常明。諸梵天王、各作是念：「今者宮殿光明，昔所未有。以何因緣、而現此相？」是時諸梵天王、即各相詣，共議此事。時彼眾中、有一大梵天王，名救一切，為諸梵眾而說偈言：

我等諸宮殿，
光明昔未有，    此是何因緣，    宜各共求之。

為大德天生，
為佛出世間，    而此大光明、    遍照於十方。

爾時五百萬億國土諸梵天王，與宮殿俱，各以衣祴，盛諸天華，共詣西方、推尋是相。見大通智勝如來、處於道場菩提樹下，坐師子座，諸天、龍王、乾闥婆、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，恭敬圍繞，及見十六王子、請佛轉法輪。

即時諸梵天王頭面禮佛，繞百千匝，即以天華而散佛上。其所散華、如須彌山，並以供養佛菩提樹，其菩提樹、高十由旬，華供養已，各以宮殿奉上彼佛，而作是言：「惟見哀愍，饒益我等，所獻宮殿，願垂納受。」時諸梵天王、即於佛前，一心同聲、以偈頌曰：

世尊甚稀有，
難可得值遇，    具無量功德，    能救護一切。

天人之大師，
哀愍於世間，    十方諸眾生，    普皆蒙饒益。

我等所從來、
五百萬億國，    捨深禪定樂，    為供養佛故。

我等先世福，
宮殿甚嚴飾，    今以奉世尊，    唯願哀納受。

爾時諸梵天王、偈讚佛已，各作是言：「惟願世尊轉於法輪，度脫眾生，開涅槃道。」時諸梵天王、一心同聲、而說偈言：

世雄兩足尊，
惟願演說法，    以大慈悲力、    度苦惱眾生。

爾時大通智勝如來，默然許之。

又諸比丘，東南方五百萬億國土、諸大梵王，各自見宮殿光明照曜，昔所未有。歡喜踴躍，生稀有心，即各相詣，共議此事。時彼眾中、有一大梵天王，名曰大悲，為諸梵眾而說偈言：

是事何因緣、
而現如此相，    我等諸宮殿，    光明昔未有。

為大德天生，
為佛出世間，    未曾見此相，    當共一心求。

過千萬億土，
尋光共推之，    多是佛出世，    度脫苦眾生。

爾時五百萬億諸梵天王、與宮殿俱，各以衣祴盛諸天華，共詣西北方、推尋是相。見大通智勝如來、處於道場菩提樹下，坐師子座，諸天、龍王、乾闥婆、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，恭敬圍繞，及見十六王子、請佛轉法輪。

時諸梵天王頭面禮佛，繞百千匝，即以天華而散佛上。所散之華、如須彌山，並以供養佛菩提樹。華供養已，各以宮殿奉上彼佛，而作是言：「惟見哀愍，饒益我等，所獻宮殿，願垂納受。」爾時諸梵天王、即於佛前，一心同聲、以偈頌曰：

聖主天中王，
迦陵頻伽聲，    哀愍眾生者，    我等今敬禮。

世尊甚稀有，
久遠乃一現，    一百八十劫、    空過無有佛，

三惡道充滿，
諸天眾減少，    今佛出於世，    為眾生作眼，

世間所歸趨，
救護於一切，    為眾生之父，    哀愍饒益者。

我等宿福慶，
今得值世尊。

爾時諸梵天王、偈讚佛已，各作是言：「惟願世尊哀愍一切，轉於法輪，度脫眾生。」時諸梵天王、一心同聲、而說偈言：

大聖轉法輪，
顯示諸法相，    度苦惱眾生，    令得大歡喜。

眾生聞此法，
得道若生天，    諸惡道減少，    忍善者增益。

爾時大通智勝如來默然許之。

又、諸比丘，南方五百萬億國土、諸大梵王，各自見宮殿光明照曜，昔所未有。歡喜踴躍，生稀有心，即各相詣，共議此事：「以何因緣，我等宮殿有此光曜？」時彼眾中、有一大梵天王，名曰妙法，為諸梵眾、而說偈言：

我等諸宮殿，
光明甚威曜，    此非無因緣，    是相宜求之。

過於百千劫，
未曾見是相，    為大德天生，    為佛出世間。

爾時五百萬億諸梵天王、與宮殿俱，各以衣祴盛諸天華，共詣北方、推尋是相。見大通智勝如來、處於道場菩提樹下，坐師子座，諸天、龍王、乾闥婆、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，恭敬圍繞，及見十六王子請佛轉法輪。

時諸梵天王、頭面禮佛，繞百千匝，即以天華而散佛上。所散之華、如須彌山，並以供養佛菩提樹。華供養已，各以宮殿、奉上彼佛，而作是言：「惟見哀愍、饒益我等，所獻宮殿，願垂納受。」爾時諸梵天王，即於佛前、一心同聲、以偈頌曰：

世尊甚難見，
破諸煩惱者，    過百三十劫 ，   今乃得一見。

諸饑渴眾生，
以法雨充滿，    昔所未曾睹、    無量智慧者，

如優曇缽華，
今日乃值遇。    我等諸宮殿，    蒙光故嚴飾，

世尊大慈愍，
惟願垂納受。

爾時諸梵天王、偈讚佛已，各作是言：「惟願世尊轉於法輪，令一切世間、諸天、魔、梵、沙門、婆羅門，皆獲安隱、而得度脫。」時諸梵天王，一心同聲、以偈頌曰：

惟願天人尊、
轉無上法輪，    擊於大法鼓，    而吹大法螺，

普雨大法雨，
度無量眾生。    我等咸歸請，    當演深遠音。

爾時大通智勝如來默然許之。西南方、乃至下方，亦復如是。

爾時上方五百萬億國土、諸大梵王，皆悉自睹所止宮殿、光明威曜，昔所未有。歡喜踴躍，生稀有心，即各相詣，共議此事：「以何因緣，我等宮殿，有斯光明？」時彼眾中、有一大梵天王，名曰尸棄，為諸梵眾而說偈言：

今以何因緣，
我等諸宮殿、    威德光明曜，    嚴飾未曾有。

如是之妙相，
昔所未聞見，    為大德天生，    為佛出世間。

爾時五百萬億諸梵天王、與宮殿俱，各以衣祴盛諸天華，共詣下方、推尋是相。見大通智勝如來、處於道場菩提樹下，坐師子座，諸天、龍王、乾闥婆、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，恭敬圍繞，及見十六王子請佛轉法輪。

時諸梵天王頭面禮佛，繞百千匝，即以天華而散佛上。所散之華、如須彌山，並以供養佛菩提樹。華供養已，各以宮殿、奉上彼佛，而作是言：「惟見哀愍、饒益我等，所獻宮殿，願垂納受。」時諸梵天王，即於佛前、一心同聲、以偈頌曰：

善哉見諸佛，
救世之聖尊，    能於三界獄，    勉出諸眾生。

普智天人尊，
哀愍群萌類，    能開甘露門，    廣度於一切。

於昔無量劫，
空過無有佛，    世尊未出時，    十方常暗冥，

三惡道增長，
阿修羅亦盛，    諸天眾轉減，    死多墮惡道。

不從佛聞法，
常行不善事，    色力及智慧，    斯等皆減少，

罪業因緣故，
失樂及樂想，    住於邪見法，    不識善儀則，

不蒙佛所化，
常墮於惡道。    佛為世間眼，    久遠時乃出，

哀愍諸眾生，
故現於世間。    超出成正覺，    我等甚欣慶，

及餘一切眾，
喜歎未曾有。    我等諸宮殿，    蒙光故嚴飾，

今以奉世尊，
惟垂哀納受。    願以此功德，    普及於一切，

我等與眾生、
皆共成佛道。

爾時五百萬億諸梵天王、偈讚佛已，各白佛言：「惟願世尊轉於法輪，多所安隱，多所度脫。」時諸梵天王而說偈言：

世尊轉法輪，
擊甘露法鼓，    度苦惱眾生，    開示涅槃道。

惟願受我請，
以大微妙音，    哀愍而敷演、    無量劫集法。

爾時大通智勝如來、受十方諸梵天王、及十六王子請，即時三轉十二行法輪，若沙門、婆羅門，若天、魔、梵、及餘世間所不能轉，謂是苦，是苦集，是苦滅，是苦滅道。及廣說十二因緣法，無明緣行，行緣識，識緣名色，名色緣六入，六入緣觸，觸緣受，受緣愛，愛緣取，取緣有，有緣生，生緣老死憂悲苦惱。無明滅、則行滅，行滅、則識滅，識滅、則名色滅，名色滅、則六入滅，六入滅、則觸滅，觸滅、則受滅，受滅、則愛滅，愛滅、則取滅，取滅、則有滅，有滅、則生滅，生滅、則老死憂悲苦惱滅。

佛於天人大眾之中、說是法時，六百萬億那由他人，以不受一切法故，而於諸漏、心得解脫，皆得深妙禪定，三明、六通，具八解脫。第二第三第四說法時，千萬億恒河沙那由他等眾生，亦以不受一切法故，而於諸漏、心得解脫。從是已後，諸聲聞眾、無量無邊不可稱數。

爾時十六王子、皆以童子出家、而為沙彌，諸根通利，智慧明了，已曾供養百千萬億諸佛，淨修梵行，求阿耨多羅三藐三菩提。俱白佛言：「世尊，是諸無量千萬億大德聲聞，皆已成就，世尊，亦當為我等說阿耨多羅三藐三菩提法，我等聞已，皆共修學。世尊，我等志願如來知見，深心所念，佛自證知。」爾時轉輪聖王所將眾中、八萬億人，見十六王子出家，亦求出家。王即聽許。

爾時彼佛受沙彌請，過二萬劫已，乃於四眾之中、說是大乘經，名妙法蓮華、教菩薩法、佛所護念。說是經已，十六沙彌為阿耨多羅三藐三菩提故，皆共受持，諷誦通利。說是經時，十六菩薩沙彌皆悉信受，聲聞眾中、亦有信解，其餘眾生、千萬億種，皆生疑惑。佛說是經，於八千劫、未曾休廢，說此經已，即入靜室，住於禪定、八萬四千劫。是時十六菩薩沙彌、知佛入室、寂然禪定，各升法座，亦於八萬四千劫、為四部眾、廣說分別妙法華經，一一皆度六百萬億那由他恒河沙等眾生，示教、利喜，令發阿耨多羅三藐三菩提心。

大通智勝佛過八萬四千劫已，從三昧起，往詣法座、安詳而坐，普告大眾：「是十六菩薩沙彌、甚為稀有，諸根通利，智慧明了，已曾供養無量千萬億數諸佛。於諸佛所，常修梵行，受持佛智，開示眾生、令入其中。汝等皆當數數親近而供養之。所以者何。若聲聞、辟支佛、及諸菩薩，能信是十六菩薩所說經法、受持不毀者，是人皆當得阿耨多羅三藐三菩提、如來之慧。」

佛告諸比丘：「是十六菩薩、常樂說是妙法蓮華經，一一菩薩，所化六百萬億那由他恒河沙等眾生，世世所生、與菩薩俱，從其聞法，悉皆信解，以此因緣，得值四百萬億諸佛世尊，於今不盡。」

「諸比丘，我今語汝，彼佛弟子十六沙彌，今皆得阿耨多羅三藐三菩提，於十方國土、現在說法，有無量百千萬億菩薩、聲聞、以為眷屬。其二沙彌，東方作佛，一名阿，在歡喜國，二名須彌頂。東南方二佛，一名師子音，二名師子相。南方二佛，一名虛空住，二名常滅。西南方二佛，一名帝相，二名梵相。西方二佛，一名阿彌陀，二名度一切世間苦惱。西北方二佛，一名多摩羅跋栴檀香神通，二名須彌相。北方二佛，一名雲自在，二名雲自在王。東北方佛、名壞一切世間怖畏，第十六、我釋迦牟尼佛，於娑婆國土、成阿耨多羅三藐三菩提。」

「諸比丘，我等為沙彌時，各各教化無量百千萬億恒河沙等眾生，從我聞法，為阿耨多羅三藐三菩提。此諸眾生，於今有住聲聞地者，我常教化阿耨多羅三藐三菩提，是諸人等，應以是法、漸入佛道。所以者何。如來智慧，難信難解。爾時所化無量恒河沙等眾生者，汝等諸比丘、及我滅度後、未來世中聲聞弟子是也。我滅度後，復有弟子、不聞是經，不知不覺菩薩所行，自於所得功德、生滅度想，當入涅槃。我於餘國作佛，更有異名，是人雖生滅度之想、入於涅槃，而於彼土、求佛智慧，得聞是經，惟以佛乘而得滅度，更無餘乘，除諸如來方便說法。」

「諸比丘，若如來自知涅槃時到，眾又清淨，信解堅固，了達空法，深入禪定，便集諸菩薩及聲聞眾，為說是經。世間無有二乘而得滅度，惟一佛乘得滅度耳。比丘當知，如來方便、深入眾生之性，如其志樂小法，深著五欲，為是等故、說於涅槃，是人若聞，則便信受。」

「譬如五百由旬險難惡道，曠絕無人、怖畏之處，若有多眾，欲過此道、至珍寶處。有一導師，聰慧明達，善知險道通塞之相，將導眾人，欲過此難。所將人眾、中路懈退，白導師言：『我等疲極、而復怖畏，不能復進，前路猶遠，今欲退還。』導師多諸方便、而作是念，此等可愍，云何捨大珍寶而欲退還。作是念已，以方便力，於險道中，過三百由旬、化作一城。告眾人言：『汝等勿怖，莫得退還。今此大城，可於中止，隨意所作，若入是城，快得安隱。若能前至寶所，亦可得去。』是時疲極之眾、心大歡喜，歎未曾有：『我等今者、免斯惡道，快得安隱。』於是眾人前入化城，生已度想，生安隱想。爾時導師，知此人眾既得止息，無復疲倦。即滅化城，語眾人言：『汝等去來，寶處在近。向者大城，我所化作、為止息耳。』」

「諸比丘，如來亦復如是，今為汝等作大導師，知諸生死煩惱惡道、險難長遠，應去應度。若眾生但聞一佛乘者，則不欲見佛，不欲親近，便作是念：『佛道長遠，久受勤苦、乃可得成。』佛知是心、怯弱下劣，以方便力，而於中道為止息故，說二涅槃。若眾生住於二地，如來爾時即便為說：『汝等所作未辦，汝所住地、近於佛慧，當觀察籌量所得涅槃、非真實也。但是如來方便之力，於一佛乘、分別說三。』如彼導師、為止息故，化作大城。既知息已，而告之言：『寶處在近，此城非實，我化作耳。』」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

大通智勝佛，
十劫坐道場，    佛法不現前，    不得成佛道。

諸天神龍王、
阿修羅眾等，    常雨於天華，    以供養彼佛，

諸天擊天鼓，
並作眾伎樂，    香風吹萎華，    更雨新好者。

過十小劫已，
乃得成佛道，    諸天及世人，    心皆懷踴躍。

彼佛十六子，
皆與其眷屬、    千萬億圍繞，    俱行至佛所，

頭面禮佛足，
而請轉法輪。    聖師子法雨，    充我及一切，

世尊甚難值，
久遠時一現，    為覺悟群生，    震動於一切。

東方諸世界、
五百萬億國，    梵宮殿光曜，    昔所未曾有。

諸梵見此相，
尋來至佛所，    散花以供養，    並奉上宮殿，

請佛轉法輪，
以偈而讚歎。    佛知時未至，    受請默然坐。

三方及四維、
上下亦復爾，    散華奉宮殿，    請佛轉法輪，

世尊甚難值，
願以大慈悲、    廣開甘露門，    轉無上法輪。

無量慧世尊，
受彼眾人請，    為宣種種法，    四諦十二緣，

無明至老死、
皆從生緣有。    如是眾過患，    汝等應當知。

宣暢是法時，
六百萬億垓、    得盡諸苦際，    皆成阿羅漢。

第二說法時，
千萬恒沙眾，    於諸法不受，    亦得阿羅漢。

從是後得道，
其數無有量，    萬億劫算數、    不能得其邊。

時十六王子、
出家作沙彌，    皆共請彼佛、    演說大乘法。

我等及營從，
皆當成佛道，    願得如世尊、    慧眼第一淨。

佛知童子心，
宿世之所行，    以無量因緣、    種種諸譬喻，

說六波羅蜜、
及諸神通事。    分別真實法、    菩薩所行道，

說是法華經，
如恒河沙偈。    彼佛說經已，    靜室入禪定，

一心一處坐、
八萬四千劫。    是諸沙彌等，    知佛禪未出，

為無量億眾、
說佛無上慧，    各各坐法座，    說是大乘經，

於佛宴寂後，
宣揚助法化。    一一沙彌等、    所度諸眾生，

有六百萬億，
恒河沙等眾。    彼佛滅度後，    是諸聞法者，

在在諸佛土、
常與師俱生。    是十六沙彌，    具足行佛道，

今現在十方，
各得成正覺。    爾時聞法者，    各在諸佛所，

其有住聲聞，
漸教以佛道。    我在十六數，    曾亦為汝說，

是故以方便、
引汝趨佛慧。    以是本因緣，    今說法華經，

令汝入佛道，
慎勿懷驚懼。    譬如險惡道，    迥絕多毒獸，

又復無水草，
人所怖畏處。    無數千萬眾、    欲過此險道，

其路甚曠遠，
經五百由旬。    時有一導師，    強識有智慧，

明了心決定，
在險濟眾難。    眾人皆疲倦、    而白導師言，

我等今頓乏，
於此欲退還。    導師作是念，    此輩甚可愍，

如何欲退還，
而失大珍寶。    尋時思方便，    當設神通力，

化作大城郭，
莊嚴諸舍宅，    周匝有園林、    渠流及浴池，

重門高樓閣，
男女皆充滿。    即作是化已，    慰眾言勿懼，

汝等入此城，
各可隨所樂。    諸人既入城，    心皆大歡喜，

皆生安隱想，
自謂已得度。    導師知息已，    集眾而告言，

汝等當前進，
此是化城耳。    我見汝疲極，    中路欲退還，

故以方便力、
權化作此城，    汝今勤精進，    當共至寶所。

我亦復如是，
為一切導師。    見諸求道者、    中路而懈廢，

不能度生死、
煩惱諸險道。    故以方便力，    為息說涅槃，

言汝等苦滅，
所作皆已辦。    既知到涅槃，    皆得阿羅漢，

爾乃集大眾，
為說真實法。    諸佛方便力，    分別說三乘，

唯有一佛乘，
息處故說二。    今為汝說實，    汝所得非滅，

為佛一切智，
當發大精進。    汝證一切智，    十力等佛法，

具三十二相，
乃是真實滅。    諸佛之導師，    為息說涅槃，

既知是息已，
引入於佛慧。

妙法蓮華經卷第四

後秦龜茲國三藏法師鳩摩羅什奉詔譯

妙法蓮華經五百弟子受記品第八

爾時富樓那彌多羅尼子、從佛聞是智慧方便、隨宜說法，又聞授諸大弟子阿耨多羅三藐三菩提記，復聞宿世因緣之事，復聞諸佛有大自在神通之力，得未曾有，心淨踴躍。即從座起，到於佛前，頭面禮足，卻住一面，瞻仰尊顏、目不暫捨。而作是念：「世尊甚奇特，所為稀有。隨順世間若干種性，以方便知見、而為說法，拔出眾生處處貪著。我等於佛功德，言不能宣，惟佛世尊能知我等深心本願。」

爾時佛告諸比丘：「汝等見是富樓那彌多羅尼子否。我常稱其於說法人中、最為第一。亦常歎其種種功德，精勤護持，助宣我法，能於四眾、示教利喜，具足解釋佛之正法，而大饒益同梵行者。自捨如來，無能盡其言論之辯。」

「汝等勿謂富樓那但能護持助宣我法，亦於過去九十億諸佛所、護持助宣佛之正法，於彼說法人中、亦最第一。又於諸佛所說空法，明了通達，得四無礙智，常能審諦清淨說法，無有疑惑，具足菩薩神通之力。隨其壽命，常修梵行，彼佛世人、咸皆謂之實是聲聞。而富樓那以斯方便，饒益無量百千眾生，又化無量阿僧祇人、令立阿耨多羅三藐三菩提。為淨佛土故，常作佛事，教化眾生。」

「諸比丘，富樓那亦於七佛說法人中、而得第一，今於我所說法人中、亦為第一，於賢劫中當來諸佛、說法人中，亦復第一，而皆護持、助宣佛法。亦於未來、護持助宣無量無邊諸佛之法，教化饒益無量眾生，令立阿耨多羅三藐三菩提。為淨佛土故，常勤精進、教化眾生，漸漸具足菩薩之道。過無量阿僧祇劫，當於此土、得阿耨多羅三藐三菩提，號曰法明如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。」

其佛、以恒河沙等三千大千世界、為一佛土，七寶為地，地平如掌，無有山陵溪澗溝壑，七寶台觀、充滿其中，諸天宮殿，近處虛空，人天交接，兩得相見。無諸惡道，亦無女人，一切眾生，皆以化生，無有淫欲。得大神通，身出光明，飛行自在，志念堅固，精進智慧，普皆金色，三十二相、而自莊嚴。其國眾生，常以二食，一者、法喜食，二者、禪悅食。有無量阿僧祇千萬億那由他諸菩薩眾，得大神通、四無礙智，善能教化眾生之類。其聲聞眾、算數校計所不能知，皆得具足六通、三明、及八解脫。其佛國土、有如是等無量功德莊嚴成就。劫名寶明，國名善淨。其佛、壽命無量阿僧祇劫。法住甚久，佛滅度後，起七寶塔、遍滿其國。

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

諸比丘諦聽，
佛子所行道，    善學方便故，    不可得思議。

知眾樂小法、
而畏於大智，    是故諸菩薩，    作聲聞緣覺，

以無數方便、
化諸眾生類。    自說是聲聞，    去佛道甚遠，

度脫無量眾，
皆悉得成就，    雖小欲懈怠，    漸當令作佛。

內秘菩薩行，
外現是聲聞，    少欲厭生死，    實自淨佛土。

示眾有三毒，
又現邪見相，    我弟子如是，  　方便度眾生。

若我具足說、
種種現化事，    眾生聞是者，    心則懷疑惑。

今此富樓那，
於昔千億佛、    勤修所行道，    宣護諸佛法。

為求無上慧，
而於諸佛所，    現居弟子上。    多聞有智慧，

所說無所畏，
能令眾歡喜，    未曾有疲倦，    而以助佛事。

已度大神通，
具四無礙智，    知諸根利鈍，    常說清淨法，

演暢如是義，
教諸千億眾，    令住大乘法，    而自淨佛土。

未來亦供養、
無量無數佛，    護助宣正法，    亦自淨佛土。

常以諸方便，
說法無所畏，    度不可計眾、    成就一切智。

供養諸如來，
護持法寶藏，    其後得成佛，    號名曰法明。

其國名善淨，
七寶所合成，    劫名為寶明。    菩薩眾甚多，

其數無量億，
皆度大神通，    威德力具足，    充滿其國土。

聲聞亦無數，
三明八解脫，    得四無礙智，    以是等為僧。

其國諸眾生，
淫欲皆已斷，    純一變化生，    具相莊嚴身。

法喜禪悅食，
更無餘食想。    無有諸女人，    亦無諸惡道。

富樓那比丘，
功德悉成滿，    當得斯淨土，    賢聖眾甚多。

如是無量事，
我今但略說。

爾時千二百阿羅漢心自在者、作是念：「我等歡喜，得未曾有，若世尊各見授記、如餘大弟子者，不亦快乎。」佛知此等心之所念，告摩訶迦葉：「是千二百阿羅漢，我今當現前次第與授阿耨多羅三藐三菩薩記。於此眾中，我大弟子憍陳如比丘，當供養六萬二千億佛，然後得成為佛，號曰普明如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。其五百阿羅漢、優樓頻螺迦葉、伽耶迦葉、那提迦葉、迦留陀夷、優陀夷、阿冕樓馱、離婆多、劫賓那、薄拘羅、周陀、莎伽陀、等，皆當得阿耨多羅三藐三菩提，盡同一號，名曰普明。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

憍陳如比丘，
當見無量佛，    過阿僧祇劫，    乃成等正覺。

常放大光明，
具足諸神通，    名聞遍十方，    一切之所敬，

常說無上道，
故號為普明。    其國土清淨，    菩薩皆勇猛，

咸升妙樓閣，
遊諸十方國，    以無上供具、    奉獻於諸佛。

作是供養已，
心懷大歡喜，    須臾還本國，    有如是神力。

佛壽六萬劫，
正法住倍壽，    像法復倍是，    法滅天人憂。

其五百比丘，
次第當作佛，    同號曰普明，    轉次而授記。

我滅度之後，
某甲當作佛，    其所化世間，    亦如我今日。

國土之嚴淨，
及諸神通力，    菩薩聲聞眾，    正法及像法，

壽命劫多少，
皆如上所說。    迦葉汝已知，    五百自在者，

餘諸聲聞眾，
亦當復如是。    其不在此會，    汝當為宣說。

爾時五百阿羅漢、於佛前得受記已，歡喜踴躍，即從座起，到於佛前，頭面禮足，悔過自責：「世尊，我等常作是念，自謂已得究竟滅度，今乃知之、如無智者。所以者何。我等應得如來智慧，而便自以小智為足。」

「世尊，譬如有人至親友家，醉酒而臥。是時親友官事當行，以無價寶珠、繫其衣裏，與之而去。其人醉臥，都不覺知。起已、遊行，到於他國。為衣食故，勤力求索，甚大艱難，若少有所得，便以為足。於後、親友會遇見之，而作是言：『咄哉、丈夫，何為衣食乃至如是。我昔欲令汝得安樂，五欲自恣，於某年月日，以無價寶珠、繫汝衣裏，今故現在。而汝不知，勤苦憂惱，以求自活，甚為癡也。汝今可以此寶、貿易所需，常可如意，無所乏短。』」

「佛亦如是，為菩薩時，教化我等，令發一切智心。而尋廢忘，不知不覺，既得阿羅漢道，自謂滅度，資生艱難，得少為足。一切智願，猶在、不失。今者、世尊覺悟我等，作如是言：『諸比丘，汝等所得，非究竟滅。我久令汝等種佛善根，以方便故，示涅槃相，而汝謂為實得滅度。』」

「世尊，我今乃知實是菩薩，得受阿耨多羅三藐三菩提記，以是因緣，甚大歡喜，得未曾有。」

爾時阿若憍陳如等，欲重宣此義，而說偈言：

我等聞無上、
安隱授記聲，    歡喜未曾有，    禮無量智佛。

今於世尊前、
自悔諸過咎，    於無量佛寶，    得少涅槃分，

如無智愚人，
便自以為足。    譬如貧窮人、    往至親友家，

其家甚大富，
具設諸肴膳。    以無價寶珠、    繫著內衣裏，

默與而捨去，
時臥不覺知。    是人既已起，    遊行詣他國，

求衣食自濟，
資生甚艱難，    得少便為足，    更不願好者。

不覺內衣裏、
有無價寶珠。    與珠之親友，    後見此貧人，

苦切責之已，
示以所繫珠。    貧人見此珠，    其心大歡喜，

富有諸財物，
五欲而自恣。    我等亦如是，    世尊於長夜，

常愍見教化，
令種無上願。    我等無智故，    不覺亦不知，

得少涅槃分，
自足不求餘。    今佛覺悟我，    言非實滅度，

得佛無上慧，
爾乃為真滅。    我今從佛聞    　授記莊嚴事，

及轉次受決，
身心遍歡喜。

妙法蓮華經授學無學人記品第九

爾時阿難、羅侯羅、而作是念：「我等每自思惟，設得授記，不亦快乎。」即從座起，到於佛前，頭面禮足，俱白佛言：「世尊，我等於此、亦應有分，惟有如來，我等所歸。又我等為一切世間天、人、阿修羅、所見知識，阿難常為侍者，護持法藏，羅侯羅是佛之子，若佛見授阿耨多羅三藐三菩提記者，我願既滿，眾望亦足。」

爾時學無學聲聞弟子二千人，皆從座起，偏袒右肩，到於佛前，一心合掌，瞻仰世尊，如阿難、羅侯羅、所願，住立一面。爾時佛告阿難：「汝於來世、當得作佛，號山海慧自在通王如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。當供養六十二億諸佛，護持法藏，然後得阿耨多羅三藐三菩提。教化二十千萬億恒河沙諸菩薩等，令成阿耨多羅三藐三菩提。國名常立勝幡，其土清淨，琉璃為地，劫名妙音遍滿。其佛、壽命無量千萬億阿僧祇劫，若人於千萬億無量阿僧祇劫中、算數校計，不能得知。正法住世、倍於壽命，像法住世、復倍正法。阿難，是山海慧自在通王佛，為十方無量千萬億恒河沙等諸佛如來、所共讚歎，稱其功德。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

我今僧中說，
阿難持法者，    當供養諸佛，    然後成正覺，

號曰山海慧
自在通王佛。    其國土清淨，    名常立勝幡，

教化諸菩薩，
其數如恒沙。    佛有大威德，    名聞滿十方。

壽命無有量，
以愍眾生故。    正法倍壽命，    像法復倍是。

如恒河沙等、
無數諸眾生，    於此佛法中，    種佛道因緣。

爾時會中新發意菩薩八千人、咸作是念：「我等尚不聞諸大菩薩得如是記，有何因緣、而諸聲聞得如是決？」

爾時世尊知諸菩薩、心之所念，而告之曰：「諸善男子，我與阿難等，於空王佛所、同時發阿耨多羅三藐三菩提心。阿難常樂多聞，我常勤精進。是故我已得成阿耨多羅三藐三菩提，而阿難護持我法，亦護將來諸佛法藏，教化成就諸菩薩眾，其本願如是，故獲斯記。」

阿難面於佛前，自聞授記、及國土莊嚴，所願具足，心大歡喜，得未曾有。即時憶念過去無量千萬億諸佛法藏，通達無礙，如今所聞，亦識本願。爾時阿難而說偈言：

世尊甚稀有，
令我念過去，    無量諸佛法，    如今日所聞。

我今無復疑，
安住於佛道，    方便為侍者，    護持諸佛法。

爾時佛告羅侯羅：「汝於來世、當得作佛，號蹈七寶華如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。當供養十世界微塵等數諸佛如來，常為諸佛而作長子，猶如今也。是蹈七寶華佛，國土莊嚴，壽命劫數，所化弟子，正法、像法，亦如山海慧自在通王如來無異，亦為此佛而作長子。過是已後，當得阿耨多羅三藐三菩提。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

我為太子時，
羅侯為長子，    我今成佛道，    受法為法子，

於未來世中，
見無量億佛，    皆為其長子，    一心求佛道。

羅侯羅密行，
惟我能知之，    現為我長子，    以示諸眾生。

無量億千萬
功德不可數，    安住於佛法，    以求無上道。

爾時世尊見學無學二千人，其意柔軟，寂然清淨，一心觀佛。佛告阿難：「汝見是學無學二千人否。唯、然，已見。」「阿難，是諸人等，當供養五十世界微塵數諸佛如來，恭敬、尊重，護持法藏。末後、同時於十方國、各得成佛，皆同一號，名曰寶相如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。壽命一劫。國土莊嚴，聲聞、菩薩、正法、像法、皆悉同等。」

爾時世尊重宣此義，而說偈言：

是二千聲聞，
今於我前住，    悉皆與授記，    未來當成佛。

所供養諸佛，
如上說塵數，    護持其法藏，    後當成正覺。

各於十方國，
悉同一名號，    俱時坐道場，    以證無上慧，

皆名為寶相。
國土及弟子，    正法與像法，    悉等無有異。

咸以諸神通、
度十方眾生，    名聞普周遍，    漸入於涅槃。

爾時學無學二千人、聞佛授記，歡喜踴躍、而說偈言：

世尊慧燈明，
我聞授記音，    心歡喜充滿，    如甘露見灌。

妙法蓮華經法師品第十

爾時世尊因藥王菩薩、告八萬大士：「藥王，汝見是大眾中，無量諸天、龍王、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人與非人、及比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、求聲聞者，求辟支佛者，求佛道者，如是等類，咸於佛前、聞妙法華經一偈一句、乃至一念隨喜者，我皆與授記，當得阿耨多羅三藐三菩提。」

佛告藥王：「又如來滅度之後，若有人聞妙法華經、乃至一偈一句，一念隨喜者，我亦與授阿耨多羅三藐三菩提記。若復有人、受持、讀誦、解說、書寫妙法華經，乃至一偈，於此經卷，敬視如佛，種種供養，華、香、瓔珞、末香、塗香、燒香，繒蓋、幢幡，衣服、伎樂，乃至合掌恭敬。藥王，當知是諸人等、已曾供養十萬億佛，於諸佛所、成就大願，愍眾生故，生此人間。」

「藥王，若有人問，何等眾生，於未來世、當得作佛。應示、是諸人等，於未來世、必得作佛。何以故。若善男子、善女人，於法華經、乃至一句，受持、讀誦、解說、書寫，種種供養經卷，華、香、瓔珞，末香、塗香、燒香，繒蓋、幢幡，衣服、伎樂，合掌恭敬，是人、一切世間所應瞻奉，應以如來供養而供養之。當知此人是大菩薩，成就阿耨多羅三藐三菩提，哀愍眾生，願生此間，廣演分別妙法華經。何況盡能受持、種種供養者？」

「藥王，當知是人、自捨清淨業報，於我滅度後，愍眾生故，生於惡世，廣演此經。若是善男子、善女人，我滅度後，能竊為一人說法華經、乃至一句，當知是人、則如來使，如來所遣、行如來事。何況於大眾中、廣為人說？」

「藥王，若有惡人，以不善心，於一劫中、現於佛前，常毀罵佛，其罪尚輕，若人以一惡言、毀呰在家出家讀誦法華經者，其罪甚重。」

「藥王，其有讀誦法華經者，當知是人、以佛莊嚴而自莊嚴，則為如來肩所荷擔。其所至方，應隨向禮，一心合掌，恭敬、供養，尊重、讚歎，華、香、瓔珞，末香、塗香、燒香，繒蓋、幢幡，衣服、肴饌，作諸伎樂，人中上供、而供養之，應持天寶、而以散之，天上寶聚，應以奉獻。所以者何。是人歡喜說法，須臾聞之，即得究竟阿耨多羅三藐三菩提故。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若欲住佛道，
成就自然智，    常當勤供養，    受持法華者。

其有欲疾得，
一切種智慧，    當受持是經，    並供養持者。

若有能受持，
妙法華經者，    當知佛所使，    愍念諸眾生。

諸有能受持，
妙法華經者，    捨於清淨土，    愍眾故生此。

當知如是人，
自在所欲生，    能於此惡世，    廣說無上法。

應以天華香，
及天寶衣服，    天上妙寶聚，    供養說法者。

吾滅後惡世、
能持是經者，    當合掌禮敬，    如供養世尊，

上饌眾甘美、
及種種衣服、    供養是佛子，    冀得須臾聞。

若能於後世、
受持是經者，    我遣在人中，    行於如來事。

若於一劫中，
常懷不善心，    作色而罵佛，    獲無量重罪，

其有讀誦持、
是法華經者，    須臾加惡言，    其罪復過彼。

有人求佛道，
而於一劫中，    合掌在我前，    以無數偈讚。

由是讚佛故，
得無量功德，    歎美持經者、    其福復過彼。

於八十億劫，
以最妙色聲、    及與香味觸、    供養持經者，

如是供養已，
若得須臾聞，    則應自欣慶、    我今獲大利。

藥王今告汝，
我所說諸經，    而於此經中，    法華最第一。

爾時佛復告藥王菩薩摩訶薩：「我所說經典、無量千萬億，已說、今說、當說，而於其中，此法華經、最為難信難解。藥王，此經是諸佛秘要之藏，不可分佈、妄授與人，諸佛世尊之所守護，從昔已來，未曾顯說。而此經者，如來現在，猶多怨嫉，況滅度後？」

「藥王，當知如來滅後，其能書、持、讀、誦、供養、為他人說者，如來則為以衣覆之，又為他方現在諸佛之所護念。是人有大信力，及志願力、諸善根力，當知是人、與如來共宿，則為如來手摩其頭。」

「藥王，在在處處，若說、若讀、若誦、若書，若經卷所住處，皆應起七寶塔，極令高廣嚴飾，不需復安舍利。所以者何。此中已有如來全身，此塔、應以一切華、香、瓔珞，繒蓋、幢幡，伎樂、歌頌，供養、恭敬，尊重、讚歎。若有人得見此塔，禮拜、供養，當知是等、皆近阿耨多羅三藐三菩提。」

「藥王，多有人、在家出家行菩薩道，若不能得見、聞、讀、誦、書、持、供養、是法華經者，當知是人未善行菩薩道，若有得聞是經典者，乃能善行菩薩之道。其有眾生、求佛道者，若見、若聞、是法華經，聞已、信解受持者，當知是人、得近阿耨多羅三藐三菩提。」

「藥王，譬如有人、渴乏需水，於彼高原、穿鑿求之，猶見乾土，知水尚遠，施功不已，轉見濕土，遂漸至泥，其心決定、知水必近。菩薩亦復如是，若未聞、未解、未能修習是法華經者，當知是人、去阿耨多羅三藐三菩提尚遠，若得聞、解、思惟、修習，必知得近阿耨多羅三藐三菩提。所以者何。一切菩薩阿耨多羅三藐三菩提，皆屬此經，此經開方便門，示真實相。是法華經藏，深固幽遠，無人能到，今佛教化成就菩薩、而為開示。」

「藥王，若有菩薩聞是法華經，驚疑、怖畏，當知是為新發意菩薩，若聲聞人聞是經，驚疑、怖畏，當知是為增上慢者。藥王，若有善男子、善女人，如來滅後，欲為四眾說是法華經者，云何應說。是善男子、善女人，入如來室，著如來衣，坐如來座，爾乃應為四眾廣說斯經。如來室者，一切眾生中、大慈悲心是，如來衣者，柔和忍辱心是，如來座者，一切法空是，安住是中，然後以不懈怠心，為諸菩薩及四眾、廣說是法華經。」

「藥王，我於餘國，遣化人、為其集聽法眾，亦遣化比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、聽其說法，是諸化人，聞法信受，隨順不逆。若說法者在空閒處，我時廣遣天龍、鬼神、乾闥婆、阿修羅、等，聽其說法。我雖在異國，時時令說法者得見我身。若於此經忘失句讀，我還為說，令得具足。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

欲捨諸懈怠，
應當聽此經，    是經難得聞，    信受者亦難。

如人渴需水，
窄鑿於高原，    猶見乾燥土，    知去水尚遠，

漸見濕土泥，
決定知近水。    藥王汝當知，    如是諸人等，

不聞法華經，
去佛智甚遠，    若聞是深經，    決了聲聞法。

是諸經之王，
聞已諦思惟，    當知此人等、    近於佛智慧。

若人說此經，
應入如來室，    著於如來衣，    而坐如來座，

處眾無所畏，
廣為分別說。    大慈悲為室，    柔和忍辱衣，

諸法空為座，
處此為說法。    若說此經時，    有人惡口罵，

加刀杖瓦石，
念佛故應忍。    我千萬億土、    現淨堅固身，

於無量億劫、
為眾生說法。    若我滅度後、    能說此經者，

我遣化四眾、
比丘比丘尼、    及清信士女、    供養於法師，

引導諸眾生，
集之令聽法。    若人欲加惡、    刀杖及瓦石，

則遣變化人、
為之作衛護。    若說法之人，    獨在空閒處，

寂寞無人聲，
讀誦此經典，    我爾時為現    　清淨光明身。

若忘失章句，
為說令通利。    若人具是德，    或為四眾說，

空處讀誦經，
皆得見我身。    若人在空閒，    我遣天龍王、

夜叉鬼神等，
為作聽法眾。    是人樂說法，    分別無罣礙，

諸佛護念故，
能令大眾喜。    若親近法師，    速得菩薩道，

隨順是師學，
得見恒沙佛。

妙法蓮華經見寶塔品第十一

爾時佛前有七寶塔，高五百由旬，縱廣二百五十由旬，從地湧出，住在空中，種種寶物而莊校之。五千欄楯，龕室千萬，無數幢幡以為嚴飾，垂寶瓔珞寶鈴萬億而懸其上。四面皆出多摩羅跋栴檀之香，充遍世界。其諸幡蓋，以金、銀、琉璃、硨磲、瑪瑙、真珠、玫瑰、七寶合成，高至四天王宮。三十三天、雨天曼陀羅華、供養寶塔。餘諸天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，千萬億眾，以一切華、香、瓔珞、幡蓋、伎樂，供養寶塔，恭敬、尊重、讚歎。

爾時寶塔中、出大音聲，歎言：「善哉善哉，釋迦牟尼世尊，能以平等大慧教菩薩法、佛所護念、妙法華經、為大眾說。如是如是，釋迦牟尼世尊，如所說者，皆是真實。」爾時四眾見大寶塔住在空中，又聞塔中所出音聲，皆得法喜，怪未曾有，從座而起，恭敬合掌，卻住一面。

爾時有菩薩摩訶薩、名大樂說，知一切世間天、人、阿修羅、等，心之所疑，而白佛言，世尊：「以何因緣，有此寶塔、從地湧出，又於其中發是音聲？」爾時佛告大樂說菩薩：「此寶塔中、有如來全身，乃往過去、東方無量千萬億阿僧祇世界，國名寶淨，彼中有佛，號曰多寶。其佛行菩薩道時，作大誓願：『若我成佛、滅度之後，於十方國土、有說法華經處，我之塔廟，為聽是經故、湧現其前，為作證明，讚言、善哉。』」

「彼佛成道已，臨滅度時，於天人大眾中、告諸比丘，我滅度後，欲供養我全身者，應起一大塔。其佛以神通願力，十方世界，在在處處、若有說法華經者，彼之寶塔、皆湧出其前，全身在於塔中，讚言：『善哉善哉。』」

「大樂說，今多寶如來塔、聞說法華經故，從地湧出，讚言：『善哉善哉。』」

是時大樂說菩薩、以如來神力故，白佛言：「世尊，我等願欲見此佛身。」佛告大樂說菩薩摩訶薩：「是多寶佛、有深重願，若我寶塔、為聽法華經故、出於諸佛前時，其有欲以我身示四眾者，彼佛分身諸佛、在於十方世界說法，盡還集一處，然後我身乃出現耳。」

「大樂說，我分身諸佛、在於十方世界說法者，今應當集。」

大樂說白佛言：「世尊，我等亦願欲見世尊分身諸佛，禮拜供養。」爾時佛放白毫一光，即見東方五百萬億那由他恒河沙等國土諸佛，彼諸國土，皆以玻璃為地，寶樹、寶衣、以為莊嚴，無數千萬億菩薩、充滿其中，遍張寶幔，寶網羅上。彼國諸佛，以大妙音而說諸法，及見無量千萬億菩薩，遍滿諸國，為眾說法。南西北方、四維、上下、白毫相光所照之處，亦復如是。

爾時十方諸佛、各告眾菩薩言：「善男子，我今應往娑婆世界、釋迦牟尼佛所，並供養多寶如來寶塔。」時娑婆世界、即變清淨，琉璃為地，寶樹莊嚴，黃金為繩、以界八道，無諸聚落、村營、城邑、大海、江河、山川、林藪。燒大寶香，曼陀羅華、遍佈其地，以寶網幔，羅覆其上，懸諸寶鈴。惟留此會眾，移諸天人、置於他土。是時、諸佛各將一大菩薩、以為侍者，至娑婆世界，各到寶樹下。一一寶樹、高五百由旬，枝、葉、華、果、次第莊嚴，諸寶樹下、皆有師子之座，高五由旬，亦以大寶而校飾之。爾時諸佛、各於此座結跏趺坐。如是展轉遍滿三千大千世界，而於釋迦牟尼佛、一方所分之身，猶故未盡。

時釋迦牟尼佛、欲容受所分身諸佛故，八方各更變二百萬億那由他國，皆令清淨，無有地獄、餓鬼、畜生、及阿修羅，又移諸天、人、置於他土。所化之國，亦以琉璃為地，寶樹莊嚴，樹高五百由旬，枝、葉、華、果、次第嚴飾，樹下皆有寶師子座，高五由旬，種種諸寶以為莊校。亦無大海、江河、及目真鄰陀山、摩訶目真鄰陀山、鐵圍山、大鐵圍山、須彌山、等，諸山王，通為一佛國土。寶地平正，寶交露幔、遍覆其上，懸諸幡蓋，燒大寶香，諸天寶華遍佈其地。

釋迦牟尼佛為諸佛當來坐故，復於八方、各更變二百萬億那由他國，皆令清淨，無有地獄、餓鬼、畜生、及阿修羅，又移諸天、人、置於他土。所化之國，亦以琉璃為地，寶樹莊嚴，樹高五百由旬，枝、葉、華、果、次第莊嚴，樹下皆有寶師子座，高五由旬，亦以大寶而校飾之。亦無大海、江河、及目真鄰陀山、摩訶目真鄰陀山、鐵圍山、大鐵圍山、須彌山、等，諸山王，通為一佛國土。寶地平正，寶交露幔、遍覆其上，懸諸幡蓋，燒大寶香，諸天寶華、遍佈其地。

爾時東方釋迦牟尼佛所分之身、百千萬億那由他恒河沙等國土中諸佛，各各說法、來集於此，如是次第十方諸佛、皆悉來集，坐於八方，爾時一一方、四百萬億那由他國土諸佛如來、遍滿其中。是時、諸佛各在寶樹下、坐師子座，皆遣侍者問訊釋迦牟尼佛，各齎寶華滿掬、而告之言：

「善男子，汝往詣耆闍崛山、釋迦牟尼佛所，如我辭曰：『少病、少惱，氣力安樂，及菩薩、聲聞眾、悉安隱否？』以此寶華、散佛供養，而作是言：『彼某甲佛，與欲開此寶塔』，諸佛遣使、亦復如是。」

爾時釋迦牟尼佛、見所分身佛悉已來集，各各坐於師子之座，皆聞諸佛與欲同開寶塔。即從座起，住虛空中。一切四眾，起立、合掌，一心觀佛。於是釋迦牟尼佛、以右指開七寶塔戶，出大音聲，如卻關鑰、開大城門。即時一切眾會，皆見多寶如來、於寶塔中坐師子座，全身不散，如入禪定。又聞其言：「善哉善哉，釋迦牟尼佛、快說是法華經，我為聽是經故、而來至此。」爾時四眾等、見過去無量千萬億劫滅度佛說如是言，歎未曾有，以天寶華聚、散多寶佛及釋迦牟尼佛上。

爾時多寶佛、於寶塔中、分半座與釋迦牟尼佛，而作是言：「釋迦牟尼佛、可就此座。」即時釋迦牟尼佛入其塔中，坐其半座，結跏趺坐。爾時、大眾見二如來在七寶塔中師子座上、結跏趺坐，各作是念：「佛座高遠，惟願如來以神通力，令我等輩、俱處虛空。」即時釋迦牟尼佛、以神通力，接諸大眾、皆在虛空。以大音聲、普告四眾：「誰能於此娑婆國土、廣說妙法華經，今正是時。如來不久當入涅槃，佛欲以此妙法華經、付囑有在。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

聖主世尊、
雖久滅度，    在寶塔中，    尚為法來，

諸人云何
不勤為法。    此佛滅度，  　無央數劫，

處處聽法，
以難遇故。    彼佛本願，    我滅度後，

在在所往，
常為聽法。    又我分身，    無量諸佛，

如恒沙等，
來欲聽法。    及見滅度，  　多寶如來，

各捨妙土，
及弟子眾、    天人龍神、    諸供養事，

令法久住，
故來至此。    為坐諸佛，    以神通力、

移無量眾，
令國清淨。    諸佛各各，  　詣寶樹下，

如清淨池、
蓮華莊嚴。    其寶樹下、    諸師子座，

佛坐其上，
光明嚴飾，    如夜闇中、    燃大炬火。

身出妙香，
遍十方國，    眾生蒙薰，    喜不自勝，

譬如大風、
吹小樹枝。    以是方便，    令法久住。

告諸大眾，
我滅度後，    誰能護持、    讀說斯經，

今於佛前、
自說誓言。    其多寶佛，    雖久滅度，

以大誓願、
而師子吼。    多寶如來，    及與我身，

所集化佛，
當知此意。    諸佛子等，    誰能護法，

當發大願，
令得久住。    其有能護，  　此經法者，

則為供養，
我及多寶。    此多寶佛，    處於寶塔，

常遊十方，
為是經故，    亦復供養，    諸來化佛，

莊嚴光飾、
諸世界者，    若說此經，    則為見我，

多寶如來、
及諸化佛。    諸善男子，    各諦思惟，

此為難事，
宜發大願。    諸餘經典，    數如恒沙，

雖說此等，
未足為難。    若接須彌，    擲置他方，

無數佛土，
亦未為難。    若以足指，  　動大千界，

遠擲他國，
亦未為難。    若立有頂，    為眾演說，

無量餘經，
亦未為難。    若佛滅後，    於惡世中、

能說此經，
是則為難。    假使有人，    手把虛空、

而以遊行，
亦未為難。    於我滅後，    若自書持，

若使人書，
是則為難。    若以大地，  　置足甲上，

升於梵天，
亦未為難。    佛滅度後，    於惡世中、

暫讀此經，
是則為難。    假使劫燒，    擔負乾草、

入中不燒，
亦未為難。    我滅度後，    若持此經、

為一人說，
是則為難。    若持八萬、  　四千法藏、

十二部經、
為人演說，    令諸聽者，    得六神通，

雖能如是，
亦未為難。    於我滅後，    聽受此經，

問其義趣，
是則為難。    若人說法，    令千萬億、

無量無數，
恒沙眾生、    得阿羅漢，    具六神通，

雖有是益，
亦未為難。    於我滅後，    若能奉持，

如斯經典，
是則為難。    我為佛道，    於無量土，

從始至今、
廣說諸經，    而於其中，    此經第一。

若有能持，
則持佛身。    諸善男子，    於我滅後，

誰能受持、
讀誦此經，    今於佛前、    自說誓言。

此經難持，
若暫持者，    我則歡喜，    諸佛亦然，

如是之人，
諸佛所歎。    是則勇猛，    是則精進，

是名持戒、
行頭陀者，    則為疾得，  　無上佛道。

能於來世，
讀持此經，    是真佛子，    住淳善地。

佛滅度後，
能解其義，    是諸天人、    世間之眼。

於恐畏世，
能須臾說，    一切天人、    皆應供養。

妙法蓮華經提婆達多品第十二

爾時佛告諸菩薩、及天人四眾：「吾於過去無量劫中，求法華經，無有懈倦。於多劫中、常作國王，發願求於無上菩提，心不退轉。為欲滿足六波羅蜜，勤行布施，心無吝惜，象、馬、七珍、國、城、妻、子，奴婢、僕從，頭、目、髓、腦，身、肉、手、足，不惜軀命。時世人民、壽命無量，為於法故，捐捨國位，委政太子，擊鼓宣令、四方求法：『誰能為我說大乘者，吾當終身供給走使。』時有仙人、來白王言：『我有大乘，名妙法蓮華經，若不違我，當為宣說。』王聞仙言，歡喜踴躍，即隨仙人、供給所需，採果、汲水，拾薪、設食，乃至以身而為床座，身心無倦。於時奉事、經於千歲，為於法故，精勤給侍，令無所乏。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

我念過去劫，
為求大法故，    雖作世國王，    不貪五欲樂。

捶鐘告四方，
誰有大法者，    若為我解說，    身當為奴僕。

時有阿私仙，
來白於大王，    我有微妙法，    世間所稀有，

若能修行者，
吾當為汝說。    時王聞仙言，    心生大喜悅，

即便隨仙人，
供給於所需。    採薪及果蓏，    隨時恭敬與，

情存妙法故，
身心無懈倦。    普為諸眾生，    勤求於大法，

亦不為己身、
及以五欲樂。    故為大國王，    勤求獲此法，

遂致得成佛，
今故為汝說。

佛告諸比丘：「爾時王者，則我身是。時仙人者，今提婆達多是。由提婆達多善知識故，令我具足六波羅蜜，慈悲喜捨，三十二相，八十種好，紫磨金色，十力、四無所畏、四攝法、十八不共、神通道力，成等正覺，廣度眾生，皆因提婆達多善知識故。」

告諸四眾：「提婆達多卻後過無量劫，當得成佛，號曰天王如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。世界名天道。時天王佛、住世二十中劫，廣為眾生說於妙法，恒河沙眾生得阿羅漢果，無量眾生發緣覺心，恒河沙眾生發無上道心，得無生忍，至不退轉。」

「時天王佛般涅槃後，正法住世二十中劫。全身舍利、起七寶塔，高六十由旬，縱廣四十由旬，諸天人民，悉以雜華、末香、燒香、塗香，衣服、瓔珞、幢幡、寶蓋，伎樂、歌頌，禮拜、供養七寶妙塔。無量眾生、得阿羅漢果，無量眾生、悟辟支佛，不可思議眾生、發菩提心，至不退轉。」

佛告諸比丘：「未來世中，若有善男子、善女人，聞妙法華經提婆達多品，淨心信敬，不生疑惑者，不墮地獄、餓鬼、畜生，生十方佛前，所生之處，常聞此經。若生人天中，受勝妙樂，若在佛前，蓮華化生。」

於時下方多寶世尊、所從菩薩，名曰智積，白多寶佛：「當還本土。」釋迦牟尼佛告智積曰：「善男子，且待須臾，此有菩薩、名文殊師利，可與相見，論說妙法，可還本土。」

爾時文殊師利、坐千葉蓮華，大如車輪，俱來菩薩亦坐寶蓮華，從於大海娑竭羅龍宮、自然湧出，住虛空中，詣靈鷲山，從蓮華下，至於佛所，頭面敬禮二世尊足。修敬已畢，往智積所，共相慰問，卻坐一面。

智積菩薩問文殊師利：「仁往龍宮，所化眾生，其數幾何？」文殊師利言：「其數無量，不可稱計，非口所宣，非心所測，且待須臾，自當證知。」所言未竟，無數菩薩、坐寶蓮華，從海湧出，詣靈鷲山，住虛空中。此諸菩薩，皆是文殊師利之所化度，具菩薩行，皆共論說六波羅蜜。本聲聞人、在虛空中說聲聞行，今皆修行大乘空義。文殊師利謂智積曰：「於海教化，其事如是。」爾時智積菩薩，以偈讚曰：

大智德勇健，
化度無量眾，    今此諸大會、    及我皆已見。

演暢實相義，
開闡一乘法，    廣導諸眾生，    令速成菩提，

文殊師利言：「我於海中，惟常宣說妙法華經。」智積問文殊師利言：「此經甚深微妙，諸經中寶，世所稀有，頗有眾生、勤加精進，修行此經，速得佛否？」文殊師利言：「有裟竭羅龍王女，年始八歲，智慧利根，善知眾生諸根行業，得陀羅尼，諸佛所說甚深秘藏，悉能受持。深入禪定，了達諸法，於剎那頃、發菩提心，得不退轉，辯才無礙。慈念眾生、猶如赤子，功德具足，心念口演，微妙廣大，慈悲仁讓，志意和雅，能至菩提。」

智積菩薩言：「我見釋迦如來，於無量劫、難行苦行，積功累德，求菩提道，未曾止息。觀三千大千世界，乃至無有如芥子許、非是菩薩捨身命處，為眾生故，然後乃得成菩提道。不信此女於須臾頃、便成正覺。」言論未訖，時龍王女、忽現於前，頭面禮敬，卻住一面，以偈讚曰：

深達罪福相，
遍照於十方，    微妙淨法身，    具相三十二，

以八十種好、
用莊嚴法身。    天人所戴仰，    龍神咸恭敬，

一切眾生類，
無不宗奉者。    又聞成菩提，    唯佛當證知，

我闡大乘教，
度脫苦眾生。

時舍利弗語龍女言：「汝謂不久得無上道，是事難信。所以者何。女身垢穢，非是法器，云何能得無上菩提。佛道懸曠，經無量劫、勤苦積行，具修諸度，然後乃成。又女人身、猶有五障，一者、不得作梵天王，二者、帝釋，三者、魔王，四者、轉輪聖王，五者、佛身，云何女身速得成佛？」

爾時龍女有一寶珠，價值三千大千世界，持以上佛。佛即受之。龍女謂智積菩薩、尊者舍利弗言：「我獻寶珠，世尊納受，是事疾否？」答言：「甚疾。」女言：「以汝神力、觀我成佛，復速於此。」當時眾會，皆見龍女、忽然之間、變成男子，具菩薩行，即往南方無垢世界，坐寶蓮華，成等正覺，三十二相、八十種好，普為十方一切眾生、演說妙法。爾時娑婆世界、菩薩、聲聞、天龍八部、人與非人，皆遙見彼龍女成佛，普為時會人天說法，心大歡喜，悉遙敬禮。無量眾生、聞法解悟，得不退轉，無量眾生、得受道記，無垢世界、六反震動，娑婆世界、三千眾生住不退地、三千眾生發菩提心、而得受記。智積菩薩、及舍利弗，一切眾會，默然信受。

妙法蓮華經勸持品第十三

爾時藥王菩薩摩訶薩、及大樂說菩薩摩訶薩、與二萬菩薩眷屬俱，皆於佛前、作是誓言：「惟願世尊不以為慮，我等於佛滅後，當奉持、讀誦、說此經典。後惡世眾生，善根轉少，多增上慢，貪利供養，增不善根，遠離解脫。雖難可教化，我等當起大忍力，讀誦此經，持說、書寫、種種供養、不惜身命。」

爾時眾中五百阿羅漢得受記者、白佛言：「世尊，我等亦自誓願，於異國土、廣說此經。」復有學無學八千人、得受記者，從座而起，合掌向佛、作是誓言：「世尊，我等亦當於他國土、廣說此經。所以者何。是娑婆國中、人多敝惡，懷增上慢，功德淺薄、瞋濁、諂曲，心不實故。」

爾時佛姨母摩訶波闍波提比丘尼、與學無學比丘尼六千人俱，從座而起，一心合掌，瞻仰尊顏，目不暫捨。於時世尊告憍曇彌：「何故憂色而視如來，汝心、將無謂我不說汝名，授阿耨多羅三藐三菩提記耶？」

「憍曇彌，我先總說、一切聲聞皆已授記，今汝欲知記者，將來之世，當於六萬八千億諸佛法中、為大法師。及六千學無學比丘尼、俱為法師。汝如是漸漸具菩薩道，當得作佛，號一切眾生喜見如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。憍曇彌，是一切眾生喜見佛、及六千菩薩，轉次授記、得阿耨多羅三藐三菩提。」

爾時羅侯羅母耶輸陀羅比丘尼作是念：「世尊於授記中，獨不說我名。」佛告耶輸陀羅：「汝於來世百千萬億諸佛法中、修菩薩行，為大法師，漸具佛道。於善國中、當得作佛，號具足千萬光相如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。佛壽無量阿僧祇劫。」

爾時摩訶波闍波提比丘尼、及耶輸陀羅比丘尼、並其眷屬，皆大歡喜，得未曾有，即於佛前而說偈言：

世尊導師，
安隱天人，    我等聞記，    心安具足。

諸比丘尼說是偈已，白佛言：「世尊，我等亦能於他方國土、廣宣此經。」爾時世尊視八十萬億那由他諸菩薩摩訶薩。是諸菩薩，皆是阿惟越致，轉不退法輪，得諸陀羅尼。即從座起，至於佛前，一心合掌，而作是念：「若世尊告敕我等、持說此經者，當如佛教，廣宣斯法。」復作是念：「佛今默然、不見告敕，我當云何？」

時諸菩薩敬順佛意，並欲自滿本願，便於佛前、作師子吼，而發誓言：「世尊，我等於如來滅後，周旋往返十方世界，能令眾生書寫此經，受持、讀誦，解說其義，如法修行，正憶念，皆是佛之威力，惟願世尊，在於他方、遙見守護。」即時諸菩薩俱同發聲、而說偈言：

惟願不為慮，
於佛滅度後，    恐怖惡世中，    我等當廣說。

有諸無智人，
惡口罵詈等，    及加刀杖者，    我等皆當忍。

惡世中比丘，
邪智心諂曲，    未得謂為得，    我慢心充滿。

或有阿練若，
納衣在空閒，    自謂行真道，    輕賤人間者。

貪著利養故，
與白衣說法，    為世所恭敬、    如六通羅漢。

是人懷惡心，
常念世俗事，    假名阿練若，    好出我等過，

而作如是言，
此諸比丘等，    為貪利養故、    說外道論議，

自作此經典，
誑惑世間人，    為求名聞故。    分別於是經，

常在大眾中、
欲毀我等故，    向國王大臣、    婆羅門居士、

及餘比丘眾，
誹謗說我惡，    謂是邪見人、    說外道論議。

我等敬佛故，
悉忍是諸惡。    為斯所輕言、    汝等皆是佛，

如此輕慢言，
皆當忍受之。    濁劫惡世中，    多有諸恐怖，

惡鬼入其身，
罵詈毀辱我。    我等敬信佛，    當著忍辱鎧，

為說是經故，
忍此諸難事。    我不愛身命，    但惜無上道，

我等於來世，
護持佛所囑，    世尊自當知。    濁世惡比丘，

不知佛方便、
隨宜所說法，    惡口而顰蹙，    數數見擯出，

遠離於塔寺。
如是等眾惡，    念佛告敕故，    皆當忍是事。

諸聚落城邑，
其有求法者，    我皆到其所，    說佛所囑法。

我是世尊使，
處眾無所畏，    我當善說法，    願佛安隱住。

我於世尊前、
諸來十方佛，    發如是誓言，    佛自知我心。

妙法蓮華經卷第五

後秦龜茲國三藏法師鳩摩羅什奉詔譯

妙法蓮華經安樂行品第十四

爾時文殊師利法王子菩薩摩訶薩、白佛言：「世尊，是諸菩薩，甚為稀有，敬順佛故，發大誓願，於後惡世、護持讀說是法華經。世尊，菩薩摩訶薩、於後惡世、云何能說是經。」佛告文殊師利：「若菩薩摩訶薩，於後惡世、欲說是經，當安住四法。一者、安住菩薩行處及親近處，能為眾生演說是經。」

「文殊師利，云何名菩薩摩訶薩行處，若菩薩摩訶薩住忍辱地，柔和善順、而不卒暴，心亦不驚，又復於法、無所行，而觀諸法如實相，亦不行、不分別，是名菩薩摩訶薩行處。」

「云何名菩薩摩訶薩親近處。菩薩摩訶薩不親近國王、王子、大臣、官長，不親近諸外道梵志、尼犍子等，及造世俗文筆、讚詠外書，及路伽耶陀、逆路伽耶陀者，亦不親近諸有凶戲、相叉相撲、及那羅等種種變現之戲，又不親近旃陀羅、及畜豬羊雞狗、畋獵漁捕、諸惡律儀。如是人等、或時來者，則為說法，無所希望。又不親近求聲聞比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，亦不問訊。若於房中，若經行處，若在講堂中，不共住止。或時來者，隨宜說法，無所希求。」

「文殊師利，又菩薩摩訶薩不應於女人身、取能生欲想相，而為說法，亦不樂見。若入他家，不與小女、處女、寡女等共語。亦復不近五種不男之人、以為親厚，不獨入他家，若有因緣、須獨入時，但一心念佛。若為女人說法，不露齒笑，不現胸臆，乃至為法、猶不親厚，況復餘事。不樂畜年少弟子、沙彌、小兒，亦不樂與同師。常好坐禪，在於閑處、修攝其心。文殊師利，是名初親近處。」

「復次、菩薩摩訶薩觀一切法空，如實相，不顛倒，不動，不退，不轉，如虛空，無所有性。一切語言道斷，不生、不出、不起，無名、無相，實無所有，無量、無邊，無礙、無障，但以因緣有，從顛倒生，故說。常樂觀如是法相，是名菩薩摩訶薩第二親近處。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若有菩薩，
於後惡世，    無怖畏心，    欲說是經，

應入行處、
及親近處。    常離國王、    及國王子、

大臣官長，
兇險戲者，    及旃陀羅、    外道梵志。

亦不親近，
增上慢人，    貪著小乘、    三藏學者，

破戒比丘，
名字羅漢。    及比丘尼，  　好戲笑者，

深著五欲，
求現滅度，    諸優婆夷，    皆勿親近。

若是人等、
以好心來，    到菩薩所、    為聞佛道、

菩薩則以，
無所畏心，    不懷希望、    而為說法。

寡女處女、
及諸不男，    皆勿親近、    以為親厚。

亦莫親近，
屠兒魁膾，    畋獵漁捕，    為利殺害，

販肉自活，
炫賣女色，    如是之人，    皆勿親近。

兇險相撲，
種種嬉戲，    諸淫女等，    盡勿親近。

莫獨屏處、
為女說法，    若說法時，    無得戲笑。

入里乞食，
將一比丘，    若無比丘，    一心念佛。

是則名為，
行處近處，    以此二處，
能安樂說。

又復不行，
上中下法，    有為無為，    實不實法，

亦不分別，
是男是女，    不得諸法，    不知不見，

是則名為，
菩薩行處。    一切諸法，    空無所有，

無有常住，
亦無起滅，    是名智者，    所親近處。

顛倒分別，
諸法有無，    是實非實，    是生非生。

在於閑處、
修攝其心，    安住不動，    如須彌山。

觀一切法、
皆無所有、    猶如虛空，    無有堅固、

不生不出，
不動不退，    常住一相，    是名近處。

若有比丘，
於我滅後，    入是行處、    及親近處，

說斯經時，
無有怯弱。    菩薩有時、    入於靜室，

以正憶念、
隨義觀法。    從禪定起。    為諸國王、

王子臣民、
婆羅門等，    開化演暢，    說斯經典，

其心安隱，
無有怯弱。    文殊師利，    是名菩薩，

安住初法，
能於後世、    說法華經。

「又、文殊師利，如來滅後，於末法中、欲說是經，應住安樂行。若口宣說、若讀經時，不樂說人、及經典過。亦不輕慢諸餘法師，不說他人好惡、長短。於聲聞人，亦不稱名說其過惡，亦不稱名讚歎其美，又亦不生怨嫌之心。善修如是安樂心故，諸有聽者、不逆其意，有所難問，不以小乘法答，但以大乘而為解說，令得一切種智。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

菩薩常樂
安隱說法，    於清淨地、    而施床座，

以油塗身，
澡浴塵穢，    著新淨衣，    內外俱淨。

安處法座，
隨問為說。    若有比丘、    及比丘尼，

諸優婆塞、
及優婆夷，    國王王子、    群臣士民，

以微妙義，
和顏為說。    若有難問，    隨義而答。

因緣譬喻，
敷演分別、    以是方便，    皆使發心，

漸漸增益、
入於佛道。    除懶惰意、    及懈怠想，

離諸憂惱，
慈心說法。    晝夜常說，  　無上道教，

以諸因緣、
無量譬喻、    開示眾生，    咸令歡喜。

衣服臥具，
飲食醫藥，    而於其中，    無所希望。

但一心念，
說法因緣、    願成佛道，    令眾亦爾，

是則大利、
安樂供養。    我滅度後，    若有比丘、

能演說斯
妙法華經，    心無嫉恚、    諸惱障礙，

亦無憂愁、
及罵詈者，    又無怖畏    　加刀杖等，

亦無擯出，
安住忍故。    智者如是，  　善修其心，

能住安樂，
如我上說。    其人功德，    千萬億劫、

算數譬喻、
說不能盡。

「又、文殊師利菩薩摩訶薩，於後末世、法欲滅時，受持、讀誦、斯經典者，無懷嫉妒諂誑之心，亦勿輕罵學佛道者、求其長短。若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，求聲聞者，求辟支佛者，求菩薩道者，無得惱之，令其疑悔。語其人言：『汝等去道甚遠，終不能得一切種智，所以者何？汝是放逸之人，於道懈怠故。』又亦不應戲論諸法，有所諍競。當於一切眾生、起大悲想，於諸如來、起慈父想，於諸菩薩、起大師想，於十方諸大菩薩，常應深心、恭敬禮拜。於一切眾生，平等說法，以順法故，不多不少，乃至深愛法者、亦不為多說。」

「文殊師利，是菩薩摩訶薩，於後末世、法欲滅時，有成就是第三安樂行者，說是法時，無能惱亂，得好同學、共讀誦是經，亦得大眾而來聽受，聽已、能持，持已、能誦，誦已、能說，說已、能書，若使人書，供養經卷，恭敬、尊重、讚歎。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若欲說是經，
當捨嫉恚慢、    諂誑邪偽心，    常修質直行，

不輕蔑於人，
亦不戲論法，    不令他疑悔，    云汝不得佛。

是佛子說法，
常柔和能忍，    慈悲於一切，    不生懈怠心。

十方大菩薩，
愍眾故行道，    應生恭敬心，    是則我大師。

於諸佛世尊，
生無上父想，    破於憍慢心，    說法無障礙，

第三法如是，
智者應守護，    一心安樂行，    無量眾所敬。

「又、文殊師利，菩薩摩訶薩，於後末世、法欲滅時，有持是法華經者，於在家出家人中、生大慈心，於非菩薩人中、生大悲心，應作是念：『如是之人，則為大失。如來方便隨宜說法，不聞不知不覺、不問不信不解，其人雖不問不信不解是經，我得阿耨多羅三藐三菩提時，隨在何地，以神通力、智慧力、引之，令得住是法中。』文殊師利，是菩薩摩訶薩，於如來滅後、有成就此第四法者，說是法時，無有過失，常為比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、國王、王子、大臣、人民、婆羅門、居士、等，供養、恭敬、尊重、讚歎。虛空諸天、為聽法故，亦常隨侍，若在聚落、城邑、空閒林中，有人來、欲難問者，諸天晝夜、常為法故而衛護之，能令聽者皆得歡喜。所以者何。此經是一切過去未來現在諸佛、神力所護故。文殊師利，是法華經，於無量國中、乃至名字不可得聞，何況得見、受持讀誦？」

「文殊師利，譬如強力轉輪聖王，欲以威勢降伏諸國，而諸小王不順其命，時轉輪王、起種種兵而往討罰。王見兵眾、戰有功者，即大歡喜，隨功賞賜，或與田宅、聚落、城邑，或與衣服、嚴身之具，或與種種珍寶，金銀、琉璃，硨磲、瑪瑙，珊瑚、琥珀，象、馬、車乘，奴婢、人民，惟髻中明珠、不以與之。所以者何。獨王頂上有此一珠，若以與之，王諸眷屬、必大驚怪。」

「文殊師利，如來亦復如是，以禪定智慧力、得法國土，王於三界，而諸魔王不肯順伏。如來賢聖諸將、與之共戰，其有功者，心亦歡喜，於四眾中、為說諸經，令其心悅，賜以禪定、解脫、無漏根力、諸法之財，又復賜與涅槃之城，言得滅度，引導其心，令皆歡喜，而不為說是法華經。」

「文殊師利，如轉輪王、見諸兵眾有大功者，心甚歡喜，以此難信之珠、久在髻中，不妄與人，而今與之。如來亦復如是，於三界中、為大法王，以法教化一切眾生、見賢聖軍，與五陰魔、煩惱魔、死魔、共戰，有大功勳，滅三毒，出三界，破魔網，爾時如來亦大歡喜，此法華經，能令眾生至一切智，一切世間、多怨難信，先所未說，而今說之。」

「文殊師利，此法華經，是諸如來第一之說，於諸說中、最為甚深，末後賜與，如彼強力之王、久護明珠，今乃與之。文殊師利，此法華經，諸佛如來秘密之藏，於諸經中、最在其上，長夜守護，不妄宣說，始於今日、乃與汝等而敷演之。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

常行忍辱，
哀愍一切，    乃能演說，    佛所讚經。

後末世時、
持此經者，    於家出家、    及非菩薩，

應生慈悲，
斯等不聞，  　不信是經，    則為大失。

我得佛道，
以諸方便、    為說此法，    令住其中。

譬如強力
轉輪之王，    兵戰有功，    賞賜諸物，

象馬車乘，
嚴身之具，    及諸田宅，    聚落城邑，

或與衣服、
種種珍寶，    奴婢財物，    歡喜賜與。

如有勇健、
能為難事，    王解髻中，  　明珠賜之。

如來亦爾，
為諸法王，    忍辱大力，    智慧寶藏，

以大慈悲、
如法化世。    見一切人、    受諸苦惱，

欲求解脫，
與諸魔戰。    為是眾生，  　說種種法，

以大方便、
說此諸經。    既知眾生，  　得其力已，

末後乃為，
說是法華，    如王解髻，    明珠與之。

此經為尊，
眾經中上，    我常守護，    不妄開示，

今正是時，
為汝等說，    我滅度後，    求佛道者、

欲得安隱，
演說斯經，    應當親近，    如是四法。

讀是經者，
常無憂惱，    又無病痛，    顏色鮮白，

不生貧窮、
卑賤醜陋。    眾生樂見，    如慕賢聖，

天諸童子、
以為給使。    刀杖不加，    毒不能害，

若人惡罵，
口則閉塞。    遊行無畏，    如師子王，

智慧光明，
如日之照。    若於夢中，    但見妙事。

見諸如來，
坐師子座，    諸比丘眾、    圍繞說法。

又見龍神、
阿修羅等，    數如恒沙，    恭敬合掌、

自見其身，
而為說法。    又見諸佛、    身相金色，

放無量光、
照於一切，    以梵音聲、    演說諸法。

佛為四眾，
說無上法，    見身處中，    合掌讚佛，

聞法歡喜、
而為供養，    得陀羅尼，    證不退智。

佛知其心，
深入佛道，    即為授記、    成最正覺。

汝善男子，
當於來世，    得無量智、    佛之大道，

國土嚴淨，
廣大無比，    亦有四眾、    合掌聽法。

又見自身、
在山林中，    修習善法，    證諸實相，

深入禪定，
見十方佛。

諸佛身金色，
百福相莊嚴，    聞法為人說，    常有是好夢。

又夢作國王，
捨宮殿眷屬、    及上妙五欲，    行詣於道場。

在菩提樹下、
而處師子座，    求道過七日，    得諸佛之智。

成無上道已，
起而轉法輪，    為四眾說法、    經千萬億劫，

說無漏妙法，
度無量眾生。    後當入涅槃，    如煙盡燈滅。

若後惡世中、
說是第一法，    是人得大利 ，   如上諸功德。

妙法蓮華經從地湧出品第十五

爾時他方國土諸來菩薩摩訶薩，過八恒河沙數，於大眾中起，合掌作禮、而白佛言：「世尊，若聽我等、於佛滅後，在此娑婆世界，勤加精進，護持、讀誦、書寫、供養、是經典者，當於此土而廣說之。」爾時佛告諸菩薩摩訶薩眾：「止，善男子，不需汝等護持此經。所以者何。我娑婆世界、自有六萬恒河沙等菩薩摩訶薩，一一菩薩、各有六萬恒河沙眷屬，是諸人等，能於我滅後、護持讀誦廣說此經。」

佛說是時，娑婆世界三千大千國土，地皆震裂，而於其中，有無量千萬億菩薩摩訶薩、同時湧出。是諸菩薩，身皆金色，三十二相，無量光明，先盡在此娑婆世界之下、此界虛空中住。是諸菩薩、聞釋迦牟尼佛所說音聲，從下發來。一一菩薩、皆是大眾唱導之首，各將六萬恒河沙眷屬，況將五萬、四萬、三萬、二萬、一萬、恒河沙等眷屬者，況復乃至一恒河沙、半恒河沙、四分之一、乃至千萬億那由他分之一，況復千萬億那由他眷屬，況復億萬眷屬，況復千萬、百萬、乃至一萬，況復一千、一百、乃至一十，況復將五、四、三、二、一、弟子者，況復單己、樂遠離行，如是等比、無量無邊，算數譬喻所不能知。

是諸菩薩從地出已，各詣虛空七寶妙塔多寶如來、釋迦牟尼佛、所，到已、向二世尊頭面禮足、及至諸寶樹下師子座上佛所、亦皆作禮，右繞三匝，合掌恭敬，以諸菩薩種種讚法、而以讚歎，住在一面，欣樂瞻仰於二世尊。是諸菩薩摩訶薩，從初湧出，以諸菩薩種種讚法、而讚於佛，如是時間、經五十小劫。是時釋迦牟尼佛默然而坐，及諸四眾、亦皆默然五十小劫，佛神力故，令諸大眾謂如半日。爾時四眾亦以佛神力故，見諸菩薩、遍滿無量百千萬億國土虛空。

是菩薩眾中、有四導師，一、名上行，二、名無邊行，三、名淨行，四、名安立行，是四菩薩，於其眾中、最為上首唱導之師，在大眾前，各共合掌，觀釋迦牟尼佛、而問訊言：「世尊，少病、少惱，安樂行否，所應度者，受教易否，不令世尊生疲勞耶？」

爾時四大菩薩而說偈言：

世尊安樂，
少病少惱，    教化眾生，    得無疲倦。

又諸眾生、
受化易否，    不令世尊，  　生疲勞耶。

爾時世尊、於菩薩大眾中而作是言：「如是、如是，諸善男子，如來安樂，少病、少惱，諸眾生等，易可化度，無有疲勞。所以者何。是諸眾生，世世已來、常受我化，亦於過去諸佛、恭敬尊重，種諸善根。此諸眾生，始見我身，聞我所說，即皆信受、入如來慧。除先修習、學小乘者，如是之人，我今亦令得聞是經，入於佛慧。」爾時諸大菩薩而說偈言：

善哉善哉，
大雄世尊，    諸眾生等，    易可化度。

能問諸佛，
甚深智慧，    聞已信行，    我等隨喜。

於時世尊讚歎上首諸大菩薩：「善哉、善哉，善男子，汝等能於如來、發隨喜心。」爾時彌勒菩薩及八千恒河沙諸菩薩眾、皆作是念：「我等從昔已來，不見不聞如是大菩薩摩訶薩眾、從地湧出，住世尊前，合掌、供養，問訊如來。」

時彌勒菩薩摩訶薩、知八千恒河沙諸菩薩等、心之所念，並欲自決所疑，合掌向佛，以偈問曰：

無量千萬億、
大眾諸菩薩，    昔所未曾見，    願兩足尊說，

是從何所來，
以何因緣集。    巨身大神通，    智慧叵思議、

其志念堅固，
有大忍辱力，    眾生所樂見，    為從何所來。

一一諸菩薩、
所將諸眷屬，    其數無有量，    如恒河沙等。

或有大菩薩，
將六萬恒沙，    如是諸大眾，    一心求佛道。

是諸大師等，
六萬恒河沙，    俱來供養佛、    及護持是經。

將五萬恒沙，
其數過於是。    四萬及三萬、    二萬至一萬、

一千一百等，
乃至一恒沙、    半及三四分、    億萬分之一，

千萬那由他，
萬億諸弟子，    乃至於半億，    其數復過上。

百萬至一萬、
一千及一百、    五十與一十、    乃至三二一、

單己無眷屬，
樂於獨處者，    俱來至佛所，    其數轉過上。

如是諸大眾，
若人行籌數，    過於恒沙劫，    猶不能盡知。

是諸大威德、
精進菩薩眾，    誰為其說法，    教化而成就。

從誰初發心，
稱揚何佛法，    受持行誰經，    修習何佛道。

如是諸菩薩，
神通大智力，    四方地震裂，    皆從中湧出。

世尊我昔來，
未曾見是事，    願說其所從，    國土之名號。

我常遊諸國，
未曾見是眾，    我於此眾中、    乃不識一人，

忽然從地出，
願說其因緣。    今此之大會，    無量百千億，

是諸菩薩等，
皆欲知此事。    是諸菩薩眾、    本末之因緣，

無量德世尊，
惟願決眾疑。

爾時釋迦牟尼分身諸佛、從無量千萬億他方國土來者，在於八方諸寶樹下、師子座上，結跏趺坐。其佛侍者，各各見是菩薩大眾，於三千大千世界、四方、從地湧出，住於虛空。各白其佛言：「世尊，此諸無量無邊阿僧祇菩薩大眾，從何所來？」爾時諸佛各告侍者：「諸善男子，且待須臾，有菩薩摩訶薩、名曰彌勒，釋迦牟尼佛之所授記，次後作佛，已問斯事，佛今答之，汝等自當因是得聞。」

爾時釋迦牟尼佛告彌勒菩薩：「善哉、善哉，阿逸多，乃能問佛如是大事。汝等當共一心，被精進鎧，發堅固意，如來今欲顯發宣示諸佛智慧，諸佛自在神通之力，諸佛師子奮迅之力，諸佛威猛大勢之力。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

當精進一心，
我欲說此事，    勿得有疑悔 ，   佛智叵思議。

汝今出信力，
住於忍善中，    昔所未聞法，    今皆當得聞。

我今安慰汝，
勿得懷疑懼，    佛無不實語，    智慧不可量。

所得第一法，
甚深叵分別，    如是今當說，    汝等一心聽。

爾時世尊說此偈已，告彌勒菩薩：「我今於此大眾、宣告汝等，阿逸多，是諸大菩薩摩訶薩，無量無數阿僧祇、從地湧出，汝等昔所未見者，我於是娑婆世界、得阿耨多羅三藐三菩提已，教化示導是諸菩薩，調伏其心，令發道意。此諸菩薩，皆於是娑婆世界之下、此界虛空中住，於諸經典，讀誦通利，思惟分別、正憶念。阿逸多，是諸善男子等，不樂在眾、多有所說，常樂靜處、勤行精進，未曾休息。亦不依止人天而住。常樂深智，無有障礙、亦常樂於諸佛之法，一心精進，求無上慧。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

阿逸汝當知，
是諸大菩薩，    從無數劫來，    修習佛智慧，

悉是我所化，
令發大道心。    此等是我子，    依止是世界，

常行頭陀事，
志樂於靜處，    捨大眾憒鬧，    不樂多所說。

如是諸子等，
學習我道法，    晝夜常精進，    為求佛道故，

在娑婆世界、
下方空中住，    志念力堅固，    常勤求智慧，

說種種妙法，
其心無所畏。    我於伽耶城、    菩提樹下坐，

得成最正覺，
轉無上法輪。    爾乃教化之、    令初發道心，

今皆住不退，
悉當得成佛。    我今說實語，    汝等一心信，

我從久遠來、
教化是等眾。

爾時、彌勒菩薩摩訶薩、及無數諸菩薩等，心生疑惑，怪未曾有，而作是念：「云何世尊於少時間、教化如是無量無邊阿僧祇諸大菩薩，令住阿耨多羅三藐三菩提？」即白佛言：「世尊，如來為太子時，出於釋宮，去伽耶城不遠，坐於道場，得成阿耨多羅三藐三菩提，從是已來，始過四十餘年，世尊，云何於此少時、大作佛事，以佛勢力，以佛功德，教化如是無量大菩薩眾、當成阿耨多羅三藐三菩提？」

「世尊，此大菩薩眾，假使有人，於千萬億劫、數不能盡，不得其邊，斯等久遠已來，於無量無邊諸佛所、植諸善根，成就菩薩道，常修梵行。世尊，如此之事，世所難信。譬如有人、色美發黑，年二十五，指百歲人、言是我子，其百歲人，亦指年少，言是我父，生育我等，是事難信。」

「佛亦如是，得道已來，其實未久，而此大眾諸菩薩等，已於無量千萬億劫，為佛道故，勤行精進，善入出住無量百千萬億三昧，得大神通，久修梵行，善能次第習諸善法，巧於問答，人中之寶，一切世間甚為稀有。今日世尊方云，得佛道時，初令發心，教化示導，令向阿耨多羅三藐三菩提，世尊得佛未久，乃能作此大功德事。我等雖復信佛隨宜所說，佛所出言、未曾虛妄，佛所知者，皆悉通達，然諸新發意菩薩，於佛滅後，若聞是語，或不信受、而起破法罪業因緣。惟、然，世尊，願為解說，除我等疑，及未來世諸善男子、聞此事已，亦不生疑。」

爾時彌勒菩薩欲重宣此義，而說偈言：

佛昔從釋種、
出家近伽耶，    坐於菩提樹，    爾來尚未久。

此諸佛子等，
其數不可量，    久已行佛道，    住於神通力，

善學菩薩道，
不染世間法，    如蓮華在水，    從地而湧出，

皆起恭敬心，
住於世尊前。    是事難思議，    云何而可信，

佛得道甚近、
所成就甚多，    願為除眾疑，    如實分別說。

譬如少壯人，
年始二十五，    示人百歲子，    發白而面皺，

是等我所生，
子亦說是父，    父少而子老，    舉世所不信。

世尊亦如是，
得道來甚近。    是諸菩薩等，    志固無怯弱，

從無量劫來、
而行菩薩道，    巧於難問答，    其心無所畏，

忍辱心決定，
端正有威德，    十方佛所讚，    善能分別說，

不樂在人眾，
常好在禪定，    為求佛道故，    於下空中住。

我等從佛聞、
於此事無疑，    願佛為未來，    演說令開解。

若有於此經、
生疑不信者，    即當墮惡道。    願今為解說，

是無量菩薩，
云何於少時、    教化令發心，    而住不退地。

妙法蓮華經如來壽量品第十六

爾時、佛告諸菩薩及一切大眾：「諸善男子，汝等當信解如來誠諦之語。」復告大眾：「汝等當信解如來誠諦之語。」又復告諸大眾：「汝等當信解如來誠諦之語。」是時菩薩大眾，彌勒為首，合掌白佛言：「世尊，惟願說之，我等當信受佛語。」如是三白已，復言：「惟願說之，我等當信受佛語。」

爾時世尊知諸菩薩三請不止，而告之言：「汝等諦聽，如來秘密神通之力。一切世間天、人、及阿修羅，皆謂，今釋迦牟尼佛、出釋氏宮，去伽耶城不遠，坐於道場，得阿耨多羅三藐三菩提。然善男子，我實成佛已來、無量無邊、百千萬億那由他劫。」

「譬如五百千萬億那由他、阿僧祇、三千大千世界，假使有人、抹為微塵，過於東方五百千萬億那由他阿僧祇國、乃下一塵，如是東行，儘是微塵，諸善男子、於意云何，是諸世界，可得思惟校計、知其數否。」

彌勒菩薩等、俱白佛言：「世尊，是諸世界，無量無邊，非算數所知、亦非心力所及，一切聲聞、辟支佛，以無漏智，不能思惟、知其限數，我等住阿惟越致地，於是事中、亦所不達，世尊，如是諸世界，無量無邊。」

爾時佛告大菩薩眾：「諸善男子，今當分明宣語汝等，是諸世界，若著微塵及不著者、盡以為塵，一塵一劫，我成佛已來，復過於此百千萬億那由他阿僧祇劫。自從是來，我常在此娑婆世界、說法教化，亦於餘處百千萬億那由他阿僧祇國、導利眾生。」

「諸善男子，於是中間，我說燃燈佛等，又復言其入於涅槃，如是、皆以方便分別。諸善男子，若有眾生、來至我所，我以佛眼、觀其信等、諸根利鈍，隨所應度，處處自說、名字不同、年紀大小，亦復現言、當入涅槃，又以種種方便、說微妙法，能令眾生發歡喜心。諸善男子，如來見諸眾生、樂於小法，德薄垢重者，為是人說，我少出家，得阿耨多羅三藐三菩提，然我實成佛已來、久遠若斯，但以方便、教化眾生，令入佛道，作如是說。」

「諸善男子，如來所演經典，皆為度脫眾生，或說己身，或說他身，或示己身，或示他身，或示己事，或示他事，諸所言說，皆實不虛。所以者何。如來如實知見三界之相，無有生死、若退若出，亦無在世、及滅度者，非實非虛，非如非異，不如三界、見於三界，如斯之事，如來明見，無有錯謬。以諸眾生有種種性、種種欲、種種行、種種憶想分別故，欲令生諸善根，以若干因緣、譬喻、言辭、種種說法，所作佛事，未曾暫廢。如是，我成佛已來、甚大久遠，壽命無量阿僧祇劫，常住不滅。」

「諸善男子，我本行菩薩道、所成壽命，今猶未盡，復倍上數。然今非實滅度，而便唱言、當取滅度，如來以是方便、教化眾生。所以者何。若佛久住於世，薄德之人，不種善根，貧窮下賤，貪著五欲，入於憶想妄見網中，若見如來常在不滅，便起憍恣、而懷厭怠，不能生難遭之想、恭敬之心，是故如來以方便說：『比丘當知，諸佛出世，難可值遇。』所以者何。諸薄德人，過無量百千萬億劫，或有見佛，或不見者，以此事故，我作是言：『諸比丘，如來難可得見。』斯眾生等、聞如是語，必當生於難遭之想，心懷戀慕，渴仰於佛，便種善根，是故如來雖不實滅，而言滅度。」

「又、善男子，諸佛如來、法皆如是，為度眾生，皆實不虛。譬如良醫，智慧聰達，明練方藥，善治眾病。其人多諸子息，若十、二十、乃至百數，以有事緣，遠至餘國。諸子於後、飲他毒藥，藥發、悶亂，宛轉於地。是時其父還來歸家，諸子飲毒，或失本心，或不失者，遙見其父，皆大歡喜，拜跪、問訊、善安隱歸：『我等愚癡，誤服毒藥，願見救療，更賜壽命。』父見子等苦惱如是，依諸經方，求好藥草，色香美味、皆悉具足，搗篩和合，與子令服，而作是言：『此大良藥，色香美味、皆悉具足，汝等可服，速除苦惱，無復眾患。』」

「其諸子中、不失心者，見此良藥、色香俱好，即便服之，病盡除愈。餘失心者，見其父來，雖亦歡喜問訊，求索治病，然與其藥、而不肯服。所以者何。毒氣深入，失本心故，於此好色香藥、而謂不美。父作是念：『此子可愍，為毒所中，心皆顛倒，雖見我喜，求索救療，如是好藥、而不肯服，我今當設方便、令服此藥。』即作是言：『汝等當知，我今衰老，死時已至，是好良藥，今留在此，汝可取服，勿憂不瘥。』作是教已，復至他國，遣使還告：『汝父已死。』是時諸子聞父背喪，心大憂惱，而作是念：『若父在者，慈愍我等，能見救護，今者、捨我遠喪他國。』自惟孤露，無復恃怙，常懷悲感，心遂醒悟，乃知此藥色味香美。即取服之，毒病皆愈。其父聞子悉已得瘥，尋便來歸，咸使見之。」

「諸善男子，於意云何，頗有人、能說此良醫虛妄罪否？」「不也，世尊。」佛言：「我亦如是，成佛已來、無量無邊百千萬億那由他阿僧祇劫，為眾生故，以方便力、言當滅度，亦無有能如法說我虛妄過者。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

自我得佛來，
所經諸劫數，    無量百千萬    　億載阿僧祇，

常說法教化
無數億眾生，    令入於佛道。    爾來無量劫，

為度眾生故，
方便現涅槃、    而實不滅度，    常住此說法。

我常住於此，
以諸神通力，    令顛倒眾生、    雖近而不見。

眾見我滅度，
廣供養舍利，    咸皆懷戀慕、    而生渴仰心。

眾生既信伏，
質直意柔軟，    一心欲見佛，    不自惜身命。

時我及眾僧、
俱出靈鷲山，    我時語眾生，    常在此不滅，

以方便力故，
現有滅不滅。    餘國有眾生、    恭敬信樂者，

我復於彼中、
為說無上法，    汝等不聞此，    但謂我滅度。

我見諸眾生、
沒在於苦惱，    故不為現身，    令其生渴仰，

因其心戀慕，
乃出為說法。    神通力如是，    於阿僧祇劫，

常在靈鷲山、
及餘諸住處，    眾生見劫盡、    大火所燒時，

我此土安隱，
天人常充滿。    園林諸堂閣、    種種寶莊嚴，

寶樹多花果，
眾生所遊樂。    諸天擊天鼓，    常作眾伎樂，

雨曼陀羅花、
散佛及大眾。    我淨土不毀，    而眾見燒盡，

憂怖諸苦惱、
如是悉充滿。    是諸罪眾生，    以惡業因緣，

過阿僧祇劫、
不聞三寶名。    諸有修功德、    柔和質直者，

則皆見我身
在此而說法。    或時為此眾、    說佛壽無量，

久乃見佛者，
為說佛難值。    我智力如是，    慧光照無量，

壽命無數劫，
久修業所得。    汝等有智者，    勿於此生疑，

當斷令永盡，
佛語實不虛。    如醫善方便，    為治狂子故，

實在而言死，
無能說虛妄。    我亦為世父，    救諸苦患者，

為凡夫顛倒，
實在而言滅。    以常見我故，
而生憍恣心，

放逸著五欲，
墮於惡道中。    我常知眾生、    行道不行道，

隨所應可度，
為說種種法。    每自作是意，    以何令眾生、

得入無上惠，
速成就佛身。

妙法蓮華經分別功德品第十七

爾時大會、聞佛說壽命劫數長遠如是，無量無邊阿僧祇眾生、得大饒益。於時世尊告彌勒菩薩摩訶薩：「阿逸多，我說是如來壽命長遠時，六百八十萬億那由他恒河沙眾生、得無生法忍，復有千倍菩薩摩訶薩、得聞持陀羅尼門，復有一世界微塵數菩薩摩訶薩、得樂說無礙辯才，復有一世界微塵數菩薩摩訶薩、得百千萬億無量旋陀羅尼，復有三千大千世界微塵數菩薩摩訶薩、能轉不退法輪，復有二千中國土微塵數菩薩摩訶薩、能轉清淨法輪，復有小千國土微塵數菩薩摩訶薩、八生當得阿耨多羅三藐三菩提，復有四四天下微塵數菩薩摩訶薩、四生當得阿耨多羅三藐三菩提，復有三四天下微塵數菩薩摩訶薩、三生當得阿耨多羅三藐三菩提，復有二四天下微塵數菩薩摩訶薩、二生當得阿耨多羅三藐三菩提，復有一四天下微塵數菩薩摩訶薩、一生當得阿耨多羅三藐三菩提，復有八世界微塵數眾生、皆發阿耨多羅三藐三菩提心。」

「佛說是諸菩薩摩訶薩得大法利時，於虛空中，雨曼陀羅華、摩訶曼陀羅華，以散無量百千萬億眾寶樹下、師子座上、諸佛，並散七寶塔中、師子座上、釋迦牟尼佛、及久滅度多寶如來，亦散一切諸大菩薩、及四部眾。又雨細末栴檀、沈水香等，於虛空中，天鼓自鳴，妙聲深遠，又雨千種天衣，垂諸瓔珞、真珠瓔珞、摩尼珠瓔珞、如意珠瓔珞，遍於九方，眾寶香爐、燒無價香，自然周至，供養大會。一一佛上，有諸菩薩、執持幡蓋，次第而上，至於梵天。是諸菩薩，以妙音聲、歌無量頌，讚歎諸佛。」

爾時彌勒菩薩從座而起，偏袒右肩，合掌向佛，而說偈言：

佛說稀有法，
昔所未曾聞，    世尊有大力，    壽命不可量。

無數諸佛子，
聞世尊分別，    說得法利者，    歡喜充遍身。

或住不退地，
或得陀羅尼，    或無礙樂說、    萬億旋總持，

或有大千界、
微塵數菩薩，    各各皆能轉，  　不退之法輪。

復有中千界、
微塵數菩薩，    各各皆能轉，  　清淨之法輪。

復有小千界、
微塵數菩薩，    餘各八生在，    當得成佛道。

復有四三二、
如此四天下、    微塵諸菩薩，    隨數生成佛。

或一四天下、
微塵數菩薩，    餘有一生在，    當成一切智。

如是等眾生，
聞佛壽長遠，    得無量無漏，  　清淨之果報。

復有八世界、
微塵數眾生，    聞佛說壽命，    皆發無上心。

世尊說無量，
不可思議法，    多有所饒益，    如虛空無邊。

雨天曼陀羅、
摩訶曼陀羅，    釋梵如恒沙，    無數佛土來。

雨栴檀沈水，
繽紛而亂墜，    如鳥飛空下，    供散於諸佛。

天鼓虛空中、
自然出妙聲，    天衣千萬種、    旋轉而來下，

眾寶妙香爐，
燒無價之香，    自然悉周遍、    供養諸世尊。

其大菩薩眾，
執七寶幡蓋，    高妙萬億種，    次第至梵天，

一一諸佛前，
寶幢懸勝幡。    亦以千萬偈、    歌詠諸如來。

如是種種事，
昔所未曾有，    聞佛壽無量，    一切皆歡喜。

佛名聞十方，
廣饒益眾生，    一切具善根，    以助無上心。

爾時佛告彌勒菩薩摩訶薩：「阿逸多，其有眾生、聞佛壽命長遠如是，乃至能生一念信解，所得功德、無有限量。若有善男子、善女人，為阿耨多羅三藐三菩提故，於八十萬億那由他劫、行五波羅蜜、檀波羅蜜、尸羅波羅蜜、羼提波羅密、毗梨耶波羅蜜、禪波羅蜜、除般若波羅蜜，以是功德比前功德，百分、千分、百千萬億分、不及其一，乃至算數譬喻所不能知。若善男子、善女人，有如是功德，於阿耨多羅三藐三菩提、退者，無有是處。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若人求佛慧，
於八十萬億、    那由他劫數、    行五波羅蜜。

於是諸劫中，
布施供養佛、    及緣覺弟子、    並諸菩薩眾，

珍異之飲食、
上服與臥具，    栴檀立精舍，    以園林莊嚴。

如是等布施，
種種皆微妙，    盡此諸劫數，    以回向佛道。

若復持禁戒，
清淨無缺漏，    求於無上道，    諸佛之所歎。

若復行忍辱，
住於調柔地，    設眾惡來加，    其心不傾動。

諸有得法者，
懷於增上慢，    為此所輕惱，    如是亦能忍。

若復勤精進，
志念常堅固，    於無量億劫、    一心不懈息。

又於無數劫，
住於空閒處，    若坐若經行，    除睡常攝心，

以是因緣故，
能生諸禪定，    八十億萬劫、    安住心不亂，

持此一心福，
願求無上道。    我得一切智，    盡諸禪定際，

是人於百千、
萬億劫數中、    行此諸功德，    如上之所說。

有善男女等，
聞我說壽命，    乃至一念信，    其福過於彼。

若人悉無有，
一切諸疑悔，    深心須臾信，    其福為如此。

其有諸菩薩，
無量劫行道，    聞我說壽命，    是則能信受。

如是諸人等，
頂受此經典，    願我於未來，    長壽度眾生，

如今日世尊、
諸釋中之王，    道場師子吼，    說法無所畏。

我等未來世，
一切所尊敬，    坐於道場時，    說壽亦如是。

若有深心者，
清淨而質直，    多聞能總持，    隨義解佛語，

如是諸人等，
於此無有疑。

「又、阿逸多，若有聞佛壽命長遠，解其言趣，是人所得功德、無有限量，能起如來無上之慧。何況廣聞是經、若教人聞，若自持、若教人持，若自書、若教人書，若以華、香、瓔珞，幢幡、繒蓋，香油、酥燈，供養經卷，是人功德、無量無邊，能生一切種智。阿逸多，若善男子、善女人，聞我說壽命長遠，深心信解，則為見佛常在耆闍崛山，共大菩薩、諸聲聞眾、圍繞說法。又見此娑婆世界，其地琉璃，坦然平正，閻浮檀金、以界八道，寶樹行列，諸台樓觀、皆悉寶成，其菩薩眾、咸處其中。若有能如是觀者，當知是為深信解相。」

「又復如來滅後，若聞是經、而不毀呰，起隨喜心，當知已為深信解相，何況讀誦、受持之者，斯人則為頂戴如來。阿逸多，是善男子、善女人，不須為我復起塔寺，及作僧坊、以四事供養眾僧。所以者何。是善男子、善女人，受持讀誦是經典者，為已起塔、造立僧坊、供養眾僧。則為以佛舍利、起七寶塔，高廣漸小、至於梵天，懸諸幡蓋、及眾寶鈴，華、香、瓔珞，末香、塗香、燒香，眾鼓、伎樂，簫、笛、箜篌，種種舞戲，以妙音聲、歌唄讚頌，則為於無量千萬億劫、作是供養已。」

「阿逸多，若我滅後，聞是經典，有能受持，若自書、若教人書，則為起立僧坊，以赤栴檀、作諸殿堂三十有二，高八多羅樹，高廣嚴好，百千比丘、於其中止，園林、浴池，經行、禪窟，衣服、飲食，床褥、湯藥，一切樂具、充滿其中，如是僧坊、堂閣、若干百千萬億，其數無量，以此現前、供養於我、及比丘僧。是故我說，如來滅後，若有受持、讀誦、為他人說，若自書、若教人書，供養經卷，不須復起塔寺，及造僧坊、供養眾僧。況復有人能持是經，兼行布施、持戒、忍辱、精進、一心、智慧，其德最勝，無量無邊，譬如虛空、東西南北、四維、上下、無量無邊，是人功德，亦復如是無量無邊，疾至一切種智。若人讀誦受持是經，為他人說，若自書、若教人書，復能起塔，及造僧坊、供養讚歎聲聞眾僧，亦以百千萬億讚歎之法、讚歎菩薩功德，又為他人、種種因緣，隨義解說此法華經，復能清淨持戒，與柔和者而共同止，忍辱無瞋，志念堅固，常貴坐禪、得諸深定，精進勇猛、攝諸善法，利根智慧、善答問難。」

「阿逸多，若我滅後，諸善男子、善女人，受持讀誦是經典者，復有如是諸善功德，當知是人、已趨道場，近阿耨多羅三藐三菩提，坐道樹下。阿逸多，是善男子、善女人，若坐、若立、若經行處，此中便應起塔，一切天人、皆應供養如佛之塔。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若我滅度後，
能奉持此經，    斯人福無量，    如上之所說。

是則為具足
一切諸供養、    以舍利起塔，    七寶而莊嚴，

表剎甚高廣，
漸小至梵天，    寶鈴千萬億，    風動出妙音。

又於無量劫、
而供養此塔，    華香諸瓔珞，    天衣眾伎樂，

燃香油酥燈，
周匝常照明。    惡世法末時、    能持是經者，

則為已如上、
具足諸供養。    若能持此經，    則如佛現在，

以牛頭栴檀、
起僧坊供養，    堂有三十二，    高八多羅樹，

上饌妙衣服、
床臥皆具足，    百千眾住處，    園林諸浴池，

經行及禪窟，
種種皆嚴好。    若有信解心、    受持讀誦書，

若復教人書、
及供養經卷，    散華香末香、    以須曼薝蔔、

阿提目多伽、
薰油常燃之。    如是供養者，    得無量功德，

如虛空無邊，
其福亦如是。    況復持此經，    兼布施持戒，

忍辱樂禪定，
不瞋不惡口，    恭敬於塔廟，    謙下諸比丘，

遠離自高心，
常思惟智慧，    有問難不瞋，    隨順為解說，

若能行是行，
功德不可量。    若見此法師、    成就如是德，

應以天華散，
天衣覆其身，    頭面接足禮，    生心如佛想。

又應作是念，
不久詣道場，    得無漏無為，    廣利諸人天。

其所住止處，
經行若坐臥，    乃至說一偈，    是中應起塔，

莊嚴令妙好，
種種以供養。    佛子住此地，    則是佛受用，

常在於其中、
經行及坐臥。

妙法蓮華經卷第六

後秦龜茲國三藏法師鳩摩羅什奉詔譯

妙法蓮華經隨喜功德品第十八

爾時、彌勒菩薩摩訶薩白佛言：「世尊，若有善男子、善女人，聞是法華經、隨喜者，得幾所福？」而說偈言：

世尊滅度後，
其有聞是經，    若能隨喜者，    為得幾所福。

爾時佛告彌勒菩薩摩訶薩：「阿逸多，如來滅後，若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，及餘智者、若長若幼，聞是經、隨喜已，從法會出，至於餘處，若在僧坊，若空閒地，若城邑、巷陌、聚落、田裏，如其所聞，為父母、宗親、善友、知識、隨力演說，是諸人等，聞已、隨喜，復行轉教，餘人聞已，亦隨喜轉教，如是展轉、至第五十，阿逸多，其第五十善男子、善女人，隨喜功德，我今說之，汝當善聽。」

「若四百萬億阿僧祇世界六趣四生眾生，卵生、胎生、濕生、化生，若有形、無形，有想、無想，非有想、非無想，無足、二足、四足、多足、如是等、在眾生數者，有人求福，隨其所欲娛樂之具、皆給與之，一一眾生、與滿閻浮提金、銀、琉璃、硨磲、瑪瑙、珊瑚、琥珀、諸妙珍寶，及象、馬、車乘，七寶所成宮殿樓閣等，是大施主、如是布施、滿八十年已，而作是念：『我已施眾生娛樂之具、隨意所欲，然此眾生、皆已衰老，年過八十，發白、面皺，將死不久，我當以佛法而訓導之。』即集此眾生，宣佈法化，示教利喜，一時皆得須陀洹道、斯陀含道、阿那含道、阿羅漢道，盡諸有漏，於深禪定、皆得自在，具八解脫。於汝意云何，是大施主所得功德、寧為多否？」

彌勒白佛言：「世尊，是人功德甚多，無量無邊，若是施主、但施眾生一切樂具，功德無量，何況令得阿羅漢果。」佛告彌勒：「我今分明語汝，是人以一切樂具、施於四百萬億阿僧祇世界六趣眾生，又令得阿羅漢果，所得功德，不如是第五十人聞法華經一偈、隨喜功德，百分、千分、百千萬億分、不及其一，乃至算數譬喻所不能知。阿逸多，如是第五十人展轉聞法華經隨喜功德，尚無量無邊阿僧祇，何況最初於會中、聞而隨喜者，其福復勝，無量無邊阿僧祇、不可得比。」

「又、阿逸多，若人為是經故，往詣僧坊，若坐、若立、須臾聽受，緣是功德，轉身所生，得好上妙象、馬、車乘、珍寶輦輿，及乘天宮。若復有人、於講法處坐，更有人來，勸令坐聽，若分座令坐，是人功德，轉身得帝釋坐處，若梵王坐處，若轉輪聖王所坐之處。」

「阿逸多，若復有人、語餘人言：『有經、名法華，可共往聽。』即受其教，乃至須臾間聞，是人功德，轉身得與陀羅尼菩薩共生一處，利根智慧，百千萬世、終不瘖啞，口氣不臭，舌常無病，口亦無病，齒不垢黑、不黃、不疏，亦不缺落、不差、不曲、唇不下垂，亦不褰縮、不粗澀、不瘡胗，亦不缺壞，亦不喎斜，不厚、不大，亦不黧黑，無諸可惡，鼻不匾□，亦不曲戾，面色不黑，亦不狹長，亦不窊曲，無有一切不可喜相，唇舌牙齒、悉皆嚴好，鼻修、高直，面貌圓滿，眉高而長，額廣、平、正，人相具足，世世所生，見佛聞法、信受教誨。」

「阿逸多，汝且觀是、勸於一人令往聽法，功德如此，何況一心聽說、讀誦，而於大眾、為人分別如說修行？」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若人於法會，
得聞是經典、    乃至於一偈，    隨喜為他說，

如是展轉教、
至於第五十，    最後人獲福、    今當分別之。

如有大施主，
供給無量眾，    具滿八十歲、    隨意之所欲，

見彼衰老相，
發白而面皺，    齒疏形枯竭，    念其死不久，

我今應當教、
令得於道果。    即為方便說、    涅槃真實法，

世皆不牢固，
如水沫泡焰，    汝等咸應當、    疾生厭離心。

諸人聞是法，
皆得阿羅漢，    具足六神通、    三明八解脫。

最後第五十，
聞一偈隨喜，    是人福勝彼、    不可為譬喻。

如是展轉聞，
其福尚無量，    何況於法會、    初聞隨喜者。

若有勸一人、
將引聽法華，    言此經深妙，    千萬劫難遇，

即受教往聽，
乃至須臾聞，    斯人之福報，    今當分別說。

世世無口患，
齒不疏黃黑，    唇不厚褰缺，    無有可惡相，

舌不乾黑短，
鼻高修且直，    額廣而平正，    面目悉端嚴，

為人所喜見，
口氣無臭穢，    優缽華之香、    當從其口出。

若故詣僧坊，
欲聽法華經，    須臾聞歡喜，    今當說其福。

後生天人中，
得妙象馬車、    珍寶之輦輿，    及乘天宮殿。

若於講法處、
勸人坐聽經，    是福因緣得、    釋梵轉輪座。

何況一心聽，
解說其義趣，    如說而修行，    其福不可量。

妙法蓮華經法師功德品第十九

爾時佛告常精進菩薩摩訶薩：「若善男子、善女人，受持是法華經，若讀、若誦，若解說、若書寫，是人當得八百眼功德、千二百耳功德、八百鼻功德、千二百舌功德、八百身功德、千二百意功德，以是功德、莊嚴六根，皆令清淨。是善男子、善女人，父母所生清淨肉眼，見於三千大千世界、內外所有山林河海，下至阿鼻地獄，上至有頂，亦見其中一切眾生，及業因緣、果報生處，悉見悉知。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若於大眾中，
以無所畏心、    說是法華經，    汝聽其功德。

是人得八百、
功德殊勝眼，    以是莊嚴故，    其目甚清淨。

父母所生眼，
悉見三千界、    內外彌樓山、    須彌及鐵圍，

並諸餘山林、
大海江河水、    下至阿鼻獄，    上至有頂處，

其中諸眾生，
一切皆悉見。    雖未得天眼，    肉眼力如是。

「復次、常精進，若善男子、善女人，受持此經，若讀、若誦，若解說、若書寫，得千二百耳功德。以是清淨耳，聞三千大千世界，下至阿鼻地獄，上至有頂，其中內外種種語言音聲，象聲、馬聲、牛聲、車聲，啼哭聲、愁歎聲，螺聲、鼓聲、鐘聲、鈴聲，笑聲、語聲，男聲、女聲、童子聲、童女聲，法聲、非法聲，苦聲、樂聲，凡夫聲、聖人聲，喜聲、不喜聲，天聲、龍聲、夜叉聲、乾闥婆聲、阿修羅聲、迦樓羅聲、緊那羅聲、摩侯羅伽聲，火聲、水聲、風聲，地獄聲、畜生聲、餓鬼聲，比丘聲、比丘尼聲，聲聞聲、辟支佛聲，菩薩聲、佛聲。以要言之，三千大千世界中、一切內外所有諸聲，雖未得天耳，以父母所生清淨常耳，皆悉聞知，如是分別種種音聲、而不壞耳根。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

父母所生耳，
清淨無濁穢，    以此常耳聞，    三千世界聲。

象馬車牛聲、
鐘鈴螺鼓聲，    琴瑟箜篌聲、    簫笛之音聲，

清淨好歌聲，
聽之而不著，    無數種人聲，    聞悉能解了。

又聞諸天聲，
微妙之歌音，    及聞男女聲，    童子童女聲。

山川險谷中、
迦陵頻伽聲，    命命等諸鳥，    悉聞其音聲。

地獄眾苦痛，
種種楚毒聲，    餓鬼饑渴逼，    求索飲食聲，

諸阿修羅等，
居在大海邊，    自共言語時、    出於大音聲。

如是說法者，
安住於此間，    遙聞是眾聲，    而不壞耳根。

十方世界中、
禽獸鳴相呼，    其說法之人，    於此悉聞之。

其諸梵天上，
光音及遍淨，    乃至有頂天，    言語之音聲，

法師住於此，
悉皆得聞之。    一切比丘眾、    及諸比丘尼，

若讀誦經典，
若為他人說，    法師住於此，    悉皆得聞之。

復有諸菩薩，
讀誦於經法，    若為他人說，    撰集解其義，

如是諸音聲，
悉皆得聞之。    諸佛大聖尊，    教化眾生者，

於諸大會中、
演說微妙法，    持此法華者，    悉皆得聞之。

三千大千界、
內外諸音聲，    下至阿鼻獄，    上至有頂天，

皆聞其音聲，
而不壞耳根，    其耳聰利故，    悉能分別知。

持是法華者，
雖未得天耳，    但用所生耳，    功德已如是。

「復次、常精進，若善男子、善女人，受持是經，若讀、若誦，若解說，若書寫，成就八百鼻功德。以是清淨鼻根，聞於三千大千世界、上下內外種種諸香，須曼那華香、闍提華香、末利華香、瞻卜華香、波羅羅華香，赤蓮華香、青蓮華香、白蓮華香，華樹香、果樹香，栴檀香、沈水香、多摩羅跋香、多伽羅香，及千萬種和香，若末、若丸、若塗香，持是經者，於此間住，悉能分別。又復別知眾生之香，象香、馬香、牛羊等香，男香、女香、童子香、童女香，及草木叢林香，若近、若遠、所有諸香，悉皆得聞，分別不錯。持是經者，雖住於此，亦聞天上諸天之香，波利質多羅、拘鞞陀羅樹香，及曼陀羅華香、摩訶曼陀羅華香、曼殊沙華香、摩訶曼殊沙華香、栴檀、沈水、種種末香，諸雜華香，如是等天香、和合所出之香，無不聞知。又聞諸天身香，釋提桓因、在勝殿上，五欲娛樂嬉戲時香，若在妙法堂上、為忉利諸天說法時香，若於諸園遊戲時香，及餘天等、男女身香，皆悉遙聞。如是展轉、乃至梵世、上至有頂、諸天身香，亦皆聞之。並聞諸天所燒之香，及聲聞香、辟支佛香、菩薩香、諸佛身香，亦皆遙聞，知其所在。雖聞此香，然於鼻根不壞不錯，若欲分別為他人說，憶念不謬。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

是人鼻清淨，
於此世界中，    若香若臭物，    種種悉聞知。

須曼那闍提、
多摩羅栴檀、    沈水及桂香，    種種華果香，

及知眾生香，
男子女人香，    說法者遠住，    聞香知所在。

大勢轉輪王，
小轉輪及子，    群臣諸宮人，    聞香知所在。

身所著珍寶，
及地中寶藏，    轉輪王寶女，    聞香知所在。

諸人嚴身具，
衣服及瓔珞、    種種所塗香，    聞香知其身。

諸天若行坐、
遊戲及神變，    持是法華者，    聞香悉能知。

諸樹華果實，
及酥油香氣，    持經者住此，    悉知其所在。

諸山深險處，
栴檀樹花敷，    眾生在中者，    聞香皆能知。

鐵圍山大海、
地中諸眾生，    持經者聞香，    悉知其所在。

阿修羅男女、
及其諸眷屬，    鬥諍遊戲時，    聞香皆能知。

曠野險隘處，
獅子象虎狼、    野牛水牛等，    聞香知所在。

若有懷妊者，
未辯其男女、    無根及非人，    聞香悉能知。

以聞香力故，
知其初懷妊，    成就不成就，    安樂產福子。

以聞香力故，
知男女所念、    染欲癡恚心，    亦知修善者。

地中眾伏藏，
金銀諸珍寶、    銅器之所盛，    聞香悉能知。

種種諸瓔珞，
無能識其價，    聞香知貴賤、    出處及所在。

天上諸華等，
曼陀曼殊沙、    波利質多樹，    聞香悉能知。

天上諸宮殿，
上中下差別，    眾寶花莊嚴，    聞香悉能知。

天園林勝殿、
諸觀妙法堂，    在中而娛樂，    聞香悉能知。

諸天若聽法，
或受五欲時，    來往行坐臥，    聞香悉能知。

天女所著衣、
好華香莊嚴，    周旋遊戲時，    聞香悉能知。

如是展轉上，
乃至於梵世，    入禪出禪者，    聞香悉能知。

光音遍淨天，
乃至於有頂，    初生及退沒，    聞香悉能知。

諸比丘眾等，
於法常精進，    若坐若經行，    及讀誦經典，

或在林樹下、
專精而坐禪，    持經者聞香，    悉知其所在。

菩薩志堅固，
坐禪若讀誦，    或為人說法，    聞香悉能知。

在在方世尊，
一切所恭敬，    愍眾而說法，    聞香悉能知。

眾生在佛前，
聞經皆歡喜，    如法而修行，    聞香悉能知。

雖未得菩薩
無漏法生鼻，    而是持經者，    先得此鼻相。

「復次、常精進，若善男子、善女人，受持是經，若讀、若誦、若解說，若書寫，得千二百舌功德。若好、若醜，若美、不美，及諸苦澀物，在其舌根，皆變成上味，如天甘露，無不美者。若以舌根、於大眾中有所演說，出深妙聲，能入其心，皆令歡喜快樂。又諸天子、天女，釋梵諸天，聞是深妙音聲，有所演說、言論次第，皆悉來聽。及諸龍、龍女，夜叉、夜叉女，乾闥婆、乾闥婆女，阿修羅、阿修羅女，迦樓羅、迦樓羅女，緊那羅、緊那羅女，摩侯羅伽、摩侯羅伽女，為聽法故，皆來親近、恭敬供養。及比丘、比丘尼，優婆塞、優婆夷，國王、王子、群臣、眷屬，小轉輪王、大轉輪王、七寶千子內外眷屬，乘其宮殿，俱來聽法，以是菩薩善說法故。婆羅門、居士、國內人民、盡其形壽，隨侍供養。又諸聲聞、辟支佛、菩薩、諸佛，常樂見之。是人所在方面，諸佛皆向其處說法，悉能受持一切佛法，又能出於深妙法音。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

是人舌根淨，
終不受惡味，    其有所食啖，    悉皆成甘露。

以深淨妙聲，
於大眾說法，    以諸因緣喻、    引導眾生心，

聞者皆歡喜，
設諸上供養。    諸天龍夜叉、    及阿修羅等，

皆以恭敬心，
而共來聽法，    是說法之人，    若欲以妙音、

遍滿三千界，
隨意即能至。    大小轉輪王、    及千子眷屬，

合掌恭敬心，
常來聽受法。    諸天龍夜叉、    羅剎毗舍闍，

亦以歡喜心，
常樂來供養。    梵天王魔王，    自在大自在，

如是諸天眾，
常來至其所。    諸佛及弟子、    聞其說法音，

常念而守護，
或時為現身。

「復次、常精進，若善男子、善女人，受持是經，若讀、若誦，若解說，若書寫，得八百身功德。得清淨身、如淨琉璃，眾生喜見。其身淨故，三千大千世界眾生，生時、死時，上下、好醜，生善處、惡處，悉於中現。及鐵圍山、大鐵圍山、彌樓山、摩訶彌樓山、等諸山，及其中眾生，悉於中現。下至阿鼻地獄、上至有頂，所有及眾生，悉於中現。若聲聞、辟支佛、菩薩、諸佛、說法，皆於身中現其色像。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

若持法華者，
其身甚清淨，    如彼淨琉璃，    眾生皆喜見，

又如淨明鏡，
悉見諸色像，    菩薩於淨身，
皆見世所有，

唯獨自明了，
餘人所不見。    三千世界中、    一切諸群萌，

天人阿修羅、
地獄鬼畜生，    如是諸色像，    皆於身中現。

諸天等宮殿，
乃至於有頂，    鐵圍及彌樓、    摩訶彌樓山、

諸大海水等，
皆於身中現。    諸佛及聲聞、    佛子菩薩等，

若獨若在眾，
說法悉皆現。    雖未得無漏    　法性之妙身，

以清淨常體，
一切於中現。

「復次、常精進，若善男子、善女人，如來滅後、受持是經，若讀、若誦，若解說，若書寫，得千二百意功德。以是清淨意根，乃至聞一偈一句，通達無量無邊之義，解是義已，能演說一句一偈、至於一月、四月、乃至一歲，諸所說法，隨其義趣，皆與實相不相違背。若說俗間經書、治世語言、資生業等，皆順正法。三千大千世界、六趣眾生，心之所行，心所動作，心所戲論，皆悉知之，雖未得無漏智慧，而其意根、清淨如此。是人有所思惟、籌量、言說，皆是佛法，無不真實，亦是先佛、經中所說。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

是人意清淨，
明利無濁穢，    以此妙意根，    知上中下法，

乃至聞一偈，
通達無量義，    次第如法說，    月四月至歲。

是世界內外、
一切諸眾生，    若天龍及人，    夜叉鬼神等，

其在六趣中、
所念若干種，    持法華之報，    一時皆悉知。

十方無數佛，
百福莊嚴相，    為眾生說法，    悉聞能受持。

思惟無量義，
說法亦無量，    終始不忘錯，    以持法華故。

悉知諸法相，
隨義識次第，    達名字語言，    如所知演說。

此人有所說，
皆是先佛法，    以演此法故，    於眾無所畏。

持法華經者，
意根淨若斯，    雖未得無漏，    先有如是相，

是人持此經，
安住稀有地，    為一切眾生、    歡喜而愛敬。

能以千萬種，
善巧之語言，    分別而說法，    持法華經故。

妙法蓮華經常不輕菩薩品第二十

爾時佛告得大勢菩薩摩訶薩：「汝今當知，若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、持法華經者，若有惡口、罵詈誹謗，獲大罪報，如前所說，其所得功德，如向所說、眼耳鼻舌身意清淨。得大勢，乃往古昔，過無量無邊不可思議阿僧祇劫，有佛、名威音王如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。劫名離衰，國名大成。其威音王佛，於彼世中，為天、人、阿修羅、說法，為求聲聞者、說應四諦法，度生老病死，究竟涅槃，為求辟支佛者、說應十二因緣法，為諸菩薩、因阿耨多羅三藐三菩提，說應六波羅蜜法，究竟佛慧。得大勢，是威音王佛、壽四十萬億那由他恒河沙劫，正法住世劫數、如一閻浮提微塵，像法住世劫數、如四天下微塵，其佛饒益眾生已，然後滅度。正法像法滅盡之後，於此國土、復有佛出，亦號威音王如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。如是次第有二萬億佛，皆同一號。」

「最初威音王如來、既已滅度，正法滅後，於像法中，增上慢比丘有大勢力。爾時有一菩薩比丘、名常不輕，得大勢以何因緣、名常不輕，是比丘、凡有所見，若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，皆悉禮拜讚歎、而作是言：『我深敬汝等，不敢輕慢。所以者何。汝等皆行菩薩道，當得作佛。』而是比丘、不專讀誦經典，但行禮拜，乃至遠見四眾，亦復故往禮拜讚歎、而作是言：『我不敢輕於汝等，汝等皆當作佛。』四眾之中，有生瞋恚、心不淨者，惡口罵詈言：『是無智比丘、從何所來？自言我不輕汝，而與我等授記，當得作佛，我等不用如是虛妄授記。』如此經歷多年，常被罵詈，不生瞋恚，常作是言：『汝當作佛。』說是語時，眾人或以杖木瓦石而打擲之，避走遠住，猶高聲唱言：『我不敢輕於汝等，汝等皆當作佛。』以其常作是語故，增上慢比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，號之為常不輕。」

「是比丘、臨欲終時，於虛空中，具聞威音王佛、先所說法華經二十千萬億偈，悉能受持，即得如上眼根清淨、耳鼻舌身意根清淨。得是六根清淨已，更增壽命二百萬億那由他歲，廣為人說是法華經。於時增上慢四眾，比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，輕賤是人、為作不輕名者，見其得大神通力、樂說辯力、大善寂力，聞其所說，皆信伏隨從。是菩薩復化千萬億眾，令住阿耨多羅三藐三菩提。命終之後，得值二千億佛，皆號日月燈明，於其法中、說是法華經，以是因緣，復值二千億佛，同號雲自在燈王，於此諸佛法中、受持讀誦，為諸四眾說此經典故，得是常眼清淨、耳鼻舌身意諸根清淨，於四眾中說法，心無所畏。」

「得大勢，是常不輕菩薩摩訶薩、供養如是若干諸佛，恭敬、尊重、讚歎、種諸善根，於後復值千萬億佛，亦於諸佛法中、說是經典，功德成就，當得作佛。得大勢，於意云何，爾時常不輕菩薩、豈異人乎，則我身是。若我於宿世、不受持讀誦此經、為他人說者，不能疾得阿耨多羅三藐三菩提，我於先佛所、受持讀誦此經、為人說故，疾得阿耨多羅三藐三菩提。得大勢，彼時四眾、比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，以瞋恚意、輕賤我故，二百億劫、常不值佛，不聞法，不見僧，千劫於阿鼻地獄受大苦惱，畢是罪已，復遇常不輕菩薩，教化阿耨多羅三藐三菩提。得大勢，於汝意云何，爾時四眾常輕是菩薩者、豈異人乎，今此會中、跋陀婆羅等五百菩薩，師子月等五百比丘，尼思佛等、五百優婆塞，皆於阿耨多羅三藐三菩提不退轉者是。得大勢，當知是法華經，大饒益諸菩薩摩訶薩，能令至於阿耨多羅三藐三菩提，是故諸菩薩摩訶薩、於如來滅後，常應受持、讀誦、解說、書寫是經。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

過去有佛，
號威音王，    神智無量，    將導一切，

天人龍神、
所共供養。    是佛滅後，    法欲盡時，

有一菩薩、
名常不輕。    時諸四眾、    計著於法。

不輕菩薩、
往到其所，  　而語之言，    我不輕汝，

汝等行道，
皆當作佛。    諸人聞已，    輕毀罵詈，

不輕菩薩，
能忍受之。    其罪畢已，    臨命終時，

得聞此經，
六根清淨，    神通力故，    增益壽命，

復為諸人，
廣說是經。    諸著法眾，    皆蒙菩薩，

教化成就、
令住佛道。    不輕命終，    值無數佛，

說是經故，
得無量福，    漸具功德，    疾成佛道。

彼時不輕，
則我身是。    時四部眾、    著法之者，

聞不輕言、
汝當作佛，    以是因緣，    值無數佛。

此會菩薩、
五百之眾，    並及四部，    清信士女，

今於我前，
聽法者是。    我於前世，    勸是諸人，

聽受斯經，
第一之法。    開示教人，    令住涅槃，

世世受持，
如是經典。    億億萬劫，    至不可議，

時乃得聞，
是法華經。    億億萬劫，  　至不可議，

諸佛世尊、
時說是經。    是故行者、    於佛滅後，

聞如是經，
勿生疑惑。    應當一心、    廣說此經，

世世值佛，
疾成佛道。

妙法蓮華經如來神力品第二十一

爾時千世界微塵等菩薩摩訶薩、從地湧出者，皆於佛前、一心合掌，瞻仰尊顏，而白佛言：「世尊，我等於佛滅後，世尊分身所在國土、滅度之處，當廣說此經，所以者何。我等亦自欲得是真淨大法，受持、讀誦、解說、書寫、而供養之。」

爾時世尊於文殊師利等、無量百千萬億舊住娑婆世界菩薩摩訶薩、及諸比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，一切眾前，現大神力，出廣長舌上至梵世，一切毛孔、放於無量無數色光，皆悉遍照十方世界。眾寶樹下、師子座上諸佛，亦復如是，出廣長舌、放無量光。釋迦牟尼佛、及寶樹下諸佛、現神力時、滿百千歲，然後還攝舌相。一時謦欬、俱共彈指，是二音聲，遍至十方諸佛世界，地皆六種震動。其中眾生，天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，以佛神力故，皆見此娑婆世界、無量無邊百千萬億眾寶樹下、師子座上諸佛，及見釋迦牟尼佛、共多寶如來、在寶塔中、坐師子座，又見無量無邊百千萬億菩薩摩訶薩、及諸四眾，恭敬圍繞釋迦牟尼佛，既見是已，皆大歡喜，得未曾有。

即時諸天、於虛空中、高聲唱言：「過此無量無邊百千萬億阿僧祇世界，有國、名娑婆，是中有佛、名釋迦牟尼，今為諸菩薩摩訶薩說大乘經，名妙法蓮華、教菩薩法、佛所護念，汝等當深心隨喜，亦當禮拜供養釋迦牟尼佛。」彼諸眾生、聞虛空中聲已，合掌向娑婆世界、作如是言：「南無釋迦牟尼佛。南無釋迦牟尼佛。」以種種華、香、瓔珞、幡蓋、及諸嚴身之具、珍寶妙物，皆共遙散娑婆世界。所散諸物、從十方來，譬如雲集，變成寶帳，遍覆此間諸佛之上。於時十方世界，通達無礙，如一佛土。

爾時佛告上行等菩薩大眾：「諸佛神力，如是無量無邊、不可思議，若我以是神力，於無量無邊百千萬億阿僧祇劫，為囑累故、說此經功德，猶不能盡。以要言之，如來一切所有之法，如來一切自在神力，如來一切所秘要之藏，如來一切甚深之事，皆於此經、宣示顯說。是故汝等於如來滅後，應一心受持、讀誦、解說、書寫、如說修行。所在國土，若有受持、讀誦、解說、書寫、如說修行，若經卷所住之處，若於園中，若於林中，若於樹下，若於僧坊，若白衣舍，若在殿堂，若山谷曠野，是中皆應起塔供養。所以者何。當知是處、即是道場，諸佛於此、得阿耨多羅三藐三菩提，諸佛於此、轉於法輪，諸佛於此、而般涅槃。」

爾時世尊欲重宣此義，而說偈言：

諸佛救世者，
住於大神通，    為悅眾生故，    現無量神力，

舌相至梵天，
身放無數光，    為求佛道者、    現此稀有事。

諸佛謦欬聲、
及彈指之聲，    周聞十方國，    地皆六種動。

以佛滅度後、
能持是經故，    諸佛皆歡喜，    現無量神力。

囑累是經故，
讚美受持者，    於無量劫中、    猶故不能盡。

是人之功德，
無邊無有窮，    如十方虛空，    不可得邊際。

能持是經者，
則為已見我，    亦見多寶佛、    及諸分身者，

又見我今日、
教化諸菩薩。    能持是經者，    令我及分身、

滅度多寶佛，
一切皆歡喜。    十方現在佛、    並過去未來，

亦見亦供養，
亦令得歡喜。    諸佛坐道場，    所得秘要法，

能持是經者，
不久亦當得。    能持是經者，    於諸法之義、

名字及言辭，
樂說無窮盡，    如風於空中，    一切無障礙。

於如來滅後，
知佛所說經，    因緣及次第，    隨義如實說，

如日月光明，
能除諸幽冥。    斯人行世間，    能滅眾生闇，

教無量菩薩、
畢竟住一乘。    是故有智者、    聞此功德利，

於我滅度後，
應受持斯經，    是人於佛道，    決定無有疑。

妙法蓮華經囑累品第二十二

爾時釋迦牟尼佛從法座起，現大神力，以右手摩無量菩薩摩訶薩頂，而作是言：「我於無量百千萬億阿僧祇劫、修習是難得阿耨多羅三藐三菩提法，今以付囑汝等，汝等應當一心流布此法，廣令增益。」如是三摩諸菩薩摩訶薩頂、而作是言：「我於無量百千萬億阿僧祇劫、修習是難得阿耨多羅三藐三菩提法，今以付囑汝等，汝等當受持、讀誦、廣宣此法，令一切眾生、普得聞知。所以者何。如來有大慈悲，無諸慳吝，亦無所畏，能與眾生、佛之智慧、如來智慧、自然智慧，如來是一切眾生之大施主。汝等亦應隨學如來之法，勿生慳吝，於未來世，若有善男子、善女人、信如來智慧者，當為演說此法華經，使得聞知，為令其人得佛慧故。若有眾生不信受者，當於如來餘深法中、示教利喜，汝等若能如是，則為已報諸佛之恩。」

時諸菩薩摩訶薩、聞佛作是說已，皆大歡喜、遍滿其身，益加恭敬，屈躬、低頭、合掌向佛，俱發聲言：「如世尊敕，當具奉行，唯、然，世尊，願不有慮。」諸菩薩摩訶薩眾，如是三反、俱發聲言：「如世尊敕，當具奉行，唯、然，世尊，願不有慮。」爾時釋迦牟尼佛令十方來諸分身佛、各還本土，而作是言：「諸佛各隨所安，多寶佛塔、還可如故。」說是語時，十方無量分身諸佛、坐寶樹下師子座上者，及多寶佛，並上行等無邊阿僧祇菩薩大眾，舍利弗等聲聞四眾，及一切世間、天、人、阿修羅、等，聞佛所說，皆大歡喜。

妙法蓮華經藥王菩薩本事品第二十三

爾時宿王華菩薩白佛言：「世尊，藥王菩薩、云何遊於娑婆世界，世尊，是藥王菩薩、有若干百千萬億那由他難行苦行，善哉、世尊，願少解說。」諸天、龍、神、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，又他國土、諸來菩薩，及此聲聞眾，聞皆歡喜。

爾時佛告宿王華菩薩：「乃往過去無量恒河沙劫，有佛、號日月淨明德如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。其佛有八十億大菩薩摩訶薩，七十二恒河沙大聲聞眾，佛壽四萬二千劫，菩薩壽命亦等。彼國無有女人、地獄、餓鬼、畜生、阿修羅、等，及以諸難，地平如掌，琉璃所成，寶樹莊嚴，寶帳覆上，垂寶華幡，寶瓶香爐、周遍國界，七寶為台，一樹一台，其樹去台、盡一箭道。此諸寶樹，皆有菩薩、聲聞、而坐其下，諸寶臺上，各有百億諸天、作天伎樂，歌歎於佛，以為供養。」

「爾時彼佛為一切眾生喜見菩薩、及眾菩薩、諸聲聞眾、說法華經。是一切眾生喜見菩薩，樂習苦行，於日月淨明德佛法中、精進經行，一心求佛、滿萬二千歲已，得現一切色身三昧。得此三昧已，心大歡喜，即作念言，我得現一切色身三昧，皆是得聞法華經力，我今當供養日月淨明德佛、及法華經。即時入是三昧，於虛空中、雨曼陀羅華、摩訶曼陀羅華、細末堅黑栴檀，滿虛空中、如雲而下，又雨海此岸栴檀之香，此香六銖、價值娑婆世界，以供養佛。」

作是供養已，從三昧起，而自念言：『我雖以神力供養於佛，不如以身供養。』即服諸香，栴檀、薰陸、兜樓婆、畢力迦、沈水、膠香，又飲瞻蔔諸華香油，滿千二百歲已，香油塗身，於日月淨明德佛前，以天寶衣而自纏身，灌諸香油，以神通力願、而自燃身，光明遍照八十億恒河沙世界。其中諸佛、同時讚言：『善哉、善哉，善男子，是真精進，是名真法供養如來。若以華、香、瓔珞、燒香、末香、塗香、天繒、幡蓋、及海此岸栴檀之香、如是等種種諸物供養，所不能及，假使國城、妻子、布施，亦所不及。善男子，是名第一之施，於諸施中、最尊最上，以法供養諸如來故。』作是語已，而各默然。其身火燃、千二百歲，過是已後，其身乃盡。一切眾生喜見菩薩、作如是法供養已，命終之後，復生日月淨明德佛國中，於淨德王家、結跏趺坐，忽然化生。即為其父而說偈言：

大王今當知，
我經行彼處，    即時得一切，    現諸身三昧，

勤行大精進，
捨所愛之身，    供養於世尊、    為求無上慧。

「說是偈已，而白父言：『日月淨明德佛、今故現在。我先供養佛已，得解一切眾生語言陀羅尼，復聞是法華經八百千萬億那由他、甄迦羅、頻婆羅、阿婆、等，偈。大王，我今當還供養此佛。』白已即坐七寶之台，上升虛空，高七多羅樹，往到佛所，頭面禮足，合十指爪，以偈讚佛：

容顏甚奇妙，
光明照十方，    我適曾供養，    今復還親覲。

爾時一切眾生喜見菩薩說是偈已，而白佛言：『世尊，世尊猶故在世。』爾時日月淨明德佛、告一切眾生喜見菩薩：『善男子，我涅槃時到，滅盡時至，汝可安施床座，我於今夜、當般涅槃。』又敕一切眾生喜見菩薩：『善男子，我以佛法、囑累於汝、及諸菩薩、大弟子，並阿耨多羅三藐三菩提法，亦以三千大千七寶世界、諸寶樹、寶台、及給侍諸天、悉付於汝，我滅度後，所有舍利、亦付囑汝，當令流布，廣設供養，應起若干千塔。』如是日月淨明德佛、敕一切眾生喜見菩薩已，於夜後分、入於涅槃。

爾時一切眾生喜見菩薩見佛滅度，悲感、懊惱，戀慕於佛，即以海此岸栴檀為□、供養佛身，而以燒之。火滅已後，收取舍利，作八萬四千寶瓶、以起八萬四千塔，高三世界，表剎莊嚴，垂諸幡蓋，懸眾寶鈴。

「爾時一切眾生喜見菩薩復自念言：『我雖作是供養，心猶未足，我今當更供養舍利。』便語諸菩薩大弟子、及天龍、夜叉、等一切大眾：『汝等當一心念，我今供養日月淨明德佛舍利。』作是語已，即於八萬四千塔前，燃百福莊嚴臂七萬二千歲、而以供養，令無數求聲聞眾、無量阿僧祇人、發阿耨多羅三藐三菩提心，皆使得住現一切色身三昧。」

「爾時諸菩薩、天、人、阿修羅、等，見其無臂，憂惱悲哀、而作是言：『此一切眾生喜見菩薩，是我等師，教化我者，而今燒臂，身不具足。』於時一切眾生喜見菩薩、於大眾中立此誓言：『我捨兩臂，必當得佛金色之身，若實不虛，令我兩臂還復如故。』作是誓已，自然還復，由斯菩薩福德智慧淳厚所致。當爾之時，三千大千世界、六種震動，天雨寶華，一切人天、得未曾有。」

佛告宿王華菩薩：「於汝意云何，一切眾生喜見菩薩，豈異人乎，今藥王菩薩是也，其所捨身布施，如是無量百千萬億那由他數。宿王華，若有發心欲得阿耨多羅三藐三菩提者，能燃手指、乃至足一指、供養佛塔，勝以國城妻子、及三千大千國土山林河池、諸珍寶物、而供養者，若復有人，以七寶滿三千大千世界，供養於佛、及大菩薩、辟支佛、阿羅漢，是人所得功德，不如受持此法華經、乃至一四句偈，其福最多。」

「宿王華，譬如一切川流江河，諸水之中，海為第一，此法華經、亦復如是，於諸如來所說經中，最為深大。又如土山、黑山、小鐵圍山、大鐵圍山、及十寶山，眾山之中，須彌山為第一，此法華經、亦復如是，於諸經中、最為其上。又如眾星之中，月天子最為第一，此法華經亦復如是，於千萬億種諸經法中、最為照明。又如日天子能除諸闇，此經亦復如是，能破一切不善之闇。又如諸小王中，轉輪聖王最為第一，此經亦復如是，於眾經中、最為其尊。又如帝釋、於三十三天中王，此經亦復如是，諸經中王。又如大梵天王、一切眾生之父，此經亦復如是，一切賢聖、學、無學、及發菩薩心者之父。又如一切凡夫人中，須陀洹、斯陀含、阿那含、阿羅漢、辟支佛、為第一，此經亦復如是，一切如來所說、若菩薩所說、若聲聞所說、諸經法中，最為第一，有能受持是經典者，亦復如是，於一切眾生中、亦為第一。一切聲聞辟支佛中，菩薩為第一，此經亦復如是，於一切諸經法中、最為第一。如佛為諸法王，此經亦復如是，諸經中王。」

「宿王華，此經能救一切眾生者，此經能令一切眾生離諸苦惱，此經能大饒益一切眾生，充滿其願。如清涼池、能滿一切諸渴乏者，如寒者得火，如裸者得衣，如商人得主，如子得母，如渡得船，如病得醫，如暗得燈，如貧得寶，如民得王，如賈客得海，如炬除暗，此法華經亦復如是，能令眾生離一切苦、一切病痛，能解一切生死之縛。若人得聞此法華經，若自書，若使人書，所得功德，以佛智慧、籌量多少，不得其邊。若書是經卷，華、香、瓔珞、燒香、末香、塗香，幡蓋、衣服，種種之燈，酥燈、油燈、諸香油燈、瞻蔔油燈、須曼那油燈、波羅羅油燈、婆利師迦油燈、那婆摩利油燈、供養，所得功德，亦復無量。」

「宿王華，若有人、聞是藥王菩薩本事品者，亦得無量無邊功德。若有女人、聞是藥王菩薩本事品，能受持者，儘是女身，後不復受。若如來滅後、後五百歲中，若有女人、聞是經典，如說修行，於此命終，即往安樂世界，阿彌陀佛、大菩薩眾，圍繞住處，生蓮華中，寶座之上，不復為貪欲所惱，亦復不為瞋恚愚癡所惱，亦復不為憍慢嫉妒諸垢所惱，得菩薩神通、無生法忍。得是忍已，眼根清淨，以是清淨眼根，見七百萬二千億那由他恒河沙等諸佛如來。是時諸佛遙共讚言：『善哉、善哉，善男子，汝能於釋迦牟尼佛法中、受持讀誦思惟是經，為他人說，所得福德、無量無邊，火不能燒，水不能漂，汝之功德，千佛共說、不能令盡。汝今已能破諸魔賊，壞生死軍，諸餘怨敵、皆悉摧滅。善男子，百千諸佛，以神通力、共守護汝，於一切世間、天人之中，無如汝者，惟除如來，其諸聲聞、辟支佛、乃至菩薩，智慧禪定、無有與汝等者。』宿王華，此菩薩成就如是功德智慧之力。」

「若有人聞是藥王菩薩本事品，能隨喜讚善者，是人現世、口中常出青蓮華香，身毛孔中常出牛頭栴檀之香，所得功德，如上所說。是故宿王華，以此藥王菩薩本事品、囑累於汝，我滅度後、後五百歲中，廣宣流布於閻浮提，無令斷絕，惡魔、魔民、諸天龍、夜叉、鳩槃荼等，得其便也。」

「宿王華，汝當以神通之力、守護是經。所以者何。此經則為閻浮提人、病之良藥，若人有病，得聞是經，病即消滅，不老不死。宿王華，汝若見有受持是經者，應以青蓮花、盛滿末香，供散其上，散已、作是念言：『此人不久、必當取草坐於道場，破諸魔軍，當吹法螺、擊大法鼓，度脫一切眾生、老病死海。』是故求佛道者、見有受持是經典人，應當如是生恭敬心。」

說是藥王菩薩本事品時，八萬四千菩薩、得解一切眾生語言陀羅尼。多寶如來、於寶塔中讚宿王華菩薩言：「善哉、善哉，宿王華，汝成就不可思議功德，乃能問釋迦牟尼佛如此之事，利益無量一切眾生。」

妙法蓮華經卷第七

後秦龜茲國三藏法師鳩摩羅什奉詔譯

妙法蓮華經妙音菩薩品第二十四

爾時釋迦牟尼佛放大人相、肉髻光明，及放眉間白毫相光，遍照東方百八萬億那由他恒河沙等諸佛世界。過是數已，有世界、名淨光莊嚴，其國有佛，號淨華宿王智如來、應供、正遍知、明行足、善逝世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊，為無量無邊菩薩大眾恭敬圍繞、而為說法，釋迦牟尼佛白毫光明遍照其國。

爾時一切淨光莊嚴國中，有一菩薩、名曰妙音，久已植眾德本，供養親近無量百千萬億諸佛，而悉成就甚深智慧，得妙幢相三昧、法華三昧、淨德三昧、宿王戲三昧、無緣三昧、智印三昧、解一切眾生語言三昧、集一切功德三昧、清淨三昧、神通遊戲三昧、慧炬三昧、莊嚴王三昧、淨光明三昧、淨藏三昧、不共三昧、日旋三昧、得如是等百千萬億恒河沙等諸大三昧。釋迦牟尼佛光照其身，即白淨華宿王智佛言：「世尊，我當往詣娑婆世界，禮拜、親近、供養、釋迦牟尼佛，及見文殊師利法王子菩薩、藥王菩薩、勇施菩薩、宿王華菩薩、上行意菩薩、莊嚴王菩薩、藥上菩薩。」

爾時淨華宿王智佛告妙音菩薩：「汝莫輕彼國，生下劣想。善男子，彼娑婆世界，高下不平，土石諸山、穢惡充滿，佛身卑小，諸菩薩眾、其形亦小，而汝身四萬二千由旬，我身六百八十萬由旬，汝身第一端正，百千萬福、光明殊妙，是故汝往、莫輕彼國、若佛菩薩、及國土，生下劣想。」妙音菩薩白其佛言：「世尊，我今詣娑婆世界，皆是如來之力，如來神通遊戲，如來功德智慧莊嚴。」於是妙音菩薩不起於座，身不動搖，而入三昧，以三昧力，於耆闍崛山、去法座不遠，化作八萬四千眾寶蓮華，閻浮檀金為莖，白銀為葉，金剛為須，甄叔迦寶以為其台。

爾時文殊師利法王子、見是蓮華，而白佛言：「世尊，是何因緣，先現此瑞，有若干千萬蓮華，閻浮檀金為莖，白銀為葉，金剛為須，甄叔迦寶以為其台。」爾時釋迦牟尼佛告文殊師利：「是妙音菩薩摩訶薩，欲從淨華宿王智佛國，與八萬四千菩薩、圍繞而來，至此娑婆世界，供養、親近、禮拜、於我，亦欲供養、聽法華經。」

文殊師利白佛言：「世尊，是菩薩種何善本？修何功德？而能有是大神通力？行何三昧？願為我等說是三昧名字，我等亦欲勤修行之，行此三昧，乃能見是菩薩色相大小，威儀進止。惟願世尊以神通力，彼菩薩來，令我得見。」爾時釋迦牟尼佛告文殊師利：「此久滅度多寶如來、當為汝等而現其相。」

時多寶佛告彼菩薩：「善男子、來，文殊師利法王子欲見汝身。」於時妙音菩薩於彼國沒，與八萬四千菩薩、俱共發來，所經諸國，六種震動，皆悉雨於七寶蓮華，百千天樂，不鼓自鳴。是菩薩目如廣大青蓮華葉，正使和合百千萬月，其面貌端正、復過於此，身真金色，無量百千功德莊嚴，威德熾盛，光明照曜，諸相具足，如那羅延堅固之身。入七寶台，上升虛空，去地七多羅樹，諸菩薩眾恭敬圍繞、而來詣此娑婆世界耆闍崛山。

到已下七寶台，以價值百千瓔珞、持至釋迦牟尼佛所，頭面禮足，奉上瓔珞，而白佛言：「世尊，淨華宿王智佛問訊世尊，少病、少惱，起居輕利，安樂行否，四大調和否，世事可忍否，眾生易度否，無多貪欲、瞋恚、愚癡、嫉妒、慳慢否，無不孝父母、不敬沙門、邪見、不善心、不攝五情否，世尊，眾生能降伏諸魔怨否，久滅度多寶如來在七寶塔中、來聽法否，又問訊多寶如來，安隱、少惱，堪忍久住否。世尊，我今欲見多寶佛身，惟願世尊，示我令見。」

爾時釋迦牟尼佛語多寶佛：「是妙音菩薩欲得相見。」時多寶佛告妙音言：「善哉、善哉，汝能為供養釋迦牟尼佛、及聽法華經，並見文殊師利等，故來至此。」

爾時華德菩薩白佛言：「世尊，是妙音菩薩，種何善根，修何功德，有是神力。」佛告華德菩薩：「過去有佛，名雲雷音王多陀阿伽度、阿羅訶、三藐三佛陀，國名現一切世間，劫名喜見，妙音菩薩於萬二千歲，以十萬種伎樂、供養雲雷音王佛，並奉上八萬四千七寶缽，以是因緣果報，今生淨華宿王智佛國，有是神力。華德，於汝意云何，爾時雲雷音王佛所、妙音菩薩，伎樂供養、奉上寶器者，豈異人乎，今此妙音菩薩摩訶薩是。華德，是妙音菩薩，已曾供養親近無量諸佛，久植德本，又值恒河沙等百千萬億那由他佛。」

「華德，汝但見妙音菩薩、其身在此，而是菩薩、現種種身，處處為諸眾生說是經典，或現梵王身，或現帝釋身，或現自在天身，或現大自在天身，或現天大將軍身，或現毗沙門天王身，或現轉輪聖王身，或現諸小王身，或現長者身，或現居士身，或現宰官身，或現婆羅門身，或現比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷身，或現長者居士婦女身，或現宰官婦女身，或現婆羅門婦女身，或現童男童女身，或現天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等身，而說是經。諸有地獄、餓鬼、畜生、及眾難處，皆能救濟，乃至於王后宮，變為女身、而說是經。」

「華德，是妙音菩薩，能救護娑婆世界諸眾生者，是妙音菩薩如是種種變化現身，在此娑婆國土，為諸眾生說是經典，於神通、變化、智慧、無所損減。是菩薩，以若干智慧、明照娑婆世界，令一切眾生、各得所知，於十方恒河沙世界中，亦復如是，若應以聲聞形得度者，現聲聞形而為說法，應以辟支佛形得度者，現辟支佛形而為說法，應以菩薩形得度者，現菩薩形而為說法，應以佛形得度者，即現佛形而為說法，如是種種、隨所應度而為現形，乃至應以滅度而得度者，示現滅度，華德，妙音菩薩摩訶薩、成就大神通智慧之力，其事如是。」

爾時華德菩薩白佛言：「世尊，是妙音菩薩、深種善根，世尊，是菩薩、住何三昧，而能如是在所變現，度脫眾生？」佛告華德菩薩：「善男子，其三昧、名現一切色身，妙音菩薩住是三昧中，能如是饒益無量眾生。」說是妙音菩薩品時，與妙音菩薩俱來者八萬四千人，皆得現一切色身三昧，此娑婆世界無量菩薩，亦得是三昧、及陀羅尼。

爾時妙音菩薩摩訶薩供養釋迦牟尼佛、及多寶佛塔已，還歸本土，所經諸國，六種震動，雨寶蓮華，作百千萬億種種伎樂。既到本國，與八萬四千菩薩、圍繞至淨華宿王智佛所，白佛言：「世尊，我到娑婆世界、饒益眾生，見釋迦牟尼佛、及見多寶佛塔，禮拜、供養，又見文殊師利法王子菩薩，及見藥王菩薩、得勤精進力菩薩、勇施菩薩等，亦令是八萬四千菩薩、得現一切色身三昧。說是妙音菩薩來往品時，四萬二千天子、得無生法忍，華德菩薩、得法華三昧。」

妙法蓮華經觀世音菩薩普門品第二十五

爾時無盡意菩薩、即從座起，偏袒右肩，合掌向佛、而作是言：「世尊，觀世音菩薩、以何因緣、名觀世音？」佛告無盡意菩薩：「善男子，若有無量百千萬億眾生、受諸苦惱，聞是觀世音菩薩，一心稱名，觀世音菩薩即時觀其音聲，皆得解脫。若有持是觀世音菩薩名者，設入大火，火不能燒，由是菩薩威神力故。若為大水所漂，稱其名號，即得淺處。若有百千萬億眾生，為求金、銀、琉璃、硨磲、瑪瑙、珊瑚、琥珀、真珠、等寶，入於大海，假使黑風吹其船舫、飄墮羅剎鬼國，其中若有乃至一人、稱觀世音菩薩名者，是諸人等，皆得解脫羅剎之難。以是因緣，名觀世音。」

「若復有人、臨當被害，稱觀世音菩薩名者，彼所執刀杖、尋段段壞，而得解脫。若三千大千國土，滿中夜叉、羅剎，欲來惱人，聞其稱觀世音菩薩名者，是諸惡鬼、尚不能以惡眼視之，況復加害。設復有人，若有罪、若無罪，杻械、枷鎖、檢繫其身，稱觀世音菩薩名者，皆悉斷壞，即得解脫。若三千大千國土、滿中怨賊，有一商主，將諸商人，齎持重寶、經過險路，其中一人、作是唱言：『諸善男子、勿得恐怖，汝等應當一心稱觀世音菩薩名號，是菩薩能以無畏施於眾生，汝等若稱名者，於此怨賊、當得解脫。』眾商人聞，俱發聲言：『南無觀世音菩薩。』稱其名故，即得解脫。」

「無盡意，觀世音菩薩摩訶薩威神之力、巍巍如是。若有眾生、多於淫欲，常念恭敬觀世音菩薩，便得離欲。若多瞋恚，常念恭敬觀世音菩薩，便得離瞋。若多愚癡，常念恭敬觀世音菩薩，便得離癡。無盡意，觀世音菩薩、有如是等大威神力，多所饒益，是故眾生、常應心念。若有女人、設欲求男，禮拜供養觀世音菩薩，便生福德智慧之男，設欲求女，便生端正有相之女，宿植德本，眾人愛敬。無盡意，觀世音菩薩有如是力，若有眾生、恭敬禮拜觀世音菩薩，福不唐捐，是故眾生皆應受持觀世音菩薩名號。」

「無盡意，若有人、受持六十二億恒河沙菩薩名字，復盡形供養飲食、衣服、臥具、醫藥，於汝意云何，是善男子、善女人、功德多否？」

無盡意言：「甚多，世尊。」佛言：「若復有人、受持觀世音菩薩名號，乃至一時禮拜、供養，是二人福，正等無異，於百千萬億劫、不可窮盡，無盡意，受持觀世音菩薩名號，得如是無量無邊福德之利。」

無盡意菩薩白佛言：「世尊，觀世音菩薩、云何遊此娑婆世界，云何而為眾生說法，方便之力，其事云何？」佛告無盡意菩薩：「善男子，若有國土眾生、應以佛身得度者，觀世音菩薩即現佛身而為說法。應以辟支佛身得度者，即現辟支佛身而為說法。應以聲聞身得度者，即現聲聞身而為說法。應以梵王身得度者，即現梵王身而為說法。應以帝釋身得度者，即現帝釋身而為說法。應以自在天身得度者，即現自在天身而為說法。應以大自在天身得度者，即現大自在天身而為說法。應以天大將軍身得度者，即現天大將軍身而為說法。應以毗沙門身得度者，即現毗沙門身而為說法。應以小王身得度者，即現小王身而為說法。應以長者身得度者，即現長者身而為說法。應以居士身得度者，即現居士身而為說法。應以宰官身得度者，即現宰官身而為說法。應以婆羅門身得度者，即現婆羅門身而為說法。應以比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷身得度者，即現比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷身而為說法。應以長者、居士、宰官、婆羅門婦女身得度者，即現婦女身而為說法。應以童男、童女身得度者，即現童男、童女身而為說法。應以天龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等身、得度者，即皆現之而為說法。應以執金剛神得度者，即現執金剛神而為說法。」

「無盡意，是觀世音菩薩成就如是功德，以種種形、遊諸國土，度脫眾生，是故汝等應當一心供養觀世音菩薩。是觀世音菩薩摩訶薩，於怖畏急難之中、能施無畏，是故此娑婆世界、皆號之為施無畏者。」

無盡意菩薩白佛言：「世尊，我今當供養觀世音菩薩。」即解頸眾寶珠瓔珞、價值百千兩金，而以與之，作是言：「仁者，受此法施珍寶瓔珞。」時觀世音菩薩不肯受之。無盡意復白觀世音菩薩言：「仁者，愍我等故，受此瓔珞。」

爾時佛告觀世音菩薩：「當愍此無盡意菩薩、及四眾、天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等故，受是瓔珞。」即時觀世音菩薩愍諸四眾、及於天、龍、人非人、等，受其瓔珞，分作二分，一分奉釋迦牟尼佛，一分奉多寶佛塔。「無盡意，觀世音菩薩有如是自在神力，遊於娑婆世界。」

爾時無盡意菩薩以偈問曰：

世尊妙相具，
我今重問彼，    佛子何因緣，    名為觀世音。

具足妙相尊，
偈答無盡意。    汝聽觀音行，    善應諸方所，

宏誓深如海，
歷劫不思議，    侍多千億佛，    發大清淨願。

我為汝略說，
聞名及見身，    心念不空過，    能滅諸有苦。

假使興害意，
推落大火坑，    念彼觀音力，    火坑變成池。

或漂流巨海，
龍魚諸鬼難，    念彼觀音力，    波浪不能沒。

或在須彌峰、
為人所推墮，    念彼觀音力，    如日虛空住。

或被惡人逐，
墮落金剛山，    念彼觀音力，    不能損一毛。

或值怨賊繞，
各執刀加害，    念彼觀音力，    咸即起慈心。

或遭王難苦，
臨刑欲壽終，    念彼觀音力，    刀尋段段壞。

或囚禁枷鎖，
手足被杻械，    念彼觀音力，    釋然得解脫。

咒詛諸毒藥、
所欲害身者，    念彼觀音力，    還著於本人。

或遇惡羅剎、
毒龍諸鬼等，    念彼觀音力，    時悉不敢害。

若惡獸圍繞，
利牙爪可怖，    念彼觀音力，    疾走無邊方。

蚖蛇及蝮蠍，
氣毒煙火燃，    念彼觀音力，    尋聲自回去。

雲雷鼓掣電，
降雹澍大雨，    念彼觀音力，    應時得消散。

眾生被困厄，
無量苦逼身，    觀音妙智力，    能救世間苦。

具足神通力，
廣修智方便，    十方諸國土，    無剎不現身。

種種諸惡趣，
地獄鬼畜生，    生老病死苦，    以漸悉令滅。

真觀清淨觀，
廣大智慧觀，    悲觀及慈觀，    常願常瞻仰。

無垢清淨光、
慧日破諸闇，    能伏災風火，    普明照世間。

悲體戒雷震，
慈意妙大雲，    澍甘露法雨，    滅除煩惱焰。

諍訟經官處，
怖畏軍陣中，    念彼觀音力，    眾怨悉退散。

妙音觀世音、
梵音海潮音，    勝彼世間音，    是故須常念，

念念勿生疑。
觀世音淨聖，    於苦惱死厄、    能為作依怙。

具一切功德，
慈眼視眾生，    福聚海無量，    是故應頂禮。

爾時持地菩薩即從座起，前白佛言：「世尊，若有眾生、聞是觀世音菩薩品、自在之業，普門示現神通力者，當知是人功德不少。」佛說是普門品時，眾中八萬四千眾生，皆發無等等阿耨多羅三藐三菩提心。

妙法蓮華經陀羅尼品第二十六

爾時藥王菩薩、即從座起，偏袒右肩，合掌向佛、而白佛言：「世尊，若善男子、善女人，有能受持法華經者。若讀誦通利，若書寫經卷，得幾所福？」佛告藥王：「若有善男子、善女人，供養八百萬億那由他恒河沙等諸佛，於汝意云何，其所得福、寧為多否？」「甚多，世尊。」佛言：「若善男子、善女人，能於是經，乃至受持一四句偈，讀誦、解義，如說修行，功德甚多。」爾時藥王菩薩白佛言：「世尊，我今當與說法者陀羅尼咒、以守護之。」即說咒曰：

安爾  曼爾
摩禰  摩摩禰  旨隸  遮梨第  賒□  賒履多瑋  羶帝  目帝  目多履
娑履  阿瑋娑覆  桑履  娑履  叉裔  阿叉裔  阿耆膩  羶帝
賒履  陀羅尼  阿盧伽婆娑簸蔗毗叉膩  禰毗剃  阿便哆邏禰履剃  阿亶哆波隸輸地
漚究隸  牟究隸  阿羅隸  波羅隸  首迦差  阿三磨三履  佛馱毗吉利□帝
達磨波利差帝  僧伽涅瞿沙禰
婆舍婆舍輸地          曼哆邏
曼哆邏叉夜多  郵樓哆  郵樓哆憍舍略  惡叉邏  惡叉冶多冶  阿婆盧  阿磨若那多夜

「世尊，是陀羅尼神咒，六十二億恒河沙等諸佛所說，若有侵毀此法師者，則為侵毀是諸佛已。」

時釋迦牟尼佛讚藥王菩薩言：「善哉、善哉，藥王，汝愍念擁護此法師故，說是陀羅尼，於諸眾生、多所饒益。」

爾時勇施菩薩白佛言：「世尊，我亦為擁護讀誦受持法華經者，說陀羅尼，若此法師得是陀羅尼，若夜叉、若羅剎、若富單那、若吉遮、若鳩槃荼、若餓鬼、等，伺求其短，無能得便。」即於佛前而說咒曰：

痤隸  摩訶痤隸
鬱枳  目枳  阿隸  阿羅婆第  涅隸第  涅隸多婆第  伊致柅  韋致柅
旨致柅  涅隸墀柅  涅犁墀婆底

「世尊，是陀羅尼神咒，恒河沙等諸佛所說，亦皆隨喜，若有侵毀此法師者，則為侵毀是諸佛已。」

爾時毗沙門天王護世者白佛言：「世尊，我亦為愍念眾生、擁護此法師故，說是陀羅尼。」即說咒曰：

阿梨  那梨
□那梨  阿那盧  那履  拘那覆

「世尊，以是神咒、擁護法師，我亦自當擁護持是經者，令百由旬內、無諸衰患。」

爾時持國天王、在此會中，與千萬億那由他乾闥婆眾，恭敬圍繞，前詣佛所，合掌白佛言：「世尊，我亦以陀羅尼神咒、擁護持法華經者。」即說咒曰：

阿伽禰  伽禰
瞿利  乾陀利  旃陀利  摩蹬耆  常求利  浮樓莎柅  頞底

「世尊，是陀羅尼神咒，四十二億諸佛所說，若有侵毀此法師者，則為侵毀是諸佛已。」

爾時有羅剎女等，一名藍婆，二名毗藍婆，三名曲齒，四名華齒，五名黑齒，六名多發，七名無厭足，八名持瓔珞，九名睾帝，十名奪一切眾生精氣，是十羅剎女，與鬼子母、並其子、及眷屬，俱詣佛所，同聲白佛言：「世尊，我等亦欲擁護讀誦受持法華經者，除其衰患，若有伺求法師短者，令不得便。」即於佛前，而說咒曰：

伊提履  伊提泯
伊提履  阿提履  伊提履  泥履  泥履  泥履  泥履  泥履  樓醯
樓醯  樓醯  樓醯  多醯  多醯  多醯  兜醯  □醯

「寧上我頭上，莫惱於法師。若夜叉、若羅剎、若餓鬼、若富單那、若吉遮、若毗陀羅、若犍馱、若烏摩勒伽、若阿跋摩羅、若夜叉吉遮、若人吉遮、若熱病、若一日、若二日、若三日、若四日、乃至七日、若常熱病，若男形、若女形、若童男形、若童女形，乃至夢中，亦復莫惱。」即於佛前、而說偈言：

若不順我咒，
惱亂說法者，    頭破作七分，    如阿梨樹枝。

如殺父母罪，
亦如壓油殃，    斗秤欺誑人，    調達破僧罪。

犯此法師者，
當獲如是殃。

諸羅剎女說此偈已，白佛言：「世尊，我等亦當身自擁護受持、讀誦、修行、是經者，令得安隱，離諸衰患，消眾毒藥。」佛告諸羅剎女：「善哉、善哉，汝等但能擁護受持法華名者，福不可量，何況擁護具足受持，供養經卷，華、香、瓔珞，末香、塗香、燒香，幡蓋、伎樂，燃種種燈，酥燈、油燈、諸香油燈、蘇摩那華油燈、瞻卜華油燈、婆師迦華油燈、優缽羅華油燈，如是等百千種供養者。睾帝，汝等及眷屬，應當擁護如是法師。」說是陀羅尼品時，六萬八千人、得無生法忍。

妙法蓮華經妙莊嚴王本事品第二十七

爾時佛告諸大眾：「乃往古世、過無量無邊不可思議阿僧祇劫，有佛、名雲雷音宿王華智、多陀阿伽度、阿羅訶、三藐三佛陀，國名光明莊嚴，劫名喜見。」

「彼佛法中有王，名妙莊嚴，其王夫人、名曰淨德，有二子，一名淨藏，二名淨眼。是二子、有大神力，福德智慧，久修菩薩所行之道，所謂檀波羅蜜、尸羅波羅蜜、羼提波羅蜜、毗梨耶波羅蜜、禪波羅蜜、般若波羅蜜、方便波羅蜜，慈悲喜捨，乃至三十七品助道法、皆悉明了通達。又得菩薩淨三昧、日星宿三昧、淨光三昧、淨色三昧、淨照明三昧、長莊嚴三昧、大威德藏三昧，於此三昧、亦悉通達。」

「爾時彼佛欲引導妙莊嚴王、及愍念眾生故，說是法華經。時淨藏淨眼二子、到其母所，合十指爪掌、白言：『願母往詣雲雷音宿王華智佛所，我等亦當侍從、親近供養禮拜。所以者何。此佛於一切天人眾中、說法華經，宜應聽受。』母告子言：『汝父信受外道，深著婆羅門法，汝等應往白父，與共俱去。』淨藏、淨眼、合十指爪掌白母：『我等是法王子，而生此邪見家。』母告子言：『汝等當憂念汝父，為現神變，若得見者，心必清淨，或聽我等，往至佛所。』」

「於是二子念其父故，湧在虛空，高七多羅樹，現種種神變，於虛空中、行住坐臥，身上出水、身下出火，身下出水、身上出火，或現大身滿虛空中，而復現小，小復現大，於空中滅，忽然在地，入地如水，履水如地，現如是等種種神變，令其父王心淨信解。時父見子神力如是，心大歡喜，得未曾有，合掌向子言：『汝等、師為是誰，誰之弟子？』二子白言：『大王，彼雲雷音宿王華智佛，今在七寶菩提樹下、法座上坐，於一切世間天人眾中、廣說法華經，是我等師，我是弟子。』父語子言：『我今亦欲見汝等師，可共俱往。』於是二子從空中下，到其母所，合掌白母：『父王今已信解，堪任發阿耨多羅三藐三菩提心。我等為父、已作佛事，願母見聽，於彼佛所、出家修道。』」

爾時二子欲重宣其意，以偈白母：

願母放我等、
出家作沙門，    諸佛甚難值，    我等隨佛學。

如優曇缽華，
值佛復難是，    脫諸難亦難，    願聽我出家。

「母即告言：『聽汝出家。所以者何。佛難值故。』於是二子白父母言：『善哉、父母，願時往詣雲雷音宿王華智佛所、親近供養，所以者何。佛難得值，如優曇缽羅華，又如一眼之龜，值浮木孔。而我等宿福深厚，生值佛法，是故父母當聽我等，令得出家。所以者何。諸佛難值，時亦難遇。』」

「彼時妙莊嚴王后宮八萬四千人，皆悉堪任受持是法華經。淨眼菩薩、於法華三昧、久已通達，淨藏菩薩、已於無量百千萬億劫、通達離諸惡趣三昧，欲令一切眾生離諸惡趣故。其王夫人、得諸佛集三昧，能知諸佛秘密之藏。二子如是以方便力、善化其父，令心信解，好樂佛法。於是妙莊嚴王、與群臣眷屬俱，淨德夫人、與後宮婇女眷屬俱，其王二子、與四萬二千人俱，一時共詣佛所，到已，頭面禮足，繞佛三匝，卻住一面。」

「爾時彼佛為王說法，示教利喜。王大歡悅。爾時妙莊嚴王、及其夫人、解頸真珠瓔珞、價值百千，以散佛上，於虛空中、化成四柱寶台，台中有大寶床，敷百千萬天衣，其上有佛、結跏趺坐，放大光明。爾時妙莊嚴王作是念：『佛身稀有、端嚴殊特，成就第一微妙之色。』時雲雷音宿王華智佛告四眾言：『汝等見是妙莊嚴王、於我前合掌立否。此王、於我法中、作比丘、精勤修習，助佛道法，當得作佛，號娑羅樹王，國名大光，劫名大高王。其娑羅樹王佛，有無量菩薩眾、及無量聲聞，其國平正，功德如是。』其王即時以國付弟，與夫人、二子、並諸眷屬，於佛法中、出家修道。王出家已，於八萬四千歲，常勤精進、修行妙法華經，過是已後，得一切淨功德莊嚴三昧。即升虛空，高七多羅樹，而白佛言：『世尊，此我二子、已作佛事，以神通變化、轉我邪心，令得安住於佛法中，得見世尊。此二子者，是我善知識，為欲發起宿世善根，饒益我故，來生我家。』」

「爾時雲雷音宿王華智佛告妙莊嚴王言：『如是、如是，如汝所言，若善男子、善女人，種善根故，世世得善知識，其善知識、能作佛事，示教利喜，令入阿耨多羅三藐三菩提，大王，當知善知識者、是大因緣，所謂化導令得見佛，發阿耨多羅三藐三菩提心。大王，汝見此二子否。此二子、已曾供養六十五百千萬億那由他恒河沙諸佛，親近恭敬，於諸佛所、受持法華經，愍念邪見眾生，令住正見。』妙莊嚴王即從虛空中下，而白佛言：『世尊，如來甚稀有，以功德智慧故，頂上肉髻、光明顯照，其眼長廣、而紺青色，眉間毫相、白如珂月，齒白齊密，常有光明，唇色赤好、如頻婆果。』爾時妙莊嚴王、讚歎佛如是等無量百千萬億功德已，於如來前，一心合掌，復白佛言：『世尊，未曾有也，如來之法，具足成就不可思議微妙功德，教誡所行，安隱快善，我從今日，不復自隨心行，不生邪見、憍慢瞋恚諸惡之心。』說是語已，禮佛而出。」

佛告大眾：「於意云何，妙莊嚴王、豈異人乎，今華德菩薩是。其淨德夫人，今佛前光照莊嚴相菩薩是，哀愍妙莊嚴王及諸眷屬故，於彼中生。其二子者，今藥王菩薩、藥上菩薩是，是藥王藥上菩薩、成就如此諸大功德，已於無量百千萬億諸佛所、植眾德本，成就不可思議諸善功德，若有人、識是二菩薩名字者，一切世間諸天人民、亦應禮拜。」佛說是妙莊嚴王本事品時，八萬四千人、遠塵離垢，於諸法中、得法眼淨。

妙法蓮華經普賢菩薩勸發品第二十八

爾時普賢菩薩、以自在神通力，威德名聞，與大菩薩無量無邊不可稱數、從東方來，所經諸國，普皆震動，雨寶蓮華，作無量百千萬億種種伎樂。又與無數諸天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩侯羅伽、人非人、等，大眾圍繞，各現威德神通之力。到娑婆世界、耆闍崛山中，頭面禮釋迦牟尼佛，右繞七匝，白佛言：「世尊，我於寶威德上王佛國，遙聞此娑婆世界、說法華經，與無量無邊百千萬億諸菩薩眾、共來聽受，惟願世尊當為說之，若善男子、善女人，於如來滅後，云何能得是法華經？」

佛告普賢菩薩：「若善男子、善女人，成就四法，於如來滅後，當得是法華經，一者、為諸佛護念，二者、植眾德本，三者、入正定聚，四者、發救一切眾生之心，善男子、善女人，如是成就四法，於如來滅後，必得是經。」

爾時普賢菩薩白佛言：「世尊，於後五百歲、濁惡世中，其有受持是經典者，我當守護，除其衰患，令得安隱，使無伺求、得其便者，若魔、若魔子、若魔女、若魔民、若為魔所著者、若夜叉、若羅剎、若鳩槃荼、若毗舍闍、若吉遮、若富單那、若韋陀羅、等，諸惱人者，皆不得便。是人若行、若立、讀誦此經，我爾時乘六牙白象王，與大菩薩眾、俱詣其所，而自現身，供養守護，安慰其心，亦為供養法華經故。是人若坐、思惟此經，爾時我復乘白象王、現其人前，其人若於法華經、有所忘失一句一偈，我當教之，與共讀誦，還令通利。爾時受持讀誦法華經者、得見我身，甚大歡喜，轉復精進，以見我故，即得三昧、及陀羅尼，名為旋陀羅尼、百千萬億旋陀羅尼、法音方便陀羅尼，得如是等陀羅尼。」

「世尊，若後世後五百歲、濁惡世中，比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，求索者，受持者，讀誦者，書寫者，欲修習是法華經，於三七日中、應一心精進，滿三七日已，我當乘六牙白象，與無量菩薩而自圍繞，以一切眾生所喜見身、現其人前、而為說法，示教利喜，亦復與其陀羅尼咒，得是陀羅尼故，無有非人、能破壞者，亦不為女人之所惑亂，我身亦自常護是人，惟願世尊聽我說此陀羅尼咒。」

即於佛前而說咒曰：

阿檀地
檀陀婆地  檀陀婆帝  檀陀鳩舍隸  檀陀修陀隸  修陀隸  修陀羅婆底佛馱波羶禰
薩婆陀羅尼阿婆多尼  薩婆婆沙阿婆多尼  修阿婆多尼  僧伽婆履叉尼  僧伽涅伽陀尼  阿僧祇
僧伽波伽地  帝隸阿惰僧伽兜略  阿羅帝婆羅帝  薩婆僧伽三摩地伽蘭地  薩婆達磨修波利剎帝
薩婆薩埵樓馱憍舍略阿冕伽地  辛阿毗吉利地帝

「世尊，若有菩薩得聞是陀羅尼者，當知普賢神通之力，若法華經、行閻浮提，有受持者，應作此念：『皆是普賢威神之力。』若有受持、讀誦，正憶念，解其義趣，如說修行，當知是人、行普賢行，於無量無邊諸佛所、深種善根，為諸如來、手摩其頭。若但書寫，是人命終，當生忉利天上，是時八萬四千天女、作眾伎樂而來迎之，其人即著七寶冠，於婇女中、娛樂快樂，何況受持、讀誦，正憶念，解其義趣，如說修行。若有人受持，讀誦，解其義趣，是人命終，為千佛授手，令不恐怖、不墮惡趣，即往兜率天上、彌勒菩薩所，彌勒菩薩、有三十二相大菩薩眾所共圍繞，有百千萬億天女眷屬，而於中生，有如是等功德利益。是故智者，應當一心自書，若使人書，受持、讀誦，正憶念，如說修行。」

「世尊，我今以神通力故、守護是經，於如來滅後、閻浮提內，廣令流布，使不斷絕。」

爾時釋迦牟尼佛讚言：「善哉、善哉，普賢，汝能護助是經，令多所眾生、安樂利益，汝已成就不可思議功德、深大慈悲，從久遠來，發阿耨多羅三藐三菩提意，而能作是神通之願，守護是經，我當以神通力，守護能受持普賢菩薩名者。」

「普賢，若有受持、讀誦，正憶念，修習書寫是法華經者，當知是人、則見釋迦牟尼佛，如從佛口、聞此經典，當知是人、供養釋迦牟尼佛，當知是人、佛讚善哉，當知是人、為釋迦牟尼佛手摩其頭，當知是人、為釋迦牟尼佛衣之所覆，如是之人，不復貪著世樂，不好外道經書、手筆，亦復不喜親近其人、及諸惡者，若屠兒、若畜豬羊雞狗、若獵師、若炫賣女色，是人心意質直，有正憶念，有福德力，是人不為三毒所惱，亦復不為嫉妒、我慢、邪慢、增上慢、所惱，是人少欲知足，能修普賢之行。」

「普賢，若如來滅後、後五百歲，若有人、見受持讀誦法華經者，應作是念：『此人、不久當詣道場，破諸魔眾，得阿耨多羅三藐三菩提，轉法輪，擊法鼓，吹法螺，雨法雨，當坐天人大眾中、師子法座上。』」

「普賢，若於後世、受持讀誦是經典者，是人不復貪著衣服、臥具、飲食、資生之物，所願不虛，亦於現世得其福報，若有人輕毀之，言、汝狂人耳，空作是行，終無所獲，如是罪報，當世世無眼，若有供養讚歎之者，當於今世得現果報。若復見受持是經者，出其過惡，若實、若不實，此人現世得白癩病，若有輕笑之者，當世世牙齒疏缺，醜唇、平鼻，手腳繚戾，眼目角睞，身體臭穢，惡瘡、膿血、水腹、短氣、諸惡重病，是故普賢，若見受持是經典者，當起遠迎，當如敬佛。」

說是普賢勸發品時、恒河沙等無量無邊菩薩、得百千萬億旋陀羅尼，三千大千世界微塵等諸菩薩、具普賢道。佛說是經時，普賢等、諸菩薩，舍利弗等、諸聲聞，及諸天、龍、人非人、等，一切大會，皆大歡喜，受持佛語，作禮而去。

妙法蓮華經後序

後秦沙門僧睿述

法華經者，諸佛之秘藏，眾經之實體也。以華為名者，照其本也；稱芬陀利者，美其盛也。所興既玄，其旨甚婉；自非達識傳之，罕有得其門者。夫百卉藥木之英，物實之本也；八萬四千法藏者，道果之原也，故以喻焉。

諸華之中，蓮華最勝，華尚未敷，名屈摩羅；敷而將落，名迦摩羅；處中盛時，名芬陀利。未敷喻二道，將落譬泥洹，榮曜獨足以喻斯典，至如般若諸經，深無不極，故道者以之而歸；大無不該，故乘者以之而濟；然其大略，皆以適化為大；應務之門，不得不以善權為用。權之為化，悟物雖弘，於實體不足，皆屬法華，固其宜矣。尋其幽旨，恢廓宏邃，所該甚遠，豈徒說實歸本，畢定殊塗而已耶？乃實大明覺理，囊括古今。云佛壽無量永劫未足，以明其久也；分身無數，萬形不足以異其體也。然則壽量定其非數，分身明其無實，普賢顯其無成，多寶照其不滅。夫邁玄古以斯今，則萬世同一日；即萬化以悟玄，則千途無異轍。夫如是者，則生生未足以期存，永寂亦未可言其滅矣。尋幽宗以絕往，則喪功於本無；控心轡於三昧，則忘期於二地。

經流茲土，雖復垂及百年，譯者昧其虛津，靈關莫之或啟；談者乖其准格，幽蹤罕得而履；徒復搜研皓首，並未有窺其門者。秦司隸校尉左將軍安城侯姚嵩。擬韻玄門，宅心世表，注誠斯典，信詣彌至，每思尋其文，深識譯者之失。既遇鳩摩羅法師，為之傳寫，指其大歸真，若披重霄而高蹈，登昆侖而俯盻矣。於時聽受領悟之僧八百餘人。皆是諸方英秀，一時之傑也。是歲弘始八年。歲次鶉火。

THE GREAT COMPASSION DHARANI SUTRA

大悲神咒經觀世音菩薩

Maha Karuna Dharani Sutra

Maha Karunikacitta Dharani Sutra

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Sutra

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Mantra.

Nilakantha Dharani Sutra

(Qian Shou Qian Yan Guan Shi Yin Pu Sa Guang Da Yuan Man Wu Ai Da Bei Xin Tuo Luo Ni Jing)

KINH THIEN THU THIEN NHAN ĐẠI BI TAM DA RA NI QUÁN THẾ ÂM BỒ TÁT

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Sutra

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Mantra.

Nilakantha Dharani Sutra

(Qian Shou Qian Yan Guan Shi Yin Pu Sa Guang Da Yuan Man Wu Ai Da Bei Xin Tuo Luo Ni Jing)

KINH THIEN THU THIEN NHAN ĐẠI BI TAM DA RA NI QUÁN THẾ ÂM BỒ TÁT

Maha Karuna Dharani Sutra

Maha Karunikacitta Dharani Sutra

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Sutra

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Mantra.

Press the Cartoon to hear:

At Dropbox: Press to Go to the sound [放音机(機)] [fàngyīnjī] [tái] Nhan de vao thu muc nghe 

At Box: Press to Go to the sound [放音机(機)] [fàngyīnjī] [tái] Nhan de vao thu muc nghe

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Sutra. 

THE GREAT COMPASSION DHARANI SUTRA

Maha Karuna Dharani Sutra

Maha Karunikacitta Dharani Sutra

Nilakantha Dharani Sutra

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Sutra

THE GREAT COMPASSION DHARANI SUTRA

Maha Karuna Dharani Sutra

Maha Karunikacitta Dharani Sutra

Nilakantha Dharani Sutra

The Thousand-Handed and Thousand-Eyed Avalokitesvara Bodhisattva’s Vast, Perfect, Unimpeded, Great-Compassionate Heart Dharani Sutra. 

The Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva
觀世音菩萨 * Gwan Shr Yin Pu Sa * Quan Am Bo Tat

觀世音菩萨

Gwan Shr Yin Pu Sa – Avalokitesvara Bodhisattva – Quan Am Bo Tat

Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva

Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa

南無觀世音菩萨

The Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva * 觀世音菩萨 * Gwan Shr Yin Pu Sa * Quan Am Bo Tat

The Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva 

觀世音菩萨 * Gwan Shr Yin Pu Sa * Quan Am Bo Tat

觀世音菩萨 Gwan Shr Yin Pu Sa – Avalokitesvara Bodhisattva – Quan Am Bo Tat 

Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva

Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa

南無觀世音菩萨

The Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva * 觀世音菩萨 * Gwan Shr Yin Pu Sa * Quan Am Bo Tat 

南無觀世音菩萨 Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa – Namo Avalokitesvara Bodhisattva – Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát * Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva

Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva

南無觀世音菩萨
Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa
Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

「觀世音菩薩妙難酬，
清境莊嚴累劫修，
三十二應偏塵剎，
百千萬劫化閻浮，
瓶中甘露常遍灑，
手內楊枝不計秋，
千處祈求千處應，
苦海常作度人舟。」

「Quán thế âm bồ tát diệu nan thù,
Thanh cảnh trang nghiêm luỹ kiếp tu,
Tam thập nhị ứng thiên trần sát,
Bách thiên vạn kiếp hoá diêm phù,
Bình trung cam lộ thường biến sái,
Thủ nội dương chi bất kế thu,
Thiên xứ kỳ cầu thiên xứ ứng,
Khổ hải thường tác độ nhân chu.」

觀世音菩薩大慈大悲，為娑婆世界衆生所景仰，他能化身千萬，尋聲 救苦，廣濟人天，解除衆生之苦。 觀世音梵名「阿縛盧枳低濕伐羅」，意指「觀察一切衆生而自在地加歷來譯各列自不同，後漢支曜譯「觀音」，吳支謙譯以拯救」。「闚音」，後秦鳩摩羅什譯「觀世音」，西普竺法護譯「光世音」，西普無羅又譯「觀世聲」，後魏菩提流支譯「觀世自在」，
Quán thế âm bồ tát đại từ đại bi, vị sa bà thế giới chúng sinh sở cảnh ngưỡng, tha năng hoá thân thiên vạn, tầm thanh cứu khổ, quảng tế nhân thiên, giải trừ chúng sinh chi khổ. Quán thế âm phạn danh 「a phọc lô chỉ đê thấp phạt la」, ý chỉ 「quán sát nhất thiết chúng sinh nhi tự tại địa gia dĩ chửng cứu」. lịch lai dịch các liệt tự bất đồng, hậu hán chi diệu dịch 「quán âm」, ngô chi khiêm dịch 「khuy âm」, hậu tần cưu ma la thập dịch 「quán thế âm」, tây phổ trúc pháp hộ dịch 「quang thế âm」, tây phổ mô la hựu dịch 「quán thế thanh」, hậu nguỵ bồ đề lưu chi dịch 「quán thế tự tại」,

Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva * 南無觀世音菩萨 * Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa – Namo Avalokitesvara Bodhisattva – Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva * 南無觀世音菩萨 * Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa – Namo Avalokitesvara Bodhisattva – Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

THIÊN THỦ THIÊN NHÃN QUÁN THẾ ÂM BỒ TÁT

Phim Phật giáo Bồ tát Quan âm và MÃNG XÀ VƯƠNG

Kinh Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm Bồ-tát Quảng Đại Viên Mãn Vô Ngại Đại Bi Tâm Đà-la-ni

Phim Lòng Hiếu Thảo Của Vua Thuấn Phim Hoạt Hình


Thiện Hụê Đồng Tử



Phật Thuyết Kinh Vô Lượng Thọ – Buddha Pronounces the Sūtra of Amitāyus Buddha (Sub)



Phật Thuyết Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật

The Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva 

觀世音菩萨 * Gwan Shr Yin Pu Sa * Quan Am Bo Tat

觀世音菩萨 Gwan Shr Yin Pu Sa – Avalokitesvara Bodhisattva – Quan Am Bo Tat 

Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva

Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa

南無觀世音菩萨

The Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva * 觀世音菩萨 * Gwan Shr Yin Pu Sa * Quan Am Bo Tat 

南無觀世音菩萨 Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa – Namo Avalokitesvara Bodhisattva – Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát * Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva

Namo Avalokitesvara Bodhisattva Mahasattva

南無觀世音菩萨
Nam mo Gwan Shr Yin Pu Sa
Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

「觀世音菩薩妙難酬，
清境莊嚴累劫修，
三十二應偏塵剎，
百千萬劫化閻浮，
瓶中甘露常遍灑，
手內楊枝不計秋，
千處祈求千處應，
苦海常作度人舟。」

「Quán thế âm bồ tát diệu nan thù,
Thanh cảnh trang nghiêm luỹ kiếp tu,
Tam thập nhị ứng thiên trần sát,
Bách thiên vạn kiếp hoá diêm phù,
Bình trung cam lộ thường biến sái,
Thủ nội dương chi bất kế thu,
Thiên xứ kỳ cầu thiên xứ ứng,
Khổ hải thường tác độ nhân chu.」

世尊妙相具， 我今重問彼， 佛子何因緣， 名為觀世音。

具足妙相尊， 偈答無盡意。 汝聽觀音行， 善應諸方所，

宏誓深如海， 歷劫不思議， 侍多千億佛， 發大清淨願。

我為汝略說， 聞名及見身， 心念不空過， 能滅諸有苦。

假使興害意， 推落大火坑， 念彼觀音力， 火坑變成池。

或漂流巨海， 龍魚諸鬼難， 念彼觀音力， 波浪不能沒。

或在須彌峰、 為人所推墮， 念彼觀音力， 如日虛空住。

或被惡人逐， 墮落金剛山， 念彼觀音力， 不能損一毛。

或值怨賊繞， 各執刀加害， 念彼觀音力， 咸即起慈心。

或遭王難苦， 臨刑欲壽終， 念彼觀音力， 刀尋段段壞。

或囚禁枷鎖， 手足被杻械， 念彼觀音力， 釋然得解脫。

咒詛諸毒藥、 所欲害身者， 念彼觀音力， 還著於本人。

或遇惡羅剎、 毒龍諸鬼等， 念彼觀音力， 時悉不敢害。

若惡獸圍繞， 利牙爪可怖， 念彼觀音力， 疾走無邊方。

蚖蛇及蝮蠍， 氣毒煙火燃， 念彼觀音力， 尋聲自回去。

雲雷鼓掣電， 降雹澍大雨， 念彼觀音力， 應時得消散。

眾生被困厄， 無量苦逼身， 觀音妙智力， 能救世間苦。

具足神通力， 廣修智方便， 十方諸國土， 無剎不現身。

種種諸惡趣， 地獄鬼畜生， 生老病死苦， 以漸悉令滅。

真觀清淨觀， 廣大智慧觀， 悲觀及慈觀， 常願常瞻仰。

無垢清淨光、 慧日破諸闇， 能伏災風火， 普明照世間。

悲體戒雷震， 慈意妙大雲， 澍甘露法雨， 滅除煩惱焰。

諍訟經官處， 怖畏軍陣中， 念彼觀音力， 眾怨悉退散。

妙音觀世音、 梵音海潮音， 勝彼世間音， 是故須常念，

念念勿生疑。 觀世音淨聖， 於苦惱死厄、 能為作依怙。

具一切功德， 慈眼視眾生， 福聚海無量， 是故應頂禮。

觀世音菩薩大慈大悲，為娑婆世界衆生所景仰，他能化身千萬，尋聲 救苦，廣濟人天，解除衆生之苦。 觀世音梵名「阿縛盧枳低濕伐羅」，意指「觀察一切衆生而自在地加歷來譯各列自不同，後漢支曜譯「觀音」，吳支謙譯以拯救」。「闚音」，後秦鳩摩羅什譯「觀世音」，西普竺法護譯「光世音」，西普無羅又譯「觀世聲」，後魏菩提流支譯「觀世自在」，
Quán thế âm bồ tát đại từ đại bi, vị sa bà thế giới chúng sinh sở cảnh ngưỡng, tha năng hoá thân thiên vạn, tầm thanh cứu khổ, quảng tế nhân thiên, giải trừ chúng sinh chi khổ. Quán thế âm phạn danh 「a phọc lô chỉ đê thấp phạt la」, ý chỉ 「quán sát nhất thiết chúng sinh nhi tự tại địa gia dĩ chửng cứu」. lịch lai dịch các liệt tự bất đồng, hậu hán chi diệu dịch 「quán âm」, ngô chi khiêm dịch 「khuy âm」, hậu tần cưu ma la thập dịch 「quán thế âm」, tây phổ trúc pháp hộ dịch 「quang thế âm」, tây phổ mô la hựu dịch 「quán thế thanh」, hậu nguỵ bồ đề lưu chi dịch 「quán thế tự tại」,
唐玄奘譯為「觀自在」。諸多譯名以「觀音」、 「觀世音」、「觀自在」最是廣為流用。 至於觀世音之德號，法華經中有段解說： 「苦惱衆生，一心稱名，菩薩即時觀其音聲，皆得解脫，是以名觀世音。」
Đường huyền trang dịch vi 「quán tự tại」. chư đa dịch danh dĩ 「quán âm」、 「quán thế âm」、 「quán tự tại」 tối thị quảng vi lưu dụng. chí ư quán thế âm chi đức hiệu, pháp hoa kinh trung hữu đoạn giải thuyết： 「khổ não chúng sinh, nhất tâm xưng danh, bồ tát tức thời quán kỳ âm thanh, giai đắc giải thoát, thị dĩ danh quán thế âm.」
菩薩不以耳「聽」，而「觀」其音聲，係因已修得六根互用，耳根圓通之故，是以觀世音菩薩耳根圓通章： 「初於聞中，入流亡所；所入旣寂，動靜二相，了然不生。如是漸增，聞所聞盡，盡聞不住，覺所覺空；空覺極圓，空所空滅；生滅旣滅，寂滅現前。」
Bồ tát bất dĩ nhĩ 「thính」, nhi 「quán」 kỳ âm thanh, hệ nhân dĩ tu đắc lục căn hỗ dụng, nhĩ căn viên thông chi cố, thị dĩ quán thế âm bồ tát nhĩ căn viên thông chương： 「sơ ư văn trung, nhập lưu vong sở； sở nhập ký tịch, động tĩnh nhị tương, liễu nhiên bất sinh. như thị tiệm tăng, văn sở văn tận, tận văn bất trú, giác sở giác không； không giác cực viên, không sở không diệt； sinh diệt ký diệt, tịch diệt hiện tiền.」
觀世音菩薩乃佛教悲門之生，與願門之主地藏王菩薩皆誓願「衆生度盡，方願成佛。」實則，觀世音雖名菩薩，但在無量劫前即已成佛，號「正法明如來」，
Quán thế âm bồ tát nãi phật giáo bi môn chi sinh, dữ nguyện môn chi chủ địa tạng vương bồ tát giai thệ nguyện 「chúng sinh độ tận, phương nguyện thành phật.」 thật tắc, quán thế âm tuy danh bồ tát, đản tại vô lượng kiếp tiền tức dĩ thành phật, hiệu 「chánh pháp minh như lai」,
因感衆生陷於無明苦海、六道輪迴之中，乃持其本願，倒駕慈航，示現菩薩相，救濟世間苦。悲華經記載有觀音誓願之語： 「我(指觀世音)行菩薩道時，苦有衆生受諸苦惱恐怖，憂愁孤窮，不得救護，窮其心力，無法脫苦，若心中念我，稱我名字，無論我在何處，咸以天聞之，天眼觀之，脫其苦惱，即使一人無法得除如斯煩惱，我亦誓不成佛。」
Nhân cảm chúng sinh hãm ư vô minh khổ hải、 lục đạo luân hồi chi trung, nãi trì kỳ bổn nguyện, đảo giá từ hàng, thị hiện bồ tát tướng, cứu tể thế gian khổ. bi hoa kinh ký tái hữu quán âm thệ nguyện chi ngữ： 「ngã (chỉ quán thế âm) hành bồ tát đạo thời, khổ hữu chúng sinh thụ chư khổ não khủng bố, ưu sầu cô cùng, bất đắc cứu hộ, cùng kỳ tâm lực, vô pháp thoát khổ, nhược tâm trung niệm ngã, xưng ngã danh tự, vô luận ngã tại hà xứ, hàm dĩ thiên văn chi, thiên nhãn quán chi, thoát kỳ khổ não, tức sử nhất nhân vô pháp đắc trừ như tư phiền não, ngã diệc thệ bất thành phật.」
過去的「正法明如來」，未來世將證得佛號「普光功德山王如來」。」. 現世的娑婆世界中，觀世音另有諸多名號： 因其以慈悲為本體， 故名「大悲聖者」；
Quá khứ đích 「chánh pháp minh như lai」, vị lai thế tương chứng đắc phật hiệu 「phổ quang công đức sơn vương như lai」. hiện thế đích sa bà thế giới trung, quán thế âm lánh hữu chư đa danh hiệu： nhân kỳ dĩ từ bi vi bổn thể, cố danh 「đại bi thánh giả」；
首楞嚴： 「由我聞思，脫出六塵，如聲渡垣，不能為礙，故我妙能現一一形，誦一一呪，其行其呪，能以無異施諸衆生，是故十方微塵國土，皆名我為施無畏。」 普門品： 「是觀世音菩薩摩訶薩，於怖畏急難之中，能施無畏者。」
Thủ lăng nghiêm： 「do ngã văn tư, thoát xuất lục trần, như thanh độ viên, bất năng vi ngại, cố ngã diệu năng hiện nhất nhất hình, tụng nhất nhất chú, kỳ hành kỳ chú, năng dĩ vô dị thi chư chúng sinh, thị cố thập phương vi trần quốc thổ, giai danh ngã vi thi vô uý.」 phổ môn phẩm： 「thị quán thế âm bồ tát ma ha tát, ư bố uý cấp nạn chi trung, năng thi vô uý giả.」
普門品： 「是觀世音菩薩摩訶薩，於怖畏急難之中，能施無畏者據此二段經文，又有「施無畏者」 之稱： 觀世音擁有耳.」 根圓通神能，因名「圓通大士」或「圓通尊」； 決定總持經： 「過去久遠世，歷經三十二劫，陷氣世界有佛名光世音如來。」 是以又有「光世音如來」之稱；觀世音古神廟位於南印度南海補陀洛迦山，因此衆生尊稱為「南海大士」、「南海菩薩」、「補陀大士」、「慈航大士」。
Phổ môn phẩm： 「thị quán thế âm bồ tát ma ha tát, ư bố uý cấp nạn chi trung, năng thi vô uý giả 。」 cứ thử nhị đoạn kinh văn, hựu hữu 「thi vô uý giả」 chi xưng： quán thế âm ủng hữu nhĩ căn viên thông thần năng, nhân danh 「viên thông đại sĩ」 hoặc 「viên thông tôn」； quyết định tổng trì kinh： 「quá khứ cửu viễn thế, lịch kinh tam thập nhị kiếp, hãm khí thế giới hựu phật danh quang thế âm như lai.」 thị dĩ hựu hữu 「quang thế âm như lai」 chi xưng； quán thế âm cổ thần miếu vị ư nam Ấn độ nam hải bổ đà lạc ca sơn, nhân thử chúng sinh tôn xưng vi 「nam hải đại sĩ」、 「nam hải bồ tát」、 「bổ đà đại sĩ」、 「từ hàng đại sĩ」.
六道輪迴之「六道」指天界、人界、修羅界、畜生界、餓鬼界、地獄界。界。即攝化天界的「如意輪觀音」、攝化人界的「准胝觀音」、攝化修羅界的「十一面觀音」、攝化畜生界的「馬頭觀音」、攝化餓鬼界的「聖觀音」、攝化地獄界的「千手觀音」， 另立「不空羂索觀音」為佛母，合稱「七觀音」。
Lục đạo luân hồi chi 「lục đạo」 chỉ thiên giới、 nhân giới、 tu la giới、 súc sinh giới、 ngạ quỷ giới、 địa ngục giới. viên mãn cụ túc đích quán thế âm bồ tát vi tế độ lục đạo, toại hữu 「lục quán âm」 đích phận hoá ， tức nhiếp hoá thiên giới đích 「như ý luân quán âm」、 nhiếp hoá nhân giới đích 「chuẩn chi quán âm」、 nhiếp hoá tu la giới đích 「thập nhất diện quán âm」、 nhiếp hoá súc sinh giới đích 「mã đầu quán âm」、 nhiếp hoá ngạ quỷ giới đích 「thánh quán âm」、 nhiếp hoá địa ngục giới đích 「thiên thủ quán âm」, lánh lập 「bất không quyến tác quán âm」 vi phật mẫu, hợp xưng 「thất quán âm」.
七觀音中，聖觀音即平日所見之本尊，而千手觀音即寺廟中奉拜的「千手千眼觀音」。其「千手千眼」在大慈大悲心陀羅尼經中有段敘述： 觀世音菩薩重日佛言： 「世尊！我念過去無量億劫來，有佛出世，名曰牽手光王靜住如來。應正等覺，明行圓滿。彼佛世尊，憐念我故，及為一切諸衆生故，說此廣大圓滿無礙大悲心陀羅尼。以金色手摩我頂上，作如是言： 『善男子！汝當持此大悲心咒，普為未來惡世，垢重一切衆生，作大利樂。』
Thất quán âm trung, thánh quán âm tức bình nhật sở kiến chi bổn tôn, nhi thiên thủ quán âm tức tự miếu trung phụng bái đích 「thiên thủ thiên nhãn quán âm」. kỳ 「thiên thủ thiên nhãn」 tại đại từ đại bi tâm đà la ni kinh trung hữu đoạn tự thuật： quán thế âm bồ tát trọng nhật phật ngôn： 「thế tôn！ ngã niệm quá khứ vô lượng ức kiếp lai, hữu phật xuất thế, danh viết khiên thủ quang vương tĩnh trú như lai. ứng chính đẳng giác, minh hành viên mãn. bỉ phật thế tôn, lân niệm ngã cố, cập vi nhất thiết chư chúng sinh cố, thuyết thử quảng đại viên mãn vô ngại đại bi tâm đà la ni. dĩ kim sắc thủ ma ngã đỉnh thượng, tác như thị ngôn： “thiện nam tử！ nhữ đương trì thử đại bi tâm chú, phổ vi vị lai ác thế, cấu trùng nhất thiết chúng sinh, tác đại lợi lạc”.
我於是時，使住初地，一聞此咒故，超第八地。我時心歡喜故，即發誓言： 『若我當來，堪能利益安樂一切衆生者，令我即時身生千手千眼具足。』
Ngã ư thị thời, sử trú sơ địa, nhất văn thử chú cố, siêu đệ bát địa. ngã thời tâm hoan hỷ cố, tức phát thệ ngôn： “nhược ngã đương lai, kham năng lợi ích an lạc nhất thiết chúng sinh giả, linh ngã tức thời thân sinh thiên thủ thiên nhãn cụ túc”.
發是願已，應時身上千手千眼悉皆具足。千光眼觀自在菩薩秘密法經亦云： 「爾時觀自在菩薩熙洽微笑，放大光明，頂上顯現五百頭面，具足千眼，每於天冠，各有化佛，亦放光明，菩薩身上現出一千寶臂，各執寶物，即從座起，告諸大衆，大聖世尊所出言語，真實不虛。」
Phát thị nguyện dĩ, ứng thời thân thượng thiên thủ thiên nhãn tất giai cụ túc. thiên quang nhãn quán tự tại bồ tát bí mật pháp kinh diệc vân： 「nhĩ thời quán tự tại bồ tát hy hiệp vi tiếu, phóng đại quang minh, đỉnh thượng hiển hiện ngũ bách đầu diện, cụ túc thiên nhãn, mỗi ư thiên quan, các hữu hoá phật, diệc phóng quang minh, bồ tát thân thượng hiện xuất nhất thiên bảo tý, các chấp bảo vật, tức tòng toạ khởi, cáo chư đại chúng, đại thánh thế tôn sở xuất ngôn ngữ, chân thật bất hư.」
菩薩之千手千眼乃為救度衆生故，其塑像造型具四十手，每一手有一慈眼，各自攝護「二十五有界」，合為「千手千眼」，此尊觀音梵名「娑訶娑羅希惹」，密號「大悲金剛」。
Bồ tát chi thiên thủ thiên nhãn nãi vi cứu độ chúng sinh cố, kỳ tố tượng tạo hình cụ tứ thập thủ, mỗi nhất thủ hữu nhất từ nhãn, các tự nhiếp hộ 「nhị thập ngũ hữu giới」, hợp vi 「thiên thủ thiên nhãn」, thử tôn quán âm phạn danh 「sa ha sa la hy nặc」, mật hiệu 「đại bi kim cương」.
所謂「千臂莊嚴普護持，千眼光明偏觀照」，是以凡虔誠皈依者，往往能行觀音十大願： 「速知一切法，早得智慧眼，速度一切衆，早得善方便，速乘般若船，早得越苦海，速得戒定道，早登涅槃山，速會無會舍，早同法幸身。」
Sở vị 「thiên tý trang nghiêm phổ hộ trì, thiên nhãn quang minh thiên quán chiếu」, thị dĩ phàm kiền thành quy y giả, vãng vãng năng hành quán âm thập đại nguyện： 「tốc tri nhất thiết pháp, tảo đắc trí tuệ nhãn, tốc độ nhất thiết chúng, tảo đắc thiện phương tiện, tốc thặng bát nhã thuyền, tảo đắc việt khổ hải, tốc đắc giới định đạo, tảo đăng niết bàn sơn, tốc hội vô hội xả, tảo đồng pháp hạnh thân.」
而誦持大悲心陀羅尼者，更能得十五種善生： 「所生之處常逢善王，常生善國，常值好時，常逢善友，身根常得具足，道心純熟，不犯禁戒，所有眷屬恩義和順，資具財時常得豐足，恒德他人恭敬扶持，所有財富無他劫奪，意欲所求皆悉稱遂，龍天善恒常擁衛，所生之處見佛聞法，所聞正法悟甚深義。」
Nhi tụng trì đại bi tâm đà la ni giả, cánh năng đắc thập ngũ chủng thiện sinh： 「sở sinh chi xứ thường phùng thiện vương, thường sinh thiện quốc, thường trị hảo thời, thường phùng thiện hữu, thân căn thường đắc cụ túc, đạo tâm thuần thục, bất phạm cấm giới, sở hữu quyến thuộc ân nghĩa hoà thuận, tư cụ tài thời thường đắc phong túc, hằng đức tha nhân cung kính phù trì, sở hữu tài phú vô tha kiếp đoạn, ý dục sở cầu giai tất xứng toại, long thiên thiện hằng thường ủng vệ, sở sinh chi xứ kiến phật văn pháp, sở văn chính pháp ngộ thậm thâm nghĩa.」
不受十五種惡死： 「不令其飢餓困苦死，不為枷禁杖楚死，不為怨家讎對死，不為軍陣相殺死，不為虎狼惡獸殘害死，不為毒蛇蚖蠍所中死，不為蠱毒所害死，不為狂亂失念死，不為山樹崖墜落死，不為惡人厭魅死，不為邪神惡鬼得便死，不為惡病纏身死，不為非分自害死。」
Bất thụ thập ngũ chủng ác tử： 「bất linh kỳ cơ ngã khốn khổ tử, bất vi gia cấm trượng sở tử, bất vi oán gia thù đối tử, bất vi quân trận tương sát tử, bất vi hổ lang ác thú tàn hại tử, bất vi độc xà nguyên yết sở trung tử, bất vi cổ độc sở hại tử, bất vi cuồng loạn thất niệm tử, bất vi sơn thụ nhai truỵ lạc tử, bất vi ác nhân yếm mỵ tử, bất vi tà thần ác quỷ đắc tiện tử, bất vi ác bệnh triền thân tử, bất vi phi phận tự hại tử.」
三千大千世界中，觀世音菩薩顯化各種不同身分，就度各類生靈。觀世音菩薩普門品的記載，觀世音有三十三種應化身： 佛身、辟支佛身、聲聞身、梵王身、帝釋身、自在天身、大自在天身、天大將軍身、毘沙門身、小王身、長者身、居士身、宰官身、婆羅門身、比丘身、比丘尼身、優婆塞身、優婆夷身、長者婦女身、居士婦女身、宰官婦女身、婆羅門婦女身、童男身、童女身、天身、龍身、夜叉身、乾闥婆身、阿修羅身、迦樓羅身、緊那羅身、摩睺羅迦身、執金剛身。
Tam thiên đại thiên thế giới trung, quán thế âm bồ tát hiển hoá các chủng bất đồng thân phận, tựu độ các loại sinh linh. quán thế âm bồ tát phổ môn phẩm đích ký tái, quán thế âm hữu tam thập tam chủng ứng hoá thân： phật thân、 bích chi phật thân、 thanh văn thân、 phạn vương thân、 đế thích thân、 tự tại thiên thân、 đại tự tại thiên thân、 thiên đại tướng quân thân、 tỳ sa môn thân、 tiểu vương thân、 trưởng giả thân、 cư sĩ thân、 tể quan thân、 bà la môn thân、 tỷ khâu thân、 tỷ khâu ni thân、 ưu bà tắc thân、 ưu bà di thân、 trưởng giả phụ nữ thân、 cư sĩ phụ nữ thân、 tể quan phụ nữ thân、 bà la môn phụ nữ thân、 đồng nam thân、 đồng nữ thân、 thiên thân、 long thân、 dạ xoa thân、 càn thát bà thân、 a tu la thân、 ca lâu la thân、 khẩn na la thân、 ma hầu la già thân、 chấp kim cương thân.
此三十三種應化身傳入中國之後，加入地方色彩，形成中國的應化觀音，如楊柳觀音、龍頭觀音、持經觀音、圓光觀音、遊戲觀音、白衣觀音、蓮臥觀音、瀧見觀音、施藥觀音、魚籃觀音、德王觀音、水月觀音、一葉觀音、青頸觀音、威德觀音、延命觀音、衆寶觀音、岩戶觀音、能靜觀音、阿耨觀音、阿摩堤觀音、葉衣觀音、琉璃觀音、多羅尊觀音、蛤蜊觀音、六時觀音、普悲觀音、馬郎婦觀音、合掌觀音、一如觀音、不二觀音、持蓮觀音、灑水觀音。
Thử tam thập tam chủng ứng hoá thân truyền nhập trung quốc chi hậu, gia nhập địa phương sắc thể, hình thành trung quốc đích ứng hoá quán âm, như dương liễu quán âm、 long đầu quán âm、 trì kinh quán âm、 viên quang quán âm、 du hý quán âm、 bạch y quán âm、 liên ngoạ quán âm、 lung kiến quán âm、 thi dược quán âm、 ngư lam quán âm、 đức vương quán âm、 thuỷ nguyệt quán âm、 nhất diệp quán âm、 thanh cảnh quán âm、 uy đức quán âm、 diên mệnh quán âm、 chúng bảo quán âm、 nham hộ quán âm、 năng tĩnh quán âm、 a nậu quán âm、 a ma đê quán âm、 diệp y quán âm、 lưu ly quán âm、 đa la tôn quán âm、 cáp lị quán âm、 lục thời quán âm、 phổ bi quán âm、 mã lang phụ quán âm、 hợp chưởng quán âm、 nhất như quán âm、 bất nhị quán âm、 trì liên quán âm、 sái thuỷ quán âm.
應化觀音常有事蹟流傳名間以琉璃觀音為例，曾於南北朝示現拯救孫敬德。孫敬德是一位虔誠的觀音信徒，一次奉派出征，落入夷狄之手，判處死刑，行刑前夜，夢見觀音大士囑孫敬德速誦觀音經千遍，當可脫險； 孫敬德以時間緊迫，哀求大士開恩，於是大世口授短短十句經文： 「觀世音，南無佛，與佛有因，與佛有緣，佛法相緣，常樂我靜，朝念觀世音，暮念觀世音，念念從心起，念念不離心。」
Ứng hoá quán âm thường hữu sự tích lưu truyền danh gian dĩ lưu li quán âm vị lệ, tằng ư nam bắc triều thị hiện chửng cứu tôn kính đức. tôn kính đức thị nhất vị kiền thành đích quán âm tín đồ, nhất thứ phụng phái xuất chinh, lạc nhập di địch chi thủ, phán xử tử hình, hành hình tiền dạ, mộng kiến quán âm đại sĩ chúc tôn kính đức tốc tụng quán âm kinh thiên biến, đương khả thoát hiểm； tôn kính đức dĩ thời gian khẩn bách, ai cầu đại sĩ khai ân, ư thị đại thế khẩu thụ đoản đoản thập câu kinh văn： 「quán thế âm, nam mô phật, dữ phật hữu nhân, dữ phật hữu duyên, phật pháp tương duyên, thường lạc ngã tĩnh, triều niệm quán thế âm, mộ niệm quán thế âm, niệm niệm tòng tâm khởi, niệm niệm bất ly tâm.」
敬德醒來，記憶如新，趕緊念誦，誦滿千遍，即被拖出斬首，連砍三刀，竟無傷痕，夷狄驚懼不已，旋即釋放。孫敬德安全歸來，赫然發現家中供奉的觀世音像頸部有三道刀痕，從此更加虔誠禮佛，並以畢生精力廣授延命十句經，因敬德字高皇，此經乃被稱為「高皇觀音經」，而琉璃觀音遂又別稱「高皇觀音」。
Kính đức tỉnh lai, ký ức như tân, cảm khẩn niệm tụng, tụng mãn thiên biến, tức bị tha xuất trảm thủ, liên khản tam đao, cánh vô thương ngân, di địch kinh cụ bất dĩ, toàn tức thích phóng. tôn kính đức an toàn quy lai, hách nhiên phát hiện gia trung cung phụng đích quán thế âm tượng cảnh bộ hữu tam đạo đao ngân, tòng thử cánh gia kiền thành lễ phật, tịnh dĩ tất sinh tinh lực quảng thụ diên mệnh thập câu kinh, nhân kính đức tự cao huỳnh, thử kinh nãi bị xưng vi 「cao huỳnh quán âm kinh」, nhi lưu ly quán âm toại hựu biệt xưng 「cao huỳnh quán âm」.
馬郎婦觀音則示現於唐朝陜西金沙灘一地，此地民風強悍，道德淪喪，於是觀音應化為一位美麗的賣魚婦，深深的打動當地的青年男子，希望娶她為妻。賣魚婦宣稱，有誰能於三日內熟背觀世音菩薩普門品經文者，即嫁給對方；
Mã lang phụ quán âm tắc thị hiện ư đường triều hiệp tây kim sa than nhất địa, thử địa dân phong cường hãn, đạo đức luân tang, ư thị quán âm ứng hoá vi nhất vị mỹ lệ đích mại ngư phụ, thâm thâm đích đả động đương địa đích thanh niên nam tử, hy vọng thú tha vị thê. mại ngư phụ tuyên xưng, hữu thuỳ năng ư tam nhật nội thục bối quán thế âm bồ tát phổ môn phẩm kinh văn giả, tức giá cấp đối phương；
三天後，熟背普門品者竟有四十多人；於是賣魚婦又以五天的時間，請四十多名青年背誦大乘金剛經，結果仍然有十多人一字不漏地誦完金剛經；賣魚婦再請他們於七日內熟讀大乘妙法蓮華經全文，期屆只有馬姓青年熟誦此經。馬家乃擇選吉日良辰，迎娶新娘，豈料新娘一入馬家竞昏倒而亡，原本一件喜事卻成喪事。馬姓青年雖然悲痛萬分，仍依禮俗送棺安葬。
Tam thiên hậu, thục bối phổ môn phẩm giả cánh hữu tứ thập đa nhân； ư thị mại ngư phụ hựu dĩ ngũ thiên đích thời gian, thỉnh tứ thập đa danh thanh niên bối tụng đại thừa kim cương kinh, kết quả nhưng nhiên hữu thập đa nhân nhất tự bất lậu địa tụng hoàn kim cương kinh； mại ngư phụ tái thỉnh tha môn ư thất nhật nội thục độc đại thừa diệu pháp liên hoa kinh toàn văn, kỳ giới chỉ hữu mã tính thanh niên thục tụng thử kinh. mã gia nãi trạch tuyển cát nhật lương thần, nghinh thú tân lang / nương, khởi liệu tân lang / nương nhất nhập mã gia cạnh hôn đảo nhi vong, nguyên bổn nhất kiện hỷ sự khước thành tang sự. mã tính thanh niên tuy nhiên bi thống vạn phận, nhưng y lễ tục tống quan an táng.
途中忽遇一老僧，說明賣魚婦乃觀音示現度化，馬姓青年啓棺一看，竟是匪空一副，始信該僧所言。而金沙灘一地經歷此事後，誦讀普門品，金剛經，法華經已成風氣，並尊賣魚婦為「馬郎婦觀音」。
Đồ trung hốt ngộ nhất lão tăng, thuyết minh mại ngư phụ nãi quán âm thị hiện độ hoá, mã tính thanh niên khải quan nhất khán, cánh thị phỉ không nhất phó, thỉ tín cai tăng sở ngôn. nhi kim sa than nhất địa kinh lịch thử sự hậu, tụng độc phổ môn phẩm, kim cương kinh, pháp hoa kinh dĩ thành phong khí, tịnh tôn mại ngư phụ vi 「mã lang phụ quán âm」.
宋普明的香山寶卷曁道藏搜神記所記載的興林國妙善公主，亦可視為觀世音菩薩的應化現身，而非其本傳。與林國妙莊王育有三女，長妙音、次妙緣、三妙善，妙善自幼修行禮佛，無意紅塵，即長，妙莊王為之招贅，公主不從，遂被軟囚於後花園中，居於白雀寺；又命僧尼使喚公主搬茶運水，却有鬼夷為其代勞；國王甚怒，下令焚寺，僧尼俱亡，妙甚依然無恙；又命斬首，利刃卻無故三折；復以白練縊之，剎時黑霧遮天，出現一隻白虎背負妙善至屍多林，青衣徒子侍立，遊歷地府，妙善以其慈悲大願超脫惡鬼，閻王恐地獄空虛，另其遷魂，至香山修道，九載功成。當時妙莊王身染惡即，妙善自願剜目斷臂以救父，國王深受感動，亦潛心修道，躋登淨土。
Tống phổ minh đích hương sơn bảo quyển kỵ đạo tạng sưu thần ký sở ký tái đích hưng lâm quốc diệu thiện công chủ, diệc khả thị vi quán thế âm bồ tát đích ứng hoá hiện thân, nhi phi kỳ bổn truyện. dữ lâm quốc diệu trang vương dục hữu tam nữ, trưởng diệu âm、 thứ diệu duyên、 tam diệu thiện, diệu thiện tự ấu tu hành lễ phật, vô ý hồng trần, tức trường, diệu trang vương vi chi chiêu ngao, công chủ bất tòng, toại bị nhuyễn tù ư hậu hoa viên trung, cư ư bạch tước tự； hựu mệnh tăng ni sử hoán công chủ ban trà vận thuỷ, khước hữu quỷ di vi kỳ đại lao； quốc vương thậm nộ, hạ lệnh phần tự, tăng ni câu vong, diệu thậm y nhiên vô dương； hựu mệnh trảm thủ, lợi lạng khước vô cố tam chiết； phục dĩ bạch luyện ải chi, sát thời hắc vụ già thiên, xuất hiện nhất chích bạch hổ bối phụ diệu thiện chí thi đa lâm, thanh y đồ tử thị lập, du lịch địa phủ, diệu thiện dĩ kỳ từ bi đại nguyện siêu thoát ác quỷ, diêm vương khủng địa ngục không hư, lánh kỳ thiên hồn, chí hương sơn tu đạo, cửu tái công thành. đương thời diệu trang vương thân nhiễm ác tức, diệu thiện tự nguyện oan mục đoạn tý dĩ cứu phụ, quốc vương thâm thụ cảm động, diệc tiềm tâm tu đạo, tễ đăng tịnh thổ.
妙善因福力遍大千、神通應三界，而封為「大慈大悲救苦救難南無靈感觀世音菩薩」。
Diệu thiện nhân phước lực biến đại thiên、 thần thông ứng tam giới, nhi phong vi 「đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn nam mô linh cảm quán thế âm bồ tát」.
南印度的補陀洛迦山是觀世音菩薩最初的道場，在中國，其道場則位於浙江普陀山。五代後梁貞明二年(西元九一六年)，日本和尚慧鍔自山西五台山請德觀音像回國，船由寧波出海，駛抵舟山群島，海中出現無數鐵蓮花，阻擋傳隻去向，慧鍔目睹其景，知其中必有緣故，乃上香祝禱觀音大士，船隻竟航向梅岑山，慧鍔登陸後商得張姓島民同意，安奉大士像於張宅，取名「不肯去觀音院」，改梅岑山為普陀山，此山遂成為觀音菩薩道場，與山西五台山的文殊道場，四川峨眉山普賢道場，安徽九華山的地藏道場，形成中國佛教四大名山。
Nam ấn độ đích bổ đà lạc ca sơn thị quán thế âm bồ tát tối sơ đích đạo trường, tại trung quốc, kỳ đạo trường tắc vị ư chiết giang phổ đà sơn. ngũ đại hậu lương trinh minh nhị niên (tây nguyên cửu nhất lục niên), nhật bổn hoà thượng tuệ ngạc tự sơn tây ngũ đài sơn thỉnh đức quán âm tượng hồi quốc, thuyền do ninh ba xuất hải, sử để chu sơn quần đảo, hải trung xuất hiện vô số thiết liên hoa, trở đang truyền chích khứ hướng, tuệ ngạc mục đổ kỳ cảnh, tri kỳ trung tất hữu duyên cố, nãi thượng hương chúc đảo quán âm đại sĩ, thuyền chích cánh hàng hướng mai sầm sơn, tuệ ngạc đăng lục hậu thương đắc trương tính đảo dân đồng ý, an phụng đại sĩ tượng ư trương trạch, thủ danh 「bất khẳng khứ quán âm viện」, cải mai sầm sơn vi phổ đà sơn, thử sơn toại thành vi quán âm bồ tát đạo trường, dữ sơn tây ngũ đài sơn đích văn thù đạo trường, tứ xuyên nga my sơn phổ hiền đạo trường, an huy cửu hoa sơn đích địa tạng đạo trường, hình thành trung quốc phật giáo tứ đại danh sơn.
觀音菩薩有兩位脇侍，一是善財，一是龍女。善財童子原是天竺國福城人，當生之時，種種珍寶自然湧出，故相師名此兒曰「善財」。善財童子生有慧根，當文殊菩薩在福城東住莊嚴幢婆羅林中說法，六千比丘，言下成道； 五衆益友，頓起初心，善財童子亦往詣文殊菩薩，聽聞佛法，受菩薩指示，南行參訪。途經一百一十一城，參訪五十三知識而證入法界。其第二十七參即詣觀音大士，因緣聞法，而為觀音菩薩左脇。
Quán âm bồ tát hữu lưỡng vị hiếp thị, nhất thị thiện tài, nhất thị long nữ. thiện tài đồng tử nguyên thị thiên trúc quốc phước thành nhân, đương sinh chi thời, chủng chủng trân bảo tự nhiên dũng xuất, cố tương sư danh thử nhi viết 「thiện tài」. thiện tài đồng tử sinh hữu tuệ căn, đương văn thù bồ tát tại phước thành đông trú trang nghiêm tràng bà la lâm trung thuyết pháp, lục thiên tỷ khâu, ngôn hạ thành đạo； ngũ chúng ích hữu, đốn khởi sơ tâm, thiện tài đồng tử diệc vãng nghệ văn thù bồ tát, thính văn phật pháp, thụ bồ tát chỉ thị, nam hàng tam phóng. đồ kinh nhất bách nhất thập nhất thành, tham phóng ngũ thập tam tri thức nhi chứng nhập pháp giới. kỳ đệ nhị thập thất tham tức nghệ quán âm đại sĩ, nhân duyên văn pháp, nhi vi quán âm bồ tát tả hiếp.
龍女菩薩乃八大龍王之一娑竭羅龍宮宣說大乘妙法蓮華經，龍女智慧利根，深入禪定，了達諸法，得無上道，辯才無礙，慈念衆生，功德具足。是時，尊者舍利弗不信龍女能以身速得無上菩提，於是，龍女變身為男子，具菩薩行，坐寶蓮花，往南方無垢世界成等正覺，三十二相，八十種好，為十方衆生演說妙法。嗣後，在文殊師利菩薩引導下，參拜南海觀音大士，位列右脇侍，與善財童子共同襄左觀音大士，救度三千大千世界衆生。
Long nữ bồ tát nãi bát đại long vương chi nhất sa kiệt la long cung tuyên thuyết đại thừa diệu pháp liên hoa kinh, long nữ trí tuệ lợi căn, thâm nhập thiền định, liễu đạt chư pháp, đắc vô thượng đạo, biện tài vô ngại, từ niệm chúng sinh, công đức cụ túc. thị thời, tôn giả xá lợi phất bất tín long nữ năng dĩ thân tốc đắc vô thượng bồ đề, ư thị, long nữ biến thân vi nam tử, cụ bồ tát hạnh, toạ bảo liên hoa, vãng nam phương vô cấu thế giới thành đẳng chính giác, tam thập nhị tướng, bát thập chủng hảo, vị thập phương chúng sinh diễn thuyết diệu pháp. tự hậu, tại văn thù sư lợi bồ tát dẫn đạo hạ, tham bái nam hải quán âm đại sĩ, vị liệt hữu hiếp thị, dữ thiện tài đồng tử cộng đồng tương tả quán âm đại sĩ, cứu độ tam thiên đại thiên thế giới chúng sinh.
 

TIỂU SỬ LỮ TỔ — PHÙ HỰU ĐẾ QUÂN–
呂祖
孚佑帝君

Tiểu sử Lữ Tổ – Phù Hựu đế quân

呂祖 * 呂洞賓 * 孚佑帝君

TIỂU SỬ LỮ TỔ — PHÙ HỰU ĐẾ QUÂN

呂祖–呂洞賓–孚佑帝君

呂祖

孚佑帝君

TIEU SU LU TO — PHU HUU DE QUAN

TIỂU SỬ LỮ TỔ — PHÙ HỰU ĐẾ QUÂN–
呂祖
孚佑帝君
Tiểu sử Lữ Tổ – Phù Hựu đế quân
呂祖–呂洞賓–孚佑帝君

***

Lữ Tổ là một trong Bát tiên

Bát tiên theo thứ tự gồm tám vị: Chung Ly Quyền,[1] Trương Quả Lão, Lữ Động Tân , Tào Quốc Cữu,[2] Lý Thiết Quải,[3] Hàn Tương Tử.[4] Lam Thái Hòa, và Hà Tiên Cô. Trong số này, vị thứ ba là đức Lữ Tổ , cũng là Phù Hựu Đế quân… Tiểu thuyết Đông du Bát tiên,[5] cho biết tiểu sử đức Lữ Tổ với nhiều hư cấu. Ngoài ra, còn có thể căn cứ các sách sau đây để tìm hiểu thêm thân thế ngài:

[Mayers 1971], The Chinese reader’s manual.
[Werner 1969], A dictionary of Chinese mythology.
[Lai 1972], The Eight immortals.
[Lý Thúc Hoàn 1971], Đạo giáo yếu nghĩa vấn đáp tập thành
[Ngô Phong 1994], Trung Hoa Đạo học thông điển.

Bát tiên quá hải

呂洞賓，原名呂喦（「喦」或作「岩」、「巖」）[1]，字洞賓，號純陽子。一般認為，呂洞賓乃唐德宗貞元十二載丙子年（796年）農曆四月十四生於永樂縣招賢裡（今山西省芮城縣永樂鎮）[2]，是著名的道教仙人，八仙之一，全真派北五祖之一，全真道祖師，鍾、呂內丹派、三教合流思想代表人物。
呂洞賓樂善好施，扶危濟困，深得百姓敬仰，被信徒尊稱為呂仙、呂祖、呂仙祖、呂祖師、純陽祖師。閩南、台灣民間信仰俗稱其為「呂仙公」，簡稱「仙公」

扶鸞的信眾則時常稱之為呂恩主，與關帝君、岳鄂王、灶君張單、王靈官合稱為「五恩主」。

道教、佛教及其他教派尊稱其為：純陽祖師、靈寶真人、孚佑真人，孚佑帝君、一炁真君、廣濟正道神人、圓通文尼真佛、光圓自在通佛、興隆大道天尊、伭元廣法天尊、妙通宏仁普惠帝君、道法玄明仁極無上天尊等。

I. THÂN THẾ ĐỨC LỮ TỔ

1. Họ tên

Ngài họ Lữ; tên Nham [Ngô Phong 1994].[6]

Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], ngài tên là Thiệu Tiên. (Thiệu Tiên: nối tiếp người xưa, kế nghiệp tiền nhân.)

2. Các hiệu

– Thuần Dương Tổ sư, Thuần Dương tử [Ngô Phong 1994]. (Thuần Dương tử: bậc chân nhân đã dứt hết âm trược.)

– Hồi đạo nhân [Ngô Phong 1994].

– Hồi đạo sĩ [Bát tiên 1950].

Nói thêm: Hồi 回 là biến thể của Lữ 呂 (đều gồm hai chữ khẩu 口). Có thể hiểu Hồi đạo nhân hay Hồi đạo sĩ là ông đạo họ Lữ; hoặc hiểu là người trở về với Đạo (Hồi nghĩa là trở lại.)

3. Ngày sinh

Ngài sinh đời Đường, nhưng không rõ ngày [Ngô Phong 1994].

Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], ngài sinh ngày 14.4 Bính ngọ, đời Đường Thái tông, năm Trinh Quán thứ hai mươi (646).

Theo các tác giả khác, như [Lai 1972], [Mayers 1971] và [Werner 1969], ngài sinh năm 755, tức là vào đời Đường Huyền tông, năm Thiên Bảo mười bốn.

4. Nơi sinh

Ngài sinh ở huyện Vĩnh Lạc, phủ Hà Trung, là Vĩnh Tế, tỉnh Sơn Tây sau này. Có thuyết bảo quê ở Đông Bình hoặc Bồ Bản, thuộc Kinh Xuyên.

5. Gia đình

– Ông nội: Lữ Vị [Ngô Phong 1994].

– Cha mẹ: [Ngô Phong 1994] không nói rõ.

Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], mẹ ngài họ Vương; cha tên Nhượng, làm quan ở Hải Châu [thuộc Giang Tô].

Theo [Bát tiên 1950: 35], cha ngài là Lữ Nghị, làm quan thứ sử Hải Châu.

– Vợ: [Ngô Phong 1994] không nói rõ.

Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], năm hai mươi tuổi, ngài cưới con gái quan hiệu úy họ Lưu.

Theo [Werner 1969], năm hai mươi tuổi ngài cao gần một mét sáu và vẫn chưa vợ.

Theo [Bát tiên 1950: 36], Lữ Nham không chịu lấy vợ, năm hai mươi tuổi xưng hiệu là Thuần Dương .

Như vậy truyện Bát tiên hiểu hai chữ Thuần Dương nghĩa là đàn ông còn Tân ; vì thế một số người Việt gọi sai Lữ Động Tân thành ra Lữ Đồng Tân .

6. Cử nghiệp

Ngài từng học theo Nho và Mặc, nhưng thi tiến sĩ ba lần không đậu, nản chí, phiêu lãng giang hồ [Ngô Phong 1994].

Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], thời Vũ hậu, ngài ba lần thi hỏng tiến sĩ; năm Thiên Thụ thứ hai (691) đã bốn mươi sáu tuổi, lại đi thi lần thứ tư.

Theo [Werner 1969], ngài thi đậu năm 770, ra làm quan. Theo [Mayers 1971], ngài làm quan ở huyện Têh-hwa, nay thuộc tỉnh Giang Tây.
******
正陽渡純陽

呂純陽在長安酒肆遇正陽真人鐘離權，正陽收呂為徒，且對呂有「十試」的考驗：

第一試：呂純陽一日外出回來，突見親人悉皆病死，純陽既不悲傷，也不悔恨，只管置辦壽衣、棺木，準備料理喪事，不一會兒，親人又全都活過來，純陽無哀喜之情。

第二試：純陽上街賣貨，與買主討價還價後，說好了價錢，但買主又反悔變卦，只付給一半價錢，純陽不惱，讓買主大搖大擺地把貨物拿走。

第三試：春節正月初一，純陽正欲出門，遇一乞丐倚門乞討，純陽急施財物，但乞丐卻沒完沒了，一討再討，口出穢言，純陽只是滿臉堆笑。

第四試：純陽牧羊山中，忽遇一餓虎追捕羊群。純陽保護羊群下坡躲避，自己上前以身擋虎，老虎見之悻悻而去。

第五試：純陽居山中茅舍讀書，忽然來了一個美女，聲稱自己迷路前來求宿。繼而，這女子百般挑逗，夜逼共寢，純陽始終神態自若。

第六試：純陽一日外出歸來，發現家中遭竊，財產洗洗劫一空，純陽沒有頹喪，沒有報官，乃躬耕自鋤。鋤地時忽然挖出十幾錠黃金，純陽趕緊用土掩埋，分毫未取。

第七試：純陽一次上街買些銅器，回到家中一看，全都是金器，純陽馬上退還給貨主。

第八試：有個顛狂道士在街巷裡賣藥，聲稱服者立死，來世可以得道。人們聽了，誰個肯自尋死路？純陽不信邪，買回服之、安然無恙。

第九試：河水氾濫，純陽與眾人乘舟渡河，行至中游，狂風暴作，波濤洶湧，眾人驚懼，唯純陽神態自若，端然不動，視生死之度外。

第十試：純陽獨坐室中，忽見無數奇形怪狀的妖魔鬼怪欲殺欲打，純陽毫不畏懼。又一群夜叉，押著一個血淋淋的死囚，前來索命：「你前世殺了我，今當還命！」純陽道：「殺人償命，欠債還錢。」神態自若，端然不動。忽然見空中大喝一聲，鬼怪皆無。一人撫掌大笑，卻是正陽真人鐘離權。

十試，純陽皆無得失心，以平常心態對待，鐘離權極為滿意。帶著純陽至終南山鶴嶺，傳以靈寶秘法，上真秘法，共同開創了鐘呂金丹派。

但純陽不執著於煉丹、點石成金的法術，改「丹鉛」與「黃白之術」為內功，只以慈悲度世為成道路徑。修仙成功之後，時常下山云游四方，為百姓解除疾病，不要任何報酬。

（一說正陽真人鐘離權的師傅東華帝君，是純陽真人呂洞賓的前身。該說法多見明清章回小說以及降筆揮鸞勸善文中，如《八仙得道傳》、《東遊記》等。另據《歷代神仙通鑑》，呂洞賓是上古聖王「皇覃氏」轉世。）

7. Thọ pháp

Theo [Ngô Phong 1994], ngài lần lượt được nhiều vị truyền dạy nhiều pháp môn tu luyện khác nhau: Khổ trúc Tiên sinh truyền pháp Cao bôn thượng thánh; Thái tố Chân quân truyền pháp Thái huyền nhật nguyệt; Hỏa long Chân nhân truyền dạy Thiên độn kiếm pháp.

Theo [Werner 1969], ngài gặp Hỏa long Chân nhân ở Lư Sơn, Giang Tây khoảng năm hai mươi tuổi.

Theo [Bát tiên 1950: 36], ngài được Hoàng long Chân nhân truyền dạy kiếm pháp chém yêu. Do đó, dân gian tin rằng đức Lữ Tổ rất giỏi kiếm pháp, truyền tụng rằng ngài mang gươm đi trừ yêu diệt quái; lại vẽ tranh ngài đeo gươm sau lưng như kiếm khách.

Chung Ly Quyền thử thách ngài mười lần mới truyền pháp Kim đan thái ất [Ngô Phong 1994].

Về cuộc hội ngộ của hai vị Chung, Lữ, [Bát tiên 1950: 36-37] kể tỉ mỉ rằng năm sáu mươi bốn tuổi Lữ gặp đức Chung Tổ ở Trường An. Trong lúc Tổ nấu kê vàng, Lữ nằm ngủ trên gối phép của Tổ , mơ thấy mình thi đậu, làm quan tới thừa tướng, cưới vợ, có con cháu, rồi bị triều đình trị tội, bắt lưu đày, gia sản bị tịch biên… Lữ giật mình tỉnh dậy thấy nồi kê vẫn chưa chín. Ngẫm lại, thấy rằng bao nhiêu vinh hoa phú quý, thăng trầm kiếp người, tất cả chỉ thoảng qua như một giấc mộng, còn ngắn ngủi hơn cả thời gian nấu chín một nồi kê, Lữ giác ngộ lẽ vô thường, chán chường tuồng ảo hóa, liền xin theo đức Chung Tổ học đạo tiên. Do tích này, để ám chỉ chuyện công danh phú quý thế gian chỉ là hư ảo, phù du, trong văn học có thành ngữ giấc mộng hoàng lương, giấc mộng kê vàng (hoàng lương mộng).

Về mười lần đức Chung Tổ thử thách tâm đạo của Lữ, theo [Bát tiên 1950: 37-39], Lữ đã vượt qua mười cảnh ảo sau đây:

(1) Thấy toàn gia quyến bị bệnh dịch chết hết mà không hề oán trách Trời;

(2) Bị người mua gian bán lận mà không buồn;

(3) Cho tiền kẻ xin ăn, bị họ mắng mà vẫn cười;

(4) Thấy cọp đói vồ dê, Lữ hy sinh thân mình để cứu dê;

(5) Gặp gái trẻ đẹp lả lơi mà không động lòng tà;

(6) Bị trộm ăn cắp hết của; rồi cuốc đất gặp vàng mà thản nhiên không thèm nhặt;

(7) Mua đồ đồng, người bán đưa lộn vàng thật, liền đem ra tiệm trả lại;

(8 ) Chịu uống thuốc độc bỏ kiếp này miễn là kiếp sau thành tiên; [7]

(9) Bị nạn lụt lớn mà không kinh hãi;

(10) Bị âm hồn đòi mạng vẫn vui lòng trả nợ kiếp trước; không tham học phép hoàng bạch (chỉ đá hóa vàng) để khỏi gây hại đời sau vì khi hết thời hạn, vàng ấy sẽ trở lại thành đá.
Theo [Mayers 1971], trong khi Lữ đang làm quan ở huyện Têh-hwa, nay thuộc tỉnh Giang Tây, thì ngài gặp đức Chung Tổ ở Lô Sơn.[8]

Theo [Werner 1969], ngài gặp đức Chung Tổ ở kinh thành Trường An, tỉnh Thiểm Tây; rồi theo Tổ đến Hạc Lĩnh, Chung Sơn, Thiểm Tây.

Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], năm 691, bốn mươi sáu tuổi, Lữ đi thi tiến sĩ lần thứ tư. Đến kinh thành Trường An, ngài được đức Chung Tổ mời uống rượu, Lữ ngủ say, mơ một giấc kê vàng, khi tỉnh dậy chán ngán mùi đời, bỏ nhà theo đức Chung Tổ đến ngọn Hạc Lĩnh, Nam Sơn, tu tiên; lúc này Ngài đổi tên là Nham, tự Động Tân .

– Nham: núi cao ngất; hang núi. Tên này cũng ngụ ý người tu tiên thường vào núi ẩn cư (chiết tự, tiên là người sống ở núi).

– Động: còn là cõi tiên. Trong đạo Lão, động không phải chỉ là hang động thông thường trong núi; nơi tiên ở gọi là động phủ; nhiều cuộc lễ quan trọng của đạo Lão xưa kia đã được Tổ chức trong hang động. Vậy, Động Tân nghĩa là người khách ở động, cũng hiểu là người cõi tiên.

傳說呂祖作百字銘傳世： 「養氣忘言守，降心為不為，動靜知宗祖，無事更尋誰。 真常須應物，應物要不迷，不迷自性住，性住氣自回。 氣回丹自結，壺中配坎離，陰陽生反覆，普化一聲雷。 白雲朝頂上，甘露灑須彌，自飲長生酒，逍遙誰得知。 坐聽無弦曲，明通造化機，都來二十句，端的上天梯。」

傳說呂祖《沁園春》：「暮宿蒼梧，朝游蓬島，朗吟飛過洞庭邊。岳陽樓酒醉，借玉山作枕，容我高眠。出入無蹤，往來不定，半是風狂半是顛。隨身用、提籃背劍，貨賣云煙。人間飄蕩多年，曾佔東華第一筵。推倒玉樓，種吾奇樹；黃河放淺，栽我金蓮。捽碎珊瑚，翻身北海，稽首虛皇高座前。無難事，要功成八百，行滿三千。 」

《宋史•藝文志》神仙類著錄呂洞賓《九真玉書》1卷。《全唐詩》有其詩四卷、詩二百多首, 如《直指大丹歌》。《道藏》收錄呂洞賓的傳說和署名呂洞賓著的作品，集為《呂祖志》。
[編輯] 職能

相傳明太祖朱元璋因頭上爛瘡劇痛難忍，常殺理髮師洩憤，而呂仙化身理髮師將朱元璋治療好，救了不少理髮師性命，故被理髮業者奉為保護神。另說則是柳樹成仙，作弄理髮師，頭髮即剃即長。呂祖師化身理髮師，以寶劍化剃刀，將之降伏。故理髮界都奉之為保護之神。

有一些金礦工人或商人，因相傳鍾離權、呂純陽師徒能「點石成金」（將石頭變為黃金），故奉二仙為保護神、財神。

某些妓女也以呂仙為保護神。

由於呂仙善於煉丹，時常濟世救人，也被認為有醫神的性質。

另外，士人學子將呂祖師與文昌君、魁星、關帝君、朱衣神合奉，稱「五文昌」，相傳能保佑文運，金榜題名。

俗說呂祖以黃梁夢點醒盧生，故向呂祖祈求之後，許多人會在廟中或神像旁睡覺，期待呂祖示夢於人。
*****
傳說

呂祖的傳奇可說是道教神仙人物中最多者，北宋的《夷堅志》一書就收錄了近三十條。其他諸如救人濟世，拔劍助弱，斬妖除魔，點化迷途等等，多不勝數，《呂祖志》中說，其師正陽真人鐘離權將升天，呂祖曰：「岩之誌異于先生，須度盡天下眾生方上升未晚也」。從此，歷史上關於呂祖現身度化、濟困助人的傳說絡繹不絕。

民間的呂祖，是「八仙」中最負傳奇色彩的人物。五代以後，一直有人借呂祖的名義出山，讓他的傳說更加豐富而且神奇，比如「呂洞賓三醉岳陽樓」、「四下鶴城」、「呂洞賓賣湯糰」、「呂洞賓黃梁夢度盧生」、「呂洞賓飛劍斬黃龍」、」「呂洞賓三戲白牡丹」等等。
邯鄲黃粱夢鎮呂仙祠中的呂祖像

北宋開始，民間關於呂祖的傳說愈來愈多。苗善時收編為《純陽帝君神化妙通紀》。傳說呂祖曾師苦竹真君，習得日月交拜之法；又游廬山，遇火龍真人，習得天遁劍法，民間甚至傳說，呂祖身有飛劍，可飛出千里尋人並將其斬首。

南宋初人吳曾所撰的《能改齋漫錄》卷十八中，記有呂祖自傳。據說呂洞賓曾自言:「世言吾飛劍取人頭，吾甚哂之。實有三劍，一斷無明煩惱，二斷無明嗔怒，三斷無明貪慾。」
8. Năm tạ thế (quy thiên)

[Ngô Phong 1994] không nói.

Theo [Werner 1969], ngài mất năm 805.

Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], căn cứ vào Lữ Tổ toàn thư và Lữ Tổ bản truyện, cho biết đức Lữ Tổ về chầu đức Nguyên thủy Ngọc hoàng năm sáu mươi bốn tuổi.

9. Đạo nghiệp

Trước đức Lữ Tổ , đã có các thuật sĩ đạo Lão chú trọng thuật luyện đan, tức ngoại đan. Thuật ngữ đạo Lão gọi là phép đan diên và hoàng bạch [Ngô Phong 1994].

Đan là đan sa, chu sa, thần sa, màu đỏ thắm. Trong kinh cúng tứ thời có câu Đơn tích vi mang, thì đơn chính là đan sa. Diên là chì. Hoàng bạch thường được phái ngoại đan giảng là phép luyện đá (màu trắng) hóa vàng.

Ngày nay, mượn thuật ngữ Tam công của Cao đài, có thể luận khái quát về đạo nghiệp của đức Lữ Tổ hay Phù hựu Đế quân như sau:

• Về công phu, đức Lữ Tổ có công đổi phép luyện ngoại đan (đan diên và hoàng bạch) thành phép tu nội đan, tức là tham thiền, tịnh luyện.

• Về công quả và công trình, đức Lữ Tổ chủ trương lấy từ bi độ thế làm con đường ngắn để tu thành tiên. Đức Lữ Tổ ôm hoài bão cứu đời, ngài luôn cho rằng người thế gian nếu biết trung với nước, hiếu hữu với gia đình, thành tín với bạn bè, nhân ái với kẻ dưới, không kiêu căng ngạo mạn, không làm việc sái quấy nơi vắng vẻ, biết dùng phương tiện vật chất cứu tế, như thế sẽ được người khác yêu mến, mà quỷ thần cũng kính trọng.

**
生平

洞賓自小聰明過人，日記萬言，過目成誦，出口成章，長大後「身長八尺二寸，喜頂華陽巾，衣黃欗杉，系一皂鞗，狀類張子房，二十不娶。」禪宗馬祖道一大師見到就說：「此兒骨相不凡，自市風塵物處。他時遇盧則居，見鐘則扣，留心記取。」

唐寶歷元年（825年）中了進士，為官一段時間，不久因厭官場生活，棄官入道，隱居山林，[3]一次游長安酒肆，遇見正陽真人鐘離權，經過「十試」，鐘離權「授以金丹之道，因得道法」，終於成仙。

一般說法，呂洞賓在五月廿日在江南四大名樓中的黃鶴樓得道飛昇[4]洞賓得道升仙后，人皆不知所往。呂洞賓嘗稱：「人若能忠於國，孝友於家，信於交友，仁於待下，不慢自心，不欺暗室，以方便濟物，以陰騭格天，人愛之，鬼神敬之，即此一念，已於吾同，雖不見吾，猶見吾也。」

宋代道教學者曾慥編《集仙傳》，稱唐與五代成道之士中「獨純陽子呂公顯力廣大」。據《宋史•陳摶傳》載：呂曾「數來摶齋中」、「百餘歲而童顏，步履輕疾，頃刻數百里，世以為神仙」。
***

著作

傳說呂祖作百字銘傳世： 「養氣忘言守，降心為不為，動靜知宗祖，無事更尋誰。 真常須應物，應物要不迷，不迷自性住，性住氣自回。 氣回丹自結，壺中配坎離，陰陽生反覆，普化一聲雷。 白雲朝頂上，甘露灑須彌，自飲長生酒，逍遙誰得知。 坐聽無弦曲，明通造化機，都來二十句，端的上天梯。」

傳說呂祖《沁園春》：「暮宿蒼梧，朝游蓬島，朗吟飛過洞庭邊。岳陽樓酒醉，借玉山作枕，容我高眠。出入無蹤，往來不定，半是風狂半是顛。隨身用、提籃背劍，貨賣云煙。人間飄蕩多年，曾佔東華第一筵。推倒玉樓，種吾奇樹；黃河放淺，栽我金蓮。捽碎珊瑚，翻身北海，稽首虛皇高座前。無難事，要功成八百，行滿三千。 」

《宋史•藝文志》神仙類著錄呂洞賓《九真玉書》1卷。《全唐詩》有其詩四卷、詩二百多首, 如《直指大丹歌》。《道藏》收錄呂洞賓的傳說和署名呂洞賓著的作品，集為《呂祖志》。
[編輯] 職能

相傳明太祖朱元璋因頭上爛瘡劇痛難忍，常殺理髮師洩憤，而呂仙化身理髮師將朱元璋治療好，救了不少理髮師性命，故被理髮業者奉為保護神。另說則是柳樹成仙，作弄理髮師，頭髮即剃即長。呂祖師化身理髮師，以寶劍化剃刀，將之降伏。故理髮界都奉之為保護之神。

有一些金礦工人或商人，因相傳鍾離權、呂純陽師徒能「點石成金」（將石頭變為黃金），故奉二仙為保護神、財神。

某些妓女也以呂仙為保護神。

由於呂仙善於煉丹，時常濟世救人，也被認為有醫神的性質。

另外，士人學子將呂祖師與文昌君、魁星、關帝君、朱衣神合奉，稱「五文昌」，相傳能保佑文運，金榜題名。

俗說呂祖以黃梁夢點醒盧生，故向呂祖祈求之後，許多人會在廟中或神像旁睡覺，期待呂祖示夢於人。
*****

傳說

呂祖的傳奇可說是道教神仙人物中最多者，北宋的《夷堅志》一書就收錄了近三十條。其他諸如救人濟世，拔劍助弱，斬妖除魔，點化迷途等等，多不勝數，《呂祖志》中說，其師正陽真人鐘離權將升天，呂祖曰：「岩之誌異于先生，須度盡天下眾生方上升未晚也」。從此，歷史上關於呂祖現身度化、濟困助人的傳說絡繹不絕。

民間的呂祖，是「八仙」中最負傳奇色彩的人物。五代以後，一直有人借呂祖的名義出山，讓他的傳說更加豐富而且神奇，比如「呂洞賓三醉岳陽樓」、「四下鶴城」、「呂洞賓賣湯糰」、「呂洞賓黃梁夢度盧生」、「呂洞賓飛劍斬黃龍」、」「呂洞賓三戲白牡丹」等等。
邯鄲黃粱夢鎮呂仙祠中的呂祖像

北宋開始，民間關於呂祖的傳說愈來愈多。苗善時收編為《純陽帝君神化妙通紀》。傳說呂祖曾師苦竹真君，習得日月交拜之法；又游廬山，遇火龍真人，習得天遁劍法，民間甚至傳說，呂祖身有飛劍，可飛出千里尋人並將其斬首。

南宋初人吳曾所撰的《能改齋漫錄》卷十八中，記有呂祖自傳。據說呂洞賓曾自言:「世言吾飛劍取人頭，吾甚哂之。實有三劍，一斷無明煩惱，二斷無明嗔怒，三斷無明貪慾。」
10. Môn đệ

Theo [Ngô Phong 1994], một số học trò có tên tuổi của đức Lữ Tổ là Quách Thượng Táo, Triệu Tiên cô, Nam Liễu, Hà Tiên cô (vị thứ tám trong Bát tiên)…

Tương truyền Vương Trùng Dương đã được Tổ truyền đạo pháp, cho nên phái Toàn chân (do Vương khai sáng) thờ Tổ là một trong năm vị Tổ Bắc tông; các đạo quán của phái này đều có điện hay miếu thờ Tổ , mà một trong ba Tổ đình lớn nhất là cung Vĩnh lạc.

Nguyên ngài Lữ Nham sinh ở huyện Vĩnh Lạc, phủ Hà Trung. Vĩnh Lạc nằm ở phía tây nam tỉnh Sơn Tây. Theo [Lai 1972], năm 1272, Hốt Tất Liệt (Kublai Khan) đã cho xây dựng cung Vĩnh lạc, trong điện có một bức bích họa (tranh vẽ trên tường) rất lớn miêu tả những chuyến ngao du của ngài Lữ Động Tân theo truyền tụng dân gian.

Về mối quan hệ thầy trò giữa hai vị Lữ và Vương, truyện Thất chơn nhơn quả đã kể ở hồi thứ nhất rằng ngài Vương Trùng Dương được hai người khách phương xa hóa độ vào đạo. Khi Vương hỏi tên, hai vị ấy xưng danh là Kim Trọng và Vô Tâm Xương. Đây là hai tá danh, vì theo cách chiết tự thì:

– Kim và Trọng hợp thành Chung. Vậy Kim Trọng chính là đức Chung Tổ .

– Xương gồm hai chữ Viết chồng lên nhau; nay bỏ ruột (vô tâm) thì còn hai chữ Khẩu chồng lên nhau; tức là chữ Lữ (giản thể). Vậy Vô Tâm Xương chính là đức Lữ Tổ .

11. Thần tích

Đức Lữ Tổ hành tung ẩn hiện, biến hóa không lường, tuy đắc đạo rồi vẫn nguyện thăng giáng nơi cõi trần ô trược để tìm cơ duyên độ dẫn người có thiện căn bước vào đường tu tiên giải thoát. Trải qua Đường, Tống, Nguyên các đời, Tổ hiển hiện nhiều linh dị, dân chúng sùng bái, lập miếu thờ, lưu truyền nhiều kỳ tích huyền bí. Đời Thanh quy định nghi thức hành lễ tôn kính Đế quân.

Uy linh của đức Lữ Tổ còn ảnh hưởng sang tận Việt Nam. Giữa lòng thủ đô Hà Nội, xưa là kinh thành Thăng Long, trên hồ Hoàn Kiếm (hay hồ Gươm) là đền Ngọc sơn rất nổi tiếng. Lúc đầu đền này thờ đức Quan thánh Đế quân, sang thế kỷ thứ XIX thì thờ thêm đức Văn xương Đế quân, rồi sau lại thờ thêm đức Phù hựu Đế quân.

• Ngoài ra, vì xuất thân là nho sĩ, Tổ cũng được người Trung Quốc tôn làm thánh Tổ của nghề làm mực. Theo [Lai 1972], ngài là Tổ của giới nho sĩ, mặc dù nhiều truyền thuyết chép rằng ngài thi đâu rớt đó.

• Theo [Werner 1969], dân gian Trung Quốc thường minh họa Tổ qua những hình ảnh như sau:

– cầm phất trần [là một pháp khí của tiên gia];[9]

– hoặc đeo kiếm sau lưng [vì ngài đã học kiếm pháp trừ yêu với Hỏa long Chân nhân];

– hoặc bồng một bé trai [tượng trưng sự truyền tử lưu tôn mặc dù theo nhiều sách thì ngài chưa từng cưới vợ, không có con nối dòng];

• Theo [Lý Thúc Hoàn 1971], sách Thần tiên giám nói Tổ là Hoàng Đàm giáng thế; nhưng theo [Bát tiên 1950: 35], Tổ là Hoa Dương Chân nhân giáng thế.

• Cũng theo [Bát tiên 1950: 45], đời Tống Huy tông, năm Chính Hòa (khoảng 1111-1117), Tổ cùng Quan thánh Đế quân vào hoàng cung trừ yêu quái.

[Bát tiên 1950: 41-42] lại kể: Tổ đến thành Nhạc Dương uống rượu ở quán Tân thị nửa năm, không hề bị chủ quán đòi tiền. Tổ hóa phép vẽ hình chim hạc trên vách, dặn có khách tới thì vỗ tay, hạc sẽ bay ra múa, hết khách thì hạc lại nhập vào tranh trên vách. Vài năm sau, Tổ trở lại, chủ quán đã quá giàu; Tổ lấy sáo thổi, hạc bay ra chở Tổ đi mất.

Giai thoại hạc múa ấy có lẽ trùng lắp với một truyền thuyết khác về ông tiên Phí Văn Vi. Vị này thường cỡi hạc đến chơi trên một cái lầu ở phía tây huyện Vũ Xương, tỉnh Hồ Bắc. Lầu ấy vì thế được gọi tên là lầu Hoàng hạc.

Đời Đường, nhà thơ Lý Bạch đến đây chơi, thấy phong cảnh xinh đẹp, muốn làm một bài thơ, nhưng lại thôi, chỉ để lại hai câu ngắn:

Nhãn tiền hữu cảnh đạo bất đắc,

Thôi Hiệu đề thi tại thượng đầu.[10]

Là hai nhà thơ đồng đại, Lý Bạch (701-762) và Thôi Hiệu (704-756) cùng vang danh từ đời Đường.

• Về việc đắc đạo của đức Lữ Tổ , [Bát tiên 1950: 41] kể rằng Chung Tổ bảo Lữ Tổ : “Ta về chầu Trời sẽ tâu ghi tên ngươi vào sổ tiên. Mười năm nữa hãy gặp ta ở hồ Động Đình.”.

Tỉ mỉ hơn, theo [Lý Thúc Hoàn 1971], trong Lữ Tổ toàn thư và Lữ Tổ bản truyện cho biết: “Lữ Tổ đắc đạo do Chung Tổ sư truyền, lại đắc kiếm pháp do Hỏa long Chân nhân truyền. Kiếm pháp có ba điều: một là đoạn phiền não; hai là đoạn sắc dục; ba là đoạn tham sân. Lúc đầu Lữ Tổ đến sông Hoài thử kiếm linh, diệt được cái họa giao long [thuồng luồng] ở đây. Rồi Tổ đến hồ Động Đình lên lầu Nhạc Dương uống rượu một mình. Bỗng Chung Tổ sư hiện ra, bảo: ‘Đúng lời hẹn trước, Thượng đế ban mệnh cho ngươi và quyến thuộc cư ngụ ở động phủ Kinh sơn; còn tên ngươi đã ghi vào sổ bộ Ngọc thanh.’ Lúc năm mươi ba tuổi, Tổ về Lư sơn. Khi sáu mươi bốn tuổi, Tổ triều kiến Nguyên thủy Ngọc hoàng.”

Về việc luyện kiếm pháp của Tổ , nếu xét về thiền, thì có lẽ là ẩn dụ. Đoạn văn trích dẫn ở trên có câu: “Kiếm pháp có ba điều: một là đoạn phiền não; hai là đoạn sắc dục; ba là đoạn tham sân.” – vậy, kiếm tức là huệ kiếm (gươm trí huệ); cho nên thanh kiếm giắt sau lưng đức Lữ Tổ có thể cũng là lưỡi kiếm mà ngày nay trong kinh cầu siêu rằng:

Dâng gươm huệ kiếm xin cầm,

Chặt lìa trái chủ đặng tầm ngôi thiên.
* 尊號

呂洞賓樂善好施，扶危濟困，深得百姓敬仰，被信徒尊稱為呂仙、呂祖、呂仙祖、呂祖師、純陽祖師。閩南、台灣民間信仰俗稱其為「呂仙公」，簡稱「仙公」

扶鸞的信眾則時常稱之為呂恩主，與關帝君、岳鄂王、灶君張單、王靈官合稱為「五恩主」。

道教、佛教及其他教派尊稱其為：純陽祖師、靈寶真人、孚佑真人，孚佑帝君、一炁真君、廣濟正道神人、圓通文尼真佛、光圓自在通佛、興隆大道天尊、伭元廣法天尊、妙通宏仁普惠帝君、道法玄明仁極無上天尊等。

一般普遍稱「玉清內相金闕選仙純陽演正警化孚佑帝君三曹主宰興行妙道天尊」。

中國歷史朝廷敕封：

宋朝封「妙道真君」（一作：妙道真人）。

元朝封「純陽演政警化真君」，後加「純陽演政警化孚佑帝君」。

明朝封「護國天尊」。

清朝封「妙化真君」，加封「文尼真佛」。

「純陽」含義的現代解釋：陰陽能量的共同作用形成了創造的基本構架。其中陰傾向於連結和追求整體，而陽製造分離和個體化。後者跟前者是一樣有價值的。擁抱個體性、獨特性，這是極為重要的事情。生命中有著一種本然的個體感，它與孤獨無關，而只是因為你是一個獨特的個人。接納這種個體性並不會妨礙跟其他人有深入的聯繫。只有真正接納了這種個體性，你才能成為有力量的、有創造性的人，你才能把你的能量與任何人、任何事物分享，你不再擔心會因此而失去自我，或是放棄自己的個性。真正明白個體性與整體性是統一的人，即是純陽真人。
12. Tôn hiệu

Hồng danh Phù hựu Đế quân của đức Lữ Tổ có lẽ xuất phát từ tôn hiệu Thuần Dương Diễn hóa Cảnh hóa Phù hựu Đế quân mà vua Nguyên Vũ tông đãõ hiến Tổ vào năm Chí Đại thứ ba (1310).

Các đời vua trước cũng hiến Ngài hai tôn hiệu khác:

– Diệu thông Chân nhân: vào đời vua Tống Huy tông tôn, năm Tuyên Hòa thứ nhất (1119), theo [Werner 1969] là năm 1115.

– Thuần Dương Diễn chính Cảnh hóa Chân quân: vào đời vua Nguyên Thế Tổ , năm Chí Nguyên thứ sáu (1269).

Ngoài ra, theo một bản kinh Cảm ứng dùng trong Cao đài Chiếu minh, đức Lữ Tổ còn có hồng danh là Ngọc hư Sư tướng, Kim khuyết Tuyển tiên, Phù hựu Đế quân, Diệu đạo Thiên tôn.

Trong một bản kinh của đạo Lão nhan đề Lữ Tổ bửu cáo, lại thấy ghi tôn hiệu ngài là Ngọc thanh Nội tướng, Kim khuyết tuyển tiên. Tôn hiệu này cho thấy ngài có vai trò và tầm quan trọng rất lớn:

(1) Ngọc hư Sư tướng: ngài là tướng súy của cung Ngọc hư (nơi Trời ngự);
(2) Ngọc thanh Nội tướng: ngài là tướng súy của cung Ngọc thanh;
(3) Kim khuyết Tuyển tiên: ngài là giám khảo xét tuyển những bậc chơn tu xứng đáng để sau đó họ được Thượng đế sắc phong vào hàng tiên gia nơi Huỳnh kim khuyết (cung Trời).
(4) Phù hựu Đế quân: ngài là bậc Đế quân linh hiển, dân chúng rất tin cậy ở sự che chở, bảo hộ của ngài (Phù: được tín nhiệm; hựu: bảo hộ, phù hộ).
(5) Diệu đạo Thiên tôn: ngài là đấng được cõi trời tôn kính bậc đạo pháp huyền diệu.

13. Tác phẩm

Nhiều bậc hành giả tu đơn, chuyên về tâm pháp (thiền) thường không muốn lập ngôn (viết sách). Trái lại, đức Lữ Tổ dù coi trọng tu thiền hay pháp môn vô vi (công phu), ngài vẫn tích cực nhập thế phổ độ và hăng say trứ tác để giáo hóa (công quả, công trình). Điều đó giải thích vì sao xưa nay Tổ đã là một tên tuổi lừng lẫy của đạo Lão Trung Quốc.

Tác phẩm của đức Lữ Tổ rất nhiều, được chép trong Đạo tạng tập yếu, một số có thể do đời sau ngụy tạo, một số do cơ bút Đạo giáo dân gian (như bài Ngọc hoàng Thiên tôn bửu cáo đời Thanh, đã dẫn ở bài trước). Lược kể một số tác phẩm chính:

(1) Bách vấn thiên
(2) Bí truyền Chính Dương Chân nhân Linh bảo tất pháp
(3) Chỉ huyền thiên
(4) Cửu chân ngọc thư
(5) Linh bảo thiên
(6) Phá mê chính đạo ca
(7) Thập giới công quá cách
(8 ) Truyền đạo thượng thiên; trung thiên; hạ thiên
(9) Trửu hậu tam thành thiên
(10) Chung, Lữ truyền đạo tập [11]
(11) Hoa Dương thiên
(12) Hội chân thiên
(13) Tây Sơn chúng tiên hội chân ký
(14) Tu chân chỉ huyền thiên, v.v…
SÁCH BÁO THAM KHẢO CHỌN LỌC

[Bát tiên 1950] Khuyết danh, Đông du Bát tiên. Tô Chẩn dịch. Sài Gòn: Nxb. Tín đức Thư xã.

[Huệ Chương 1953]. Đại đạo truy nguyên & Phu thê yếu luận. Quyển thứ nhứt. Sài Gòn: nhà in Võ Văn Vân, 201-211 Kitchener, 1953.

[Lai 1972] T. C. Lai, The Eight Immortals. Hong Kong: Swindon Book Co.

[Lý Thúc Hoàn 1971]. Đạo giáo yếu nghĩa vấn đáp tập thành. Đài Loan: Cát liên ấn loát xưởng, tr. 31.

[Mayers 1971] William Frederick Mayers. The Chinese reader’s manual. Taipei: Ch’eng Wen Publishing Co.

[Ngô Phong 1994] (chủ biên). Trung Hoa Đạo học thông điển. Nam hải xuất bản công ty, tr. 1062.

[Werner 1969] E. T. C. Werner. A dictionary of Chinese mythology. New York: The Julian Press, Inc., Publishers.

—————————————————-

CHÚ THÍCH

[1] Chung Ly là họ, tên Quyền, cũng gọi là Hán Chung Ly vì sống vào đời Hán; tự Tịch Đạo; hiệu Vương Dương tử và Vân phòng Tiên sinh.

[2] Tên là Cảnh Hưu và là em trai của Tào hậu, mà Tào hậu là vợ vua Tống Nhân tông, tức là mẹ vua Tống Anh tông. Xét về vai vế, ngài là em vợ Tống Nhân tông và là cậu của Tống Anh tông. Theo người Hoa, anh hay em của mẹ và anh hay em của vợ đều gọi là cữu, và do ngài thuộc hoàng tộc nên được gọi là Quốc cữu, nhưng người Việt thường gọi sai là Tào Quốc cựu.

[3] Cũng gọi Thiết quải Lý. Thiết quải nghĩa là cây gậy sắt, nhưng người Việt thường gọi sai là Lý Thiết quài. Ngài tên thật là Lý Huyền, thường chống gậy sắt.

[4] Tên thật là Thanh Phu.

[5] [Bát tiên 1950: 35-45] Hồi thứ 12, 13, 14…

[6] Trong bài này, [Ngô Phong 1994] được sử dụng là chính; các tác giả khác được dùng để đối chiếu, khảo dị, bổ sung.

[7] Đây là ẩn dụ, người tu muốn được giải thoát hãy coi thân mình như cái xác chết rồi nhưng chưa chôn, có vậy thì dứt bỏ được mọi ham muốn, và được vững vàng, tinh tiến trên đường đạo.

[8 ] Lư và lô viết gần giống nhau, có lẽ Mayers lầm.

[9] Phất trần (phất chủ) cùng với kinh Xuân thu (Nho), bình bát vu (Thích) được Cao đài coi là ba pháp khí tượng trưng Tam giáo.

[10] Trước mắt có cảnh đẹp mà không tả được, / trên đầu đã có Thôi Hiệu đề thơ rồi. Lý Bạch ám chỉ bài Hoàng hạc lâu nổi tiếng của Thôi Hiệu, sau này được Tản Đà dịch rất tài với bốn câu đầu như sau:

Hạc vàng ai cưỡi đi đâu,

Mà nay Hoàng hạc riêng lầu còn trơ.

Hạc vàng đi mất từ xưa,

Nghìn năm mây trắng bây giờ còn bay…

[11] Một số nhà nghiên cứu ngờ rằng năm tác phẩm từ số 10-14 đều do môn đệ của Tổ soạn.

[12] Theo một nghiên cứu của Lê Anh Minh (bản thảo), công quá cách đã có từ đời Hán. Đến đức Lữ Tổ , ngài đưa ra mười giới răn để làm một bảng tiêu chuẩn (cách) rất tỉ mỉ, phân định rõ đâu là những tư tưởng và hành vi thiện (công) hay ác (quá).

[13] Nhật lục giả, sở dĩ tu kiểm thiện ác chi xứ.
HẾT
————-
TIỂU SỬ LỮ TỔ — PHÙ HỰU ĐẾ QUÂN–呂祖–孚佑帝君
Lữ (Lã) Động Tân (chữ Động cũng đọc thành Đồng) là người đất Kinh Triệu đời nhà Đường, tên là Nham (Động Tân là tự), hiệu là Thuần Dương Tử.

Đời Đường Vũ Tông, hai lần thi tiến sĩ không đỗ mà tuổi đã sáu mươi tư. Trong khi giang hồ lãng du, gặp Chung Ly Quyền, học được thuật kéo dài tuổi thọ.

Ban đầu ở núi Chung Nam, sau được Chung Ly Quyền đưa đến núi Hạc Lĩnh mà truyền nốt cho bí quyết trên.

Động Tân đắc đạo rồi bèn đi qua các miền Giang, Hoài, Tương, Đàm, Nhạc, Ngạc và Lưỡng Chiết, người khác không thể biết, tự xưng là Hồi Đạo Nhân.

Người đời còn gọi là Lữ Tổ, nhà Nguyên phong là Thuần Dương Diễn Chính Cảnh Hóa Tôn Hựu Đế Quân.
(An Chi :- http://www.bachkhoatrithuc.vn/encyclopedia/4324-4324-633760808272500000/Hoi-dap-Dong-Tay/Bat-tien-la-nhung-ai-Su-tich-cua-tung-vi.htm )

Lữ Ðồng Tân

Lữ Ðồng Tân, con của Thứ Sử Hải Châu, sanh ngày 14 tháng 4. Khi bà mẹ mới sanh Ông thì trong phòng mùi hương thơm phức, có hạc trắng bay vào phòng rồi biến mất. Ấy là Huê Dương Chơn Nhơn đầu thai xuống trần làm Lữ Ðồng Tân.

Lữ Ðồng Tân lớn lên, mắt phụng mày ngài, tay dài, cổ cao, mũi thẳng, xương gò má cao, chơn mày bên tả có nốt ruồi, dưới bàn chơn có chỉ như lưng qui, mình cao 8 thước 2, tánh ưa bịt khăn huê dương (bao đảnh xanh), mặc áo đạo sĩ.

Khi ấy có thầy coi tướng Mãn Tổ đến coi đoán rằng: “Người trẻ nầy tướng khác phàm tục, sau gặp chữ Lư thì đắc thời, gặp chữ Chung thì thành đạo.”

Mọi người trong nhà đều nghe nhưng không hiểu gì.

Năm 20 tuổi, Lữ Ðồng Tân xưng hiệu là Thuần Dương, nên gọi là Lữ Thuần Dương, đi thi đỗ Tú Tài, tiếp theo đỗ luôn Cử Nhân, nhưng khi thi Tiến Sĩ thì rớt. Khi đến núi Lư sơn, gặp Huỳnh Long Chơn Nhơn dạy cho phép tu luyện và tặng cho một thanh gươm chém được yêu quái.

Ngày kia, Lữ Ðồng Tân đến chợ Trường An, huyện Hàm Ðan, vào quán rượu, gặp một đạo sĩ mặc áo trắng đang đề thơ trên vách ba bài thi như sau:

Ngồi đứng hằng mang rượu một bầu,
Chẳng cho cặp mắt thấy Hoàng Châu.
Dạo chơi ít kẻ tường tên họ,
Trên thế thanh nhàn muốn được đâu?

Thần Tiên tìm bạn khó không nài,
Có phước theo ta dễ mấy ai?
Ðông Hải rõ ràng nhiều động đá,
Ít người được thấy núi Bồng Lai.

Dạo chơi theo thuở, ở theo thời,
Danh lợi làm chi mắc nợ đời.
Nằm nghĩ co tay hằng đếm mãi,
Mấy ai ao ước được như lời.

Lữ Ðồng Tân thấy đạo sĩ cốt cách Thần Tiên, đề thơ thanh thoát thì cảm phục lắm, liền đến làm quen, chắp tay chào hỏi và xin Ðạo sĩ cho biết họ tên. Ðạo sĩ mời ngồi, rồi nói rằng:

– Ông hãy làm một bài thơ cho ta biết ý trước đã.

Lữ Ðồng Tân liền đọc:

Cân đai ràng buộc ý không màng,
Áo vải coi ra rất nhẹ nhàng.
Danh lợi cuộc đời chưa phỉ nguyện,
Làm tôi Thượng Ðế mới nên trang.

Ðạo sĩ nói:

– Ta là Chung Ly Vân Phòng, tu ở núi Triều Hạc, Ông có muốn đi chơi với ta không?

Ðồng Tân có vẻ lưỡng lự. Vân Phòng biết họ Lữ còn muốn đi thi Tiến Sĩ để trổ danh với đời, nên ý còn dùng dằng.
Vân Phòng muốn độ Lữ Ðồng Tân nên ngồi nấu một nồi huỳnh lương, tức là nồi bắp vàng. Trong lúc chờ cho nồi bắp chín, Vân Phòng đưa cho Lữ Ðồng Tân một cái gối, bảo nằm xuống nghỉ, còn mình thì tiếp tục chụm củi đun nồi bắp.

Ðồng Tân nằm xuống, kê đầu lên gối, giây lát chiêm bao thấy mình vác lều chõng đi thi, ngang qua nhà giàu nọ, gặp người con gái rất đẹp thì ướm lời. Nàng nói rằng: Nếu chàng thi đậu Trạng Nguyên thì thiếp nguyện nâng khăn sửa trấp.

Lữ Ðồng Tân vào khoa thi đỗ Trạng, về cưới nàng ấy, sau lại cưới thêm hầu thiếp, được vua bổ làm quan Gián Nghị, lần lần thăng lên. Sau 40 năm được vua phong tới chức Thừa Tướng, con cái đông đảo, sui gia cũng bực quan lớn, lại có cháu nội cháu ngoại. Thật là vinh sang phú quí tột bực.

Chẳng may, sau đó bị gian thần hãm hại, vu oan giá họa, vua tin lời, bắt tội, truyền tịch thâu gia sản, đày qua núi Lãnh Biển, cực khổ vô cùng. Kế giựt mình thức dậy.

Vân Phòng ngồi kế bên cười lớn, ngâm câu thơ:
Nồi bắp hãy còn ngòi,
Chiêm bao đà thấy cháu.

Lữ Ðồng Tân lấy làm lạ hỏi rằng:

– Thầy biết sự chiêm bao của tôi sao?
– Chiêm bao 50 năm, công việc cả muôn, thiệt không đầy một lát, đặng chẳng khá mừng, mất không nên thảm, hết vinh tới nhục là lẽ thường. (Do sự tích nầy mà người ta nói: Giấc Huỳnh lương, Giấc kê vàng, Giấc Hàm Ðan, là để chỉ giấc mộng của Lữ Ðồng Tân, xem vinh hoa phú quí là phù du mộng ảo).

Ðồng Tân nghe Vân Phòng nói vậy, liền tỉnh ngộ, ngẫm nghĩ thấy chán ngán cuộc đời, cầu xin Vân Phòng truyền đạo.

Vân Phòng nói:

– Việc nhà hãy chưa an, đời sau tu cũng không muộn.

Nói rồi liền bỏ đi. Lữ Ðồng Tân trở về nhà, bỏ việc công danh, lo tu tâm dưỡng tánh. Trong thời gian đó, Chung Ly Vân Phòng lần lượt bày ra 10 điều để thử tâm chí của Lữ Ðồng Tân. Vân Phòng rất hài lòng về người đệ tử nầy, nói:

– Ta đã thử 10 điều, khen ngươi bền chí, đáng được truyền đạo trường sanh. Song ngươi chưa có công quả bao nhiêu, nên ta rước gấp chưa được. Nay ta dạy ngươi phép chỉ đá hóa vàng, ngươi cứu đời cho có công quả, rồi ta sẽ rước ngươi về Thượng giới.

Lữ Ðồng Tân thưa rằng:
– Vàng ấy chừng bao lâu mới phai?
– Cách 3000 năm mới trổ.
Lữ Ðồng Tân châu mày thưa rằng:
– Như vậy thì cứu người nghèo bây giờ mà lại làm hại những kẻ 3000 năm sau nhiều lắm, thiệt tôi chẳng nỡ.
Vân Phòng khen:
– Lòng ngươi nhơn đức 10 phần, truyền đạo bây giờ cũng đặng.
Nói rồi dắt Lữ Ðồng Tân về núi Triều Hạc, và sau đó truyền hết các phép tu luyện cho Lữ.
Một ngày nọ, Vân Phòng gọi Lữ Ðồng Tân nói:
– Ta sắp lên chầu Thượng Ðế, sẽ tâu xin đem tên ngươi vào sổ Tiên. Cách 10 năm nữa, đến gặp ta tại Ðộng Ðình Hồ.
Xảy có một vị Tiên cỡi hạc bay đến nói:
– Có chiếu chỉ của Ðức Thượng Ðế phong Vân Phòng làm chức Kim Khuyết Thượng Tiên. Hãy mau lên lãnh sắc.
Vân Phòng liền từ giã Lữ Ðồng Tân rồi bay lên mây. Lữ Ðồng Tân vẫn ở núi Triều Hạc để tu và lập công quả.
Ngày nọ, Lữ Ðồng Tân đến sông Giang Hoài, được biết có một con giao thành tinh, phá hại dân chúng. Ðã có nhiều đạo sĩ đến trị nó không nổi. Lữ Ðồng Tân biết mình có gươm phép của Huỳnh Long Chơn Nhơn ban cho, chắc trừ nó đặng, nên nói với quan Phủ để mình lãnh cho.

Nói rồi, rút gươm phép ra, miệng niệm Thần chú, phóng gươm xuống sông Giang Hoài, giây phút thấy nước sông nổi sóng, máu tươi vọt lên thắm đỏ dòng sông, con giao long bị chém đứt họng nổi lên. Gươm linh nầy chém xong lại trở vô vỏ. Quan Phủ rất mừng, tặng cho Lữ vàng bạc để đền ơn, nhưng họ Lữ không nhận.

Lữ Ðồng Tân đi qua Châu Nhạc Dương, bố thí thuốc chữa bịnh, và tìm người lành độ dẫn tu hành. Kế tới ngày hẹn với Chung Ly, Lữ Ðồng Tân sắp đặt để đi đến Ðộng Ðình Hồ đón Vân Phòng và cùng Vân Phòng đi độ Hàn Tương Tử.
**********

Lữ Tổ sư tam ni y thế thuyết thuật

呂 祖 師 三 尼 醫 世 說 述

Lu To su tam ni y the thuyet thuat

Lữ Tổ sư tam ni y thế thuyết thuật

Lữ Tổ sư tam ni y thế thuyết thuật

呂 祖 師 三 尼 醫 世 說 述
Lữ Tổ sư tam ni y thế thuyết thuật

呂 祖 師 三 尼 醫 世 說 述

龍門第八戒子黃守中題　龍門第九代戒子陶太輯

第十一代閔一得謹疏　第十二代瀋陽一恭校

序

文所以載道也，余聞世間是文久矣。憶自弱冠時，得侍東籬老師於桐柏山。師秦天人，年已百有十餘歲，姓高氏。浙閩總制高公，蓋師同宗也，巡邊過山，以三尼醫世說師。師曰：「吾曾見於王陽明先生簣中書之內編，其門人王龍溪刻以傳世者，是羲黃以身治世之大道也；又嘗聞諸駐世神仙李泥丸，吾門下沈一炳，曾三遇之，一炳嘗以『三尼』兩字，叩於泥丸，泥丸曰：『此道傳自羲黃，仲尼牟尼青尼三大聖人，闡以立教，三家之徒各述其入門之徑，集成一編，或曰說述，或曰心傳，或曰功訣，或曰功用』。今散軼矣，」余昔聞於高師者如此。

至乾隆丙午歲，十月二十六日，吾大師太虛翁是日離世，於先兩日授書一冊，囑收勿洩。其時尚達，不務慎守，友人攜赴晉寧，久借不歸，乃即呂祖三尼醫世功訣也。

歲己酉，浙督學朱石君先生按臨湖州，進謁於右文館。始知先生有是書珍藏，不以示人，頗疑有脫簡。聞金蓋藏本完善，以余為誠實可信，囑往索取，不得而返。乃示余所藏之本，系明代人手錄，有誠意伯跋。余擬錄之，適先生整裝將按他郡，匆匆不果。

越四載宦遊，過雞足山，訪住世神仙雞足道者於龍樹山房。仙姓黃名守中，西域月支人，元時進中國，久休雞足，故有是號。順治十六年入京師，求授太上三大戒於昆陽王律師，初無名字，自號野怛婆，華言求道士也。律師以其身休中國有年，因命以華姓名，曰黃守中，迄今滇人咸以黃真人呼之，年已五百有餘歲，而貌若六十許人，又眸炯炯，聲若洪鐘。案頭無多書，《佛說持世陀羅尼經》外，唯《三尼醫世說述》，核即東籬所見，太虛申說者。乞，勿與，請錄之。笑曰：「毋，子歸而求之「誠、訪」二美，得自集者，今非其時，姑待之」。余因問曰：「某昔得有呂祖三尼醫世功訣，為某大師太虛翁所授，未及體閱，為友攜去，此書如何？」曰：「余向亦有之，善冊也，他日亦必得者」。敘問曰：「先生嘗行是說乎」。先生曰：「時哉，時哉！」又問曰：「聖如孔子，不以斯道醫世，何也？」曰：「聖人立人之極，行斯道於萬世者也，夫子之道大，不在一時也。且郟鄂定鼎，卜年七百，春秋之季，其數已終，安知非參贊之神功？維持衰運，延續乃命於乎？」曰：「夫子若以斯道濟世，當時應大治矣」。曰：「春秋之時，孽海甚深，殺運將啟，天故未欲平治天下也，凡暴殄之氣足以致虛耗；淫之氣以致水澇，冤抑之氣致亢旱；悖逆之氣足以致兵刃。乖氣久布而入不散，則元氣隔閡而不通，無位之聖人能培人心固有之善，而不能鋤人世已稔之惡。師道立，則善人多，則可以維持世運。其自作不靖者，天將聚而殲之，非群布之士所得而治也。」曰：「然則斯道，亦有窮乎？」曰：「良醫攻疾，必去其疾，而後元氣可通，子不聞老子之言乎，道大、地大、王亦大」。王亦大者，薄海內外，百萬億生靈之所歸，有旋乾轉坤之權也。道與權合，則兵刑禮樂，革舊俗而新之，權足以去其疾而奠安之也。有道而無權，豈能於凶人敗類而亦安之懷之也哉。世之為病有二：曰人為之病，曰天運之病。人運之病，戾氣所鍾，所謂『自作之孽不可活』，惟有權者能醫之。天運之病，協氣可追，所謂『天作孽猶可為』也，惟有道者能醫之。然而天運亦轉移於人事，消戾氣於未萌之先，則天運亦應之。天運通，則元氣通，元氣通，則大化通，斯道乃大道而不窮也。在上之群之，則天地成天，於物一無所遺，在下之君之，則立人達人，於物亦大有所濟。以道醫世，不因世廢道也。況當昇平之世，海宇又安，上有大聖人以為之主，道與權合，版圖之內，無有頑民污吏，釀災厄以梗塞氣機。則此道流通，雖一介之士，亦有位天地育萬物之能事，得襄贊於不見不聞之中矣。若五行百物之生成，偶有編災小劫，行此道以補之，上合仁主之心，下濟生靈之厄，有不如響音斯應者乎！」余之受教於黃真人者如此。

至歲癸丑，游洞庭之東山，休於朱氏。朱為吾山前輩九還翁孫，好玄學。出示藏本二冊，其一為文正中堂珍藏之書，亦屬謄本，而無名人手跋。其一為吾山石奄律師手錄於龍嶠山房，輯題於隱真黃祖者，文義更為明暢，殆雞足真人所稱詳善本也。因乞攜歸，其時未聞個中玄理，妄期道成而後行之。遲至道光五年，蒙吾太虛翁洵呈昔授醫世功訣，又沐呂祖臨沙，洋洋萬言，玄理乃明。始悔師傳功訣，為友攜赴晉寧，迄今未歸。幸有雞足真人，謂必自得。爰詳節錄沙示，又采聞見，集而注之。儒釋二家之說，則分引經義以補之，以未讀《持世經》故，爰附管窺七則，抄成一冊，詳述得詳書顛末，以祛無征之惑，將以公諸同志。稿既成，或有見而問曰：「是道，惟存心濟世者可行之，若私心用事之，亦可行乎？」余悚然起立曰：「是何言歟！挾私則背道，必不可行，呂祖嘗降壇，誠告曰，『二氣之用，陽為德，陰為刑，動於私，即入於陰。中正慈祥則為德，邪忒凶暴則為刑，苟非利物濟人心之心，而欲以吾氣引動乾坤之氣，則刑氣所召，間不容髮，天魔應之，天神弒之，其禍甚速，自取滅亡，歷劫不赦，悔不可追，』祖師明訓如此。」故學道者，正心為第一義，識此，以為玩褻是書者鑑焉。時道光戊子年孟夏望日嗣龍門正宗第十一代閔一得謹序。
Lữ Tổ sư tam ni y thế thuyết thuật
Long Môn đệ bát giới tử Hoàng Thủ Trung đề
Long Môn đệ cửu đại giới tử Đào Thái tập
Đệ thập nhất đại Mẫn Nhất Đắc cẩn sơ
Đệ thập nhị đại Thẩm Dương Nhất cung giáo

Tựa

Văn là để tải Đạo, tôi nghe văn này của thế gian lâu rồi. Nhớ lúc còn trẻ, được hầu Đông Li lão sư ở Đồng Bách Sơn. Thầy là người Tần Thiên, tuổi đã hơn 110, họ Cao. Chiết Mân tổng chế Cao Công, là đồng tông với thầy, tuần biên qua núi, lấy Tam Ni Y Thế nói với thầy. Thầy nói:

– Tôi từng thấy nội biên Quỹ Trung Thư của tiên sinh Vương Dương Minh, môn nhân của ông ấy là Vương Long Khê khắc in truyền đời, là Đại Đạo lấy thân trị thế của Hi Hoàng; lại từng nghe bậc trú thế thần tiên Lí Nê Hoàn, môn hạ tôi là Thẩm Nhất Bỉnh, từng gặp ba lần, Nhất Bỉnh thường lấy hai chữ Tam Ni, hỏi Nê Hoàn, Nê Hoàn đáp: “Đạo này truyền từ Hi Hoàng, Trọng Ni, Mâu Ni, Thanh Ni tam đại thánh nhân, xiển minh để lập giáo, đồ đệ của ba ngài thuật riêng rẽ con đường nhập môn, tụ tập thành một cuốn, hoặc gọi là Thuyết Thuật, hoặc gọi là Tâm Truyền, hoặc gọi là Công Quyết, hoặc gọi là Công Dụng”. Nay đã thất lạc vậy.”
Xưa tôi nghe thầy Cao nói vậy.

Đến năm Bính Ngọ niên hiệu Càn Long, ngày 16-12, là ngày đại sư của tôi là Thái Hư Ông li thế, trước đó hai ngày truyền cho một cuốn sách, dặn dò chớ để tiết lộ. Lúc ấy còn trẻ, không giữ gìn cẩn thận, có người bạn mang đến Tấn Ninh, mượn mãi không trả, đấy là Lữ Tổ Tam Ni Y Thế công quyết.

Năm Kỉ Dậu, đốc học tỉnh Chiết là tiên sinh Chu Thạch Quân tuần thú Hồ Châu, đến thăm Hữu Văn Quán. Mới biết tiên sinh có sách ấy quý báu giữ gìn, không đem dạy người, hơi ngờ rằng có thất lạc mấy trang. Nghe tàng bản của Kim Cái hoàn thiện, tôi lại thành thật khả tín, bèn dặn đi lấy, không được trả lại. Còn các tàng bản còn lại, là người đời Minh sao chép, có lời bạt của Thành Ý Bá . Tôi nghĩa sao chép nó, nhanh cho tiên sinh chỉnh trang đi sang quận khác, vội vàng thì không kết quả.

Qua 4 năm làm quan, qua Kê Túc Sơn, thăm phỏng trụ thế thần tiên Kê Túc Đạo ở Long Thụ sơn phòng. Tiên ông họ Hoàng tên Thủ Trung, người Nguyệt Chi ở Tây Vực, vào Trung Quốc lúc đời Nguyên, nghỉ lâu ở Kê Túc, nên có hiệu như vậy. Năm thứ 16 niên hiệu Thuận Trị nhập kinh sư, cầu truyền Thái Thượng Tam Đại Giới ở Côn Dương Vương luật sư, ban đầu không có tên, tự gọi là Dã Đát Bà, hoa ngôn cầu đạo sĩ. Luật sư vì thấy thân ở Trung Quốc mấy năm, nhân đó ban cho tên họ tiếng Hoa, gọi là Hoàng Thủ Trung, đến nay người Vân Nam đều gọi là Hoàng Chân Nhân, tuổi đã hơn 500, mà diện mạo như người 60, mắt sáng rực, âm thanh như tiếng chuông. Trên án không nhiều sách, ngoài cuốn Phật Thuyết Trì Thế Đà La Ni Kinh, chỉ có Tam Ni Y Thế Thuyết Thuật, gồm cái ông Đông Li thấy, là cái ông Thái Hư nói đến vậy. Xin, không cho, xin sao chép. Cười nói:

– Chớ, con về cầu làm tốt hai điều “thành, phóng”, được thì tự sưu tập, nay chưa đúng lúc, hẵng đợi đã.

Tôi nhân vậy hỏi rằng:

– Con xưa có được Lữ Tổ Tam Ni Y Thế Công Quyết, do đại sư của con là Thái Hư Ông truyền cho, chưa kịp thể duyệt, thì bị bạn lấy đi, sách này thế nào?

Đáp:

– Trước ta cũng có, sách hay vậy, ngày khác tất cũng được.

Tự hỏi rằng:

– Tiên sinh thường hành thuyết này sao.

Tiên sinh đáp:

– Đúng thay, đúng thay!

Lại hỏi rằng:

– Thánh như Khổng Tử, mà không theo Đạo ấy mà Y Thế, sao vậy?

Đáp:

– Thánh nhân lập nhân đến cùng cực, hành Đạo ấy trong vạn thế vậy, Đạo Đại của phu tử, không chỉ nhất thời. Rồi định đô ở Giáp Ngạc định đỉnh, vận số 700 năm, đến lúc Xuân Thu, số đó đã hết, sao biết không phải là thần công của tham tán? Duy trì vận suy, tiếp tục mệnh ấy đến đâu?

Nói:

– Nếu Phu Tử lấy Đạo ấy giúp đời, lúc ấy nên đại trị vậy.

Nói:

– Thời Xuân Thu, nghiệt hải thậm thâm, sát vận sắp mở, nên trời chưa muồn bình trị thiên hạ, phàm khí lãng phí đủ thì dẫn đến hư hao; khí dâm dẫn đến lụt lội, khí oan ức dẫn đến hạn hán; khí bội nghịch đủ dẫn đến binh đao. Khí ngược ngạo phân bố lâu mà nhập không tán, thì Nguyên Khí bị ngăn cách và không thông, Thánh Nhân thất bị có thể bồi đắp cái thiện cố hữu của nhân tâm, mà không thể diệt cái ác đã lâu của nhân thế. Đạo của thầy lập, thì nhiều thiện nhân, ắt có thể duy trì thế vận. Bọn tự tác không yên, trời sẽ gom lại giết sạch, không phải lũ kẻ sĩ quần cư sở đắc mà trị.

Hỏi:

– Vậy thì Đạo ấy, cũng có tận cùng chứ?

Đáp:

– Lương y chữa bệnh, tất đuổi tật bệnh đi, sau đó Nguyên Khí mới thông, con không nghe lời Lão Tử nói sao, Đạo lớn, trời lớn, đất lớn, vua cũng lớn.

Vua cũng lớn là trong ngoài biển lớn, bách vạn ức sinh quy thuận, có quyền xoay Càn chuyển Khôn. Đạo hợp với quyền, thì binh hình lễ nhạc, sửa cái cũ mà làm mới, quyền đủ mà đuổi bệnh tật rồi an định. Có Đạo mà không có quyền, há có thể với kẻ hung nhân bại loại mà cũng an lòng sao. Làm bệnh cho đời có hai thứ: một là người làm ra bệnh, hai là bệnh do vận trời. Bệnh do người làm, là khí tà ác tập trung, gọi là “tội nghiệt tự làm thì không thể sống”, chỉ có người có quyền mới chữa được. Bệnh do vận trời, hòa khí có thể đuổi theo, mà nói “trời tạo nghiệt còn có hy vọng”, chỉ có người có Đạo mới có thể chữa. Nhưng vận trời cũng chuyển đổi thành nhân sự, tiêu khí tà ác vào khi nó chưa nảy mầm, thì vận trời cũng ứng theo. Vận trời thông, thì Nguyên Khí thông, Nguyên Khí thông, thì Đại Hóa thông, Đạo ấy mới vô cùng thông. Quân tử ở trên, thì bình địa thành trời, ở vật mà không mất gì, quân tử ở dưới, thì giúp người thành công, ở vật cũng có giúp đỡ. Lấy Đạo chữa đời, không để đời phế Đạo. Huống gì đương đời thái bình, biển trời an ninh, trên có Đại Thánh Nhân làm chủ, Đạo hợp với quyền, trong đất nước, không có dân ngu quan xấu gây tai ách mà làm tắc Khí Cơ. Đạo này lưu thông, dù là kẻ sĩ bé nhỏ, cũng có tài đặt trời đất bồi dục vạn vật, được âm thầm giúp đỡ mà không biết. Nếu sinh thành ngũ hành bách vật, ngẫu nhiên có tiểu kiếp tai họa liên tiếp, thì thi hành Đạo này để bồi bổ, trên thì hợp tấm lòng lấy nhân làm chính, dưới thì giúp đỡ sinh linh bị tai ách, chẳng bằng âm vang liền ứng sao!

Tôi được thụ giáo ở Hoàng Chân Nhân như vậy.

Đến năm Quý Sửu, đi chơi phía đông núi Động Đình, nghỉ ở nhà họ Chu. Họ Chu là cháu của Cửu Hoàn Ông một vị tiền bối ở núi tôi, thích huyền học, đưa cho xem hai cuốn sách được cất. Một là cuốn sách được cất giữ như châu ngọc của Văn Chính trung đường, cũng là một bản sao, không có danh nhân đề lời bạt. Một là của Thạch Yểm luật sư của núi tôi sao chép tay tại Long Kiệu sơn phòng, góp đề là Ẩn Chân Hoàng Tổ, văn nghĩa càng thêm sáng tỏ, mà Kê Túc chân nhân gọi rõ là bản sách hay vậy. Nhân đó xin mang về, lúc ấy chưa được nghe huyền lí bên trong, mong sau khi Đạo thành thì thi hành. Đợi đến năm thứ 5 niên hiệu Đạo Quang, xưa nhờ thầy tôi là Thái Hư Ông tin truyền cho Y Thế Công Quyết, lại thấm nhuần Lữ Tổ soi xét, ngàn vạn lời, huyền lí mới rõ.

Xưa hối hận thầy truyền công quyết, mà bị bạn mang đi Tấn Ninh, đến nay chưa trả. May có Kê Túc chân nhân, nói ắt tự đắc. Bèn sao lại tỉ mỉ, lại chọn thêm văn kiến, tụ tập chú thích. Thuyết của hai nhà Nho Thích, rồi phân dẫn kinh nghĩa để bổ túc, vì chưa đọc Trì Thế Kinh bèn phụ thên 7 phép của Quản Khuy, sao thành một cuốn, tường thuật đầu đuôi sách rõ ràng, để tránh nhưng nghi ngờ không bằng chứng, để công bố với người đồng chí. Bản thảo đã thành, có người thấy mà hỏi rằng:

– Đạo này, chỉ người có tâm giúp đời là có thể thi hành, nều tư tâm dụng sự, có thể thi hành không?

Tôi sởn da gà đứng dạy đáp:

– Sao lại nói vậy! Riêng tư thì trái Đạo, tất không được thi hành, Lữ Tổ thường xuống đàn, thành tâm nói rằng: “Cái dụng của Nhị Khí, Dương là Đức, Âm là hình phạt, động vào tư tâm, liền nhập vào Âm. Trung chính tốt lành thì là Đức, tà ác hung bạo thì là hình phạt, nếu không phải tấm lòng lợi vật giúp người, mà muốn lấy Khí của ta dẫn động Khí của Càn Khôn, thì Khí hình phạt được gọi đến, tại họa sắp xẩy ra, Thiên Ma đáp ứng, Thiên Thần giết chóc, họa đó rất nhanh, tự lấy diệt vong, lịch kiếp không tha, hối không kịp nữa”, tổ sư minh huấn như vậy.

Nên người học Đạo, chính tâm là đệ nhất nghĩa, biết điều này, hãy xem qua sách này mà soi. Ngày rằm đầu hè, năm Mậu Tý niên hiệu Đạo Quang, Long Môn chính tông đệ tử chân truyền đời thứ 11 Mẫn Nhất Đắc cẩn thận viết tựa.

原序

太始之初，道立於一。確不可拔，而無所倚；堅不可破，而無所住。無貳無間，無內無外，靜而無靜，動而無動。剛柔健順之示判，而為至剛至柔至順之所由出。大生之母，大道之原，是曰真一。真一者，先天之精活潑潑地，其發不可遏。發則通，通則為陽，其復則為陰，通復是氣之始。陽清則升，陰濁則降，清濁為形之始。故真一為生天生地之始，體萬有而空萬有，無極是也。惟無，故無隔閡，故極靈極明；惟無，故無掛無礙，故能屈能伸。人物得其靈明之理而為性，得其屈伸之氣而為命。萬物皆在性命之中，性命皆在真一之中。性命之外無道，性命之外無教，三教同出於一也。儒盡性以立命；釋見性而度命；道成性以覆命。儒貫一，釋皈一，道得一。而其功化之極，則皆無遠勿屆，流行於四大部洲而無所底止。儒家之道，至於位天地育萬物，所過者化，所存者神；〈謝按：先天一炁運動於「某處」，則某處必被改變、融化。先天一炁伏於某處不用，則某處必生靈覺之神。有「某處」否？實無某處也！真一者，先天一炁也。故曰「所過者化，所存者神」，斯一言刮盡金丹全部作用。〉釋家之道，至於無住相佈施，四維上下虛空福德，不可思量；道家之道，至於萬物作而不辭，生而不恃，為而不有，功成而不居。其宗旨，皆無為而濟世，豈捨己而從事於世哉！有生一來，人我同此一性，同此一命，即同此一道。形隔而氣通，氣通則性命通，極之天之所覆，地之所載，皆一氣呼吸之所通。道在我，則我為宰。其始，一物不有；其終，一物不遺。而其妙萬物也，仍一物不有。斯道也，何道也？真一之道也。成己成物，皆道中之事。萬物各正性命，而後道之量於是乎全，遺世獨立，不可以言道，此醫世之說所由來也。醫世之說，其本經全書，自有金簡玉函，藏在天府，世不概見。此書全部，尚有儒釋醫世說述。太律師昆陽王祖聞諸異人云：「儒毀於秦，釋毀於晉，世不可得而見矣。」世所流傳者，特道宗醫世入手之則。蓋呂祖駐世時，得聞是說，闡述本經之義，授之法嗣，乃本經註疏，不是經文，故其文平近易曉，而於經中玄微功候，尚未述及。第就道宗醫世入手次第敘起焉耳！其大要與儒釋兩門，雖殊途，而同歸於一，故此書有三尼之名，且經呂祖升證金仙后，嘗親印證於三尼者。是三尼在天之靈，宣說參天地，贊化育之大道。俾有志斯道者，聞而傳之，踵而行之，世世可登仁壽之域也。讀是書者，慎毋褻視焉！是書，本書世有藏本，不知誰氏攜去，蒙呂祖降壇，宣示辭意尤詳，爰敬錄之，牟數言於首。時康熙甲辰旦日，嗣龍門正宗第九代陶太定謹敘於金蓋之龍嶠山房。

下十二卦，陽長則陰消，陰來則陽全，循環十二支中，各應其氣，以著陰陽進退之象。道有變動，爻位互易而成六十四，上下無常，剛柔相易。六十四卦，不出此十二卦中，推遷以盡其變，隨體察易，天下之理得矣。圖如下：

三才一氣之圖。

Nguyên tựa

Lúc mới thái thủy, Đạo lập ở Nhất. Bền không thể nhổ, mà không dựa dẫm; cứng chắc không thể phá, mà không chỗ dính bám. Không hai không gián đoạn, không trong không ngoài, tĩnh mà không tĩnh, động mà không động. Cương nhu kiện thuận chưa phân, mà là nơi chí cương chí nhu chí thuận xuất ra. Mẹ của Đại Sinh Hóa, nguồn của Đại Đạo gọi là Chân Nhất. Chân Nhất là Tiên Thiên Chi Tinh hoạt bát bát địa , nó phát không thể át. Phát thì thông, thông thì thành Dương, cái phục thì thành Âm, thông phục là bắt đầu của Khí. Dương thanh thì đi lên, Âm trọc thì giáng xuống, thanh trọc là khởi đầu của hình hài. Nên Chân Nhất là khởi đầu của sinh trời sinh đất, thể vạn hữu mà vạn hữu rỗng không, là Vô Cực vậy.

Vì vô, nên không có trở ngại, không trở ngại nên cực linh cực minh; vì vô, nên không vướng không víu, không vướng không víu nên có thể có có thể duỗi. Nhân vật được cái lí linh minh đó mà thành Tính, được cái Khí co duỗi đó mà thành Mệnh. Vạn vật đều ở trong Tính Mệnh, Tính Mệnh đều ở trong Chân Nhất. Bên ngoài Tính Mệnh không có Đạo, bên ngoài Tính Mệnh không có giáo, tam giáo đồng xuất ở Nhất. Nho thì tận Tính để lập Mệnh; Thích thì kiến Tính rồi độ Mệnh; Đạo thì thành Tính để phục Mệnh. Nho thì quán Nhất, Thích thì quy Nhất, Đạo thì đắc Nhất. Mà công phu tạo hóa đến cùng cực, thì đều không gì không tới được, lưu hành ở Tứ Đại Bộ Châu không dứt. Đạo của Nho gia, đi đến sắp đặt trời đất, bồi dục vạn vật, cái qua thì hóa, cái tồn là Thần. Đạo của Thích gia, đi đến Vô Trụ Tướng bố thí, bốn bên trên dưới hư không phúc đức, không thể tư lượng. Đạo của Đạo gia, đi đến vạn vật hưng mà không can dự, sinh mà không cậy công, làm mà không sở hữu, công thành mà không ở lại .

Tông chỉ đó, đều vô vi mà giúp đời, há là bỏ ta mà làm việc ở đời sao! Từ lúc sinh ra, ta và người đều cùng một Tính này, cùng một Mệnh này, tức là cùng một Đạo này. Hình hài ngăn cách mà Khí thông, Khí thông thì Tính Mệnh thông, đến như trời che đất chở, đều do Nhất Khí hô hấp mà thông. Đạo ở ta, thì ta là chủ tể. Khởi đầu, một vật chẳng có; cuốn cùng, một vật chẳng sót. Mà kì diệu vạn vật vẫn là một vật chẳng có. Đạo ấy là Đạo nào? Là Đạo Chân Nhất vậy. Thành ta thành vật, đều là việc trong Đạo. Vạn vật làm chính Tính Mệnh, mà sau đó lượng của Đạo liền đầy đủ, rời thế mà độc lập, không thể luận bàn, thuyết Y Thế này dó đó có.

Thuyết Y Thế, là toàn thư của kinh gốc, tự có kim giản ngọc hàm, tàng ở Thiên Phủ, đời chẳng thấy qua. Toàn bộ sách này, còn cò Nho Thích Y Thế Thuyết Thuật. Thái luật sư Côn Dương Vương tổ nghe các dị nhân nói: “Nho hủy ở đời Tần, Thích hủy ở đời Tấn, đời không thể thấy được vậy.” Cái lưu truyền ở đời, đặc biệt bắt chước Đạo Tông Y Thế nhập thủ. Vì lúc Lữ Tổ còn trụ thế, được nghe thuyết này, xiển thuật nghĩa của kinh gốc, trao cho người nối pháp, là chú thích của kinh gốc, không phải kinh văn, nên văn đó đơn giản dễ hiểu, mà công phu và hỏa hậu huyền vi trong kinh, còn chưa nói đến. Nhưng thứ tự nhập thủ của Đạo Tông Y Thế lại được trình bày! Cái quan trọng là với Nho Thích lưỡng môn, tuy khác đường, mà đồng quy về một, nên sách này có tên là Tam Ni, còn sau khi Lữ Tổ thăng chứng Kim Tiên, từng tự ấn chứng vào Tam Ni. Tam Ni ấy ở linh trên trời, luôn nói Đại Đạo tham thiên địa, giúp hóa dục. Khiến người có chí với Đạo này, nghe mà truyền, theo đó mà thi hành, đời đời có thể đăng Nhân Thọ Chi Vực . Người đọc sách này, cẩn thận chớ khinh nhờn! Sách này, sách gốc đời có tàng bản, không biết bị ai mang đi, nhờ Lữ Tổ giáng đàn, tuyên dạy từ ý rất rõ, bèn cung kính sao lục, viết thêm mấy lớn vào đầu.

Ngày mùng một năm Giáp Thìn niên hiệu Khang Hi, đệ tử chân truyền đời thứ chin của Long Môn chính tông Đào Thái Định cẩn thận viết tựa ở Long Kiệu sơn phòng núi Kim Cái.

12 quẻ dưới đây, Dương trưởng thì Âm tiêu, Âm đến thì Dương đủ, tuần hoàn trong 12 chi, riêng ứng với các Khí, để làm rõ hình tượng Âm Dương tiến thoái. Đạo có biến động, vị trí hào thay nhau chuyển mà thành 64, thượng hạ vô thường, cương nhu thay nhau. 64 quẻ, không ngoài 12 quẻ này, thôi thiên mà tận các biến, theo thể mà khảo sát hiểu rõ dịch, thì cái lí của thiên hạ đắc vậy.

Đồ biểu Tam Tài Nhất Khí
醫世說述

＜謝按：需達真胎息之層次，且性功純厚，方可以行此醫世功訣，否則，恐有弊患。又，行此功法，切戒私心，否則必入魔道，此功亦即無上金丹大道，即本書所載之天仙心傳功夫，宜與《天仙心傳》一起參看。＞

呂祖師為太上門下關尹子嗣道曾孫，本唐宗室，姓李，名瓊，字伯玉。避武后之禍，偕夫人金氏隱於嵩山深谷，改姓呂，名曰岩，字洞賓。夫人殃，因號純陽——鐘離祖師弟子。元世宗敕封警化孚佑帝君。

三尼者，孔子、如來、老子也。《心印集經》曰：「青尼致中，仲尼時中，牟尼空中。三尼師師，文尼翼司。三尼克傳，文尼斯贊。宏敷教育，裨生化之源」。此元始誥文尼之文。本經又言：「純陽真人，化號文尼，職司鐸化，故詔以三尼之道，敷錫於世，陰騭下民。」——呂祖師之統儒釋道以宣教，天所命也，是以寶誥亦稱為三教之師。

《醫世說》，乃三聖之精蘊，發育萬物，峻極於天。開闢以來，天下之道無有大於此者。呂祖述之，以開無量劫，懷保惠康之化。所言入手之則，雖屬玄門，實不外始基於定靜。定靜乃三家同入之門，惟道宗功法較為簡而易曉，故拈以示人。至於盡性知命而功及於天地，則三尼同道悉該於此焉。呂祖筆之於書，以授門下，歷代祖師寶之，藏於梅島之龍嶠山房——地為黃隱真律師別業，仿址猶存，地離云巢二里許，金蓋之東麓也。

是書原序為陶律師石庵著，其標題蓋出自隱真律師。曰「呂祖師三尼醫世說述」者，正以明是書尚有三聖本經，呂祖述其意以教人云爾。

Y Thế Thuyết Thuật

Lữ tổ sư là kế tục tằng tôn Quan Doãn Tử môn hạ của Thái Thượng, vốn là tông thất nhà Đường, họ Lí, tên Quỳnh, tự Bá Ngọc. Vì tránh họa Vũ Hậu, cùng phu nhân họ Kim ẩn cư thâm cốc ở Tung Sơn, đổi thành họ Lữ, tên Nham, tự Động Tân. Phu nhân gặp vạ, bèn đổi hiệu Thuần Dương, làm đệ tử Chung Li tổ sư. Nguyên Thế Tông sắc phong là Cảnh Hóa Phù Hựu Đế Quân.

Tam Ni là Khổng Tử, Như Lai, Lão Tử. Tâm Ân Tập Kinh nói: “Thanh Ni trí trung, Trọng Ni thì trung, Mưu Ni không trung. Tam Ni thay nhau giáo pháp, Văn Ni giúp việc. Tam Ni được truyền, Văn Ni bèn sáng tỏ. Giáo dục rộng rãi, giúp nguồn sinh hóa”. Đây là Nguyên Thủy nói về văn của Văn Ni.

Bản kinh lại nói: “Thuần Dương chân nhân, hóa hiệu Văn Ni, chức trách giáo hóa, nên ban dạy bằng Đạo Tam Ni, ban rộng rãi cho đời, âm đức hạ dân.” Lữ tổ sư thống nhất Nho Thích Đạo để tuyên giáo, là mệnh trời vậy, cho nên bảo cáo cũng xưng là Tam Giáo Chi Sư.

Y Thế Thuyết là tinh uẩn của Tam Thánh, phát dục vạn vật, cao đến tận trời. Từ khai mở đến nay, Đạo của thiên hạ không gì hơn thế. Lữ Tổ thuật nó, để mở vô lượng kiếp, hoài bão khai hóa khiến dân an. Nói là phép tắc nhập thủ, tuy thuộc Huyền Môn, thực thì nền móng ban đầu không ngoài định tĩnh. Định tĩnh cùng là cánh cửa vào của Tam Gia, chỉ là công pháp của Đạo Tông giản dị dễ hiểu hơn cả, nên lấy để dạy người. Cho đến tận Tính biết Mệnh mà công phu bằng trời đất, thì Tam Ni đồng đạo đều bao quát ở đây. Lữ Tổ viết vào sách, để truyền cho môn hạ, lịch đại tổ sư quý báu giữ gìn, cất giữ trong Long Kiệu sơn phòng ở Mai Đảo, là biệt thự của Hoàng Ẩn Chân luật sư, chỗ đó hình như vẫn còn, cách Vân Sào khoảng 2 dặm, chân núi phía đông Kim Cái.

Nguyên tựa của sách này là Đào luật sư Thạch Am viết, tiêu đề thì từ Ẩn Chân luật sư. Gọi là “Lữ Tổ Sư Tam Ni Y Thế Thuyết Thuật”, chính để làm rõ là sách còn có kinh gốc của Tam Thánh, Lữ Tổ thuật cái ý để dạy người vậy.

第一步說法

大壯

[本易象以明各步功法，非盡以卦氣時序言也。〈謝按：非真有開頭，為便起言說法，故以大壯為一步說法，實無始無終。循環無端。〉「大壯利貞」：大者，正也，內乾外震。乾為天、為首，震起也，故功起於此。「帝出乎震」：帝，太乙也，即真一之宰也。震巽特變為多白眼：目注腦則向上，故多白，謂當注視乾宮也。震，陽之動也——意者心之所發，陽氣之動也 ] 〈謝按：乾為體，震為用，由用而見體，天雷震動，由下而上玄關開也。〉

若曰：法先閉目，意斂目神，向腦一注＜謝按：久視上丹田，神炁合一，行混忘之功＞

[簣中書同。「若曰」者，明非本經。蓋本經簡奧難曉，呂祖述其意，若曰如是如是也。陶律師本無「若曰」兩字，次句有「微以」兩字，末句「腦」字下有「際」字，「一注」作「存守」。呂祖曰：「存者真一，守者真元。〈謝按：真一不可守，存者乃不用之意，非守也。人身之真元者，真意真息也，〉真一是性，真元是氣。腦為髓海，又為天性都會府，猶天上之有玉清勝境——其境至清，高居星月之上，乃太無之天。能知存守，自能明道。」 ]

繼於腦中，向頂注之。＜謝按：以泥丸為根，以頂門為「連接處」，五官渾同，身心混照渾化，而行身外虛空一著工夫，自然而然，一炁妙用自虛無中來＞

[簣中書同。陶本「中」作「際」，下句有「門上」兩字，「注之」作「一注」。呂祖曰：「腦為人身玉清宮，元始所居。頂曰囟門，穴名百會，乃三元聚會之所，上接三天真一。向頂注之，真一感通，真元匯注，得見紅黃星點若雨灑下為驗。」〈謝按：即《天仙心傳》中所謂「緣引天罡下降」。〉蓋真一無形，所可見者真元。真元者，真一所生之氣也。

( 一得 ) 按：《禮》曰：「本於太乙，分而為天地，轉而為陰陽，變而為四時，列而為鬼神，其降曰命，其官於天也。」太乙即真一，天之宰也。首為人身之天闕，故迎乾必於首。《易》曰「乾元」，曰「首出庶物」——乾為天為首也。《虞氏易義》：「乾為性」。——天命之性也。心目「注之」，即《尚書》所謂「顧提天之明命」朱子曰「常目在之也」。《內典》曰「大佛頂首陀羅尼」——言慧光如日在佛頂也。又曰「斯是如來無見頂相，無為心佛」，又曰「摩頂令其開悟」——言人之性光皆在頂也。儒釋二家醫世功法，以經義參之，與此書宗旨重規疊矩矣。 ] 〈謝按：此一步之目的，乃使我心身清淨，而至「圓清」之境，即閔氏所言「事清必迎乾」也。〉

此為下手第一步

[簣中書同。陶本每步此句有「功法」二字。呂祖曰：「法，法則也；功，功用也。」「法先閉目」者，目為我心使氣神。《法錄》「目神在天，即為苟畢二帥」。其在人身，行則注於兩湧泉，坐則注於兩腰腎。閉也者，凝字之義也。曰「微以」者，有以若無之義。意為心神之號令，令出乃行，猶人君之有誥敕也。曰「上注」者，有透頂而上之義。所以注迎真一之元，以護身世也。 ]
Đệ nhất bộ thuyết pháp

Đại Tráng

[Vốn tượng Dịch dùng để làm rõ công pháp các bộ, chẳng phải hoàn toàn lấy thời gian của quái khí để nói . “Đại Tráng lợi trinh”: “Đại” là chính, trong Càn ngoại Chấn. Càn là trời, là đứng đầu, Chấn là khởi, nên công phu khởi ở đây. “Đế xuất hồ Chấn”: Đế là Thái ất, là chủ tể Chân Nhất. Chấn Tốn biến riêng thành nhiều bạch nhãn : mắt tập trung vào não thì ắt hướng lên trên, cho nên nhiều lòng trắng, nghĩa là phải tập trung nhìn vào Càn Cung. Chấn là cái động của Dương, Ý là cái phát từ Tâm, là cái động của Dương Khí ]

Ông nói: Pháp là đầu tiên nhắm mắt, ý liễm Mục Thần, tập trung vào não .

[Giống như Quỹ Trung Thư . Câu “ông nói” rõ ràng không phải là kinh gốc. Vì kinh gốc thâm áo khó hiểu, Lữ Tổ thuật cái ý, kiểu như nói như thế như thế vậy. Đào luật sư vốn không có hai chữ “tiếp nói”, câu tiếp có hai chữ “hơi lấy”, câu cuối có chữ “não”, dưới có chữ “tế”, “tập trung” viết thành “tồn thủ”. Lữ Tổ nói: “Tồn Chân Nhất, thủ Chân Nguyên . Chân Nhất là Tính, Chân Nguyên là Khí. Não là Tủy Hải, cũng là đô hội phủ của Thiên Tính, như trên trời có Ngọc Thanh thắng cảnh, cảnh ấy chí thanh, ở cao hơn trăng sao, là bầu trời Thái Vô. Giỏi biết tồn thủ, tự có thể rõ Đạo.”]

Tiếp đó trong não, hướng tập trung vào đỉnh đầu.

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào chữa “trung” viết là “tế”, câu dưới có hai chữ “môn thượng”. Lữ Tổ nói: “Não là Ngọc Thanh Cung của thân người, là nơi Nguyên Thủy ở. Đỉnh đầu gọi là Tín Môn, huyệt tên là Bách Hội, là nơi Tam Nguyên tụ hội, trên tiếp với Tam Thiên Chân Nhất. Hướng tập trung vào đỉnh đầu, thì cảm thông Chân Nhất, Chân Nguyên tụ tập, thấy được hiệu nghiệm Hồng Hoàng Tinh điểm như mưa rơi.” Mà Chân Nhất vô hình, cái thấy được là Chân Nguyên.

Chân Nguyên là khí do Chân Nhất sinh ra. Nhất Đắc chú: Lễ nói: “Vốn ở Thái Ất, phân thì thành trời đất, chuyển thì thành Âm Dương, biến thì thành bốn mùa, bày ra thì thành quỷ thần, nó giáng thì gọi là Mệnh, nó làm quan ở trời.” Thái Ất là Chân Nhất, là chúa tể của trời. Đầu là Thiên Khuyết của thân người, nên nghênh Càn tất ở đầu. Dịch nói “Càn Nguyên”, nói “đầu xuất vạn vật”, Càn là trời, là đầu. Ngu Thị Dịch Nghĩa: “Càn là Tính”. Thiên Mệnh Chi Tính vậy. Tâm Mục “tập trung”, là Thượng Thư nói “Nhìn theo trời mà rõ Mệnh”, Chu Tử nói “thường nhìn vào nó”. Nội Điển nói “Đại Phật đính thủ Đà La Ni” là nói Tuệ Quang như mặt trời ở đỉnh đầu Phật.

Lại nói “Ấy là Như Lai không thấy đỉnh tướng , vô vi tâm phật”, lại nói “xoa đỉnh đầu để khiến nó khai ngộ” là nói Tính Quang của con người đều ở đỉnh đầu. Hai nhà Nho Thích y thế công pháp, lấy kinh nghĩa tham khảo nó, với tông chỉ của sách này trước sau phù hợp vậy.]

Đây là hạ thủ đệ nhất bộ

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào câu này của mỗi bộ có hai chữ “công pháp”. Lữ tổ nói: “Pháp là pháp tắc; công là công dụng.” “Pháp đầu tiên là nhắm mắt”, mắt vì tâm ta sai khiến Khí Thần. Pháp Lục: “Mục thần ở trời, tức là hai tướng Cẩu Tất”.

Ở thân người, đi thì tập trung vào hai huyệt Dũng Tuyền, ngồi thì tập trung vào hai eo thận. Nhắm là nghĩa của chữ ngưng. Nói là “hơi lấy” tức là cái nghĩa “như không”. Ý làm hiệu lệnh cho Tâm và Thần, lệnh xuất thì hành, như vua của con người có cáo sắc. Nói “tập trung lên trên” là có nghĩa thẩu đỉnh đầu mà lên. Cho nên tập trung nghênh Chân Nhất Chi Nguyên, để hộ thân và thế vậy. ]
第二步說法

夬

[ 內乾外兌。《逸象》：「乾為神，兌為通，與神通氣也。——引乾炁下通之義也。夬，決也，剛決柔也，君子道長，小人道消——小人謂陰。闕門下通於腹，腹為陰，引乾陽下注，以決陰也。 ] 〈謝按：以丹道而言，乃是凝神入炁穴初步功法。〉

乃自百會，下游闕盆。＜謝按：先天一炁，自虛無中來，寂然不動，感而遂通，通則順之而引。＞

[ 簣中書同。陶本作「繼於腦際，向下胸堂。」百會，穴名，其穴在頂門。闕盆，亦穴名，其穴在胸。呂祖曰：「此不言意，意在其中。」，曰「下」者，引一引元並下之義，味下句自可見。 ] ＜謝按：迴光返照，采真元歸入泥丸，而直入中黃，即丹道中之「放光引致世散元一」之法。＞

乾

[元亨利貞：元始，亨通，利和，貞正。元始，謂易生復初，探賾索引，萬物資始。亨通，以陽通陰。各正性命為利貞。心以上為陽，腹為陰。胸乃陽始通陰之界，＜謝按：亦可指絳宮一竅＞，天下之賾將由之而起，不可憧擾。乾有伏坤，馭動以靜，乃為體得閒趣。體乾之德：剛健中正純粹精。——此七德者，所由覺空色相，一絲不掛也。 ]

游夫闕盆，體得閒趣。＜謝按：入歸神室，此時洗心沐浴，上中二田合而為一，心息和融，玄竅大開。大休歇一場，湛然而寂，不照而照，太極初現，「天仙心傳」稱此為「圓清」，渾然無塵。＞

[ 簣中書同。陶本作「用守胸堂，一絲不掛。」 ( 一得 ) 按：《易》曰「清明在躬」，〈謝按：人心已與天心合一也。〉《心經》曰「五蘊皆空」，蓋同是道也。呂祖曰：「第一戒毋率躁，第二戒毋昏迷，第三戒毋莽蕩。要識此中，＜謝按：從狹義而言，此「中」是為內玄牝，又稱中黃神室，從廣義而言，乃天地之「心」，造化之玄牝也，其訣在於「無住無執」＞，本無一物，有何人我，有何內外，光明磊落，徹天徹地，物物件件，機動乃現。現非心體也。現而勿察，隱而勿追，如浮云之點太空，過而已矣。所當迎者，清存十分，和迎三五」。蓋此一步，《參同》謂之「上德」。德以清虛恬淡，一塵不染。得失有無，不稍粘滯，乃為得法。 ]

此為下手第二步。

[ 呂祖曰：「此步中必現有紛紜景象，〈謝按：丹書謂此為活午時。〉若稍滯稍擾，天君有病，不惟無益，為害非細。而於下步便無下手處矣，可不戒哉！」 ( 一得 ) 竊謂：能體游字、閒字，意義自得，行合祖訓焉。 ] 〈謝按：雖得乾元降此而制之，但此乃人心之「中」，萬物芸芸，人心複雜，故現有紛紜景象，行者易逐幻境。如此時微雜私意，則恐有弊病。故需一絲不掛，〉
Đệ nhị bộ thuyết pháp

Quải

[trong Càn ngoài Đoài. [Dịch tượng]: “Càn là Thần, Đoài là Thông, cùng thông khí với Thần, là nghĩa dẫn Càn Khí thông xuống vậy. Quải là quyết dã, cương quyết làm cho yên vậy, đạo quân tử trưởng, đạo tiểu nhân tiêu, tiểu nhân là Âm. Khuyết Môn dưới thông vào bụng, phúc là Âm, dẫn Càn Dương rót xuống, để xử lý Âm vậy. ]
Mới từ Bách Hội, hạ xuống Khuyết Bồn.

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào viết là “tiếp đó ở não, hướng xuống vùng ngực.” Bách Hội là tên huyệt, huyệt đó ở đỉnh đầu. Khuyết Bồn cũng là tên huyệt, huyệt đó ở ngực. Lữ Tổ nói: “Đây không nói ý, mà ý ở trong đó”, nói “xuống” nghĩa là dẫn Nhất và dẫn Nguyên cùng đi xuống, xem câu dưới tự có thể thấy.]

Càn

[Nguyên hanh lợi trinh: nguyên thủy, hanh thông, lợi hòa, trinh chính. Nguyên thủy là Dịch sinh phục sơ, tìm tòi bí ẩn, vạn vật phát sinh. Hanh thông là lấy Dương thông Âm. Đếu chính Tính Mệnh là lợi trinh. Tâm ở trên là Dương, bụng là Âm. Ngực là ranh giới Dương mới thông với Âm , bí ẩn của thiên hạ đều theo đó mà khởi, không được quấy nhiễu. Càn có phục Khôn, ngự động để tĩnh, mới là thể được thanh thản nhẹ nhàng. Đức của Càn Thể: cương, kiện, trung, chính, thuần, túy, tinh, bẩy đức này, là từ giác không sắc tướng, một chút không vướng.]

Du chơi Khuyết Bồn, thể được thanh thản nhẹ nhàng.

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào viết “dùng để thủ vùng ngực, một chút không vướng.” Nhất Đắc chú: Dịch nói “thanh minh tại khiêm cung” , Tâm Kinh nói “ngũ uẩn giai không”, cũng như Đạo này. Lữ Tổ nói: “Đệ nhất giới là không vội vàng, đệ nhị giới là không hôn mê, đệ tam giới là không mênh mông quá. Cần biết trong này vốn không một vật , có gì ta người, có gì trong ngoài, quang minh lỗi lạc, thông thiên triệt địa, mọi vật mọi sự, cơ động mới hiện. Hiện ra không tâm thể. Hiện thì không xem xét, ẩn thì không truy tìm, như phù vân điểm thái không, qua thì thôi. Cái nên nghênh đón, thanh trong thì tồn mười phần, hòa thì đón Tam Ngũ”. Một bước này, Tham Đồng gọi là “Thượng Đức”. Đức thì thanh hư điềm đạm, một hạt bụi trần không nhiễm. Được mất hữu vô, không chút dính dấp, mới là đắc pháp.]
Đây là hạ thủ đệ nhị bộ.

[Lữ Tổ nói: “Trong bước này tất hiện ra nhiều loại cảnh tượng , nếu hơi ngừng hơi vướng vào, thì Thiên Quân có bệnh, không chỉ vô ích, mà còn bị hại không nhỏ, khiến đến bước sau liền chẳng có chỗ mà hạ thủ, có thể không tránh sao !”.]

第三步說法
姤

〈謝按；運返正午，夬通過乾而返為姤，丹道之返還偉功見矣！其訣惟在「念中無念」。〉

[ 內巽外乾。彖曰：「姤，遇也，柔遇剛也。」陰為柔。「剛遇中正，天下大行」，謂以剛克柔。五中正，故剛遇中正。陰始生，故宜勒照。姤與復旁通，復則龍蛇俱蟄，女後則萬物發揚——陰陽相伏之理。象曰：「天地相遇品物咸章」。故為萬路齊開。「天下有風」，無路不通也 ]

運值正午，訣惟勤照。〈謝按：功致此，易入散亂和昏沉，故加意凝照，一線到底，不可間斷，所謂念中無念也〉

[ 簣中書同。陶本首句上有「已而」兩字，下句作「萬路齊開」。＜謝按：元神大覺，身世合一，天地萬物人民皆在竅中顯現＞，言此中元運旺，既庶且富，無物不備，有日中則昃、月盈則闕之懼，故當有勒照作用。正午，於世為中元，於身中為心，於功候為活午時，乃一陰初生之候，宜勒照也。 ]

Đệ tam bộ thuyết pháp
Cấu

[trong Tốn ngoài Càn. Thoán từ nói: “Quẻ Cấu là gặp gỡ, nhu gặp cương vậy.” Âm là nhu. “Cương gặp trung chính, thiên hạ đại hành”, là lấy cương khắc nhu. Ngũ trung chính, là cương gặp trung chính. Âm mới sinh, nên cần cưỡng chiếu. Cấu với Phục thông nhau, Phục thì Long Xà đều ẩn, Cấu thì vạn vật phát dương, là cái lí Âm Dương phục nhau. Tượng nói: “Trời đất gặp nhau thì phẩm vật hàm chương”. Nên làm vạn đường đều mở. “Dưới trời có gió”, chẳng đường nào không thông]

Vận đang chính Ngọ, bí quyết chỉ là chăm chỉ chiếu.

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào trước câu đầu có hai chữ “đã rồi”, câu dưới viết “vạn lộ đều khai” , nói trong này Nguyên Vận vượng, đã nhiều lại giàu, không vật gì không có đủ, có cái sợ chính ngọ ắt xế, trăng tròn ắt khuyết, nên phải có cưỡng chiếu tác dụng. Chính ngọ, ở đời là Trung Nguyên, ở trong thân người là Tâm, vào lúc hành công là Hoạt Ngọ Thời, là lúc Nhất Âm sơ sinh, cần cưỡng chiếu vậy.]

遁

[ 內艮外乾。象曰：「天下有山，遁。君子以遠小人，不惡而嚴。」君子謂乾，乾為遠為嚴。未於首，其位已遠，遠而嚴，正本清源之道。剛當位而陰漸長，故有偏頗之象。 ]

已值未正，正本清源。＜謝按：從姤卦至剝卦所顯現者，乃是從「現在」至「未來」之世運景象，一時之內，現於玄竅之中，功修淺者，只可顯現一年至幾年之世運，功修深者，十年百年千年現於一刻之中。功修淺者，其炁涵括一鄉一縣。深者，遠及一省一國乃至天下。至坤則萬物芸芸皆歸入靜，此段訣無他，惟在元神不失，縮身心人世於中黃祖竅，虛無而混沌之，醫世即從此段工夫開始，以正意維持，不使寒衰之景太過也＞

[ 簣中書同。陶本「已」作「若」，下句作「便有偏頗」，蓋民忘善之所致也。世泰已久，則民惟逸是安。逸是安，則忘善，忘善則惡機已伏，自然之勢也。宜體「正本清源」句入，乃有下手處。鄙意：訣則迎一以化之，不惟迎坤元而已。 ]

Độn

[trong Cấn ngoài Càn. Tượng nói: “Dưới trời có núi là quẻ Độn. Quân tử cách xa tiểu nhân, không cần dữ dằn mà nghiêm.” Quân tử là Càn, Càn là xa, là nghiêm. Mùi đứng đầu , vị trí đó đã xa, xa và nghiêm, chính vốn là đạo thanh nguyên. Cương đương vị mà Âm dần trưởng, nên có hình tượng thiên lệch.]
Nhân đang chính Mùi, chính vốn thanh nguyên.

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào câu dưới viết “liền có thiên lệch”, vì dân quên điều thiện nên dẫn đến. Thế thái đã lâu, thì dân chỉ nhàn an. Nhàn mà an, thì quên thiện, quên thiện thì cơ ác quay lại, là thế tự nhiên. Nên thể theo câu “chính vốn thanh nguyên” mà vào, mới có chỗ hạ thủ. Thiển ý của tôi: bí quyết ắt nghênh Nhất để hóa nó, chứ không chỉ nghênh Khôn Nguyên mà thôi.]

否

[ 內坤外乾。彖曰：「天地不交而萬物不通。內小人而外君子。」故外強中乾。「大往小來」，故當植培，此天地閉塞之候。 ]

一入申正，植培而已。

[ 簣中書同。陶本「申正」下作「外強中乾，須事植培。」意義與此書同。蓋值申正，運當下元之初，其時人民，燕安成性，罔知奮勉，無有遠慮，風氣浮華，舉止文勝，故曰「外強」。惟民生厚，其氣已離，百產亦漸耗竭，故曰「中干」。一旦劫臨，鋌而走險，適以速斃，誠可哀也〈謝按：一念之間，天堂地獄〉。志斯道者，訣惟植培為事，所以思患預防也。 ]
Bĩ

[trong Khôn ngoài Càn. Thoán từ nói: “Trời đất không giao thì vạn vật không thông. Trong là tiểu nhân mà ngoài là quân tử.” Nên ngoài cứng mà trong rỗng. “Lớn đi mà nhỏ đến”, cho nên phải vun trồng, đây là lúc trời đất bế tắc.]
Khi vào Thân chính, vun bồi mà thôi.

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào dưới “Thân chính” viết “ngoài cứng trong rỗng, cần phải tài bồi.” Ý nghĩa giống sách này. Vì đang Thân chính, vận là mới Hạ Nguyên, lúc này nhân dân, yên ổn thành tính, không biết phấn đấu, không có lo xa, phong khí phù hoa, cử chỉ văn thắng, nên nói “ngoài cứng”. Chỉ có dân sinh đầy đặn, còn Khí đã rời xa, bách sản cũng dần hao kiệt, nên nói “trong rỗng”. Một khi kiếp lâm, liều mình chạy trốn, rất dễ gặp nạn, thực đáng thương . Chí tâm vào Đạo này, quyết chỉ tài bồi làm chính, vì lo hoạn nạn mà dự phòng.]

觀

[ 內坤外巽。象曰：「風行地上，觀。先王以省方觀民設教。」觀主化民，故當致新。五位未變，為「大觀在上」。近乾爻，故迎乾。陶本曰「成賢劫」者，酉時卦中有蹇有明夷，值運之艱也。 ]

若值酉正，訣惟致新。＜謝按：只滅識心，不滅照心，以頂門乾元之光合心目神光下照，此乃加行功訣。其法見第一步。總之一個「中和」，如本就「中和」，則不必頭上安頭＞

[ 簣中書同，陶本「酉正」下作「訣惟迎乾，以成賢劫。」義與此書相表裡。酉正者，下元之中運也，舊染污俗，迎乾氣以廓清之，使民自新也。頑讒猶欲並生，使民自新，則劫運之來，化大成小，所謂賢劫是也。較諸兵火相乘，不已相去多多乎！呂祖蓋有深意存焉。賢劫者何？饑饉疫癘昏墊是也。 ]

Quán

[trong Khôn ngoài Tốn. Tượng rằng: “Gió chạy trên đất, là quẻ Quan. Tiên vương vì coi xét nên xem dân mà thiết giáo.” Quẻ Quán chủ về hóa dân, cho nên làm mới. Vị trí thứ 5 chưa biến, là “đại quan ở trên”. Gần hào Càn, nên nghênh Càn. Bản cú ông Đào nói “thành hiền kiếp”, giờ Dậu trong quẻ có Kiển, có Minh Di, khó gặp vận vậy.]
Nếu đang Dậu chính, quyết chỉ làm mới.

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào dưới chữ “Dậu chính” viết “quyết chỉ duy nghênh Càn, để thành hiền kiếp.” Nghĩa với sách này là trong ngoài của nhau. Dậu chính là trung vận của Hạ Nguyên, cựu nhiễm ô tục, nghênh Càn Khí để làm trong sạch nó, khiến dân tự làm mới. Ngu và sàm cũng như dục cùng sinh, nếu khiến dân tự làm mới, thì khi kiếp vận tới, hóa đại thành tiểu, nên gọi là hiền kiếp vậy. Rõ ràng binh hỏa theo nhau, không chỉ cách nhau mãi mãi sao! Lữ Tổ có thâm ý ở đây vậy. Hiền kiếp là gì? Đói kém dịch bệnh hôn mê vậy. ]
剝

[ 內坤外艮。此戍卦也。乾鑿度曰：「夫陰，傷害為行當九月之候，陽氣衰消而陰終不能盡陽，〈謝按：關鍵在此「不能盡陽」一句，所以而後能由剝通過坤，而運還復卦正子，丹道之還返偉功又見矣！〉小人不能決君子也。」謂之剝，言不安而已。彖曰：不利有攸往，小人長也。」 ]

Bác

[trong Khôn ngoài Cấn. Đây là quẻ Tuất. Càn tạc độ nói: “Âm, làm tổn thương mà hành vào lúc tháng 9, Dương Khí suy tiêu nhưng cuối cùng Âm không thể tận Dương , tiểu nhân không thể xử lý quân tử vậy.” Bác là nói bất an mà thôi. Thoán từ nói: không có lợi, tiểu nhân mạnh lên.”]

坤

[ 六爻皆陰。此亥卦也。卦德為柔順利貞，卦氣為滅藏於癸，極晦之象，陽盡滅也。故有「履霜堅冰至」之佔。戍亥為剝為坤，此曰「法惟屯蒙，以俟復」者。舍值時之卦，而言「因時之用」，謂此時惟當息養。蓋戍亥於身為下極，於世為下元下運，言內言外，皆當息養也。 ] ＜謝按：訣為神息相依，神炁合一，神歸坤腹，大休息一場，但非昏沉，非陽沉入陰，非陽埋入陰，乃混沌之象，於丹道而言，此時切忌昏沉。＞

運至戍亥，法惟屯蒙以俟復。

Khôn

[Sáu hào đều Âm. Đây là quẻ Hợi. Đức của quẻ là nhu, thuận, lợi, trinh, Khí của quẻ tàng hết vào Quý, là hình tượng cực hối, Dương tận diệt vậy. Nên có chiêm bói “lí sương kiên băng chí”. Tuất Hợi là Bác, là Khôn, nên nói “pháp chỉ là Truân Mông, để đợi khôi phục” vậy. Là quẻ lúc đang nghỉ, mà nói “nhân thời mà dùng”, là lúc này chỉ nên nghỉ dưỡng. Vì Tuất Hợi ở thân là cực hạ, ở đời là hạ vận của Hạ Nguyên, nói trong hay nói ngoài, thì đều nên nghỉ dưỡng. ]

Vận đến Tuất Hợi, pháp chỉ là Truân Mông để đợi khôi phục.
[簣中書同。陶本下句作「屯蒙而已。」意義與是書無異。屯蒙者，萬物冥昧之象，養之以俟其復而已。屯，內震外坎，動而遇險，劫運多艱，故屯利居貞。蒙，內坎外艮，坎智艮止，性靈窒塞，機竅未開，故蒙以養正。大元運之戍亥，萬物皆息，小元運之戍亥，亦貴息養元氣。呂祖曰：「究其致此之由，總因失照失培之故。」言小元運之可挽於前也。 ( 一得 ) 按：《易》曰「凡益之道，與時偕行」，《書》曰「道有升降，政由俗革」，此儒教之視否泰元運而醫世也。《華嚴經》曰「清淨光明，遍照世間，以無礙願，住一切劫，常勤利益一切眾生」，《楞嚴經》曰「於恆沙劫中，救世悉安寧」，此釋教之歷元量無運而醫世也。 ]

此為下手第三步

[簣中書此句上有「呂祖曰究其致此之由，總因失照失培之故」十七字。按前後文均無呂祖曰字樣，當是後人以此書質諸呂祖，錄者誤入正文耳！今采入前注。竊按是書，二步以上自頂至胸，言身不言世。三步中分言六時者，功用至午位則為心，乃一身之宰，一世之宰；至未以下則為腹，為閻浮提。世事不同，補救之法亦不同，故逐時分析言之，以明隨運之用。此六時之用，皆學問之事，謂當裕道法於未用之時，午未申酉戌亥，皆迎一迎乾之所貫注，乾，君也。蓋有隨時醫世之學術，而後可以任斯世之重；能調元贊化，而後可以上格君心。欲從事於澤民，必先以致君為主也。〈謝按：此指性功何等之重要！〉

[Giống như Quĩ Trung Thư. Bản của ông Đào câu dưới viết “Truân Mông mà thôi.” Ý nghĩa không khác sách này. Truân Mông là hình tượng vạn vật mờ tối, dưỡng và đợi khôi phục mà thôi.

Quẻ Truân trong Chấn ngoài Khảm, động thì ngộ hiểm, kiếp vận nhiền nạn, nên Truân lợi cư trinh. Quẻ Mông trong Khảm ngoài Cấn, Khảm trí Cấn ngừng, Tính Linh bịt kín, cơ khiếu chưa khai, nên Mông để dưỡng chính. Tuất Hợi của Đại Nguyên Vận, vạn vật đều ngừng, Tuất Hợi của Tiểu Nguyên Vận, cũng quý nghỉ dưỡng Nguyên Khí.

Lữ Tổ nói: “Xét đến lí do việc này, đều do chiếu sai tài bồi sai.” Nói có thể kéo Tiểu Nguyên Vận đến trước. Nhất Đắc chú: Dịch nói “phàm đạo là điếu ích lợi, thì tùy thời cơ mà đều thi hành”, Thư nói “Đạo có thăng giáng, chính do phong tục thay đổi”, đây là xem Bĩ Thái Nguyên Vận của Y Thế Nho Giáo.

Hoa Nghiêm Kinh nói “thanh tịnh quang minh, chiếu khắp thế gian, lấy nguyện không ngại, trụ tất cả kiếp, thường cần lợi ích nhất thiết chúng sinh”, Lăng Nghiêm Kinh nói “trong hằng sa kiếp, cứu thế đều an ninh”, đây là Y Thế của Thích Giáo lịch nguyên lượng vô vận.]

Đây là hạ thủ đệ tam bộ

[Quĩ Trung Thư trên câu này có câu “Xét đến lí do việc này, đều do chiếu sai tài bồi sai”. Xét tiền hậu văn đều không có kiểu chữ của Lữ Tổ, chắc là hậu nhân cho rằng sách này của Lữ Tổ, người sao chép chép nhầm vào chính văn! Nay chọn cho vào chú trước.

Xét riêng sách này, nhị bộ trở lên từ đỉnh đầu đến bụng, nói thân không nói thế. Phần giữa tam bộ nói sáu thời, công dụng đến vị trí Ngọ ắt là Tâm, là chủ tể toàn thân, là chủ tể nhất thế; đến Mùi trở xuống ắt là phúc, là Diêm Phù đề.

Thế sự bất đồng, phép bổ cứu cũng bất đồng, nên theo thời phân tích mà nói, để rõ tùy vận mà dùng. Cái dụng của sáu thời này, đều là việc của học vấn, là đương Đạo pháp nhiều vào lúc chưa dùng, Ngọ Mùi Thân Dậu Tuất Hợi, đều tập trung vào nghênh Nhất nghênh Càn, Càn là vua. Vì có học thuật tùy thời Y Thế, sau này có thể mặc coi trọng đời ấy; biết điều nguyên tán hóa, sau đó có thể trên chính lòng vua. Muốn làm việc yên dân, đầu tiên phải cho vua làm chủ. ]
第四步說法

復

[ 內震外坤。震，修省致福，坤，德合無疆，彖曰：「復亨，剛反動而以順行，利有攸往，剛長也。」陽來返初，而應天行，陰順之，明良之際會也。 ]

已而華開見佛，自造慶會，於（音烏）萬斯年，此為下手第四步。〈謝按：真陽初生，乾坤妙合，三田合一，一炁自虛無中來，太極全體乃現。〉

[簣中書同，陶本「已而」作「既乃」，下有「別有妙用，不外忠貞」二句，「自造慶會」下有「得致」兩字。華，心華佛，喻君也。開者，開心見誠之義，中無意必固我，隨機導引，格非啟沃，大有紅爐點雪之神。「不外忠貞」者，言忠貞則咸有一德，上下交孚，不待語言文字，故曰「自造」——誠之通也。忠則表裡如一，貞則夙夜匪懈，是以能充滿其肅肅雍雍之氣。而君臣皆在一氣之中，為上為德也；天下亦皆在一氣之中，為下為民也，海隅蒼生陰受其福而不知矣。呂祖曰：「惟知迎一與元者能之。」 ( 一得 ) 按：《書》曰「燮理陰陽，寅亮天地」，《楞嚴經》曰「於大菩提，善得通達，覺通如來，盡佛境界」，《持世陀羅尼經》曰「利益安樂，一切有情」，同此功用也。 ]

Đệ tứ bộ thuyết pháp

Phục

[trong Chấn ngoài Khôn. Quẻ Chấn là cần tu tỉnh dẫn đến phúc. Quẻ Khôn đức của nó hợp với vô cương, thoán từ nói: “Quẻ Phục thì hanh, cương trở lại, động mà để thuận hành, có lợi, cương lớn mạnh.” Dương tới phản về ban sơ, mà ứng thiên hành, Âm thuận nó, vua giỏi tôi hay gặp gỡ. ]

Đã hoa khai kiến Phật, tự tạo khánh hội, trong vạn năm ấy, đây là hạ thủ đệ tứ bộ.

[Giống như Quĩ Trung Thư, Bản của ông Đào dưới có hai câu “có riêng diệu dụng, không ngoài trung trinh”, dưới câu “tự tạo khánh hội” có hai chữ “đắc trí”. Hoa là Tâm Hoa Phật, tỉ dụ vua vậy. Khai là nghĩa khai tâm kiến thành, trong đó không có ý tất cố ngã, tùy cơ đạo dẫn, chính không phải hiền thần, đại hữu Thần hồng lô điểm tuyết . “Không ngoài trung trinh” là nói trung trinh thì hàm hữu nhất đức, trên dưới tin nhau, không cần ngữ ngôn văn tự, nên nói “tự tạo”, thành chi thông vậy.

Trung thì trong ngoài như một, trinh thì sớm chiều chăm chỉ, cho nên có thể sung mãn cái khí ung dung hài hòa. Mà quân thần đều ở trong Nhất Khí, là thượng là đức vậy; thiên hạ cũng đều ở trong Nhất Khí, là hạ là dân, trăm họ nơi góc bể ngầm thụ phúc đó mà không hay vậy.

Lữ Tổ nói: “Chỉ biết nghênh Nhất với Nguyên là được.”.

Nhất Đắc chú: Thư nói “Điều hòa Âm Dương, cung kính trời đất”, Lăng Nghiêm Kinh nói: “Ở đại bồ đề, giỏi đắc thông đạt, giác thông Như Lai, tận cùng được cảnh giới Phật”, Trì Thế Đà La Ni Kinh nói: “lợi ích an lạc, nhất thiết hữu tình”, công dụng giống vậy.

第五步說法

臨

[內兌外坤。兌悅坤順，故無間。元亨利貞。彖曰：「悅而順，剛中而應。」——「悅而順」，混一之原；「剛中而應」，妙凝之德、大亨以正也。 ]

於斯時也，功造無間，一舉一措，不謀自合，蓋已兩氣混一，志神不二，是妙凝之神驗。此為下手第五步＜謝按：浮游規中，胎息養真，乾坤混一＞。

[簣中書、陶本同，文正藏本有小異。呂祖曰：「行到此步，益宜人我兩忘，任此乾坤正氣氳如氤如，有彌天蓋地氣象，乃得此驗。偶或現有戾機，必當迎人元以通之，倍迎乾元以新之，坤元以和之，寂體真一以一之，自然君聖臣良，上下一氣，功行不怠。造致雍熙，計日可待。」 ( 一得 ) 按：《書》曰「咸有一德」，《金剛經》曰「以福德無，故如來說福德多」，皆是道也。 ] ＜謝按：就人身而言，人元者，心腎二炁和合之胎息真陽也。乾元者，百會神火也，坤元者，湧泉海底元炁坤火也。三者混一，入歸混沌，寂而體之，主宰此三者之「真」方「現」，故曰真一＞
Đệ ngũ bộ thuyết pháp

Lâm

[trong Đoài ngoại Khôn. Đoài vui Khôn thuận, nên không ngăn cách. Nguyên hanh lợi trinh. Thoán từ nói: “Vui mà thuận, cương trung mà ứng.”, “Vui mà thuận”, là nguồn của hỗn nhất; “cương trung mà ứng”, là đức của diệu ngưng, đại hanh để chính vậy.]

Vào lúc ấy, công phu tạo không gián đoạn, một một hành động, không tính mà tự hợp, vì rằng Lưỡng Khí hỗn nhất, Chí Thần bất nhị, là thần nghiệm diệu ngưng.

Đây là hạ thủ đệ ngũ bộ.

[Quĩ Trung Thư, bản của ông Đào cũng vậy, tàng bản của Văn Chính khác một chút. Lữ Tổ nói: “thi hành đến bước này, rất cần nhân ngã lưỡng vong, mặc cho Càn Khôn Chính Khí này mịt mịt mù mù, có Khí tượng che trời trùm đất, mới đắc hiệu nghiệm này. Ngẫu nhiên hiện ra cơ ác, phải nên nghênh Nhân Nguyên để thông nó, nghênh nhiều Càn Nguyên để làm mới nó, Khôn Nguyên để hòa hài nó, tịch thể Chân Nhất để cùng nó, tự nhiên vua chính thần giỏi, trên dưới như một, công hành không lơi là. Tạo đến hài hòa thanh bình, thì ngày thành công không xa.” Nhất Đắc chú: Thư nói: “hàm hữu nhất đức”, Kim Cương Kinh nói: “Vì phúc đức không có, nên Như Lai nói phúc đức nhiều”, đều là Đạo vậy.]

第六步說法

泰

[ 內乾外坤。彖曰：「天地交而萬物通也，上下交而其志同也。」象曰：「後以財成天地之道，輔相天地之宜，以左右民。」以陰輔陽，坤承乾命，庶績咸熙，四海昇平之象也。 ]

功到此際，朝寧雍熙，百工亮采，而民隱君悉。從而加迎真一，〈謝按：就人身而言，此為採藥也〉下照萬方。繼迎坤元以撫之，〈謝按：以胎息養真〉乾元以一之。〈謝按：以神火封固〉＜謝按：地炁上升，天炁下降，和合於中黃。＞物產繁衍，民行淳馴。此為下手第六步。＜謝按：天人合一，無極真一乃現，而太極自造自化，我之胎息與天地二炁和合相紐相戀，氤氳運化，百脈萬竅周流，所謂「道生一，一生二，二生三，三生萬物」也。於世運而言，則天下太平，民風淳正，物產豐富，上層與下層交通一炁。＞ ( 馴當作良 )

[ 簣中書、陶本同，文正藏本句繁不悉載。 ( 一得 ) 按：《禮》曰：「德者，性之端也，極乎天而蟠乎地，行乎陰陽而通乎鬼神。」功用至此，天地順而四時當，艮有德而五穀昌。詩曰：「允矣君子，展也大成。」——合外內之道也。《金剛經》曰：「佛說非身，是名大身，納大千於一粟也。」《彌陀經》曰：「阿彌陀佛國，眾生無有眾苦，但受諸樂，是故名為極樂。」皆道在一身，效在眾生，申錫無疆之軌也。儒釋二家醫世之道，亦該於此書矣！

呂祖曰：「此撫世之極功，聖人之能事，然非有待於外。六合九州，不出坤腹，呼吸可通＜謝按：天人合一之呼吸，天人和合之大胎息。但不可執著於色身上之坤腹。＞盡人能學，惟在志堅，切戒私智用事耳！」又曰：「天地無心，寄心於人，人故能行，行必有成。」又曰：「要知世運之有上中下，猶人之有少壯老。人無不願常少壯，天地豈有不願常上中哉！至人體之，故垂是說以俟志士。然有至玄玄理，終古未經道破。余昔早聞是說而竊有待，及既道成且圓，甫知昔既未事，今亦惟能述此說 ( 曰「述此」，說明非本經原文，祖師述其說以示人也。 ) 以俟後之踵行者。妝曹姑勿窮詰 ( 詳語意，此經之道甚大，仙真且不得盡聞，凡人不當窮詰秘錄。祖師慈悲，吾輩得聞說述，豈非三生之幸乎？ ) 今姑為汝曹詳述其能致之本 ( 可見全經上半部尚有修為功夫，下文乃述其能致之本 ) 。乃曰：「《參同契》、《悟真篇》足以圓命，《唱道真言》足以圓性，《大洞玉經》足以化凡，《三尼醫世》足以證果。無如《參》《悟》兩書，中多隱秘，易入歧途。《大洞玉經》，經義簡該，藉化氣質，功用極神，加之《唱道真言》，仗以煉心，則三寶淳粹，然後參以《參》、《悟》以圓命，《醫世》以證果。證果，計行以證者——行有巨於《三尼醫世說》乎？嗚呼！匹婦啣冤，三年不雨，凶乃爾，吉亦然也。余嘗親印諸「三尼」，咸云如是如是。「三尼」又曰『性功不圓者驗不淳，命功不圓者致不堅，氣質不聖者用不神；三寶盡圓返夫先天者，行之藉諸人。』此即至玄玄理，吾昔未之聞也，汝曹今可悟矣。否則兩大自謀何其疏，萬聖同寅何其懈，豈非有生以來一大疑團哉？汝曹今而後趁此生年月日，時時力行勿怠，盡此報身而證果，不亦宜乎？然治病要知源，病源不知如何下手？兩大，無心無慾者。然而好生，生多則乏。醫有子病補母，母病補子。若夫保極而新民，一法也；愛民而悍災，一法也。惟此醫世，乃有循環補劑，用用無窮，不費一錢，不勞絲力，坐而致之，功圓上升。與其從事三千功八百行須藉人力，不若行憑一念，操縱自由而訣又不繁，乃反空度歲月，不亦惑乎？時哉時哉，幸毋待焉」。——此道光三年分所示者。

又曰：「兩大元復，則物產茂，生人良。人良則物茂，物茂則人良，人良物茂，非世泰乎？＜謝又按：兩大元者，即乾元坤元之謂也。於人身而言，得乾元者，性陽生，即性玄關開也，又稱上玄關；坤元者，命陽生，命玄關開也，又稱下玄關，其實只有「一」個「玄竅」，實是隨各人根器功力環境不同而顯現各異也，真到玄竅大開，則性命合一，兩元混一，物我兩忘，真一乃現，循「一」以持，則「一」自化化生生，所謂「一」竅開，萬竅俱開也。醫世之功訣，只「虛寂混化，念中無念」八字而已，其訣又重在「念中無念」，所謂「用志不分，乃凝於神」也，又所謂「真一其念」也，先放之極處，再收之極。由放光而致返光內省。收之極處亦不過一太虛，放之極處亦不過一太虛。放而非放，收而非收。＞非有互相醫治之義乎？又何觀望乎哉！昔姑射 ( 音弋 ) 山神人姓許名晶字子由，創醫兩大於堯舜時，而洪水平，苗民臣服，非明征歟 ( 葛陸問答亦載此 ) ？其尤著者，佛說《持世陀羅尼經》，親授妙月長者於驕彌國，迄今西域受其賜，見諸內典 ( 彭尺木佛藏隨筆亦引 ) 。厥功厥德，可勝量哉？吾宗以此道證果仙者，惟北派七子。然而盡人可學也。以昔未奉玉清神母懿旨，秘不敢洩，今則統沐懿旨，誥下三天，普敕三界，准行授受，無分男女。三天三界，晝夜巡護，授持善信，有感斯應，魔無干犯。洵是開闢以來未有之遭逢，造化幸甚，億萬世世幸甚。然貴有以身率者。余訣則以得合真一為本，而功用總自胎息一節始。余知道不終隱，故昔降說述存於茲山之龍嶠山房也。今更徹底宣示未洩，汝曹應共凜遵，慎毋稍存期效念——今更無驗自驗，理如是也，道如是也。」

呂祖之訓如此，有志斯道者，閱是書，必能發所未發，身體而力行之。三尼且默鑑之。此 ( 一得 ) 採集呂祖遺訓，疏解是書之本意。其餘強半采諸蔣元庭待郎纂刻呂祖《天仙正宗》內集。待郎有跋，謂：「聞云南五華山藏有《祖師醫世說經》，似合內集所示玄義。歷訪未得，得則擬以冠諸內集，蓋必有要妙存是經中，《道藏》未采，缺典也。」 ( 一得 ) 竊以待郎所聞，或即雞足山本，得之傳聞，故有是經云云耳！蓋以陶律師原序核之，訣非經文，而謂《呂祖醫世》亦誤也。識此以俟考， ( 一得 ) 謹識。 ]
Đệ lục bộ thuyết pháp
Thái

[trong Càn ngoài Khôn. Thoán từ nói: “Trời đất giao mà vạn vật thông, trên dưới giao mà chí đồng.” Tượng nói: “Sau đó để tài bồi đạo của trời đất, phụ trợ tiện nghi của trời đất, để giúp dân.” Lấy Âm giúp Dương, Khôn vâng theo Càn mệnh, hình tượng sự nghiệp sáng sủa, tứ hải thái bình.]

Công phu đến chỗ này, triều đình an lạc, trăm nghề phát đạt, mà dân ẩn vua biết. Theo đó mà đón thêm Chân Nhất , hạ chiếu vạn phương. Tiếp đó nghênh Khôn Nguyên vỗ về nó , Càn Nguyên để hợp nhất nó . Sản vật phong phú, dân hành thuần hóa.

Đây là hạ thủ đệ lục bộ.

Quĩ Trung Thư, bản của ông Đào cũng vậy, tàng bản của văn chính nhiều câu mà không ghi hết. Nhất Đắc chú: Lễ nói: “Đức là đầu mối của Tính, cùng cực trời mà cuộn đất, hành Âm Dương mà thông quỷ thần.” Công dụng đến đây, trời đất thuận mà bốn mùa đúng đắn, Cấn hữu đức mà ngũ cốc tố đẹp. Thi nói: “Thành thực quân tử, khai triển đại thành.” hợp Đạo trong ngoài. Kim Cương Kinh nói: “Phật nói không phải thân, là tên Đại Thân , nạp đại thiên vào một hạt gạo.” Di Đà Kinh nói: “A Di Đà Phật quốc, chúng sinh không có các loại khổ, chỉ thụ chư lạc, nên gọi là cực lạc.” Đều là Đạo tại nhất thân, hiệu nghiệm tại chúng sinh, phép tắc ân dày vô cương. Đạo y thế của hai nhà Nho Thích, cũng bao quát trong sách này vậy!

Lữ Tổ nói:

– Đây là công phu cực kỳ để vỗ về đời, là tài cán của Thánh Nhân, nhưng không phải đợi bên ngoài. Lục Hợp Cửu Châu, không ngoài bụng Khôn, hô hấp mà thông thì ai ai cũng học được, chỉ ở bền chí, tuyệt tránh để lòng riêng chiếm quyền!

Lại nói:

– Trời đất không có Tâm, gửi Tâm vào người, người mà biết thi hành, thì thi hành tất có thành công.

Lại nói:

– Cần biết thế vận có thượng trung hạ, như con người có thiếu tráng lão. Người ta không ai không mong mình thường thiếu tráng, trời đất há không mong thường thượng trung sao! Chí nhân thể theo đó, nên mới buông lời này để đợi kẻ chí sĩ. Nhưng có chí huyền huyền lí, xưa nay chưa từng nói rõ. Xưa ta sớm nghe lời này mà trộm phải chờ, đến khi Đạo đã viên thành, mới biết xưa đã chưa làm, nay cũng chỉ biết thuật lời này , để đợi sau này án theo mà thi hành. Các ngươi hay chớ vặn đến cùng , nay hẵng vì các ngươi mà tường thuật những cái có thể suy được .

Ông nói:

– Tham Đồng Khế, Ngộ Chân Thiên đủ để tròn Mệnh. Xướng Đạo Chân Ngôn đủ để tròn Tính, Đại Động Ngọc Kinh đủ để hóa phàm, Tam Ni Y Thế đủ để chứng quả. Tiếc rằng hai cuốn Tham, Ngộ, trong ấy nhiều ẩn bí, dễ đi lạc đường. Đại Động Ngọc Kinh, kinh nghĩa giản dị, mượn để hóa khí chất, công dụng cực thần, thêm vào Xướng Đạo Chân Ngôn, dùng để luyện tâm, thì Tam Bảo thuần túy, sau đó tham khảo thêm Tham, Ngộ để tròn Mệnh, Y Thế để chứng quả. Chứng quả, người đếm hành để chứng, há có ở Tam Ni Y Thế Thuyết sao? Ô hô! Thất phụ hàm oan, ba năm trời không mưa, hung cũng vậy, cát cũng vậy. Ta thường thân ấn các “Tam Ni”, đều nói như vậy như vậy.
“Tam Ni” lại nói :-

– Tính Công mà không tròn thì hiệu nghiệm không thuần, Mệnh Công không tròn thì dẫn đến không vững chắc, khí chất không thánh thì dùng không thần; Tam Bảo tròn cả phản về Tiên Thiên, hành thì nhờ người khác.

Đây là chí huyền huyền lí, lới ta chưa được nghe khi xưa, các ngươi nay nên biết vậy. Nếu không, lưỡng đại tự mưu tính thì thông suốt cái gì, vạn thánh cùng làm quan lười cái gì, há không phải một khối nghi ngờ từ lúc sinh ra đến nay hay sao?

Các ngươi ngày nay đuổi sau sinh niên nguyệt nhật, luôn luôn cố gắng thi hành không lười nhác, tận được báo thân này mà chứng quả, chẳng cũng hợp sao? Nhưng trị bệnh nên biết ngọn nguồn, nguồn bệnh không biết thì hạ thủ thế nào? Lưỡng đại là vô tâm vô dục. Nhưng mà thích sống, sống nhiều thì yếu mệt. Nghề y có câu con bệnh thì bổ mẹ, mẹ bệnh thì bổ con. Như tuân thủ pháp tắc mà làm mới dân, là một phép; ái dân mà mạnh mẽ, là một phép.

Chỉ có Y Thế này, mới có tuần hoàn bồi bổ, công dụng vô cùng, không phí một đồng, không mất chút sức, ngồi đến cùng, công phu tròn mà bay lên. Với việc thi hành 3.000 công 800 hành cần nhờ nhân lực, chẳng như thi hành bằng nhất niệm, thao túng tự do mà bí quyết lại không phức tạp, mới không uổng qua năm tháng, chẳng quá hồ đồ sao? Đúng thay đúng thay, may mắn không chờ đâu”.

Năm thứ ba niên hiệu Đạo Quang.

Lại nói:

– Lưỡng Đại Nguyên phục, thì sản vật tốt tươi, sinh người lành. Người lành thì vật tốt tươi, vật tốt tươi thì người lành, người lành vật tốt tươi, chẳng phải đời thái bình sao? Chẳng phải có cái nghĩa chữa trị lẫn nhau sao? Còn trông chừng gì đây!

Xưa thần nhân núi Cô Xạ họ Hứa, tên Tinh, Tử Do, sáng y lưỡng đại ở thời Nghiêu Thuấn, mà hồng thủy bình, miêu dân thần phục, chẳng phải là minh chinh sao? Rất rõ nữa, Phật thuyết Trì Thế Đà La Ni Kinh, thân truyền cho Diệu Nguyệt trưởng giả ở Kiêu Di Quốc, đến nay Tây Vực vẫn nhận ân, được xem các Nội Điển . Công đức ấy, có thể nhiều hơn sao? Tông phái ta lấy Đạo này mà chứng quả Tiên, chỉ có thất tử của Bắc Phái. Nhưng mọi người đều học được.

Xưa chưa phụng ý chỉ của Ngọc Thanh Thần Mẫu, bí mật không dám lộ, nay thì thấm nhuần ý chỉ, cáo hạ tam thiên, phổ sắc tam giới, cho phép truyền thụ, không phân nam nữ. Tam thiên tam giới, ngày đêm tuần hộ, thụ trì thiện tín, có cảm là ứng, ma không xâm phạm. Thực là khai tích đến nay chưa có tao phùng, tạo hóa rất may, ức vạn thế thế rất may.

Nhưng quý là lấy thân noi theo. Bí quyết của ta là lấy đắc hợp Chân Nhất làm gốc, mà công dụng chính bắt đầu từ một tiết thai tức. Ta biết Đạo không ẩn mãi, nên xưa giáng Thuyết Thuật tồn ở Long Kiệu sơn phòng núi ấy. Nay càng triệt để tuyên dạy những cái chưa tiết lộ, các ngươi nên cùng nghiêm khắc tuân theo, cẩn thận chớ không tồn một chút ý niệm mong hiệu nghiệm. Nay càng vô nghiệm tự nghiệm, Lí như vậy, Đạo như vậy.

Huấn thị của Lữ Tổ như vậy, người có chí với Đạo, dọc duyệt sách này, tất có thể phát cái chưa phát, tự thân thể nghiệm mà cố gắng thi hành nó. Tam Ni còn ngầm chứng giám. Đây là Nhất Đắc thu tập Lữ Tổ di huấn, sơ giải bản ý của sách này.

Ngoài ra quá nửa là chọn Tương Nguyên Đình Đãi Lang khắc in Lữ Tổ [Thiên Tiên chính tông] nội tập. Đãi Lang có lời bạt, nói: “Nghe Ngũ Hoa Sơn có tàng Vân Nam [Tổ Sư Y Thế Thuyết Kinh], giống như hợp huyền nghĩa chỉ dạy trong nội tập. Phỏng hỏi chưa đắc, đắc thì như đứng đầu các nội tập, nên tất có yếu diệu tồn trong kinh này, Đạo Tạng chưa chọn, là kinh điển khuyết thiếu vậy.” Nhất Đắc trộm nghe lời Đãi Lang, hoặc là bản Kê Túc Sơn, là do truyền nghe, nên có kinh này vậy!

Vì là nguyên tự của Đào luật sư gộp chung, quyết không phải kinh văn, mà cho là Lữ Tổ Y Thế cũng sai vậy. Biết điều này hay đợi khảo chứng, Nhất Đắc cẩn thận nhắc.]

CHÚ THÍCH

(1) Sách ở trong hòm.

(2) Tên thật Lưu Cơ, đại thần đời Minh sơ.

(3) Tràn đầy sinh cơ. Hoặc là sinh động tự nhiên.

(4) Tạ chú: Tiên Thiên Nhất Khí vận động ở “chỗ nào”, thì chỗ ấy tất bị cải biến, dung hóa. Tiên Thiên Nhất Khí phụ ở chỗ nào không dùng, thì chỗ ấy tất sinh Thần linh giác. Có “chỗ ấy” không? Thực không có chỗ ấy vậy! Chân Nhất là Tiên Thiên Nhất Khí. Nên nói “cái qua thì hóa, cái tồn là Thần”, câu này nói hết tác dụng của toàn bộ Kim Đan.

(5) Được nhân đức mà trường thọ.

(6) Tạ chú: cần phải đạt tới mức Chân Thai Tức, và Tính Công thuần hậu, mới có thể thi hành Y Thế Công Quyết, nếu không, sợ sẽ có tệ hại. Lại nữ, thi hành công pháp này, tuyệt đối tránh tư tâm, nếu không ắt sẽ nhập Ma Đạo, công phu này cũng là Vô Thượng Kim Đan Đại Đạo, và công phu Thiên Tiên Tâm Truyền ghi trong sách này, thích hợp với tham khảo cùng với cuốn Thiên Tiên Tâm Truyền.

(7) Ý chỉ của thần tiên ban xuống.

(8) Tạ chú: không phải thực có mở đầu, mà vì tiện để khởi ngôn thuyết pháp, nên lấy quẻ Đại Tráng làm nhất bộ thuyết pháp, thực thì vô thủy vô chung, tuần hoàn vô đoan.

(9)Bạch nhãn: mắt liếc lên liếc xuống liếc phải liếc trái thì hiện phần lòng trắng. Cũng có một nghĩa đối lập với mắt xanh.

(10) Tạ chú: Càn là Thể, Chấn là Dụng, theo Dụng mà kiến Thể, thì thiên lôi chấn động, từ dưới đi lên mà Huyền Quan khai vậy.

(11)Tạ chú: nhìn lâu vào Thượng Đan Điền, thì Thần Khí hợp nhất, thi công phu hỗn vong.

(12)Sách trong hòm trong sọt, chắc là của mấy ông trong phần lời tựa.

(13)Tạ chú: Chân Nhất không thể thủ, tồn có ý là không dùng, không thủ vậy. Chân Nguyên trong thân người là Chân Ý Chân Tức vậy.

(14)Tạ chú: lấy Nê Hoàn làm gốc, lấy Đỉnh Môn làm “chỗ nối tiếp”, ngũ quan như nhau, thân tâm hỗn chiếu hỗn hóa, mà thi hành một bước công phu hư không ngoài thân, tự nhiên nhi nhiên, Nhất Khí diệu dụng đến từ hư vô.

(15)Tạ chú: Là trong Thiên Tiên Tâm Truyện nói “dẫn theo Thiên Cương hạ giáng”.

(16)Đỉnh tướng: chỉ khối thịt nhô lên như tóc trên đầu Như Lai.

(17)Tạ chú: mục đích của một bước này, là khiến tâm thân ta thanh tịnh, mà đến cảnh “viên thanh”, là lời họ Mẫn nói “khiến trong rồi tất nghênh Càn”.

(18) Tạ chú: lấy Đan Đạo mà nói, ấy là ngưng Thần nhập Khí Huyệt sơ bộ công pháp.

(19)Tạ chú: Tiên Thiên Nhất Khí, từ hư vô tới, tịch nhiên bất động, cảm nhi toại thông, thông thì thuận nó mà dẫn.

(20) Tạ chú: hồi quang phản chiếu, hái Chân Nguyên quy nhập Nê Hoàn, mà vào thẳng Trung Hoàng, là phép “phóng quang dẫn trí thế tán nguyên nhất” trong Đan Đạo.

(21)Tạ chú: cũng có thể chỉ Giáng Cung Nhất Khiếu.

(22)Tạ chú: nhập về Thần Thất, lúc này tẩy tâm mộc dục, Thượng Trung Nhị Điền hợp thành một, Tâm Tức hòa dung, Huyền Khiếu mở rộng. Nghỉ ngơi dài dài một lúc, trong trẻo vắng lặng, không chiếu mà chiếu, Thái Cực sơ hiện, “Thiên Tiên tâm truyền” gọi điều này là “viên thanh”, hồn nhiên vô trần.

(23)Tạ chú: Nhân Tâm đã cùng Thiên Tâm hợp nhất.

(24)Tạ chú: theo nghĩa hẹp mà nói, chữ “trung” này là Nội Huyền Tẫn, cũng gọi là Trung Hoàng Thần Thất, theo nghĩa rộng mà nói, là Thiên Địa Chi “Tâm”, Huyền Tẫn của tạo hóa, bí quyết ở “vô trụ vô chấp”.

(25) Tạ chú: Đan Thư gọi đây là Hoạt Ngọ Thời.

(26) Nhất Đắc trộm nghĩ: có thể làm theo chữ “du”, chữ “nhàn”, thì ý nghĩa tự đắc, thi hành hợp với tổ huấn.

(27)Tạ chú: tuy đắc Càn Nguyên giáng đến đây mà khống chế, nhưng đây là “trung” của Nhân Tâm, vạn vật ngổn ngang, Nhân Tâm phức tạp, cho nên hiện ra rất nhiều cảnh tượng, hành giả dễ bị chạy theo huyễn cảnh. Như vậy liền hơi lẫn vào ý riêng, thì sợ rằng có tệ bệnh. Nên cần một chút không vướng vậy.

(28) Tạ chú: vận phản Chính Ngọ, Quải thông qua Càn mà phản thành Cấu, thấy được công phu to lớn phản hoàn của Đan Đạo vậy! Bí quyết chỉ ở “vô niệm trong niệm”.

(29)Tạ chú: công phu đến đây, dễ rơi vào tán loạn và hôn trầm, nên cần thêm chú ý ngưng chiếu, một đương đến cùng, không được gián đoạn, ấy là vô niệm trong niệm.

(30)Tạ chú: Nguyên Thần đại giác, thân thế hợp nhất, thiên địa vạn vật nhân dân đều hiển hiện trong khiếu.

(31)Câu này nguyên văn là: “vị vu thủ”, chữ “vị” có nghĩa là chưa, một nghĩa khác là Mùi. Xét về sau có nhắc đến các chi nên dịch là Mùi.

(32)Tạ chú: cái hiển hiện ra từ quẻ Cấu đến quẻ Bác, ấy là cảnh tượng thế vận từ “hiện tại” đến “tương lai”, trong một giờ, hiện trong Huyền Khiếu, người công phu tu luyện còn nông cạn, chỉ có thể hiển hiện thế vận một năm đến vài năm, người công phu tu luyện thâm hậu, thì 10 năm trăm năm ngàn năm hiện ra trong một tích tắc. Người công phu tu luyện còn nông cạn, Khí đó bao quát một hương một huyện. Người tu luyện thâm hậu, thì xa đến một tỉnh một nước cho đến cả thiên hạ. Đến Khôn thì vạn vật vân vân đều quy nhập tĩnh, bí quyết đoạn này không gì khác, chỉ tại Nguyên Thần không mất, rút thân tâm nhân thế vào Trung Hoàng Tổ Khiếu, hư vô mà hỗn độn nó, y thế là bắt đầu từ đoạn công phu này, dùng chính ý duy trì, không để cảnh yếu lạnh thái quá.

(33) Tạ chú: trong một niệm, là thiên đường và địa ngục.

(34) Tạ chú: chỉ diệt Thức Tâm, không diệt Chiếu Tâm, lấy ánh sáng của Đỉnh Môn Càn Nguyên hợp với Tâm Mục Thần Quang hạ chiếu, ấy mới thêm thi hành công quyết. Pháp là xem đệ nhất bộ. Tóm lại là một cái “trung hòa”, nếu đã có “trung hòa”, thì không cần làm việc thừa nữa.

(35)Tạ chú: quan trọng là ở mọt câu “không thể tận Dương”, cho nên sau đó có thể theo Bác mà thông qua Khôn, mà vận hoàn về Chính Tý quẻ Phục, lại thấy công phu to lớn của hoàn phản Đan Đạo vậy!

(36)Tạ chú: Bí quyết là Thần Tức tương y, Thần Khí hợp nhất, Thần quy về bụng Khôn, nghỉ ngơi lâu lâu một trận, chỉ cần không hôn trầm, chẳng phải Dương trầm nhập vào Âm, không phải Dương chôn vào Âm, mà là hình tượng hỗn độn, về Đan Đạo mà nói, lúc này cực tránh hôn trầm.

(37) Tạ chú: đây chỉ Tính Công trọng yếu cỡ nào!

(38)Tạ chú: Chân Dương sơ sinh, Càn Khôn diệu hợp, Tam Điền hợp nhất, Nhất Khí tới từ hư vô, Thái Cực toàn thể mới hiện.

(39)Một điểm tuyết trong lò hồng, lập tức tan chảy. Ý là chỉ điểm một cái là thấu hiểu.

(40) Chữ thành này Trung Dung nói đến nhiều, thành là gốc của thánh nhân. Ngoài ra có câu: nguyên, hanh, thành chi thông; lợi, trinh, thành chi phục.

(41) Tạ chú: phù du quy trung, thai tức dưỡng chân, Càn Khôn hỗn nhất.

(42) Tạ chú: lấy thân người mà nói, Nhân Nguyên vậy, Tâm Thận Nhị Khí hòa hợp mà Thai Tức Chân Dương. Càn Nguyên là Bách Hội Thần Hỏa, Khôn Nguyên là Dũng Tuyền Hải Để Nguyên Khí Khôn Hỏa. Ba cái ấy hỗn nhất, nhập quy hỗn độn, yên lặng mà thể hội nó, “Chân” chủ tể ba cái này mới “hiện”, nên nói Chân Nhất.

(43) Tạ chú: lấy thân người mà nói, đây là thái Dược.

(44)Tạ chú: lấy Thai Tức dưỡng chân.

(45) Tạ chú: lấy Thần Hỏa phong cố. Địa Khí thượng thăng, Thiên Khí hạ giáng, hòa hợp ở Trung Hoàng..

(46)Tạ chú: Thiên nhân hợp nhất, Vô Cực Chân Nhất mới hiện, mà Thái Cực tự tạo tự hóa, Thai Tức của ta hòa hợp quấn luyến nhau với Thiên Địa Nhị Khí, mịt mù vận hóa, bách mạch vạn khiếu chu lưu, ấy là “Đạo sinh nhất, nhất sinh nhị, nhị sinh tam, tam sinh vạn vật”. Lấy thế vận mà nói, thì thiên hạ thái bình, dân phong thuần chính, vật sản phong phú, thượng tầng giao thông nhất khí với hạ tầng.

(47)Lời Phật giáo: chỉ đại hóa thân mãn hư không.

(48) Tạ chú: Hô hấp mà thiên nhân hợp nhất, Đại Thai Tức của thiên nhân hòa hợp. Nhưng không được chấp vào bụng Khôn của sắc thân.

(49)Nói “thuật lời này”, thuyết minh không phải nguyên văn kinh gốc, tổ sư thuật thuyết ấy để dạy người.

(50)Tường ngữ ý, đạo của kinh này rất lớn, Tiên Chân còn không được nghe hết, phàm nhân không nên vặn đến cùng bí lục. Tổ sư từ bi, chúng ta được nghe thuyết thuật, há không phải là tam sinh hữu hạnh sao?

(51) Có thể thấy nửa bộ trên của toàn kinh còn có công phu tu vi, hạ văn là thuật cái có thể suy được.

(52) Tạ lại chú: Lưỡng Đại Nguyên là nói Càn Nguyên Khôn Nguyên. Ở thân người mà nói, đắc Càn Nguyên thì Tính Dương sinh, tức Tính Huyền Quan khai, cũng gọi là Thượng Huyền Quan; Khôn Nguyên là Mệnh Dương sinh, Mệnh Huyền Quan khai, cũng gọi là Hạ Huyền Quan, kì thật chỉ có “một” cái “Huyền Khiếu”, thực ra tùy các người căn khí công lực hoàn cảnh bất đồng mà hiển hiện khác nhau, thực đến lúc Huyền Khiếu đại khai, thì Tính Mệnh hợp nhất, Lưỡng Nguyên hỗn nhất, vật ngã lưỡng vong, Chân Nhất mới hiện, theo “Nhất” mà giữ, thì “Nhất” tự hóa hóa sinh sinh, gọi là “Nhất” Khiếu khai, vạn khiếu đều khai vậy. Y thế công quyết, chỉ là tám chữ “hư tịch hỗn hóa, niệm trung vô niệm” mà thôi, bí quyết quan trọng ở “niệm trung vô niệm”, gọi là “dùng đến không phân biệt, mới ngưng vào Thần”, lại nói “Chân Nhất niệm đó”, đầu tiên phóng đến cùng cực, rồi lại thu đến cùng cực. Theo phóng quang mà dẫn đến phản quang nội tỉnh. Thu đến cùng cực cũng chẳng qua là một Thái Hư, phóng đến cùng cực cũng chẳng qua là một Thái Hư. Phóng mà không phóng, thu mà không thu.

(53) Phật tạng tùy bút của Bành Xích Mộc cũng dẫn.
HẾT